جستجوی عبارت شرح گلستاں سعدی


  1. زمینه و زمانه ی سعدی
    سعدی ( 606- 690 ه. ق) در دوره ای پای به عرصه ی حیات نهاد، که ایران زمین از هر سو عرصه ی تاخت و تاز نیروهای ویران گرحیات اجتماعی قرار گرفته بود. از سوی غرب صلیبیان حکومت در حال زوال سلجوقیان را هر چه بیش تر به سوی نابودی می کشاندند. از سوی شرق مغولان از کشته ها پشته می ساختند، و از درون نیز، ان و حاکمان محلی با باج و اج و در گیری های خون بار داخلی، عرصه ی زیست اجتماعی را به جهنمی سوزان تبدیل کرده بودند. سعدی از زمانه ی خویش چنین یاد می کند:

حاصل عمر سعدی
هر که دلارام دید از دلش آرام رفت
چشم ندارد خلاص هر که در این دام رفت
یاد تو می رفت و ما عاشق و بی دل بدیم
برانداختی کار به اتمام رفت...

ماه نتابد به روز چیست که در خانه تافت
سرو نروید به بام کیست که بر بام رفت
مشعله ای بر فروخت پرتو خورشید عشق
من خاصان بسوخت خانه گه عام رفت
عارف مجموع را در پس دیوار صبر
طاقت صبرش نبود ننگ شد و نام رفت
گر به همه عمر خویش با تو برآرم دمی
حاصل عمر آن دم است باقی ایام رفت
هر که هوایی نپخت یا به فراقی نسوخت
آ عمر از جهان چو برود خام رفت
ما قدم از سر کنیم در طلب دوستان
راه به جایی نبرد هر که به اقدام رفت
همت سعدی به عشق میل نکردی ولی
می چو فرو شد به کام عقل به ناکام رفت
"سعدی"


حاصل عمر سعدی
هر که دلارام دید از دلش آرام رفت
چشم ندارد خلاص هر که در این دام رفت
یاد تو می رفت و ما عاشق و بی دل بدیم
برانداختی کار به اتمام رفت...

ماه نتابد به روز چیست که در خانه تافت
سرو نروید به بام کیست که بر بام رفت
مشعله ای بر فروخت پرتو خورشید عشق
من خاصان بسوخت خانه گه عام رفت
عارف مجموع را در پس دیوار صبر
طاقت صبرش نبود ننگ شد و نام رفت
گر به همه عمر خویش با تو برآرم دمی
حاصل عمر آن دم است باقی ایام رفت
هر که هوایی نپخت یا به فراقی نسوخت
آ عمر از جهان چو برود خام رفت
ما قدم از سر کنیم در طلب دوستان
راه به جایی نبرد هر که به اقدام رفت
همت سعدی به عشق میل نکردی ولی
می چو فرو شد به کام عقل به ناکام رفت
"سعدی"


کتاب شناسی، مقاله شناسی و فهرست پایان نامه های غزلیات سعدی

سعدی از شاعران بزرگ غزل سرای ایران است که نقش مهم و تاثیرگذاری در سیر تکاملی غزل در ادبیات فارسی داشته است. قریحه توانمند شاعری او در قالب زبان فا غزل به جلوه درآمده و او را در جایگاه یکی از شاعران بنام و توانمند «غزل پارسی» قرار داده است. پرداختن به غزلیات سعدی، شناخت زبان و شه توانمندی است که در قرن هفتم در ایران رقم خورده است. براین اساس و در راستای دهة سعدی شناسی، سال 1389 توسط مرکز سعدی شناسی سال غزل نامیده شد و نشست های علمی مراسم یادروز سعدی در این سال نیز به نقد و بررسی غزلیات سعدی اختصاص یافت که مقالات ارایه شده در این بزرگداشت و نیز سایر مقالات مرتبط با موضوع غزلیات سعدی در این مجموعه ارایه شده است. علاوه بر این در این مقاله فهرستی از کتاب ها، مقالات و پایان نامه های تالیف شده پیرامون غزلیات سعدی، در سه بخش ارایه شده است. لازم به ذکر است که بخش مقالات و پایان نامه ها بر اساس نام نویسنده تنظیم شده اند، ولی در بخش کتاب ها به علت تکرار نام سعدی در اغلب موارد، روش تنظیم مطالب براساس عنوان کتاب است. براساس این فهرست، کتاب های منتشر شده پیرامون غزلیات سعدی 88 عنوان است که 29 عنوان آن غزل های سعدی، 24 عنوان برگزیده غزل ها، 6 عنوان ترجمه غزل ها، 9 عنوان غزل های خوشنویسی شده، 11 عنوان شرح غزل ها و9 عنوان کتاب های پیرامون غزل های سعدی است. تعداد مقالات و پایان نامه ها نیز به ترتیب، 99 و 77 عنوان است که در ج های زیر قابل مشاهده است. ج 1: آمار کل کتاب شناسی، مقاله شناسی و فهرست پایان نامه های غزلیات سعدی ردیف عنوان تعداد 1 کتاب ها 88 2 مقاله ها 99 3 پایان نامه ها 77 4 جمع کل 264 ج 2: فهرست موضوعی کتاب ها ردیف عنوان تعداد 1 غزل های سعدی 29 2 برگزیده غزل های سعدی 24 3 ترجمه غزل های سعدی 6 4 غزل های سعدی خوشنویسی شده 9 5 شرح غزل های سعدی 11 6 کتاب های پیرامون غزل سعدی 9 7 جمع کل 88 کتاب ها غزلیات سعدی



بزرگداشت سعدی، آیینه دار زندگی

سعدی، شاعری است که نه تنها در درون ما، بلکه در زندگی روزمره ما همیشه حضور داشته و دارد. بزرگداشت او، در واقع بزرگداشت بشریت است، همچنان که شعرش بر سر در بزرگ ترین نهاد ، سازمان ملل متحد حک شده است.

