جستجوی عبارت بعد از عراق و به کدام کشورها می رود


عنوان 150600: انتخاب رئیس مجلس عراق گامی مهم در مسیر توسعه این کشور است +شمخانی در عراق: تاکید بر امنیت در عراق یکپارچه در دیدار با حضرت آیت الله سیستانی، مالکی، ابراهیم جعفری، حکیم و بسیاری از شخصیت های +شمخانی در عراق به دیدارچه انی رفت؟ +دیدار شمخانی در عراق با آیت الله سیستانی و نوری مالکی +شمخانی: ایران و عراق هدف دسیسه های خارجی هستند+شمخانی: تلاش ت و مردم عراق برای مقابله با تروریسم تکفیری ابتکار ارزنده ای است+محل ضربت خوردن حضرت علی علیه السلام
شمخانی در دیدار با آیت الله علی سیستانی:
علی شمخانی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران امروز ( ) پس از ورود به عراق با آیت الله سیستانی مرجع عالی شیعه و نوری المالکی نخست عراق دیدار و گفت و گو کرد.

به گزارش سرویس بین الملل باشگاه خبرنگاران به نقل از پایگاه خبری شبکه العالم ، نخست عراق در دیدار شمخانی پیروزی ملت و ت عراق در برابر گروه های تکفیری و تروریستی را تبریک گفت و از حمایت های معنوی ایران از ملت و ت عراق تشکر و قدردانی کرد.

نوری المالکی تشکیل پارلمان ملی و انتخاب ˈسلیم الجبوریˈ رییس جدید مجلس عراق را گامی مهم و موثر در توسعه روند و اشتراک مساعی جناح های برای مدیریت بحران جاری در عراق دانست.
مالکی همچنین با توجه به اشتراکات دو ملت بر برقراری صلح ؛ ثبات و امنیت در عراق تاکید کرد.
دبیر شورای عالی امنیت ملی همچنین در سفر به نجف اشرف علاوه بر زیارت مرقد مولای متقیان حضرت علی (ع)، با آیت الله علی سیستانی و دیگر مراجع همچون آیت الله حکیم، آیت الله فیاض و نیز آیت الله بشیر دیدار و باآنان گفت و گو کرد.
در این دیدارها مراجع عظام تقلید بر ضرورت حفظ وحدت و انسجام میان مردم عراق در برابر تروریسم وابسته و شکل گیری فوری ساختارهای قانونی بر اساس خواست و اراده مردم این کشور تاکید د.
دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز در این دیدارها با تجلیل از نقش مهم و منحصربه فرد مرجعیت در حفظ وحدت ملی و فتوای حضرت آیت الله سیستانی در شکل گیری و بسیج مردمی برضد تروریسم، دستی گروه های مختلف را به اجماع برای تشکیل ساختارهای قانونی عراق موجب امیدواری و خوشنودی دانست.
شمخانی گفت: انتخاب رئیس مجلس عراق گامی مهم و تعیین کننده در مسیر توسعه تفاهم و اشتراک مساعی مجموعه جناح های به منظور شکل دهی چارچوب های قانونی در اداره امور اجرایی این کشور است.
********************************************************************************************

شمخانی در عراق: تاکید بر امنیت در عراق یکپارچه در دیدار با حضرت آیت الله سیستانی، مالکی، ابراهیم جعفری، حکیم و بسیاری از شخصیت های

شفقنا - علی شمخانی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران روز ( ) پس از ورود به عراق با حضرت آیت الله العظمی سیستانی مرجع عالی شیعیان و نوری المالکی نخست عراق دیدار و گفت و گو کرد.

به گزارش شفقنا از العالم، نخست عراق در دیدار شمخانی با تاکید بر مبارزات دو ملت ایرن و عراق با گروه های تکفیری و تروریستی از حمایت های ایران از ملت و ت عراق تشکر کرد.

وری المالکی تشکیل پارلمان ملی و انتخاب ˈسلیم الجبوریˈ رییس جدید مجلس عراق را گامی مهم و موثر در توسعه روند و اشتراک مساعی جناح های برای مدیریت بحران جاری در عراق دانست.

مالکی همچنین با توجه به اشتراکات دو ملت بر برقراری صلح ؛ ثبات و امنیت در عراق تاکید کرد.

دبیر شورای عالی امنیت ملی همچنین در سفر به نجف اشرف علاوه بر زیارت مرقد مولای متقیان حضرت علی (ع)، با آیت الله العظمی سید علی سیستانی و دیگر مراجع شیعه همچون آیت الله حکیم، آیت الله فیاض و نیز آیت الله بشیر دیدار و باآنان گفت و گو کرد.

در این دیدارها مراجع عظام تقلید بر ضرورت حفظ وحدت و انسجام میان مردم عراق در برابر تروریسم وابسته و شکل گیری فوری ساختارهای قانونی بر اساس خواست و اراده مردم این کشور تاکید د.

دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز در این دیدارها با تجلیل از نقش مهم و منحصربه فرد مرجعیت در حفظ وحدت ملی و فتوای حضرت آیت الله سیستانی در شکل گیری و بسیج مردمی برضد تروریسم، دستی گروه های مختلف را به اجماع برای تشکیل ساختارهای قانونی عراق موجب امیدواری و خوشنودی دانست.

شمخانی گفت: انتخاب رئیس مجلس عراق گامی مهم و تعیین کننده در مسیر توسعه تفاهم و اشتراک مساعی مجموعه جناح های به منظور شکل دهی چارچوب های قانونی در اداره امور اجرایی این کشور است.

دیدار با نوری المالکی

ˈعلی شمخانیˈ معظم انقلاب و دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران امروز با ˈنوری المالکیˈ نخست عراق در بغداد دیدار و گفت و گو کرد.

به گزارش ایرنا، شمخانی در این دیدار پیروزی های و داوطلبان مردمی عراق در جنگ علیه تروریسم و گروههای تکفیری را به نخست عراق تبریک گفت.

وی تشکیل پارلمان ملی بر اساس رای مردم و انتخاب رییس پارلمان در هفته گذشته را گامی موثر در توسعه روند برای مدیریت بحران جاری در عراق عنوان کرد.

دبیر شورای عالی امنیت ملی همچنین با تاکید بر اشتراکات فراوان دو ملت ایران و عراق، بر وم برقراری ثبات و امنیت در عراق یکپارچه تاکید کرد.

نوری المالکی نخست عراق نیز در این دیدار از حمایت های معنوی ایران از مردم عراق تشکر و قدردانی کرد.

وی همچنین عزم خلل ناپذیر مردم مقاوم عراق را برای پشت سرگذاشتن تهدیدات سازماندهی شده از سوی دشمنان کشورش مورد تاکید قرار داد.

حضور در جمع گروهی از ان جریان شیعی عراق

دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران شب در جمع گروهی از ان جریان شیعی عراق گفت: هر دو کشور ایران و عراق، هدف دسیسه های مختلف خارجی قرار دارند.

علی شمخانی که به عراق سفر کرده است، در این نشست که به میزبانی عمار حکیم مجلس اعلای ی عراق برگزار شده بود، با تشریح شرایط پیچیده و امنیتی منطقه، اشتراکات و پیوستگی های امنیتی دو کشور را که دارای مرزهای طولانی هستند، مورد تاکید قرار داد.

وی گفت: هر دو کشور هدف دسیسه های مختلف خارجی هستند و لازم است ظرفیت های امنیت سازی جدید آنها در قالب همکاری های نرم افزاری توسعه یابد.

معظم انقلاب در شورای عالی امنبت ملی، در بخش دیگری از سخنانش، تمدن سازی براساس موازین دینی و بهبود شرایط معیشتی و اجتماعی را گامی در مسیر افزایش اعتماد و همبستگی اجتماعی عنوان کرد.

شمخانی همچنین تلاشی را که ت و مردم عراق به عنوان پشتوانه های برنامه های نظامی ، برای مقابله با تروریسم به کار گرفته اند، ابتکاری ارزنده دانست.

در این دیدار، عمار حکیم طی سخنانی پیوندهای فرهنگی و دینی عمیق میان مردم دو کشور عراق و ایران را فرصتی مناسب برای ایجاد ثبات و امنیت در منطقه دانست.

وی گفت: مردم سلحشور و با ایمان عراق با اتحاد و برادری از این مرحله تاریخی ، با پیروزی عبور خواهند کرد.

حکیم روند افزایش همکاری و مودت میان گروههای شیعی و سایر جناح های و قومی عراق را امیدوار کننده و روبه جلو خواند.

دیدار با ابراهیم جعفری: مرجعیت دینی پشتوانه غیر قابل انکار امنیت ملی عراق است

ˈ علی شمخانیˈ معظم انقلاب و دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران روز در دیدار با ˈابراهیم جعفری ˈ نخست پیشین عراق و رییس فرا یون همبستگی پارلمان این کشور گفت: وضعیت منحصر به فرد مرجعیت دینی، پشتوانه غیر قابل انکار امنیت ملی در عراق است.

به گزارش ایرنا، شمخانی که صبح دیروز به عراق سفر کرده است، در این دیدار با اشاره به سابقه تاریخی مقابله مردم عراق با بحران های و امنیتی، نقش غیر قابل انکار ایمان الهی و اراده ملی را در برون رفت از شرایط موجود و دستی به امنیت در عراق مورد تاکید قرار داد.

دبیر شورای امنیت ملی، گروههای تروریستی حاضر در عراق را به دلیل عدم پشتوانه و حمایت مردمی محکوم به نابودی دانست و گفت: خیزش مردم و عشایر غیور عراق در برابر تهدیدات تروریستی رخدادی بود که طراحان بحران اخیر را با غافلگیری راهبردی روبرو ساخت.

وی با تاکید مجدد بر ضرورت اتحاد و همبستگی ت ها و ملت های منطقه علیه تروریسم گفت: عراق یکپارچه و متحد سدی غیر قابل نفوذ در برابر تهدیدات تروریستی هدایت شده از سوی بیگانگان است.

براساس این گزارش، ابراهیم جعفری رییس فرا یون همبستگی در پارلمان عراق نیز طی سخنانی گفت که آغاز تحولات مثبت که با انتخاب رییس پارلمان وارد مرحله امیدوار کننده ای شده، پیروزی همه مردم عراق اعم از شیعه، سنی و کرد و نیز سایر اقلیت های دینی و قومی است.

وی افزود: نبرد شرافتمندانه مردم عراق در برابر تروریسم وابسته بطور قطع نتیجه ای جز پیروزی قاطع مردم و ش ت گروههای تروریستی و تکفیری نخواهد داشت.

در دیدار شمخانی با ابراهیم جعفری، احمد چلبی رییس حزب کنگره ملی عراق و نمایندگانی از جریان های الاحرار(جریان صدر)، حزب فضیلت و نیز ائتلاف ت قانون به ی نوری المالکی هم حضور داشتند.

دیدار با رییس حزب ی عراق

ایاد السامرایی رییس حزب ی عراق ، امروز در بغداد با علی شمخانی معظم انقلاب و دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران دیدار و گفت و گو کرد.

به گزارش ایرنا، در این دیدار طرفین پیرامون مهمترین مسایل منطقه ای و نیز بحران اخیر عراق بحث و تبادل نظر د.

حزب ی، از جمله احزاب اهل سنت عراق است که سلیم الجبوری یکی از اعضای آن هفته گذشته ریاست پارلمان عراق را به دست گرفت.

درک خوبی از حساسیت اوضاع جاری در عراق وجود دارد

علی شمخانی معظم انقلاب و دبیر شورای عالی امینت ملی، با اشاره به اوضاع حساس فعلی عراق گفت: خوشبختانه جریان های عراق اعم از شیعه، سنی و کرد، شرایط حساس فعلی را درک می کنند.

وی، روز در جریان سفر به بغداد به خبرنگاران گفت: جریان ها و احزاب عراقی، نخستین گام یعنی برگزاری انتخابات، آغاز رسمی کار مجلس و انتخاب هیأت رییسه را خوب برداشته اند و گام بعدی را نیز با حفظ وحدت و در کنار هم قرار گرفتن، برخواهند داشت.

دبیر شورای عالی امنیت ملی با یادآوری ظرفیت های بزرگ عراق، تأکید کرد که این کشور می تواند نقش مؤثری در ثبات و امنیت منطقه داشته باشد.

شمخانی، با بیان اینکه بخش عمده مشکلات عراق از بیرون به داخل این کشور تزریق می شود، گفت: مردم عراق قادرند مشکلاتشان را بدون دخ خارجی حل کنند.