بزرگداشت سعدی، آیینه دار زندگی • گفت وگو با صدرالدین الهی

شیخ مصلح الدین سعدی، با دو کتاب گلستان و بوستان نام خود را در جهان جاودانه ساخت. اگر تا شصت سال پیش مردمان عادی در شرق و غرب کم تر با نام او آشنا بودند، پس از جنگ جهانی دوم و با تاسیس سازمان ملل متحد، این بیت او را بر سر در این سازمان، نام سعدی را جهانی کرد:

بنی آدم اعضای یک پیکرند/ که در آفرینش زیک گوهرند/

"رالف والدو امرسون" شاعر و فیلسوف یی، سعدی را شاعری می داند که به نوع بشر عشق می ورزید. سعدی، نه تنها ارزش های والای شعری اش در شرق شناخته شده، که از قرن ها پیش غربی ها نیز به وارستگی و انسان دوستی و گذشت و عطوفت در آثار او پی بردند. امرسون در گرامیداشت سعدی گفته است: «در شعرهای سعدی خورشیدها طلوع و غروب می کنند.»

سعدی را شاید بتوان یکی از مردمی ترین شاعران ایران از قرن هفتم هجری قمری تا کنون دانست. شعرهای او همواره در زندگی روزمره ما جریان داشته و دارد. بسیاری از ضرب المثل هایی که همچنان در جامعه ما کاربرد دارد از سعدی است که به ما رسیده و بدون تردید به آیندگان نیز خواهد رسید.


مقایسه عرفان مولانا با عرفان سعدی وحافظ:
و چون موسی به وعده گاه آمد عرض کرد:
پروردگارا ! "خود را به من بنمای" تا تو را تماشا کنم .

معشوق فرمود: " هرگز مرا نخواهی دید"؛
لیکن به کوه نگاه کن پس اگر بر جای خود قرار گرفت به زودی مرا خواهی دید. پس پروردگارش آن را متلاشی ساخت و موسی مدهوش بر زمین افتاد...
* "أرنی": خودت را به من نشان بده
*"لن ترانی ": هرگز مرا نخواهی دید

سعدی: چو رسی به کوه سینا "أرِنی" مگو و بگذر
که نیرزد این تمنا به جواب "لن ترانی"

حافظ:
چو رسی به طور سینا "أرِنی" بگو و بگذر
تو صدای دوست بشنو، نه جواب "لن ترانی"

مولانا:
"أرنی" ی بگوید که تو را ندیده باشد
تو که با منی همیشه، چه "تری" چه " لن ترانی"


شیخ مصلح الدین سعدی بی تردید بزرگترین شاعری است که بعد از فردوسی آسمان ادب فارسی را با نور خیره کننده اش روشن ساخت و آن روشنی با چنان تلألویی همراه بود که هنوز پس از گذشت هفت قرن تمام از تاثیر آن کاسته نشده است و این اثر تا پارسی برجاست همچنان برقرار خواهد ماند.

تاریخ ولادت سعدی به قرینه ی سخن او در گلستان در حدود سال 606 هجری است. وی در آغاز گلستان چنین می گوید:

« یک شب تأمل ایام گذشته می و بر عمر تلف کرده تأسف می خوردم و سنگ سراچه دل را به الماس آب دیده می سفتم و این ات مناسب حال خود می گفتم:سعدی

در اقصای عالم بگشتم بسی به سر بردم ایام با هر ی

تمتع به هر گوشه ای یافتم ز هر منی خوشه ای یافتم

چو پاکان شیراز خاکی نهاد ندیدم که رحمت بر این خاک باد

تولای مردان این پاک بوم برانگیختم خاطر از شام و روم

دریغ آمدم زان همه بوستان تهیدست رفتن سوی دوستان

به دل گفتم از مصر قند آورند بر دوستان ارمغانی برند

مرا گر تهی بود از قند دست سخن های شیرین تر از قند هست

نه قندی که مردم به صورت خورند که ارباب معنی به کاغذ برند»


رفتم

داستانمو دادم که تو پخش کنن

دقت کنین " داستان "

بله مینویسم ، عقده ای هم خودتی

خلاصه داشتم میگفتم

رفتم میگم خب چی شده چرا پخش نمیکنینش ؟

مسئولش یه زنه س ، میگه زیادی طولانیه

حالا داستان 10 صفحه هم نیست

برگشتم میگم خب چیکار باید کنم؟

میگه " باید کوتاهش کنی . مثل سعدی که 3خط مینویسه اما طرف تا ساعت ها روش فکر میکنه "