شمخانی صبح امروز برای سفره یکروزه وارد بغداد شد و تاکنون با نوری المالکی نخست و جمعی از سران جریان های عراق دیدار کرده است.

وی شب گذشته نیز در نجف اشرف با مراجع مقیم این شهر از جمله آیت الله سیستانی دیدار کرد.

********************************************************************************************

علی شمخانی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران امروز ( ) پس از ورود به عراق با آیت الله سیستانی مرجع عالی شیعه و نوری المالکی نخست عراق دیدار و گفت و گو کرد.

به گزارش مشرق، نخست عراق در دیدار شمخانی پیروزی ملت و ت عراق در برابر گروه های تکفیری و تروریستی را تبریک گفت و از حمایت های معنوی ایران از ملت و ت عراق تشکر و قدردانی کرد.

نوری المالکی تشکیل پارلمان ملی و انتخاب ˈسلیم الجبوریˈ رییس جدید مجلس عراق را گامی مهم و موثر در توسعه روند و اشتراک مساعی جناح های برای مدیریت بحران جاری در عراق دانست.

مالکی همچنین با توجه به اشتراکات دو ملت بر برقراری صلح ؛ ثبات و امنیت در عراق تاکید کرد.
دبیر شورای عالی امنیت ملی همچنین در سفر به نجف اشرف علاوه بر زیارت مرقد مولای متقیان حضرت علی (ع)، با آیت الله علی سیستانی و دیگر مراجع همچون آیت الله حکیم، آیت الله فیاض و نیز آیت الله بشیر دیدار و باآنان گفت و گو کرد.

در این دیدارها مراجع عظام تقلید بر ضرورت حفظ وحدت و انسجام میان مردم عراق در برابر تروریسم وابسته و شکل گیری فوری ساختارهای قانونی بر اساس خواست و اراده مردم این کشور تاکید د.

دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز در این دیدارها با تجلیل از نقش مهم و منحصربه فرد مرجعیت در حفظ وحدت ملی و فتوای حضرت آیت الله سیستانی در شکل گیری و بسیج مردمی برضد تروریسم، دستی گروه های مختلف را به اجماع برای تشکیل ساختارهای قانونی عراق موجب امیدواری و خوشنودی دانست.

شمخانی گفت: انتخاب رئیس مجلس عراق گامی مهم و تعیین کننده در مسیر توسعه تفاهم و اشتراک مساعی مجموعه جناح های به منظور شکل دهی چارچوب های قانونی در اداره امور اجرایی این کشور است.

********************************************************************************************

حزب ی، از جمله احزاب اهل سنت عراق است که سلیم الجبوری یکی از اعضای آن هفته گذشته ریاست پارلمان عراق را به دست گرفت.

به گزارش ایرنا، در این دیدار طرفین پیرامون مهم ترین مسایل منطقه ای و نیز بحران اخیر عراق بحث و تبادل نظر د.

حزب ی، از جمله احزاب اهل سنت عراق است که سلیم الجبوری یکی از اعضای آن هفته گذشته ریاست پارلمان عراق را به دست گرفت.
دبیر شورای عالی امنیت ملی، صبح امروز با استقبال رسمی از سوی فالح فیاض مشاور امنیت ملی ت عراق، وارد بغداد شد و در بدو ورود با نوری المالکی نخست عراق دیدار گفت و گو کرد.
معظم انقلاب در شورای عالی امنیت ملی همچنین شب گذشته در نجف با مراجع ن این شهر مقدس، از جمله آیات سید علی سیستانی، سعید حکیم، بشیر و اسحاق فیاض دیدار کرد.
********************************************************************************************

شمخانی: ایران و عراق هدف دسیسه های خارجی هستند

بغداد-ایرنا- دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران شب در جمع گروهی از ان جریان شیعی عراق گفت: هر دو کشور ایران و عراق، هدف دسیسه های مختلف خارجی قرار دارند.

به گزارش ایرنا، علی شمخانی که به عراق سفر کرده است، در این نشست که به میزبانی عمار حکیم مجلس اعلای ی عراق برگزار شده بود، با تشریح شرایط پیچیده و امنیتی منطقه، اشتراکات و پیوستگی های امنیتی دو کشور را که دارای مرزهای طولانی هستند، مورد تاکید قرار داد.

وی گفت: هر دو کشور هدف دسیسه های مختلف خارجی هستند و لازم است ظرفیت های امنیت سازی جدید آنها در قالب همکاری های نرم افزاری توسعه یابد.

معظم انقلاب در شورای عالی امنبت ملی، در بخش دیگری از سخنانش، تمدن سازی براساس موازین دینی و بهبود شرایط معیشتی و اجتماعی را گامی در مسیر افزایش اعتماد و همبستگی اجتماعی عنوان کرد.

شمخانی همچنین تلاشی را که ت و مردم عراق به عنوان پشتوانه های برنامه های نظامی ، برای مقابله با تروریسم به کار گرفته اند، ابتکاری ارزنده دانست.

در این دیدار، عمار حکیم طی سخنانی پیوندهای فرهنگی و دینی عمیق میان مردم دو کشور عراق و ایران را فرصتی مناسب برای ایجاد ثبات و امنیت در منطقه دانست.

وی گفت: مردم سلحشور و با ایمان عراق با اتحاد و برادری از این مرحله تاریخی ، با پیروزی عبور خواهند کرد.

حکیم روند افزایش همکاری و مودت میان گروههای شیعی و سایر جناح های و قومی عراق را امیدوار کننده و روبه جلو خواند.

شمخانی که از روز پنجشنبه وارد عراق شده ، تاکنون با مراجع شیعه در نجف اشرف از جمله آیت الله سیستانی و نیز در بغداد با نوری المالکی نخست و گروهی از سیاستمداران و ان جریان ها و احزاب عراق دیدار و گفت وگو کرده است.

********************************************************************************************

دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان گفت: تلاش ت و مردم عراق برای مقابله با تروریسم تکفیری به کار گرفته اند، ابتکار ارزنده ای است که تضمین کننده موفقیت های و بازگرداندن ثبات و امنیت به این کشور است.

به گزارش واحد مرکزی خبر؛ سید عمار حکیم رئیس مجلس اعلای ی عراق به همراه گروهی از ان احزاب شیعی این کشور با علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی دیدار و گفتگو کرد.

شمخانی در این دیدار با تشریح شرایط پیچیده امنیتی و منطقه ،اشتراکات و پیوستگی امنیتی ایران و عراق را که دارای مرزهای طولانی با یکدیگر هستند واقعیتی انکارناپذیر خواند وگفت: دو کشور ی طی سال های متمادی هدف دسیسه های مختلف خارجی بودند و با توجه به تداوم این روند لازم است ظرفیت های امنیت سازی جدید در قالب همکاری های نرم افزاری توسعه یابد.

دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان ، تمدن سازی بر اساس مبانی دین مبین و فراهم نمودن زمینه های بهبود معیشت و رفاه اجتماعی را گامی تعیین کننده در زمینه افزایش اعتماد و همبستگی اجتماعی دانست و گفت: تلاش ت و مردم عراق که ظرفیت های را به عنوان پشتوانه برنامه های نظامی برای مقابله با تروریسم تکفیری به کار گرفته اند، ابتکار ارزنده ای است که تضمین کننده موفقیت های و بازگرداندن ثبات و امنیت به این کشور است.

رئیس مجلس اعلای ی عراق نیز در این دیدار از پیوندهای عمیق فرهنگی ودینی میان مردم ایران و عراق به عنوان بستری منحصر بفرد برای تبادل ظرفیت های معطوف به ایجاد ثبات و امنیت در منطقه یاد کرد و افزود: مردم سلحشور و با ایمان عراق با اتحاد و برادری از این مرحله تاریخی نیز با پیروزی و سربلندی عبور کرده و زبونی و ش ت را به دشمنانشان تحمیل خواهندکرد.

سید عمار حکیم روند افزایش همکاری و مودت میان گروه های شیعی و سایر جناح های و قومی عراق را امیدوار کننده و رو به جلو بیان کرد و افزود: همه باید تلاش کنیم تا ضمن ارجحیت دادن به منافع ملی بر نگاه های شخصی و جناحی مشکلات گذشته را با نگاه به آینده حل وفصل کنیم.

*******************************************************************************************

هنگامی که سه نفر از باقیمانده خوارج در مکه هم قسم شدند تا نقشه شوم خویش را در ماه رمضان سال 40 هجری قمری عمل کنند، زمان زیادی نگذشت، دو نفر از آن ها که برای قتل معاویه و عمرو بن عاص رهسپار محل مأموریت خود شدند، در اجرای نقشه خود ناکام ماندند و تنها عبدالرحمن بن ملجم مرادی در شب نوزدهم ماه رمضان فرق مظلوم ترین فرد عالم را شکافت.
کد خبر: ۴۱۷۵۱۶
تاریخ انتشار: ۲۸ تیر ۱۳۹۳ - ۰۷:۵۹ - 19 july 2014
به گزارش جام نیوز، عبدالرحمن بن ملجم مرادی همراه با شبیب بن بجره اشجعی در سحرگاه شب نوزدهم ماه مبارک رمضان در مسجد کوفه کمین کرد و هنگامی که المؤمنین(ع) سر بر سجده نهاد، شمشیر زهرآگین خود را فرود آورد، در این هنگام حضرت علی(ع) در محراب مسجد افتاد و فرمود:
«بسم الله و بالله و علی ملّة رسول الله فزت و ربّ الکعبه»
سوگند به خدای کعبه که رستگار شدم.

(ع) در حالی که خون از سر و صورت شریفش جاری بود، فرمود:
«هذا ما وعدنا الله و رسوله»
این همان وعده ای است که خداوند متعال و رسولش به من داده اند.
در این زمان چون توان برگزاری جماعت را نداشت، به حسن(ع) فرمود را ادامه دهد و خود نشسته را اقامه کرد.

نقل شده است که جبرئیل در میان آسمان و زمین ندا داد و گفت:
«تهدّمت والله ارکان الهدی وانطمست أعلام ّقی وانفصمت العروه الوثقی قُتل ابن عمّ المصطفی قُتل الوصیّ المجتبی قُتل علیّ المرتضی قَتَله أشقی الْأشقیاء»
سوگند به خدا که ارکان هدایت در هم ش ت و ستاره های دانش نبوت تاریک و نشانه های پرهیزکاری بر طرف شد و عروه الوثقی الهی گسیخته شد، زیرا پسر عموی رسول خدا(ص) شهید شد، سید الاوصیا و علی مرتضی به شهادت رسید، وی را سیاه بخت ترین اشقیاء به شهادت رسانید.

******************************************************************************************

مدیریت سایت ایثار و مقاومت عبدالصمد قرائتی (privacy policy)آمادگی دریافت

(هر گونه پیشنهاد ، انتقاد ، راهنمایی....از طریق صندوق صوتی 00989350001400

دیتا مسیج سنتر را دارد) www.isaar30.ir

آدرس ایمیل مدیریت سایت : ایثار و مقاومت عبدالصمد قرائتی (privacy policy)

emali: esarmir@yahoo.com

gmail:esarmirc@gmail.com

gmail:adgh.pp.iran@gmail.com

gmail:iran.gheraati@gmail.com

****************************************************************************************

[تصویر: fjj392b1yzwdd69pk8a.gif][تصویر: fjj392b1yzwdd69pk8a.gif][تصویر: fjj392b1yzwdd69pk8a.gif][تصویر: fjj392b1yzwdd69pk8a.gif][تصویر: fjj392b1yzwdd69pk8a.gif][تصویر: fjj392b1yzwdd69pk8a.gif][تصویر: fjj392b1yzwdd69pk8a.gif][تصویر: fjj392b1yzwdd69pk8a.gif]

شماره ثبت ((شناسه ملی اینترنتی)) مدیریت سایت ایثار و مقاومت عبد الصمد قرائتی

privacypolicy به شماره 3033459312613105 برای اطلاع کاربران داخلی و بین المللی میباشد.

http://www.google.com.safebrowsing/diagnositc?site=gheraati.ir.abdolsamad.ir

(ادرس گوگل وبمستر) سایت ایثار ومقاومت عبدالصمدقرائتی privacy policy

http://www.google.com/intl/en/policies/privacy/usaکالیفرنیا

privacyequest@postini.com

http://www.isar.gheraati.ir/link/dump/

http://www.vitrin.irancell.ir/cgi-bin/mobiweb/homepage/privacypolicy.cig

http://www.us.m.yahoo.com/w/global/main?.intl=us&.lang=en

www.esarm.ir آدرس اصلی سایت ایثار و مقاومت عبدالصمد قرائتی (privacy policy )

http://www.gheraati.abdolsamad @ iran.ir

شناسه سایت ایثار و مقاومت در سرور(palringo) http://www.palringo.com/en/gb/terms-and-conditions