من :|

سعدی :|

زکریا رازی :|


طرف فکر کرده من از دوران قدیم اومدم ه ن سعدی بودم یعنی ؟

خ ش حرفی ندارم بزنم

2هفته رد شده هنوز تو کف موندم :|

واقعا به کجا داریم میریم ما



رفتم

داستانمو دادم که تو پخش کنن

دقت کنین " داستان "

بله مینویسم ، عقده ای هم خودتی

خلاصه داشتم میگفتم

رفتم میگم خب چی شده چرا پخش نمیکنینش ؟

مسئولش یه زنه س ، میگه زیادی طولانیه

حالا داستان 10 صفحه هم نیست

برگشتم میگم خب چیکار باید کنم؟

میگه " باید کوتاهش کنی . مثل سعدی که 3خط مینویسه اما طرف تا ساعت ها روش فکر میکنه "


من :|

سعدی :|

زکریا رازی :|


طرف فکر کرده من از دوران قدیم اومدم ه ن سعدی بودم یعنی ؟

خ ش حرفی ندارم بزنم

2هفته رد شده هنوز تو کف موندم :|

واقعا به کجا داریم میریم ما



زندگی نامه سعدی تخلص و شهرت «مشرف الدین» ، مشهور به «شیخ سعدی» یا «شیخ شیراز» است. درباره نام و نام پدر شاعر و هم چنین تاریخ تولد سعدی اختلاف بسیار است. سال تولد او را از 571 تا 606 هجری قمری احتمال داده اند و تاریخ درگذشتش را هم سالهای 690 تا 695 نوشته اند.


سعدی

مشرف الدین مصلح بن عبدالله شاعر و نویسندهٔ بزرگ قرن هفتم هجری قمری است. تخلص او "سعدی" است که از نام اتابک مظفرالدین سعد پسر ابوبکر پسر سعد پسر زنگی گرفته شده است. وی احتمالاً بین سالهای ۶۰۰ تا ۶۱۵ هجری قمری زاده شده است. در جوانی به مدرسهٔ نظامیهٔ بغداد رفت و به تحصیل ادب و تفسیر و فقه و کلام و حکمت پرداخت. سپس به شام و مراکش و حبشه و حجاز سفر کرد و پس از بازگشت به شیراز، به تألیف شا ارهای خود دست یازید. وی در سال ۶۵۵ سعدی نامه یا بوستان را به نظم درآورد و در سال بعد (۶۵۶) گلستان را تألیف کرد. علاوه بر اینها قصاید، غزلیات، قطعات، ترجیع بند، رباعیات و مقالات و قصاید عربی نیز دارد که همه را در کلیات وی جمع کرده اند. وی بین سالهای ۶۹۰ تا ۶۹۴ هجری در شیراز درگذشت و در همانجا به خاک س شد.

آثار سعدی :

دیوان اشعار

بوستان

گلستان

مواعظ

گلستان سعدی شامل بخش های زیر می باشد:

دیباچه

باب اول در سیرت پادشاهان

باب دوم در اخلاق درویشان

باب سوم در فضیلت قناعت

باب چهارم در فواید خاموشی

باب پنجم در عشق و جوانی

باب ششم در ضعف و پیری

باب هفتم در تأثیر تربیت

باب هشتم در آداب صحبت


در کتاب های مربوط به بدیع، وجود یا نبود «جناس» بین هر دسته از واژه های (شهرْیار، شهرِیار)، (خوار، خار)، (خطا، ختا)، (نسیم، نه سیم)، (بعید، به عید)، (عاجل، آجل)، (متعسّر، متأثّر)، (قِصّه، غصّه)، (عمرو، امر) و... دقیقاً و با صراحت، مشخّص نشده است. گاه در صورت وجود «جناس» بین برخی از واژه های هر دسته، نوع آن در ای از ابهام و اختلاف نظر باقی مانده است. نگارنده در این پژوهش با نگرشی تازه به آرایه های جناس «لفظ، تام و مرکّب» به نقد و بررسی و تحلیل آنها پرداخته و با ذکر شواهدی از نظم و نثر سعدی، دلیل بسامد بالای این نوع آرایه های بدیعی را در سخن و شة سعدی بیان کرده است.


در کتاب ادبیات فارسی سال دوم، غزلی از سعدی به نام «در آرزوی تو باشم» زینت بخش ادب غنایی و تعلیمی است. بیت پنجم این غزل به صورت «به خوابگاه عدم گر هزار سال بخسبم/ به خواب عافیت آن گه به بوی موی تو باشم» آمده که در هیچ کدام از نسخ معتبر کلیات سعدی و دیوان غزلیات شیخ اجل به صورت مذکور ضبط نشده است و معنای درستی نیز از آن به دست نمی آید. در این نوشته سعی داریم به شکل صحیح مصراع دوم این بیت و معنی و مفهوم آن بپردازیم.


نشست علمی یادروز سعدی، به سنت هر ساله و با حضور سعدی پژوهان درمرکز اسناد و کتابخانه ملی استان فارس برگزار شد.