شناسه سایت ایثارو مقاومت در گوگل http://www.google.com/recaptcha/lernmore

http://www.nasdaqstockranking.com/ir-biosciences-holdings-inc-irbs.html

www.google.com/m?q=www.388323901.ir

http://www.wikimediafoundation.org/wiki/privacy_policy&ei=kd33toinfovk_abwoon2dq&ct=np&whp=3489شناسه ثبت سایت ایثار و مقاومت عبد الصمد قرائتی در ویکی مدیا

http://www.google.com/m/ig?sa=n

http://www.google.com/gwt/x?q=policies.isaar.ir

http://www.info.yahoo.com/privacy/us/yahoo/search/details/htm/

http://www.amazon.gheraati.ir

) در سرور قدرتمند آمازون و آپاچی privacy policy شناسه سرور اختصاصی سایت ایثار و مقاومت عبدالصمد قرائتی(

http://www.statscrop.com/www/esarm.ir/

http://www.fa.wikipopia.org/gheraati.ir

http://www.gheraati.statmyweb.com/s/

http://www.relatedurls.com/privacy policy.com

http://www.iranlinker.ir/component/search/?searchword=isaar.gheraati.ir&searchphrase=all&itemid=888

(privacy policy)ثبت سایت ایثار و مقاومت عبدالصمد قرائتی

در بانک اطلاعاتی سایت ( ایران لینکر) و نمایش آن به صورت جهانی

http://www.w3.org/comsortium/lega/privacy-statement-20000612#public-statement-20000612#public

جهت سرویس دهی سایت ایثار و مقاومت عبدالصمد قرائتی (w3.org) سرور خدماتی جهانی

و امتیاز بندی جهانی آن در اینترنت (privacy policy)

http://www.amazon/gp/help/customer/display.html/ref=footer_privacy?ie=utf8&no0deid=468496

(privacy policy)آی پی سایت ایثار و مقاومت عبد الصمد قرائتی

(usa) در سرور اختصاصی آمازون و نمایش جهانی آن

http://www.jiumang.com/alexainfo/gheraati.ir

http://www.alexa.com/help/privacy

سرور خدماتی و اختصاصی ال ا جهت رتبه بندی جهانی سایت

ایثار و مقاومت در ترافیک سایت های بین الملل

http://www.prchecker.info/cheek_page_rank.php

طریقه سنجش پیج رنک سایتها و بین الملل در سرور فوق الذکر در گوگل

http://www.tarjoo.ir/ads?p=www.isaar.gheraati.ir&type=web

شناسه ثبت سایت ایثار و مقاومت عبدالصمد قرائتی (privacy policy)

در موتورهای قدرتمند جستجو گر ایرانی و برای سنجش دیگر سایت ها

شناسه سایت ایثار و مقاومت عبد الصمد قرائتی در بانک اطلاعاتی ثبت پایگاه های مجوز دار اینترنتی (ایران لینکر)

http://www.w3.org/consortium/legal/privacy-statement-20000612#public

http://www.info.yahoo.com/privacy/us/yahoo/details.html

http://www.dnsw.info/gheraati.ir

http://www.google-search.nayabkala.ir/src_ privacy_ policy.html

http://www.groups.yahoo.com/group/shadine/join

http://www.jiumang.com/alexainfo/geraati.ir

http://www.jiumang.com/alexainfo/endadtehran.ir

http://www.rank.ir/privacy.php

http://www.google.com/m/search?site=universal&q=gheraati.alexa.com

http://www.code.google.com/soc/

http://www.siteanalytics.compete.com/gheraati.ir/?metric=uv

تلویزیون آنلاین(پخش ۱۵ کانال دیجیتال + ۱۵کانال رادیو زنده + کلیه اماکن متبرکه )http://www.4jok.com/tv

http://www.4jok.com/tv http://www.takkhal.net/tv/index.htm

esarmir@yahoo.com)

http://www.google.com /gwt/x?client=ms-samsung&source=m&u=http://www.isaar.gheraati.ir/&=wsi=1f93f0af4567de17&ei=hytptrslhptj1qbk37dndg&wsc=eb&ct=pg1&whp=30

شناسه گیم لافت مدیریت سایت ایثار و مقاومت (عبدالصمد قرائتی privacy policy):

https://www.wapshop.gameloft.com/wifi/cc_action.php?mail=esarmir@yahoo.com&p word=2570109282&card_holder=www.esarm.ir/card-number=...

http://www.info.yahoo.com/privacy/us/yahoo

http://www.m.samsung.com/in/news

http://www.webarbiter.com/en/isaar.gheraati.ir

http://www.uk.ask.com/puk

http://www/google.termsofservice/isaar.gheraati.ir

service:powerby http://www.yenwoo.com/wm/searchnumber.php

http://www,google.com/search?q=www.gheraati.abdolsamad%40iran.ir&btng=search&sitesearch=&ie=utf-8&oe=utf-8

http://www.m.la.samsungapps.com/category/index.do?op=&ca=17797&m=none

http://www.waps.samsungmobile.com/latinamerica.jsp?parm1=-true

http://www.wapsshop.gameloft.com/wifi/index.php?ms_sid=4

http://www.pressabout.us/isaar.gheraati.ir

کاربران محترم اینترنت می توانند برای مشاهدی(شناسه بین المللی) سایت ایثار و مقاومت عبدالصمدقرائتی(privacy policy ) و آمار ترافیک آپدیت شده و دیگر مشخصه های هویتی سایت.... به ادرسhttp://www.seo-analysistools.com/web/howtovanish.com

مراجعه و سپس در مرورگر(analyze)سایت مذکور آدرس

http://www.isaar30.ir سرچ نمایند آنگاه خودتان مشاهده نمایید

http://www.statscrop.com/keyword-ranking-analysis/domain/osake.jpg&ei/isaar.gheraati.ir

http://www.mywot.com/enssorecard/isaar.ir/feedhttp://www.d2c.infogin.com/en-gb/lnk00/=esarm.
http://www.privacy.microsoft.com/library/toolbar/3.0/search.aspx&ei=2yahoo:http://www.esarm.mail.google.com/supportin
http://www.mail.google.com/mail/help/intl/en/mobile.html
http://www.google.com/a/help/intl/en/security/terms/new_privacy.html
http://m.google.com/static/en/privacy.html
gheraati.abdolsamad@gmail.com
adbdolsamad.gheraati@igoogle.com
email:www.adbdolsamad.gheraati_1966@yahoo.com
www.abdolsamad.ghreaati@gameloft.com
http://www.support.microsoft.com/kb/318380/
msn:mobile:http:www.ent.mobile.msn.com/en-us/
post:ilktoronk:interneti:[privacyrequest@postini.com]
postin:support:portal:http://www.president.ir/fa/?artid=26889
sandoghsoti:daryaft:payam:00989350001400/
post:ilktoronkiran:gheraati.adolsamad@iran.ir#http://www.samandehi.ir/help/menunews.html#.http://www.samandehi.irmainumenu.htm

http://www.wapsshop.gameloft.com/wifi/index.php?ms_sid=4

http://www.pressabout.us/isaar.gheraati.ir

www.gheraati.abdolsamade@iran.ir modiriat site khabai isaar va moghavemat

www.gheraati.abdolsamade@iran.ir modiriat site khabari isaar va etlaa resani moghavemat
post:ilktoronkiran:gheraati.abdolsamad@iran.ir مدیریت سایت ایثار و مقاومت و پایگاه خبری واطلاع رسانی مردمی کد پایگاه:8910http://www.mywot.com/enssorecard/isaar.ir/feed
http://www.d2c.infogin.com/en-gb/lnk00/=esarm.
http://www.privacy.microsoft.com/library/toolbar/3.0/search.aspx&ei=2yahoo:http://www.esarm.mail.google.com/supportin
http://www.mail.google.com/mail/help/intl/en/mobile.html
http://www.google.com/a/help/intl/en/security/terms/new_privacy.html
http://m.google.com/static/en/privacy.html
gheraati.abdolsamad@gmail.com

معماهای قرآنی

معماهای قرآنی

معماهای قرآنی

1- قرآن دارای چند سوره است ؟ 114 سوره

2- قرآن چند آیه دارد ؟ 6236 آیه

3- قرآن چند بسم الله الرحمن الرحیم دارد ؟ 114 عدد

4- قرآن چند بسم الله دارد ؟ 114 بسم الله دارد

5- قرآن دارای چند حزب است ؟ 120 حزب

6- قرآن دارای چند جزء است ؟ 30 جزء

7- قرآن با چند بسم الله الرحمن الرحیم آغاز میشود ؟ با یک عدد

8- نام قرآن چند بار در قرآن آمده ؟ هفتاد بار

.......................................................................................

1- بزرگترین سوره قرآن چیست ؟ بقره

2- بهترین نوشیدنی در قرآن چیست ؟ شیر

3- کوچکترین سوره قرآن چیست ؟ کوثر

4- مهم ترین آیه قرآن چیست ؟ ایة الکرسی

5- بزرگترین آیه قرآن در کدام سوره است ؟ سوره بقره آیه 282

6- عظیم ترین آیات قرآن کدام است ؟ بسم الله الرحمن الرحیم

7- کوچکترین کلمه قرآن چیست و در کدام سوره است ؟ باء در بسم الله

8- بهترین خوردنی در قرآن چیست ؟ عسل

9- ترس آور ترین ایه قرآن کدام است ؟ ز له آیه 7 و 8

10- منفورترین امر حلال نزد خداوند در قرآن چیست ؟ طلاق

11- کوچکترین آیه قرآن چیست ؟ مدها متان- در سوره رحمان

12- بزرگترین عدد در قرآن چیست و در کدام سوره است ؟ صد هزار – سوره صافات آیه 147

13- بزرگترین کلمه قرآن چیست و در کدام سوره است ؟ فاسقیناکموه در آیه 22 سوره حجر

14- بیشترین و کمترین حرفی که در قرآن آمده چیست ؟ بیشترین الف کمترین ظاء

15- بهترین شب در قرآن چیست ؟ قدر

16- بهترین ماه در قرآن چیست ؟ رمضان

17- بزرگترین حیوان در قرآن چیست ؟ فیل

18- کوچکترین حیوان در قرآن چیست ؟ پشه

19- بزرگترین کلمه قرآن چند حرف دارد ؟ 11 حرف – فاسقیناکموه

20- کوچکترین کلمه قرآن چند حرف دارد ؟ یک حرف - باء

21- بهترین سوره قرآن چه نام دارد ؟ یس

22- بیشترین سوره های مکی در کدام جزء است ؟ جزء 30

.........................................................................................................................

1- کدام سوره به مادر قرآن معروف است ؟ سوره حمد

2- چند سوره با الحمدالله شروع میشود ؟ 5 سوره - حمد . انعام . کهف . سبا . فاطر

3- نام چه تعداد از سوره های قرآن یک حرفی است ؟ ق- ص - ن .

4- سوره ای که همنام با یکی از فروع دین است چیست ؟ سوره حج

5- چند سوره با انا شروع میشود ؟ فتح – نوح – قدر – کوثر .

6- کدام سوره به سوره حسین (ع) معروف است ؟ سوره فجر

7- کدام سوره همنام یکی از ای ایران است ؟ سوره نور

8- سوره هایی که به مسبحات معروف هستند کدام است ؟ اسراء – حدید - - صف – –تغابن – اعلی .

9- چه تعداد سوره های قرآن مدنی و چه تعداد مکی است ؟ (86 مکی ) - (28 مدنی )

10- کدام سوره همنام با قبیله (ص) است ؟ سوره قریش

11- کدام سوره به قلب قرآن معروف است ؟ یس

12- کدام سوره به نسب نامه خداوند مشهور است ؟توحید

13- سوره هایی که به عزائم مشهور هستند کدام است ؟ سجده – فصلت – نجم – علق .

14- کدام سوره همنام یکی از دانشمندان است ؟ لقمان

15- سوره هایی که حضرت محمد (ص) گفت مرا پیر د چیست ؟ هود – واقعه – مرسلات – نبا .

16- کدام سوره همنام یکی از جنگهای (ص) است ؟ سوره احزاب

17- کدام سوره قرآن همنام یکی از ف ات است ؟ سوره حدید

18- در کدام سوره ماجرای هلاکت بار فرعون و یارانش بیان شده ؟ یونس

19- کدام سوره های قرآن سجده واجب دارد ؟ سجده – فصلت – نجم – علق .