اصغر دادبه از سخنران این نشست به نوآوری سعدی اشاره کرد و گفت: سعدی به نوعی ادب و حکمت را از آسمان فرو داده و در خانه دل ها جای داد که که این نوآوری است. افراط و تفریط یا دو سویه بودن قصه عشق یا مجاز و حقیقت در سعدی نوآور و همیشه مانا است.

وی توضیح داد : مسئله شعر و عشق، یا در سوی مجاز حرکت می کرد یا در سوی حقیقت که در این بین چیزهایی هم گم می شد ؛ ی ره دل بستن به عشق مجازی و توصیف های طبیعت گرانه که در نوع خود ارجمند است یا ی ره ب از زندگی و دل به آسمان بستن، هر دو گسستگی در آنچه که نیاز انسان است را پدید می آورد. سعدی اما پیوندی را برقرار کرد که نه از مجاز غافل ماند و نه از حقیقت. این مرد بزرگ چنان از روزگار خود پیش است که گاهی حتی از روزگار ما نیز پیش است.

وی به سنت ها در آثار سعدی پرداخت و ادامه داد: حرف های سعدی همه حرف های شگفت انگیز و بدیعی است اما به قول ملاصدرا ، تکرارها موجب می شود که گاهی آنها را عادی بیانگاریم. از این بابت خیلی وقت ها معلوم نیست آنچه که نو است خیلی بهتر از سنتی است. در واقع بسیاری از سنت ها از هر مدرنی نو،کاراتر و موثرتر و همچنین متناسب با محیطی است که در آن زندگی می کنیم.

وی تاکید کرد: در بنایی که بخواهند آن را به زمین بزنند، ستون های اصلی آن را می زنند اکنون نیز می خواهند سعدی، فردوسی و ... را به بهانه کهنگی بزنند.

سعدی میانه رو است
این به نگاه انسان دوستانه سعدی به انسان پرداخت و اضافه کرد: سعدی نگاه مودت آمیز به انسان دارد و این مسئله چنان پیش می رود و این محبت به کل هستی سرایت پیدامی کند که به عشق عرفانی تبدیل می شود؛ به صورتی که در شعر در آن نفس که بمیرم در آرزوی تو باشم/ بدان امید دهم جان تماشا می شود.

دادبه افزود: عشق سوزان نتیجه اشتیاق است و اشتیاق نتیجه هجران؛ وقتی هجران نباشد طبیعی است که اشتیاقی در کار نیست و آن عشق سوزان باید جای خود را به امری بدهد که به درد زندگی عملی میخورد. سعدی هم می گوید باید به تفاهم رسید و آن سوزندگی ناشی از هجران دیگر نمی تواند وجود داشته باشد.

وی بیان کرد: این همان نگاه با احساس است که سعدی همان نگاه عاشقانه و محبت آمیز را به کل هستی دارد و در قصیده ها توصیه هایی که به جباران تاریخ می کند که دست از ستمگیری بردارید.
این ادبیات پایان داد: در نتیجه یکپارچگی در حرکت عاشقانه سعدی می بینیم که انتزاعی و یک سویه نیست و فقط به زمین یا فقط به آسمان نمی چسبد؛ میانه این دو را می بیند و یک زندگی مودت آمیز در آرمان شهر بوستان تحقق پیدا می کند.


اردیبهشت شیراز خیلی خیال انگیز و زیباست

اردیبهشت ماه تولد قیصر است

و

در آن روز بزرگداشت سعدی هم قرار گرفته است

البته روز بزرگداشت سعدی در سیطره و سلطه ی ون است نه شاعران

و البته همین باعث می شود که مراسم رسانه ای شود و الا اگر شاعران جمع می شدند که شاید پخش ش هم با موانعی مواجه می شد

اما با این حال بد نیست دو تا آدم ادبیات خوانده هم در این مراسم حق بروز و ظهور داشته باشند

چهار تا شاعر

لا اقل شاعرهای و استان فارسی و ایرانی محترم شمرده شوند و کارت دعوتی برایشان صادر شود و جایگاه وی ژه ای داشته باشند

البته واقعاً تا ون هستند چه نیازی به حضور شاعران در مراسم بزرگداشت سعدی هست؟


گویند سر سعدی ، طاس و بدون مو بود.
روزی او با یکی از دانشمندان زمان خود سرگرم بحث بود. آن دانشمند که خود را در برابر سعدی مغلوب و ش ت خورده می دید و در برابر دلایل او درمانده بود با لحنی پرخاشگرانه گفت:

من به اندازه موهای سرتو درس خوانده ام.

سعدی بی درنگ کلاه (عمامه) از سر بداشت و به حاضران گفت، سر مرا بنگرید تا اندازه علم آقا برای شما آشکار گردد!


حکایتهای شنیدنی، ج 4، ص 12.


سعدی

تخلص خود را از نام سعدبن بکر بن سعد زنگی ولیعهد مظفرالدین ابوبکر گرفت. هر وقت سعدی در شیراز بود در خدمت این ولیعهد ادب پرور به سر می برد.
سعدی در نظامیه بغداد تحصیل کرد. دانشجویان نظامیه عبارت بودند از مفسران، محدثان، وعاظ، حکام و مذکران.
شیخ پس از اتمام تحصیل به سیر و سیاحت پرداخت و در مجالس، وعظ می گفت و مردم را به سوی دین و اخلاق هدایت می کرد.
به طوری که از آثار سعدی بر می آید ومعاصرینش هم می نویسند در لغت، صرف و نحو، کلام، منطق، حکمت الهی، و حکمت عملی، (عالم الاجتماع و سیاست مدن) مهارت داشت. مخصوصاً او در حکمت از تمام آثارش پیداست.
غزلی از سعدی :

بخت بازآید از آن در که یکی چون تو درآید روی میمون تو دیدن در ت بگشاید

صبر بسیار بباید پدر پیر فلک را تا دگر مادر گیتی چو تو فرزند بزاید


سعدی نامه»یا «بوستان» اثر ارجمند و پرآوازه شاعر و نویسنده شه‏ور ایران، سعدی ، به قو ل مرحوم غلامحسین یوسفی مشهورتر از آن است که به معرفی نیاز داشته باشد. پسندها و آرزوهای سعدی در «بوستان» بیش از دیگر آثار او جلوه‏گر است به عبارت دیگر، سعدی مدینه فاضله‏ای را که می‏جسته در «بوستان» تصویر کرده است. در این کتاب- پرمغز از دنیای واقعی- جهان همه نیکی است و پاکی و دادگری و انسانیت، یعنی عالم چنان که باید باشد و به قول مولوی: «شربت اندر شربت است»


به نوشته قریب به اتفاق کرونیکلر ها، مشرف الدین مصلح ابن عبدالله ــ سعدی ــ نهم دسامبر سال 1292 میلادی در زادگاه خود شهر باستانی شیراز وفات یافته است. یکی ــ دو تن دیگر درگذشت سعدی را سال 1290 میلادی ذکر کرده و نوشته اند که وی بسال 1210 میلادی در شیراز به دنیا آمده بود. او که درنوجوانی شیراز را برای ادامه تحصیل در نظامیه بغداد (دانشکده ای که خواجه نظام الملک توسی ساخته بود) ترک کرده بود تا سال 1256 (46 سالگی) به زادگاه خود بازنگشت و در این مدت از عراق امروز، قدیم (شامل لبنان و جنوب غربی ترکیه)، مصر، حجاز و قسمتهایی از آناتولی دیدار کرده و در طرابلس لبنان به دست صلیبیون اسیر شده بود که او را به نوشته خودش «به کار گل بداشتند» یعنی عملگی در ساختن بناء به او تحمیل شده بود، که در اینجا توسط یک تاجر باز ید و آزاد شد. سعدی که این نام او از اسم سعد ابن زنگی حکمران وقت فارس گرفته شده است در سال 1257 بوستان و سال بعد گلستان را به پایان رسانید.

18 آذر - 9 دسامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟


کار در گلستان و بوستان سعدی ؛

سعدی از شاعرانی است که در اثر مسافرت به درون و بیرون کشور و دستاوردهای قابل توجهی در زمینه های متفاوت زندگی اجتماعی از خود به یادگار گزارده است . این ره توشه یکی از غنی ترین ادبیات آن زمان و شاید جهان باشد . سعدی می خواهد بگوید که کار ضرورت زندگی اجتماعی است زندگی بر اساس کار مشخص و قابل توجیه است . کار انسان را تربیت و پرورش می دهد . شخص بیکاره چیزی برای گفتن و عرضه ندارد . او تجربه در کار را سرمایه انسانی می داند و انسان با تجربه را سرمایه تلقی می کند . سعدی حکایت دو برادر را بازگو می کند .

یکی از حاصل کار خود روزگار می گذرانید و دیگری نزد خدمت کرده و کار راحتی را پیشه کرده بود . این دو برادر به ویژه آن که نزد بود به دیگری توصیه می کند که کار سخت را رها کند و به نزد بیاید و زندگی راحتی را پیشه کند . و باقیمانده عمر را به عزت درآن بماند . اما برادر چون به کار سخت خو کرده و عزت نفسی والا دارد . کار سخت را از دست به نزد ایستادن ترجیح می دهد . او آرزوی خود را که عشق به کار و آزاد زیستن است .داشتن استقلال و خود بودن را درست می داند و بندگی را بندگی را عملی ناپسند به شمار می آورد .

به دست آهن تفته خمیر به از دست بر نزد (گ/1/36"گلستان ، باب اول ، حکایت 36")

گرچه بیرون زرزق نتوان خورد در طلب ، کاهلی نشاید کرد

غواص اگر شه کند کام نهنگ هرگز نکند درّ گرانمایه به چنگ (گ/3/28)

یاد روز سعدی

اول اردیبهشت ماه در تقویم ملی ایرانیان همزمان با سالروز تولد شیخ اجل سعدی که فرهنگوران او را به عنوان سخن می شناسند،یادروز سعدی نام گرفته است.

افزون بریک دهه است که با مشارکت نهادها و ارگان های فرهنگی فارس، سعدی پژوهان و سعدی شناسان هر سال با اجتماع بر تربت سخن سعدی با نکوداشت یاداین پیام آور انسانیت به تبیین آرا و شه های شیخ اجل می پردازند.