20- کدامیک از سوره های قرآن همنام یکی از اصول دین است ؟ توحید

21- کدام سوره به زبان بندگان نازل شده است ؟ سوره حمد

22- کدام سوره است که در اول آن به دو میوه سوگند خورده شده است ؟ سوره تین

23- کدام سوره کل قرآن کریم در آن خلاصه شده است ؟ سوره حمد

24- کدام سوره بسم الله الرحمن الرحیم ندارد ؟ سوره توبه

25- کدام سوره به عروس قرآن معروف است ؟ الرحمان

26- سوره هایی که به حامدات معروفند چه نام دارند ؟ انعام – حمد – کهف – سبا – فاطر .

27- کدام سوره معادل یک سوم قرآن است ؟ سوره توحید

28- چه سوره هایی با قسم شروع میشود ؟ عصر-عادیات-تین-ضحی-شمس-بلد-فجر-طارق-بروج-نازعات-مرسلات-قیامت-نجم – طور-ذاریات – صافات –ن – ص- ق – لیل .

29- کدام سوره بزرگ قرآن به طور کامل یکجا نازل شده است ؟ مرسلات

30- کدام سوره به ناقه صالح معروف است ؟شمس

31- کدام سوره ها به حوامیم معروف هستند ؟ ز ف-حم –المومن- سجده –حمعسق –احقاف جاثیه –دخان

32- کدام سوره همنام با یکی از ایام هفته است ؟

33- چه تعداد از سوره های کوچک یکجا نازل شده است ؟ کوثر – نصر – لهب – توحید .

34- چند سوره قرآن با قل شروع میشود ؟توحید – کافرون – ناس – فلق – جن .

35- کدام سوره قرآن دو بسم الله الرحمن الرحیم دارد ؟ سوره نمل

36- کدام سوره قرآن ده نام دارد ؟ سوره حمد

37- چه تعداد از سوره ها با حروف مقطعه شروع میشود ؟ 29 سوره

38- کدام سوره دو مرتبه بر (ص) نازل شده ؟ حمد

39- کدام سوره به نام موجود زنده ای است که به چشم دیده نمیشود ؟ سوره جن

40- کدام سوره هم در آیه اولش هم در ایه آ ش الله آمده است ؟سوره زمر

41- کدام سوره نام یکی از میوه هاست ؟ سوره تین

42- کدام سوره با دعا ختم میشود ؟ سوره بقره

43- کدام سوره همنام یکی از کشورهاست ؟ سوره روم

44- کدام سوره به ریحانة القرآن معروف است ؟ سوره یس

45- کدام سوره همنام یکی از اعیاد ی است ؟ سوره

46- در سوره تکویر کلمه اذا چند بار تکرار شده است ؟12 بار

47- کدام سوره قرآن اولش ستایش و وسطش اخلاص آ ش نیایش است ؟ سوره حمد

48- چند سوره با الر شروع میشود ؟ یونس – هود – یوسف – ابراهیم – حجر .

49- کدام سوره است که آن را حبیب نجار نامیده میشود؟ سوره یس

50- سوره هایی که به نام قیامت هستند کدامند ؟ رعد – قیامه – واقعه – قارعه – نبا – ز ال – جاثیه – تغابن – .

51- سوره هایی که به معوذتین معروفند چیست ؟ فلق و ناس

52- در کدام سوره دو سجده مستحبی وجود دارد ؟ سوره حج

53- نام دو سوره که اگر برع بخوانیم به همان صورت خوانده میشود چیست ؟ سوره لیل و تبت

54- کدام سوره به المص ح معروف است ؟ فصلت

55- سوره ای که به ملائکه منسوب است چیست؟ فاطر

56- کدام سوره است که خداوند از تمام نعمتهای بهشتی نام برده اما به احترام حضرت زهرا (س) از حورالعین نام نبرده شده ؟ سوره انسان

57- کدام سوره به سبع المثانی معروف است ؟ سوره حمد

58- به کدام سوره العقود هم گفته میشود ؟ سوره مائده

59- به کدام سوره موسی و فرعون هم گفته میشود ؟ سوره قصص

60- کدام سوره به فسطاط القرآن معروف است ؟ سوره بقره

61- نام کدام سوره المضاجع هم میباشد ؟ سوره سجده

62- سوره های مدنی طی چند سال نازل شدند ؟ 10 سال

63- در کدام سوره داستان فضیل و عیاض بیان شده است ؟ سوره حدید آیه 17

64- سوره هایی که به طواسین معروفند چیست ؟ شعرا – نمل - قصص

65- سوره هایی که به زهروان معروفند کدامند ؟سوره های بقره و آل عمران

66- سوره های مکی طی چند سال نازل شدند ؟ 13 سال

67- سوره هایی که به عتاق معروفند کدامند ؟ اسراء – کهف – مریم – طه – انبیاء .

68- سوره ای که درباره روزگار است چه نام دارد ؟ سوره دهر

69- کدام سوره به اولین پیشوای شیعیان علی (ع) منسوب است ؟ عادیات

70- سوره هایی را که به نام زمانهایی از شب و روز هستند کدامند ؟ فلق= صبح –لیل= شب- فجر = سپیده دم .

71- کدام سوره به بنی اسراعیل منسوب است ؟ اسراء

72- نام کدام سوره به النساء القصری یعنی نساء کوتاه منسوب است ؟ سوره طلاق

73- کدام سوره در شان اهل بیت نازل شده است ؟ سوره دهر

74- کدام سوره سورة اخلاق و ادب است ؟ حجرات

75- الدین نام کدام یک دیگر از سوره ها است ؟ ماعون

76- در کدام سوره به قوانین ازدواج اشاره شده است ؟ سوره نساء

77- کدام سوره اگر برع کنیم نام یک پرنده میشود ؟ سوره روم

78- چند سوره با تسبیح آغاز میشود ؟ اسراء – اعلی – – تغابن – صف – حدید – .

79- داستان گوساله پرستی در کدام سوره بیان شده است ؟سوره طه

80- قانون ارث در کدام سوره بیان شده است ؟ سوره نساء

81- در کدام سوره بیست و هفت صفت از صفات خدا ذکر شده است ؟سوره حدید

82- در کدام سوره سرگذشت آدم (ع) وحوا(س) در بهشت و هبوط آنان بین شده است ؟ سوره طه

83- الانسان و الابرار نام کدام سوره ها است ؟ سوره دهر

84- الغافر به کدام سوره گفته میشود ؟ مومن

85- به کدام سوره تبارک گفته میشود ؟ سوره ملک

86- در کدام سوره راجع به جنگ بدر بیان شده است ؟ سوره انفال

87- القتال به کدام سوره اطلاق میشود ؟ سوره محمد

88- در کدام سوره به داستان قارون اشاره شده است ؟ سوره قصص

89- نامهای دیگر سوره توبه چیست ؟ العذاب – الفاضحه – البحوت – الحافره – البراعه و ..... .

90- الشریعه نام دیگر کدام سوره است ؟ سوره جاثیه

91- در کدام سوره خداوند به سجده فرشتگان به آدم (ع) اشاره کرده است ؟ سوره ص

92- اقترب الساعة نام دیگر کدام سوره است ؟ سوره قمر

93- الباسقات نام دیگر کدام سوره است ؟ سوره ق

94- چند سوره با کلمه اقترب شروع میشود ؟ سوره قمر و انبیاء

............................................................................................................................

1- آیة الکرسی در کدام سوره قرار دارد ؟ بقره

2- در آیة الکرسی چند بار الله تکرار شده است ؟چهار مرتبه

3- آیه انا لله و انا الیه راجعون در کدام سوره است ؟ سوره بقره آیه 156

4- در کدام آیه مدت روز قیامت بیان شده است ؟ سوره معراج آیه 4

5- قرآن دارای چند آیه سجده دار است ؟پانزده آیه سجده دار

6- در کدام یک از آیات نام پنج تن از ان اولوالعزم بیان شده است ؟سوره احزاب آیه 7

7- در کدام آیه هشت صفت از صفات خداوند بیان شده است ؟ سوره آیه 23

8- آیه ای که در سر بریده حسین (ع) در شام تلاوت فرمودند چیست ؟ سوره کهف آیه 9

9- آیه مشهور نور در کدام سوره قرار دارد ؟ سوره نور آیه 35

10- آیه حجاب در کدام سوره است ؟ سوره نور آیه 31

11- آیه شهادت در کدام سوره است ؟ سوره آل عمران آیه 18

12- آیه جاء الحق و زهق الباطل در کدام سوره است ؟ 229

13- آیه قصاص در کدام سوره است ؟ سوره بقره آیه 178

14- آیه ای که به ولایت مشهور است در کدام سوره است ؟ سوره مائده آیه 55

15- کدام آیه معروف به قنوت است ؟سوره بقره آیه 201

16- آیه نصر من الله و فتح قریب در کدام سوره است ؟سوره صف آیه 13

17- کدام آیه به شق القمر معروف است ؟ سوره قمر آیه یک

18- آیه ای که پنج وقت های یومیه آمده در کدام سوره است ؟ سوره اسراء آیه 78

19- در کدام آیه مراحل وضو ذکر شده است ؟ سوره مائده آیه 6

20- آیه صلوات بر پیغمبر (ص) در کدام سوره است ؟ سوره احزاب آیه 56

21- آیه مباهله در کدام سوره است ؟ سوره آل عمران آیه 61

22- آیه استرجاع کدام است ؟ آ یه انا لله و انا الیه راجعون

23- آیه استعاذه در کدام سوره است ؟سوره نحل آیه 98

24- نزول کدام آیه باعث تغییر قبله شد ؟ سوره بقره آیه 144

25- در کدام آیه راجع به توبه نصوح توضیح داده شده است ؟سوره تحریم آیه 8

26- در کدام آیه نام پنج خوردنی آورده شده است ؟سوره بقره آیه 61 – تره – پیاز – خیار – عدس – سیر .

27- دستور ت یب مسجد ضرار در کدام آیه سوره توبه آمده است ؟ سوره توبه آیه 107

28- آیه ملک در کدام سوره است ؟ سوره آل عمران آیات 26 و 27

29- آیه نور علی نور در کدام سوره است ؟ سوره نور آیه 35

30- آیه الدین کدام است ؟ سوره بقره آیات 255 و 256 و 257

31- نزول کدام آیه باعث تغییر ذکر سجود شد ؟سوره اعلی – سبح اسم ربک الاعلی

32- کدام آیه به وام دادن معروف است ؟سوره بقره آیه 282

33- آیه سلام و تحیت در کدام سوره آمده است ؟ سوره نساء آیه 86

......................................................................................................................................

1- داستان معراج (ص) در کدام سوره بیان شده است ؟ سوره اسراء

2- نام کدام در قرآن بیشتر از دیگر ان ذکر شده است ؟ حضرت موسی – 136 مرتبه

3- کدام به بتشکن معروف بود بعد به آتش انداخته شد ولی سالم بیرون آمد ؟ حضرت ابراهیم

4- ماجرای ولادت حضرت عیسی (ع) در کدام سوره ها بیان شده است ؟سوره مریم

5- صفت کدام ذبیح الله است ؟ حضرت اسمائیل

6- کدام مردگان را زنده و ن نایان را شفا میداد ؟ حضرت عیسی

7- کدام مدتی در شکم ماهی زندگی میکرد ؟ حضرت یونس

8- چه تعداد از سوره ها به نام ان است ؟ سوره های محمد – ابراهیم – نوح – هود – یوسف – یونس .