برای آنکه بدانیم سعدی کیست؟ جایگاه این شاعر گرانمایه در شعر و ادبیات پارسی کجاست و پرداختن به شه های سخن تا چه میزان به عنوان یک نیاز امروزی محسوس است مروری کوتاه بر آنچه درباره افکار و آرا این شاعر گرانمایه بیان شده است می کنیم.

بسیاری از دانشوران و سعدی شناسان توجه به آثار واخلاق سعدی و الهام گرفتن از شخصیت برجسته سخن را لازمه و ضرورت زندگی امروزی می دانندو معتقدند:

توجه به آثار و شه های شیخ اجل موجب بازشناسی فرهنگ غنی ایرانی می شود.


آن کیست که دل نهاد و فارغ بنشست پنداشت که مهلتی و تأخیری هست گو میخ مزن که خیمه می باید کند گو رخت منه که بار می باید بست سعدی گل که هنوز نو به دست آمده بود نشکفته تمام باد قهرش بربود بیچاره بسی امید در خاطر داشت امید دراز و عمر کوتاه چه سود؟ سعدی چون ما و شما مقارب یکدگریم به زان نبود که ی هم ندریم ای خواجه تو عیب من مگو تا من نیز عیب تو نگویم که یک از یک بتریم سعدی

میزگرد بهاری با حضور عطار، مولانا، سعدی و حافظ

صبحم از مشرق برآمد باد نوروز ا ز یمین

عقل و طبعم خیره گشت از صنع رب العالمین

با جوانان راه صحرا برگرفتم بامداد

کودکی گفتا تو پیری با دمندان نشین

گفتم ای غافل نبینی کوه با چندین وقار

همچو طفلان دامنش پرارغوان و یاسمین

آستین بر دست پوشید از بهار و برگ و شاخ

میوه پنهان کرده از خورشید و مه در آستین

باد گل ها را پریشان می کند هر صبحدم

زان پریشانی مگر در روی آب افتاده چین

نوبهار از غنچه بیرون شد به یک تو پیرهن

بیدمشک انداخت تا دیگر زمستان پوستین

این نسیم خاک شیرازست یا مشک ختن

یا نگار من پریشان کرده زلف عنبرین

بامدادش بین که چشم از خواب نوشین برکند

گر ندیدی سحر بابل در نگارستان چین

گر سرش داری چو سعدی سر بنه مردانه وار

با چنین معشوق نتوان باخت عشق الا چنین

فصل بهار و نوروز همواره در بین شاعران و ادیب دوستان ایرانی جایگاه ویژه ای داشته است و ردپای فصل بهار و رویش و سرزندگی را در اشعار شاعران کهن و عصر کنونی می بینیم. همه «از عید است و می وزد نفس روشن بهار» سروده اند و با سرودن اشعار خود، خواننده را به وجد آورده اند. امسال به انگیزه فرارسیدن سال نو، بر آن شدیم تا در میزگردی نوروزی (بهاری)، بهار را در قاب نگاه شاعران بزرگی همچون عطار، مولانا، سعدی و حافظ به تماشا بنشینیم. خواندن این مطلب، در ایام تعطیلات نوروزی خالی از لطف نیست. (لطفاً ادامه مطلب را بخوانید)



سعدی

رمضان در فرهنگ شعری سعدی از جایگاه ویژه ای برخوردار است حضور رمضان و روزه در غزلیات سعدی حضوری است پوشیده و رمزی و البته در همه یا بیشتر غزل های سبک عراقی حضور رمضان و روزه چنین است.

از چشم انداز رمضان و روزه عوام گرفته تا روزه و رمضان خواهی سعدی به طور کلی مطالبی خاص پیرامون پرهیز از پرخواری و اندرون از طعام خالی داشتن است.

برگ تحویل می کند رمضان یار تودیع بر دل اخوان

یار نادیده سیر، زود برفت دیر ننشست نازنین مهمان

نگاه سعدی به روزه و رمضان، نگاهی اجتماعی و انسانی جهد برای نجات غریق نه بدر بردن گلیم خویش از موج است.

روزه در نگاه سعدی خوراندن طعام است به نیازمندان نه نخوردن طعام از سحر تا هنگام اذان مغرب.


قرائت آیاتی از قرآن

گرامی داشت سال روز ولادت حضرت فاطمه س وروز زن ومقام مادر

تجلیل از بانوان حاضر در جلسه واهدای هدیه ای به مناسبت این روز

قرائت و توضیح چندحکایت ازباب ۶بوستان سعدی

بزرگ داشت روز سعدی

قرائت آثار اعضا ومتون واشعار انتخ


شیخ مصلح الدین سعدی : 1- از شاعران و نویسندگان قرن هفتم هجری قمری است.

2- دو اثر معروف سعدی عبارتند از: الف- گلستان سعدی ب- بوستان(سعدی نامه)

3- تفاوت بوستان با گلستان سعدی: الف- بوستان در سال 655هجری قمری نوشته شده است امّا گلستان، یک سال بعدتر از بوستان یعنی در سال 656هجری قمری.

ب- گلستان، دنیای واقعی و تجربیات دنیایی سعدی در طول سفرهایش است امّا بوستان، دنیای آرمانی و مطلوب سعدی است.