9- ی که قومش به لجاجت و بهانه گیری شهرت داشتند چه بود ؟ حضرت موسی

10- کدام به سفر آسمانی رفتند ؟حضرت محمد (ص)

11- فرزندان کدام به بنی اسراعیل معروفند ؟ فرزندان حضرت یعقوب

12- کدام نجار بود و کشتی ساخت ؟ حضرت نوح

13- داستان حضرت سلیمان و بلقیس در کدام سوره بیان شده است ؟ سوره سبا

14- کدام یک از ان هنوز زنده است ؟حضرت عیسی

15- کدام یک از ان لقب دوست خدا را داشت ؟ حضرت ابراهیم

16- کدام به خاطر عفت و حجاب به شهادت رسید ؟ حضرت یحیی

17- چه تعداد از ان نامشان در قرآن آمده است ؟ آدم – ادریس – نوح – هود – صالح – لوط – ابراهیم – موسی – اسمائیل - یعقوب - اسحاق – یوسف – ایوب – یونس – شعیب – هارون – داوود – سلیمان – الیاس – الیسع – ذوالکفل – عزیر –زکریا – یحیی – عیسی – محمد(ص) – علی نبینا و آله و علیهم السلام اجمعین

18- کدام بدون پدر و مادر بدنیا آمد ؟حضرت آدم

19- در قرآن از چند به عنوان اسوه حسنه نام برده شده است ؟حضرت ابراهیم – حضرت محمد (ص)

20- چه تعداد از ان اولوالعزم نامشان در قرآن ذکر شده است ؟ پنج تن

21- کدام اولین شخصی بود که به آسمان صعود کرد ؟ حضرت عیسی

22- نام رسول گرامی (ص) چند بار در قرآن آمده است ؟پنج بار – 4 بار با نام محمد – یک بار با نام احمد

23- کدام در سن پیری صاحب فرزند شد ؟حضرت زکریا

24- کدام عمویش کافر بود ؟ حضرت ابراهیم

25- کدام آمدن یکی دیگر از ان را بشارت داد ؟ حضرت عیسی

26- نام کدام در قرآن کمتر ذکر شده است ؟ حضرت یونس 2 بار

27- کدام مدتی شغلش چوپانی بود ؟ حضرت موسی

28- قرآن کریم از داستان کدام به عنوان احسن القصص یاد کرده است ؟ حضرت یوسف

29- نام چند تا از جنگهای اکرم (ص) در قرآن ذکر شده است ؟ احد . بدر . بنی النحلة . تبوک . حمراء الاسد . الخندق .فتح مکه . احزاب . بنی القریظه . بنی النظیر . الحدیبیه . بیعة الرضوان . حنین . ذات السلاسل .

30- کدام بدون پدر بدنیا آمد ؟ حضرت عیسی

31- دو در قرآن که تا آ عمر ازدواج نکرده اند کدامند؟حضرت یحیی – حضرت عیسی

32- کدام با حیوانات سخن میگفت و سخن آنها را میشنید ؟ حضرت سلیمان

33- کدام را در کودکی برادرانش او را در چاه انداختند ؟ حضرت یوسف

34- کدام بود که پسرش از فرمان او س یچی کرد و غرق شد ؟ حضرت نوح

35- کدام برای عمویش استغفار کرد ؟حضرت ابراهیم

36- کدام یکی از مردمان سرزمین خود را کشت ؟ حضرت موسی

37- کدام به هم سخن با خدا ملقب بود ؟حضرت موسی

38- سوره هایی که به اکرم (ص) منسوبند چیست ؟ سوره های طه – یس – مزمل – مدثر .

39- کدام به شیخ الانبیا معروف است ؟ حضرت نوح

40- کدام زره میبافت ؟ حضرت داوود

41- در زمان کدام طبابت و علوم پزشکی رواج داشت ؟ حضرت عیسی

42- کدام به ذوالنون معروف است ؟ حضرت یونس

43- حضرت هود بر کدام قوم مبعوث شده است ؟ قوم عاد

44- کدام با هم نسبت برادری داشتند ؟ اسحاق . اسمائیل – موسی . هارون .

45- لقب کدام حبیب الله است ؟حضرت محمد (ص)

46- کدام به روح الله معروف است ؟ حضرت عیسی

47- انی که با هم نسبت پدری داشتند را نام ببرید ؟ زکریا . یحیی – داوود . سلیمان – ابراهیم . اسحاق – یعقوب . یوسف – ابراهیم . اسمائیل -

48- کدام به صفوة الله مشهور است ؟حضرت آدم

49- داستان خواب صد ساله حضرت عزیر در کدام سوره قرآن بیان شده است ؟ سوره بقره آیه 259

50- در زمان کدام سحر و جادو رایج بود ؟ حضرت موسی

51- کدام از گل پرنده ساخت ؟ حضرت عیسی

52- نام ان اولوالعزم هر کدام چند بار در قرآن آمده است ؟ حضرت نوح 3 بار – حضرت ابراهیم 68 بار- حضرت موسی 136 بار –حضرت عیسی 33 بار –حضرت محمد (ص) 5 بار

53- داستان برخورد حضرت موسی با دختر حضرت شعیب در کدام سوره بیان شده است ؟ سوره قصص آیه 25

54- کدام در خواب دید که یازده ستاره و خورشید و ماه او را سجده میکنند ؟ حضرت یوسف

55- کدام نخستین شخصی بود که بسم الله الرحمن الرحیم را نوشت ؟ حضرت سلیمان

56- کدام دوازده پسر داشت ؟ حضرت یعقوب

57- چند را نام ببرید که همعصر بودند ؟ ابراهیم . لوط - یوسف . یعقوب - موسی . خضر .

58- کدام تبردار بود ؟ حضرت ابراهیم

59- کدام اولوالعزم داماد حضرت شعیب بود ؟حضرت موسی

60- کدام ان که نامشان در قرآن آمده و با هم پسر بودند ؟ حضرت عیسی و حضرت یحیی

61- اکرم (ص) هنگام هجرت از مکه به مدینه در کدام غار پنهان شدند ؟ غار سبع

62- لقب حضرت یونس در قرآن چیست ؟ ذوالنون

63- قوم سبا که بود ؟ حضرت داوود

64- کدام بر قوم ثمود مبعوث شد ؟ حضرت صالح

65- کدام نمونه صبر و شکیبایی است ؟ حضرت ایوب

66- داستان کدام بیشتر از داستان دیگر ان در قرآن بیان شده است ؟ حضرت موسی و فرعون

67- داستان ش تن بتها توسط حضرت ابراهیم در کدام سوره بیان شده است ؟ سوره انبیا آیه 57

68- کتاب حضرت عیسی چه نام دارد ؟ انجیل

69- تورات کتاب کدام است ؟ حضرت موسی

70- کتاب حضرت ابراهیم چه بود ؟ صحف

71- معجزات حضرت عیسی چه بود ؟ ساختن پرنده با گل . زنده مرده ها . سخن گفتن در گهواره . شفا دادن بیماریهای لاعلاج .

72- زبور کتاب کدام است ؟ حضرت داوود

73- انی که بیش از یک زن داشتند را نام ببرید ؟ ابراهیم- محمد-نوح

74- کدام اولوالعزم بود که زن نداشت ؟ حضرت عیسی

75- عمر کدام بیشتر از همه ان است ؟ حضرت عیسی

76- کدام به خلیل الله معروف است ؟ حضرت ابراهیم

77- معجزه حضرت موسی چه بود ؟ ید بیضاء – اژدها شدن عصای موسی – شکافتن دریا توسط عصا -

78- نخستین اولوالعزم چه نام داشت ؟حضرت نوح

79- اولین ی که بر بنی مبعوث شد چه نام داشت ؟ حضرت موسی

80- معجزه حضرت محمد (ص) چه نام داشت ؟ قرآن

81- خداوند متعال به کدام علم نجوم و حساب و هیات آموخت ؟ حضرت ادریس

82- کدام جد اول رسول اکرم (ص) بود ؟ حضرت ابراهیم

83- کدام نخستین ی بود که خط نوشت و لباس دوخت ؟ حضرت ادریس

84- بشارت آمدن (ص) توسط حضرت عیسی در کدام سوره بیان شده است ؟ سوره صف

85- سرگذشت حضرت نوح در کدام سوره بیان شده است ؟ سوره نوح

86- نام اصلی کدام عبدالغفار است ؟ حضرت نوح

87- اول المومنین صفت کدام است ؟ حضرت محمد (ص)

88- حضرت موسی در کدام کوه مناجات میکرد ؟ کوه طور سینا

89- نام کتاب حضرت عیسی انجیل چند بار در قرآن نام برده شده است ؟ 12 مرتبه

90- کدام کف حضرت مریم را به عهده داشت ؟ حضرت زکریا

91- دو تن از انی که به ساختن کعبه همت گماردند چه نام دارند ؟ حضرت ابراهیم و حضرت اسمائیل .

...................................................................................................................................

1- اولین آیه ای که نازل شد کدام بود ؟ آیه اول سوره علق

2- اولین آیه ای که در حرمت نازل شد در کدام سوره بود ؟ سوره بقره آیه 129

3- اولین آیه ای که حضرت مهدی (عج) هنگام ظهورش تلاوت میفرمایند چیست ؟ سوره هود آیه 86

4- اولین سوره ای که نازل شد کدام است ؟ سوره علق

5- اولین آیه سجده دار در کدام سوره آمده است ؟ سوره اعراف آیه آ

6- اولین سوره قرآن چه نام دارد ؟ سوره حمد

7- اولین کلمه ای که نازل شده چیست و در کدام سوره است ؟اقرا – سوره علق

8- اولین سوره ای که نازل شد مکی است یا مدنی است ؟ مکی

9- اولین سوره ای که سجده مستحبی دارد چه نام دارد ؟سوره اعراف

10- اولین سوره قرآن که سجده واجب دارد چه نام دارد ؟ سوره سجده

11- اولین سوره ای که ترجمه شد چه نام دارد ؟ سوره حمد

12- اولین سوره ای که با نام یکی از ان الهی است چه نام دارد ؟ حضرت یونس

13- اولین سوره ای که (ص) آن را در مکه اعلان نمود چه بود ؟ سوره سجده

14- اولین فرشته ای که نامش در قرآن آمده است چیست ؟ جبرئیل – سوره بقره آیه 97

15- اولین سوره ای که به نام یکی از ان اولوالعزم آمده چه نام دارد ؟ سوره ابراهیم

16- اولین سوره قرآن کریم چند نام دارد ؟ سوره حمد ده نام دارد

17- اولین سوره ای که در مدینه نازل شده است چه نام دارد ؟ سوره مطففین

...........................................................................................................................................

1- آ ین آیه ای که بر (ص) نازل شد کدام است ؟سوره مائده آیه 3 درباره خلافت وجانشینی حضرت علی (ع)

2- آ ین سوره در قرآن چه نام دارد ؟ سوره ناس

3- آ ین آیه ای که سجده واجب دارد در چه سوره ای است ؟ سوره علق

4- آ ین آیات قرآن در کجا بر (ص) نازل شد ؟ در منطقه ای به نام غدیر خم

5- آ ین سوره ای که نازل شد چه نام دارد ؟سوره نصر

6- آ ین سوره چند کلمه . حرف . آیه دارد ؟ 79حرف – 200 کلمه – 6 آیه .

7- آ ین سوره ای که در مدینه بر (ص) نازل شد چه نام دارد ؟سوره نصر

8- آ ین سوره ای که سجده مستحبی دارد چه نام دارد ؟ سوره انشقاق آیه 21

9- آ ین سوره ای که یکجا نازل شده است چه نام دارد ؟ سوره روم

10- آ ین سوره قرآن مکی است یا مدنی است ؟ مکی

........................................................................................................................................

1- لفظ جلاله الله چند بار در قرآن آمده است ؟ 2707 مرتبه

2- کدام سوره در شأن حضرت فاطمه زهرا (س) نازل شده است ؟سوره کوثر

3- کدام زن بود که قصد فریب دادن یکی از ان را داشت ؟ زلیخا

4- کدام سوره به معنای زنها است ؟ سوره نساء

5- دختر کدام به عفت و حیا مشهور است ؟ دختر حضرت شعیب

6- دو زن نمونه در قرآن کدام است ؟ آسیه زن فرعون – ممریم مادر عیسی

7- کدام زن هیزم کش آتش جهنم است؟ زن ابولهب

8- دختر کدام همسر یکی از ان است ؟ دختر حضرت شعیب

9- نام کدام زن همراه با نام فرزندش در قرآن آمده است ؟ حضرت مریم وحضرت عیسی

10- سوره ای که به معنای زن امتحان شده است را نام ببرید ؟ سوره ممتحنه

11- زنی که حاکم قومی بود و در زمان حضرت سلیمان میزیست که بود؟ بلقیس

12- کدام زن بدون شوهر فرزند بدنیا آورد ؟حضرت مریم

13- فرزند کدام زن در کودکی ودر گهواره سخن گفت ؟ حضرت مریم

14- دو زن که به زشتی از آنها در قرآن نام برده شده را نام ببرید ؟ زن لوط و زن نوح

15- کدام زن بود که فرزند خود را در آب توی صندوق به دستور خداوند رها کرد ؟ مادر حضرت موسی

16- نام کدام زن در قرآن 34مرتبه ذکر شده است ؟ حضرت مریم

17- کدام سوره قرآن سفارش شده زنها آن را بیشتر بخوانند ؟ سوره نور

18- کدام سوره قرآن به نام یک زن میباشد ؟ سوره مریم

19- کدام سوره درباره یک زن نمونه است و آن زن کیست ؟ سوره کوثر درباره حضرت زهرا (س)

20- کدام زن بدون پدر و مادر بدنیا آمد ؟ حضرت حوا

21- تنها زنی که نامش در قرآن آمده است چه نام دارد ؟ حضرت مریم

22- برای کدام دختر هنگامی که در محراب عبادت بود از جانب خداوند غذا آورده شد ؟ حضرت مریم

23- به مادر کدام وحی شد ؟ مادر حضرت موسی

24- کدام زن در سن پیری صاحب فرزند شد ؟ ساره همسر حضرت ابراهیم

25- به کدام زن لقب طیبه داده شده است ؟ حضرت مریم

......................................................................................................................................