پ- گلستان دارای هشت باب است امّا بوستان دارای ده باب.

ت- گلستان به نثر آمیخته به نظم امّا بوستان سراسر نظم و در قالب مثنوی است.

4- گلستان سعدی به نثر مسجّع (فنّی) نوشته شده است و دارای حکایات کوتاه و متنوّعی است که با ذهن و زبان ما پیوند دارد و حدود چهارصد جمله و بیت آن در شمار ضرب المثل در آمده است.

5- دیباچه(مقدمه) گلستان سعدی از بهترین و زیباترین تحمیدیّه های ادب فارسی است.


سعدی

ابومحمد مُصلِح الدین بن عَبدُالله نامور به سعدی و مشرف الدین (۵۸۵ یا ۶۰۶ – ۶۹۱ هجری قمری، برابر با: ۵۶۸ یا ۵۸۸ - ۶۷۱ هجری شمسی) شاعر و نویسنده ی پارسی گوی ایرانی است. آوازه ی او بیشتر به خاطر نظم و نثر آهنگین، گیرا و قوی اوست. جایگاهش نزد اهل ادب تا بدان جاست که به وی لقب سخن و شیخ اجل داده اند. آثار معروفش کتاب گلستان در نثر و بوستان در بحر متقارب و نیز غزلیات و دیوان اشعار اوست که به این سه اثر کلیات سعدی می گویند.

مرکز سعدی شناسی ایران از سال ۱۳۸۱ روز اول اردیبهشت ماه را روز سعدی اعلام نمود و در اول اردیبهشت ۱۳۸۹ و در اجلاس شاعران جهان در شیراز، نخستین روز اردیبهشت ماه از سوی نهادهای فرهنگی داخلی و خارجی به عنوان روز سعدی نامگذاری شد.


اولین روز ماه اردیبهشت را به بزرگداشت و گرامی داشت سخن فارسی، سعدی اختصاص داده اند که به حق، او را فصیح ترین گوینده و شاعر نامیده اند. سعدی بدون تردید یکی از پنج شاعر طراز اول زبان فارسی است که چهار تن دیگر را انی همچون «فردوسی»، «نظامی گنجوی»، «مولوی» و «حافظ« تشکیل می دهند. برخی دیگر، او را بزرگ ترین شاعر ایران می دانند که فصاحت و زیبایی کلام او را مانندی نیست و شیوایی آن در نظم و نثر، زبانزد همگان است.

سعدی شاید تنها شاعری باشد که کلامش را سهل و ممتنع می دانند، زیرا سخن منظوم او به قدری شیوا و بی تکلف است که به نثری روان و ساده نزدیک است. انی که بخواهند کار او را در نثر تقلید کنند درمی مانند و در ضمن کار، به دشواری آن پی می برند. چنانکه «جامی» در کتاب «بهارستان»، «مجد خوافی» در «روضه ی خلد»، «قاآنی » در «پریشان»، «میرزا ابراهیم خان تفرشی» در «مُلستان» و «حکیم قاسمی کرمانی» در «خارستان»، کار او را در «گلستان» تقلید د اما هیچکدام، آن نشد که سعدی آفریده بود.

همچنان است در سرودن غزل و بیان اخلاق و عرفان عملی. جز «حافظ» که پس از سعدی نام آورترین شعرا در سرایش غزل است، هنوز شاعری نتوانسته به سبک و شیوه ی سعدی غزل بسراید. در زمینه ی اخلاق و عرفان عملی نیز کت نوشته نشده که همپای «بوستان» باشد.


تاثیر سعدی بر ادبیات فرانسه وآلمان

شاعران و نویسندگان را از نظر وسعت شهرت به چهار دسته می توان تقسیم کرد : طایفه ای که در میان افراد خانواده و خویشان خود شناخته شده اند ، عدّه ای که در شهر و زادگاه خود شهرت یافته اند ، گروهی که در خطّه و سرزمین پهناوری که مردم آن فرهنگ و تمدن و ملیّتی مخصوص به خود دارند و بالا ه گروهی که بر باد پای سخن نشسته و مرزهای جغرافیایی را ش ته و فراتر رفته اند . از قطرگی دست شسته و دریا شده اند . سخنشان آیینه ایست که هر از هر جا و از هر ملّت و نژاد که باشد می تواند خود را در آن ببیند . علاقه ی سعدی به سیاحت و سفر نشانة دیگری از جهانی شیدن شاعر است . جهانی فکر می کند و جهانگردی را در پیش می گیرد . (زنجانی،1364 : 199)

شه و بیان سعدی ، در بسیاری موارد چنان با سخنان نویسندگان و شاعران فرنگی شباهت دارد که انسان را به حیرت می اندازد . در واقع هم لافونتن، شاعر فرانسوی، ای از داستاهای او را نظم کرده است و هم گوته، شاعر آلمانی، از بعضی قطعات او الهام گرفته است . چنانکه ولتر ، هوگو، با اک و موسه هم با سعدی و نام او آشنایی داشته اند و این هم نشان می دهد که سعدی در اروپا نیز از خیلی پیش شهرت داشته است . (زرین کوب،1370 : 256 -257 )