1- لقمان حکیم چند بار نامش در قرآن آمده است ؟ دو بار آمد ه

2- بت هایی که نامشان در قرآن آمده نام ببرید ؟ البعل – سواع – العجل –العزی – لات – منات – ود – یعوق – انصاب – یغوث .

3- ستمگرانی که نامشان در قرآن آمده را نام ببرید ؟ جالوت .هامان .سامری .نمرود . فرعون . قارون . ابولهب .

4- چه تعداد از سوره های قرآن به نام حیوانات است ؟5 سوره بقره . نحل . نمل . عنکبوت . فیل .

5- قبایلی که نامشان در قرآن آمده را نام ببرید؟ ثمود . یاجوج وماجوج . عاد . قریش .مدین . اصحاب الایکه . اصحاب الرس

6- نام جبرئیل چند بار در قرآن آمده است ؟ سه بار

7- فرعون در کجا به هلاکت رسید ؟ در دریا غرق شدند

8- کدام حیوان نمرود را به هلاکت رساند ؟پشه

9- نام ابلیس چند بار در قرآن آمده است ؟ 11 بار

10- پرندگانی که لشکریان ابرهه را به هلاکت رساندند چه نام داشتند ؟ اب ل

11- فرشتگانی که نامشان در قرآن آمده را نام ببرید ؟ جبرئیل . ماروت و هاروت .میکال . مالک

12- کدام قسمت از زمین بود که فقط یکبار نور خورشید بر آن ت د ؟کف دریا بود که شکافته شد و فرعون غرق شد

13- پرنده ای که در دربار حضرت سلیمان خدمت میکرد چه بود ؟هدهد

14- قارون که گنج معروفی داشت شوهر خواهر کدام بود ؟حضرت موسی

15- اصحاب کهف چند سال در غار خواب بودند ؟ 309 سال

16- لشکریان ابرهه سوار بر کدام حیوان شدند و به جنگ خانه خدا آمدند ؟فیل

17- کافرانی که نامشان در قرآن آمده را نام ببرید ؟قارون . جالوت . آذر .

18- کدام حیوان همراه اصحاب کهف به غار رفت ؟ سگ

19- کدام قوم بیشترین نافرمانی نسبت به انشان د ؟ قوم یهود

20- نام چه تعداد از چشمه های بهشتی در قرآن ذکر شده است ؟کافوریه . زنجبلیه . سلسبیل . کوثر . تسنیم .

21- رود هایی که در قرآن از آنها ذکر شده را نام ببرید ؟ رود نیل . فرات .

22- به کدام حیوان وحی شد ؟ زنبور سوره نحل آیه 68

23- نام هشت قوم در دو سطر قرآن بیان شده این دو سطر در کدام سوره است ؟سوره ق آیات 12 الی 14

24- ماجرای اولین قتل در روی زمین در کدام سوره بیان شده است ؟ سوره مائده آیه 30

25- فرزند کافر حضرت نوح چه نام داشت ؟ کنعان

26- لقب کدام است ؟حضرت یعقوب

......................................................................................................................................

1- قرآن کریم طی مدت چند سال بر (ص) نازل شده است ؟ 23 سال

2- نخستین ی که قرآن را اعراب گذاری کرد که بود ؟ اوالاسود دوئلی

3- چاپ قرآن برای نخستین بار در ایران در چه سالی انجام شد ؟1246 هجری قمری در دوره قاجاریه

4- قبل از خواندن قرآن از شر چه ی باید به خدا پناه برد ؟

5- زینت قرآن چیست ؟ صورت زیباست

6- اولین گرد آورنده قرآن چه ی است ؟حضرت علی (ع)

7- کدام کتاب به اخ القرآن معروف است ؟نهج البلاغه

8- افضل ترین چیزها بعد از خداوند چیست ؟ قرآن

9- کدام یک از معصومین (ع) بود که خوشترین صدا در قرائت قرآن را داشت ؟ سجاد (ع)

10- اولین کتاب تفسیر قرآن تألیف چه ی بود ؟سعید بن جبیر

11- آن چیست که جاده قرآن است ؟ دهان

12- نخستین ی که علم تجوید قرآن را به رشته تحریر درآورد که بود ؟ابو عبید قاسم بن سلام

13- بهار قرآن چیست ؟ماه مبارک رمضان

14- کدام کتاب به اخت القرآن معروف است ؟ صحیفه سجادیه

15- اولین و آ ین علمها در چیست ؟ قرآن

16- نخستین مفسر قرآن چه ی بود ؟حضرت علی (ع)

17- آن چیست که نگاه به آن عبادت است ؟ قرآن

18- اولین ی که قرآن را نقطه گذاری کرد که بود ؟ابوالاسود دوئلی

19- آن چیست که سرمایه دین است ؟ قرآن کریم

20- چند تن از شاعران ایرانی که حافظ قرآن بودند را نام ببرید ؟رودکی . حافظ .ناصر خسرو .

21- اولین شخصی که در مکه علنی قرآن خواند که بود ؟ عبدالله بن مسعود

22- آن چیست که بهترین ذکرهاست ؟قرآن مجید

23- خداوند متعال توصیه فرمودند قرآن را بیشتر به چه سبک وصورت بخوانید ؟ترتیل

24- کدام کتابها ی آسمانی در ماه مبارک رمضان نازل شد ؟انجیل . تورات .زبور .صحف .قرآن کریم .


بررسی روابط خارجی ایران و عراق در دوره پهلوی اول بر اساس نظریه جیمز رو

راهنما:

سیدمحسن میر حسینی

دانشجو:

محمد باقر رمضان پور

 

چکیده:

  با افزایش اهمیت روابط خارجی و تعیین‌کنندگی سیاست خارجی در بقای کشورها، چگونگی برقراری روابط و گزینش طرف‌های مقابل، به صورت مسأله‌ای مهم نمایان گردید. این واقعیت در عصر رضاشاه هم از نظر جغرافیایی و هم از نظر شرایط و اقتضائات خاص آن زمان اهمیتی دو چندان یافت، به‌گونه‌ای‌که نحوۀ مواجهه با قدرت‌های آن زمان و گزینش طرف‌های مقابل را تحت‌تأثیر قرار داد.با به قدرت رسیدن رضاشاه فصل نوینی در تاریخ ایران آغاز شد؛ فصلی که تضادها و تنش‌های اجتماعی، اقتصادی، مذهبی، ، نظامی و... به همراه داشت و ظاهراً تلاشی برای نوسازی و بازسازی کشور بود. اما تقسیم‌بندی جهانی قدرت‌ها در آستانۀ جنگ جهانی دوم، از یک‌سو، و موقعیت منحصربه‌فرد و استراتژیکی ایران، از طرف دیگر، در روابط خارجی ایران با کشورهای دیگر و از جمله عراق موثر بوده است.در بررسی روابط خارجی ایران و عراق در دوره پهلوی اول عوامل و متغیرهای مختلفی نقش داشته اند که در این پژوهش این عوامل بر اساس نظریه پیوستگی جیمز رو مورد کنکاش قرار        می گیرد.متغیرهای محیطی از جمله منافع ابرقدرت آن زمان یعنی انگلیس،نقت،اهمیت راهبردی منطقه در کنار متغیرهای فردی،نقش ،متغیرهای حکومتی و جامعه بررسی خواهد شد.

 

واژگان کلیدی:

   ایران-عراق-انگلیس-رضا شاه-اروند رود

مقدمه :

 

با پایان گرفتن جنگ نخست جهانی در اطراف ایران عملا‌ چند کشور جدید به وجود آمدند که تمام آنها زائیده این جنگ و تا اندازه با مداخلا‌ت انگلیسی‌ها توانستند در جغرافیای خاورمیانه متولد شوند. جنگ جهانی اول که به ش ت آلمان و متحدانش منجر شد در خاورمیانه تاثیرات ماندگاری داشت که شاید مهم‌ترین آن فروپاشی امپراتوری پیر عثمانی بود. سلا‌طین عثمانی در طول ۶ قرن پرفراز و نشیب توانسته بودند بیشتر خاورمیانه عربی را به تصرف خود درآورند و از این رهگذر در گستره‌ای پهناور به حکمرانی بپردازند.

پس از ش ت عثمانی در جنگ اول جهانی و تجزیه قلمرو آن امپراتوری، کشور عراق از قلب آن بیرون آمد که با قیمومت انگلیسی‌ها به سوی یک هویت جدید حرکت می‌کرد. آنان ملک فیصل از فرزندان شریف حسین را به عنوان اولین شاه آن به رسمیت شناختند. ایران و کشور تازه تأسیس عراق، همان مشکلا‌ت دوران قاجار و عثمانی را به ارث بردند. ایران، عراق را به رسمیت نمی‌شناخت و آن کشور را ساخته و پرداخته انگلیسی‌ها و سیاست استعاری آنان می‌دانست. البته ت ایران به چند دلیل دیگر هم حاضر نبود روابط دیپلماتیک با عراق برقرار کند که عبارت بودند از:

1-ایران اعلا‌م کرد عراق مستقل نیست و تحت قیومیت انگلستان است.

2- در فروردین ماه ۱۳۰۷ به علت رویه نامطلوبی که با ایرانیان مقیم بین‌النهرین پیش گرفته شده بود، مجلس شورای ملی مبلغ یکصدهزارتومان برای کوچاندن ایرانیان مقیم عراق و گسیل آنان به ایران اختصاص داد. ‌

۳- ت عراق مطابق قرارداد قضایی که با انگلستان داشت امور مربوط به ممالک اروپایی و ژاپن را به محاکم ممتازه که تحت ریاست و اداره قضات انگلیسی بود، مراجعه و امور قضایی اتباع ایران را به محاکم داخلی عراق احاله می‌کرد.

هرچند ت ایران حاضر نبود عراق را به رسمیت بشناسد ولی بالا‌ ه ناچار شد واقعیت موجود را پذیرفته و روابط خود با عراق که اماکن متبرکه شیعه هم در آن‌جا بود را گسترش دهد.ملک فیصل در سال ۱۳۰۸ هیات حسن‌نیتی به تهران فرستاد و تقاضای برقراری روابط کرد. ت ایران با این تقاضا موافقت نمود و در داد آن سال اقدام به اعزام مختار و تأسیس سفارت در بغداد کرد. پس از آن‌که سفارت طرفین در پایتخت‌ها افتتاح شد، ملک فیصل که در اه بازسازی عراق و توسعه آن بود به گسترش روابط با همسایگانش هم توجه داشت، در اردیبهشت ۱۳۱۱ سفری به تهران نمود که در آن نوری سعید نخست و عده‌ای از وزرا و رجال عراق او را همراهی می‌ د. البته ایران منطقه نفت‌خانه را که در خاک عراق واقع شده بود جزو کشور ایران می‌دانست و حتی بر سر این موضوع با انگلیسی‌ها هم مذاکراتی داشت تا در قبال تمدید مدت امتیاز قرارداد دارسی بتواند نسبت به اعاده حاکمیت خود برآن اقدام کند.

یکی از مهم‌ترین اختلا‌فات ایران و عراق مساله کشتیرانی در اروند رود بود.در سال ۱۳۱۳ ت عراق به منظور جلوگیری از اعمال حاکمیت ایران در اروند رود با پشتیبانی انگلستان به جامعه ملل شکایت کرد. جامعه ملل طرفین را به مذاکرات مستقیم دعوت نمود و براثر فشار و اصرار انگلیسی‌ها که علا‌قه داشتند پیمان منطقه‌ای هر چه زودتر منعقد شود. سرانجام در ۴ ژوئیه ۱۹۳۷ / ۱۳ تیر ۱۳۱۶ قرارداد مربوط به امضاء رسید،  در قرارداد تحمیلی ۱۳۱۶ حق کشتیرانی در سراسر اروند رود - به استثنای پنج کیلومتر آب‌های مقابل آبادان تا خط تالوگ - به ت عراق واگذار شد.در شهریور ۱۳۲۰ نیز عراق یکی از محورهایی بود که انگلیسی‌ها نیروهایشان را از آنجا وارد ایران د و از گردنه پاطاق به سمت مرکز ایران یورش بردند.