بسیاری از شا ارهای ادبیات فارسی به سایر زبانها ترجمه شده اند اما شاید هیچکدام به اندازه گلستان و بوستان مورد توجه غربیان واقع نشده اند، علت آن را«جلال ستاری» اینگونه توضیح می دهد:

« فارسی ،زبانی است مشحون به استعارات و تشبیهات و تصاویر ادبی . السنه اروپایی از این لحاظ مجردتر و بی پیرایه ترند و خوانندگان فرنگی بیش از ایرانیان به ساده نوشتن خو کرده اند . سعدی در استعمال مناسبات لفظی و صناعات شعری بر خلاف نویسندگان آن روزگار اندازه نگه داشت . بهمین جهت مطالعة ترجمه آثار وی به زبانهای فرنگی برای خوانندگان آن سامان ملال آور و طاقت فرسا نیست. اما این سادگی و روانی کلام برای توجیه اعتبار سعدی کافی به نظر نمی رسد . سعدی آموزگار حکمت بلند پایه و ارزنده ای است که اصولاً بر مبنای نوع دوستی بنیان یافته است . در واقع آنچه بیش از همه از غربیان دل برده و آنان را مجذوب ساخته تعالیم اخلاقی سعدی است که انگیزه ای جز بشر دوستی و بزرگداشت آدمیّت و شرف انسانی ندارد . تشابه و تقارب شه های سعدی با بینش و نظر گویندگان آدمی خو و اندرزگوی مغرب زمین تا آنجاست که تحفة سخنش دست به دست در آن دیار نیز رفته است ، بنابراین اگر سعدی را شاعری جهانی و متعلّق به بشریت بدانیم سخنی به گزاف نگفته ایم.» (ستاری ،1343 : 409-413 )

« ارنست رنان» می نویسد : « در حقیقت سعدی یکی از خود ماست . عقل سلیم خدشه ناپذیر او ، لطافت و شه ای که به گفته های وی روح می بخشد ، لحن شوخ ملایمی که سعدی بدان وسیله عیوب و انحرافهای عالم بشری را انتقاد می کند ، همه این محسنات که در شرق کمیاب است سعدی را در چشم ما عزیز می دارد . هنگام خواندن آثار سعدی خواننده تصور می کند که کتاب یک معلّم اخلاق روحی یا یک بذله گوی قرن شانزدهم میلادی را می خواند . »(ماسه ،1364 : 415)

«گارسن دوتاسی» می نویسد : سعدی تنها نویسندة ایرانی است که نزد تودة مردم اروپا شهرت دارد . باربیه دومنار می نویسد : از تمام گویندگان شرقی سعدی شاید تنها شاعری است که می تواند مورد فهم و دریافت اروپاییان قرار گیرد و محبوبیّت و شهرتی را که میان خوانندگان مسلمان دارد تا اندازه ای در مغرب زمین حفظ کند . علّت این اعتبار این است که سعدی در گلستان جامع جمیع صفات و مواهبی است که جمال شناسی نو خواستار آنهاست . ذوق سلیم و خلل ناپذیر او ، لطف و کشش که به حکایت شیخ روح و جان می بخشد ، لحن طنز آمیز و پر عطوفتی که با آن معایب و مفاسد جامعه انسانی را ریشخند ،می کند همه این فضایل که در گویندگان هم عصر وی بندرت یافت می شود ، سعدی را به تمام و کمال شایسته تعظیم و تحسین ما می کند . بسیاری

(از خصوصیّات سعدی ، ظرافت خیال هوراس ، روانی و دلاویزی کلام اوید ovide، طنز تند و تیز را بله و خیرخواهی لافونتن را به یاد می آورد . » (ستاری ، 1344 :116-125)

اوّلین ترجمه به زبان فرانسه در سال 1634 و به زبان آلمانی در سال 1635 صورت گرفت در حالیکه اولین ترجمه به زبان انگلیسی بیش از صد سال بعد در سال 1774 صورت گرفت . (روان فرهادی ،1364 :196)

اینک به بیان تاثیرات سعدی در میان شاعران و نویسندگان سایر کشورها و ذکر مقلّدان اومی پردازیم .از آنجا که گلستان برای اولین بار به زبان فرانسوی ترجمه شد و فرانسویان در این کار فضل تقدّم دارند و از طرفی سعدی در میان اروپاییان ، بیشترین تاثیر را در میان فرانسویان داشته است ابتدا از کشور فرانسه آغاز می کنیم: ( دراین بخش هر جا نام مولف ذکر نشده از کتاب از سعدی تا آراگون اثر جواد حدیدی صفحات 12-98 استفاده شده است.در بقیه موارد در انتهای عبارت منبع ذکر شده است.)


سعدی

1- تو از هر در که بازآیی بدین خوبی و زیبایی *** دری باشد که از رحمت به روی خلق بگشایی

ملامتگوی بی حاصل ترنج از دست نشناسد *** در آن معرض که چون یوسف جمال از بنمایی

به زیورها بیارایند وقتی خوبرویان را *** تو سیمین تن چنان خوبی که زیورها بیارایی


آخرین مطالب

آخرین جستجو ها