به طور کلی از زمان فروپاشی عثمانی و شکل‌گیری ت عراق در غرب ایران، سیاست‌های متخذه از سوی تمردان آن کشور همواره به عنوان منبع تهدید علیه امنیت ملی ایران به شمار آمده و این کشور به ندرت روابطی دوستانه با ایران داشته است. اختلافات ارضی و مرزی به همراه مسائل مذهبی همچون تبعیض علیه شیعیان در عراق و مسائل قومی و نژادی همانند مناقشه عرب و عجم، حضور اکراد در دو سوی مرزهای ایران و عراق به همراه خوی توسعه‌طلبی حاکمان بغداد از جمله عوامل اصلی تنش یا منازعه میان دو کشور در نیم قرن اخیر محسوب می‌گردند. با این حال روابط دو کشور همیشه در سطحی نامطلوب قرار نداشته و در تاریخ روابط ایران و عراق نقاط قابل اتکایی نیز یافت می‌شود.

در این پژوهش برآنیم تا بر اساس نطریه جمیز رو عوامل موثر بر روابط خارجی ایرن و عراق را در دروه پهلوی اول مورد بررسی قرار داده وبه کنکاش روابط خارجی دو کشور در این دوره خاص در قالب این چارچوب نظری بپردازیم.

 

چارچوب تئوری جیمز رو

 

رو با ارائه پیش نظریه سیاست خارجی خود و همچنین مدل پیوستگی سیاست خارجی زمینه را برای اتصال دو سطح تحلیل د و کلان را فراهم کرد.در همین راستا ارایه متغیرهای مستقل، وابسته و واسطه ای، نشان از رفتار هر ت براساس مجموعه ای از عوامل گوناگون است که با اولویتهای مختلف در کنار هم جمع گردیده و در نهایت به تصمیم گیری منجر می گردد. در چارچوب نظریه رو ، متغیرهای مستقل عبارتند از نوع قدرت، اقتصاد، فرهنگ و جامعه، حال آنکه وی متغیرهای وابسته را فرد، نقش، جامعه، حکومت و نظام بین الملل می داند و متغیر واسطه ای را نیز نوع حکومت کشور قلمداد می کند.

متغیر فرد: متغیر فرد عبارت است از ویژگیهای انحصاری تصمیم گیرندگان که شامل تمام جوانب تصمیم گیرنده است. رو معتقد است که خصایص فرد بیشتر در کشورهای توسعه نیافته، تازه استقلال یافته و کوچک مطرح است که فاقد نقشهای سازمان یافته و نمادهائی بوروکراتیک بوده و در اصل جوامعی که ان کمتر تحت نفوذ و تأثیر افکار عمومی و گروههای ذی نفوذ قرار دارند. رو بر این عقیده است که تصمیمهای متخذه از ناحیه یک شخص با تصمیمهای شخص دیگر در همان موقعیت به خاطر توانایی ها و روحیات متفاوتشان، متفاوت می باشد.

متغیر نقش: این متغیر بدین معناست که مسئولان تی بدون توجه به خصوصیت فردی و انحصاری که در متغیر فرد به آنها اشاره شد، با تکیه بر سمت و جایگاهی که در حکومت دارند نسبت به موضوعی از خود واکنش نشان می دهند. جایگاه فرد در ساختار حکومتی و وظایف، مسئولیتها و وفاداریهایی که بر اساس این جایگاه از او انتظار می رود، بر تصورات فرد از جهان و تصمیم گیریهای او در عرصه سیاست خارجی تأثیر می گذارد. به طور کلی می توان نقش را این گونه تعبیر کرد؛ تصوری که یک ت، حکومت و یا یک فرد می پندارد که باید براساس آن عمل کند،‌ نقش به ویژگیهای رفتاری تعریف می شود که ناشی از مسئولیتهای سیاست گذاری یک بازیگر است و هر فردی که چنین جایگاهی را پرکند، از او نیز رفتار مشابهی انتظار می رود. ما می توانیم نقش را تعامل بین فرد و نظام بدانیم و انتظاراتی که نظام مزبور از فرد دارد. هرچند نقش ممکن است حیطه عمل فرد را محدود کند ولی چنین نقشی براساس صفات شخصیتی فرد برداشت و ایفا می شود.

متغیر تی یا بوروکراتیک: متغیر تی، بدین معنا که به جوانب ساختاری تی اطلاق      می شود. ساختار پیچیده یک ت، روابط سازمانهای درون تی و در نهایت، کارشناسان و متخصصان درون یک تشکیلات، تدوین کننده و ارایه دهنده پیشنهادها و خطوط کلی تصمیم گیری در سیاست خارجی می باشند و هیچ تصمیم گیرنده ای قادر نیست فارغ از این ملاحظات تصمیم گیری نماید، به ویژه در نظامهای گسترده بوروکراتیک تهای غربی، این عامل و متغیر بیشتر بروز می کند. منظور از این متغیر، نوع سیستم تصمیم گیری موجود در یک کشور و تأثیر این روش و سازوکار بر سازمانهای دارنده استانداردهای هدایت شده و برنامه ریزی شده است که منجر به تصمیمم گیری یا سیاست گذاری می شود. حال با تقسیم بندی کشورها به سیستم باز و بسته و یا ترکیبی از هر دو،     می توان الگوهای متفاوتی را جهت روند تصمیم گیری و اتخاذ نوع آن مطرح کرد. معمولاً در سیستمهای باز، محیط بازی اعم از عوامل محیط خارجی و داخلی تأثیرات قابل ملاحظه ای بر روند تصمیم گیری دارند، در حالی که در سیستمهای بسته این امر چندان مقدور نیست. در سیستمهای باز معمولاً تصمیم گیری بسیار کند صورت می گیرد؛ زیرا نظام بوروکراسی فوق العاده به تخصصی شدن تمایل دارد، از این رو تصمیمها کند ولی نتایج دقیقی به دنبال دارد؛ گذشته از آنکه روند تصمیم گیری و نتیجه آن به عنوان موضوع بحث تا حدی دموکراتیک تلقی می شود. حال آنکه در سیستمهای بسته چون منصب از مقام جدا نیست و سلسله مراتب وجود ندارد و اساس ارتقای مقام، نه شایستگی بلکه میزان ارتباط و وابستگی به کانون قدرت و ایدئولوژی است، به همین خاطر در این شرایط روند تصمیم گیری از سرعت بیشتر برخوردار بوده ولی دقت عمل در این نوع در حداقل قرار دارد.

متغیر اجتماعی: متغیر اجتماعی در اصل تمامی جوانب غیر تی یک جامعه را شامل می شود که در روند اتخاذ تصمیمهای سیاست خارجی دخیل است که ارزشهای، ایدئولوژیهای حاکم بر یک جامعه ملی، گروههای ذی نفوذ و فشار و دیگر موارد را شامل می گردد. البته این عوامل در جوامع سنتی و مدرن دارای تضادهایی هستند، به طوری که در جوامع مدرن احزاب و تشکلهای تعریف شده ای وجود دارد که هم بر سیاست داخلی و هم سیاست خارجی تأثیرگذار هستند و همچنین دارای اه و    برنامه هایی نیز در این خصوص می باشند، به طوری که می توانند از طریق پارلمان، افکار عمومی و ... بر فرآیند تصمیم گیری اثر بگذارند. به همین خاطر در کشورهای دموکراتیک، سیاست خارجی کشور تحت تأثیر نظام حزبی و شرایط و وضعیت احزاب قرار دارد، به طوری که در کشورهای دو حزبی سیاست خارجی از ثبات لازم برخوردار است؛ چون در این گونه جوامع سیاست خارجی جزو منافع ملی کشور محسوب می شود و حزب مخالف نیز اجازه دخ در روند سیاست خارجی را به خود   می دهد؛ حال آنکه در روشهای چند حزبی سیاست خارجی فدای خواسته های حزبی می شود. به هر حال احزاب جزو بازیگرانی هستند که به سیاست خارجی توجه دارند، ولی درجه اهمیت آن به شرایط جامعه و مقتضیات خاص آن بستگی دارد. افکار عمومی نیز به عنوان یک عنصر و عامل مستقل در پی تأثیر گذاری بر سیاست خارجی است. افکار عمومی از دو بخش پایدار و ناپایدار تشکیل شده، بخش پایدار که به فرهنگ و تاریخ، و بخش ناپایدار به روان شناسی فردی و جمعی مربوط می شود؛ برای مثال، حساسیتهای مذهبی مردم ایران ناظر به بخش پایدار افکار عمومی است.

متغیر سیستماتیک یا نظام بین الملل: ت در روند تصمیم گیری از محیط اطراف خود نیز متأثر می گردد و واکنش به این نظام در محاسبه تصمیم گیرندگان منظور می شود که این نظام در اصل همان نظام منطقه ای و جهانی است که شامل قطب بندیهای مختلف می گردد و همچنین نظامهای بازدارندگی و موازنه قوا و یا توازن وحشت. رو در تشریح متغیرهای مستقل، تها را از نظر نوع قدرت به دو دسته قدرتهای بزرگ و کوچک تقسیم می کند و معتقد است که قدرتهای بزرگ و قدرتهای کوچک از لحاظ اقتصادی نیز یا دارای اقتصادی پیشرفته اند و یا عقب افتاده. در کنار آن، وی نوع جامعه تها را به دو دسته باز و بسته تقسیم می کند و معتقد است که فرهنگ نیز یا نفوذپذیر است و یا نفوذناپذیر. رو در خصوص متغیر واسطه ای که نوعی سیاست خارجی است، این گونه بیان می کند که سیاست خارجی یا ارزشهای پیشینی هستند و یا ارزشهای پسینی و یا ترکیبی از هر دو مورد. در ارزشهای پیشینی، روند تصمیم گیری به علت غیر قابل معامله بودن منافع ملی به دشواری اتخاذ می گردد و پیچیدگی آن بسیار زیاد بوده است، حال اینکه ارزشهای پسینی منافعی هستند که قابل معامله بوده و در این صورت روند تصمیم گیری دشواریهای ارزشهای پیشینی را ندارد، اما هر از گاهی نیز برخی از تصمیمها ترکیبی از ارزشهای پیشینی و پسینی است که در این ح فشار بر تصمیم گیری به حدی است که ترتیب اهمیت عوامل تأثیر گذار به وضعی جبری در آمده و بازیگر دیگر خود را قادر به تصمیم گیری مناسب نمی بیند.

بعد از آشنایی با مهمترین نکات مدل پیشنهادی رو در زمینه تجزیه و تحلیلی سیاست خارجی کشورها در این قسمت سعی خواهیم کرد تا از این مدل برای تجزیه و تحلیل روابط خارجی ایران و عراق در دوره پهلوی اول استفاده نمائیم.بر اساس مدل رو کشور ایران و عراق در آن زمان در زمره کشورهای کوچک توسعه نیافته با جامعه بسته قرار داشت.عراق تحت قیمومیت انگلستان قرار داشت و شاه ایران نیز به نوعی دست نشاده انگلیس بود و تاج پادشاهی خود را مرهون انگلیس می دانست.اگر بخواهیم روابط خارجی دو کشور را بر اساس این نظریه مورد شناسایی قرار دهیم باید به عوامل و متغیرهای زیر توجه کنیم.

 

متغیرهای محیطی موثر در روابط ایران و عراق:

 اولین عاملی که می تواند در روابط خارجی ایران و عراق در این دوره مورد اهمیت باشد شناسایی متغیرهای محیطی از جمله محدودیت ها و مقدوریت های دو کشور در محیط بین الملل بود.مهم ترین عامل محیطی که در روابط دو کشور نقش اصلی داشت انگلیس بود.حضور انگلیس در منطقه به عنوان ابرقدرت و منافع آن کشور در ایران ،عراق و منطقه باعث شد که انگلستان در روابط خارجی ایران و عراق در این دوره زمانی نقش پررنگ و مهمی ایفا نماید.

پس از پایان جنگ جهانی اوّل، انگلستان به تنهایی همه کشورهای خاور میانه را تحت‏سلطه خود داشت، زیرا قیمومیت عده‏ای از کشورها مانند عراق و فلسطین از طریق‏جامعه ملل بطور رسمی به انگلستان واگذار شده بود وبعضی از کشورهای منطقه، مانند مصروعربستان به دلیل این که طی قراردادهای‏ویژه‏ای امتیازهای زیادی به آن کشور واگذار کرده بودند، بطور غیر مستقیم تحت سلطه آن کشور بودند رؤسای کشورهای ترکیه، ایران و افغانستان نیز به نحوی از سوی آن‏کشور قدرت پیدا کرده بودند.به همین دلیل انگلستان به فکر تشکیل یک پیمان دفاعی‏بین این کشورها افتاد تا سدی در مقابل نفوذ شوروی تشکیل دهد واز دسترسی آن‏کشور به چاههای نفت خلیج فارس که در این زمان روز به روز ارزش آنها بیشتر می‏شد،جلوگیری کند(مهدوی،ص۳۷).

 پس از فروپاشی عثمانی دو عامل سبب تشدید اختلافات مرزی ایران و عراق شد. یکی سلطه اقتصادی انگلیسی‌ها بر منابع اقتصادی عراق و نیاز آن کشور به راه‌های آبی عراق به خلیج فارس و دیگری ظهور ناسیونالیسم افراطی و انعطاف‌ناپذیر «پان عربیسم» در کشورهای عرب و از جمله در عراق که توسط انگلیسی‌ها برای تجزیه فروپاشی عثمانی به آن دامن زده می‌شد. انگلیسی‌ها از ی و مایل بودند دو پادشاهی ایران و عراق را در چارچوب منافع منطقه‌ای خود متحد کنند و از جانب دیگر به خاطر منافع خاص خود در عراق، امتیازاتی را در آن کشور برای خود قائل بودند که مانع از هم‌پیمانی تهران و بغداد می‌شد. از ی و افزایش شناسایی منطقه‌ای حکومت فیصل در عراق به موجودیت این رژیم مشروعیت می‌بخشید و از جانب دیگر احتیاط تمردان ایرانی، مانع این شناسایی و دستی سریع لندن به اه منطقه‌ا‌ی‌اش می‌شدند. برای رفع این مشکل مقامات بریتانیا تصمیم گرفتند با عقد معاهده‌ای میان تهران و بغداد راجع به حقوق دو طرف در اروندرود، به ت ایران تضمین‌های لازم را بدهند. به این جهت مختار انگلستان در تهران، طی یادداشت ۲۰ اسفند ۱۳۰۷، به امور خارجه ایران شناسایی حقوق ایران در اروند‌رود را به شناسایی عراق از سوی ایران مشروط کرد. ت ایران پس از حصول این اطمینان، رژیم جدید عراق را به رسمیت شناخت. این شناسایی در اردیبهشت ۱۳۰۸ هنگام دیدار یک هیات عراقی به ریاست رستم حیدر بیک، رییس دبیرخانه سلطنتی عراق، از تهران صورت گرفت. او با پیامی دوستانه از سوی ملک فیصل برای رضاشاه، وارد تهران شد. 

طی دیدار این هیات از تهران، یک موافقت‌نامه مربوط به ایجاد نمایندگی کنسولی بین دو کشور به امضا رسید. هیات مذکور هنگام مراجعت به بغداد پیامی دوستانه از شاه ایران برای ملک فیصل به همراه داشت. پس از آن، حاج مهدی‌قلی هدایت (مخبرالسلطنه)، نخست‌ ایران، شرحی به عبدالحسین سعدون، نخست‌ عراق نوشت و شناسایی ت ایران را اعلام داشت. متعاقب آن در تیرماه ۱۳۰۸ عنایت‌ال ه سمیعی با اختیارات تام به بغداد اعزام و سفارت ایران در بغداد به وسیله وی افتتاح شد. 

 در این موقع انتظار می‌رفت که ت عراق بعد از وعده‌های مختار انگلستان و اطمینان‌هایی که ملک فیصل اول داده بود، گامی در راه حل مشکل اروند‌رود بردارد، ولی اقداماتی از طرف آن‌ها به عمل نیامد و قضیه در بوته اجمال ماند. با وجود ورود عراق به جامعه ملل، نه تنها راه حلی برای مشکلات دو کشور پیدا نشد، بلکه این مشکلات با ادعاهای تازه ت عراق علیه ایران در مورد بندر بصره و منابع آبی آن افزایش یافت؛ ادعاهایی که اسناد و مدارک بعدی نشان داد که تحریکات کنسول بریتانیا در بصره عامل آن بود. از اواسط سال ۱۳۱۰ ت عراق چندین یادداشت اعتراض برای ت ایران ارسال و در آن مأموران گمرک و نیروی دریایی ایران را متهم کرد که مقررات سازمان بندر بصره را نادیده گرفته، به «حقوق حاکمیت عراق در آب‌های اروندرود» می‌کنند. همچنین در این زمان ت عراق به کنسول خود در شهر مشهر دستور داده بود تا به فرماندار مشهر نامه‌ای بنویسید که «قوای انتظامی ایران نباید از اروند عبور نمایند» که این امر با اعتراض شدید ت ایران رو‌به‌رو شد. 

 در سال ۱۳۱۱ هـ ش /۱۹۳۲ م، انگلستان ضمن یک قرارداد که حقوق آن ت بر نفت و پایگاههای نظامی‏اش را محفوظ می‏داشت، با خاتمه قیمومیت و استقلال کامل عراق موافقت کرد.تا این زمان، در هیچ یک از قراردادهای قبلی ایران و عثمانی سابق به نحوهء حاکمیت دراروندرود اشاره ای نشده بود و دو کشور بطور مشترک از این آبراه استفاده می‏ د، امّادر سال ۱۳۱۳ هـ ش / ۱۹۳۴ م، ت جدید الاستقلال عراق به پشتیبانی انگلستان و به‏منظور جلوگیری از حاکمیت ایران در آن رودخانه به جامعه ملل شکایت کرد. جامعه‏ملل دو کشور را به گفتگوی مستقیم دعوت نمود، و سرانجام با فشار انگلستان قراردادی‏در این مورد بین عراق و ایران به امضا رسید که به موجب آن به استثنای پنج کیلومترآبهای مقابل آبادان، حاکمیت در بقیه اروند به عراق واگذار شد(مهدوی، ص ۲۱۸-۲۱۷). ت عراق با حمایت ت انگلستان توانست بر اثر امضای عهدنامة 5 ماده‌ای 1316 به موفقیت مهمی نائل شود و ایران را از حقوق طبیعی و تاریخی خود در اروندرود، به جز در قسمت کوچکی معادل 5 کیلومتر در مقابل بندر آبادان، محروم سازد. به موجب عهدنامة 1316، مالکیت عراق بر تمام اروند‌رود به غیر از استثنای مذکور، گسترش یافت. باقر کاظمی، امور خارجه وقت، در مورد نقش بریتانیا می‌نویسد: «انگلیس‌ها پیوسته از یک قرن و نیم قبل چه در موقع مذاکرات عهدنامه ارزروم و چه در مذاکرات استانبول، چه قبل از جنگ بین‌المللی و چه پس از تشکیل حکومت عراق، در جامعه ملل و غیره کوشش د ایران را از شط‌العرب محروم کنند.»

به طور کلی عراق، پس از جنگ جهانی اول، توسط سِر وینستون چرچیل خلق شد. قبل از آن تاریخ عراق به امپراتوری عثمانی تعلق داشت و به این ترتیب عراق یک کشور جدید و یک ت جدید بود و انگلستان مسوولیت سیاست خارجی و امور دیگر عراق را به عهده داشت. به طوری که وقتی در سال 1937 پیمان مرزی بین ما و عراقی ها امضا شد انگلستان که در آن تاریخ تنها قدرت صاحب نیروی دریایی در اقیانوس هند و خلیج فارس به شمار می رفت و شط العرب را به خاطر مقاصد خاص تحت کنترل داشت چند ماده را در این موافقت نامه گنجاند که بسیار استعمارگرانه بود.

هر چند در این دوره ایران از بریتانیا در روابط دیپلماتیک فاصله می‌گرفت، اما هنوز هم می‌شد سایه سنگین آن کشور را بر اقتصاد ایران مشاهده نمود، نفوذ سنتی انگلیسی‌ها در میان بسیاری از سیاستمداران ایران، همچنین ایل‌های کوچ ن مناطق جنوبی و غربی کشور مانند بختیاری‌ها و قشقایی‌ها به همراه وجود شریان حیاتی امپراتوری بریتانیا یعنی شرکت نفت ایران و انگلیس و دو قرارداد ریز و درشت دیگر این حضور را تقویت می‌کرد. رضاشاه بر این امر واقف بود که سلطه‌انگلیس به عنوان پیروز نهایی جنگ اول جهانی در خلیج‌فارس و نفت ایران عملا‌‌بلا‌‌منازع است و این نواحی جزو حوزه‌های امنیتی امپراتوری بریتانیا به شمار می‌روند و این کشور برای حفظ منافعش در این نقطه از دنیا با هیچ قدرتی حاضر به معامله نیست و این نکته‌ای بود که صحت آن در جنگ دوم جهانی و هنگام هجوم انگلیسی‌ها به ایران مشخص شد.

زمامداران انگلستان فکر انعقاد یک پیمان دفاعی بین کشورهای خاورمیانه در فاصله بین دو جنگ را مطرح و آن را به عنوان سدی در جلوگیری از توسعه و نفوذ شوروی به سوی خلیج‌ فارس و چاه‌های نفت خاورمیانه لازم می‌شمردند.» (مهدوی،ص 37و38 ) این تعبیر، شاید وجه غالب تحلیل‌های موجود از نقش انگلستان در تحولات این برهه‌‌ی تاریخی باشد.در همین رابطه، حسین مکی می نویسد: «انگلیس‌ها در نظر داشتند برای آنکه حلقه ای پولادین در اطراف روسیه شوروی کشیده باشند، پیمانی چهارگانه بین ایران و ترکیه و عراق و افغانستان به وجود آورند. برای انعقاد چنین پیمانی دست به کار فعالیت شدند. نخست جهت به وجود آمدن تفاهم و ایجاد روابط نزدیک بین ایران و ترکیه اقدام نمودند که منتهی به دعوت رضاشاه به ترکیه شد.» (مکی، ص144).

شاید اقدامات شوروی و خوف و هراس انقلاب بولشویکی هم در این روی‌کرد بریتانیا بی‌تاثیر نبوده باشد. بیگدلی به نقل از ژرژ لنچافسکی می‌نویسد: « بعد از انقلاب اکتبر و توجه سردمداران حزب کمونیست شوروی به شرق، خصوصا دو کشور هندوستان و ایران، دلهره شدیدی در کشورهای استعمارگر به سرکردگی انگلستان ایجاد نمود.» (بیگدلی/ ص171). باقر کاظمی، امور خارجه وقت، در مورد نقش بریتانیا می‌نویسد: «انگلیس‌ها پیوسته از یک قرن و نیم قبل چه در موقع مذاکرات عهدنامه ارزروم و چه در مذاکرات استانبول، چه قبل از جنگ بین‌المللی و چه پس از تشکیل حکومت عراق، در جامعه ملل و غیره کوشش د ایران را از شط‌العرب محروم کنند.»

 متغیرهای فردی موثر در روابط ایران و عراق:

 یکی از عوامل موثر در جهت گیری سیاست خارجی خصوصیات رشناختی و رفتاری فرد یا افراد تصمیم گیرنده ای است که زمام حکومت را در دست دارند.شناسایی این که چه ی با چه علایق،باورها،فرایندهای شناختی و درک از محیط داخلی و بیرونی به عنوان فرد اصلی تصمیم گیرنده در ت جدید می باشد.

محور عمده ی سیاست خارجی رضاه شاه در بُعد منطقه ای،پیروی از اصل همزیستی مسالمت آمیز، حسن همجواری و پرهیز از درگیری و مناقشه با همسایگان بود. اتّخاذ چنین خط مشیی در سیاست خارجی ایران،پس از سال ها کشمکش و مناقشه،دارای اهمیّت است. ایران در تعقیب این سیاست، یک رشته معاهدات دو جانبه، چند جانبه و پروتکلهای همکاری میان کشورهای منطقه امضا کرد که به طور عمده حلّ مناقشات مرزی و ارضی،هم کاری های اقتصادی و بازرگانی،بهبود راههای ارتباطی،خطوط آهن،ارتباطات پستی و تلگراف و هم کاری های امنیتی را دنبال می کرد. رضاشاه علی‌رغم نوع خاصی از سیاست‌ها و راهبردها که ت در برابر کشور‌های قدرتمند روس و بریتانیا و آلمان اتخاذ می‌کرد، برنامه مخصوصی هم برای همسایگان و نوع تعامل با آن‌ها داشت. این برنامه ویژه در ادبیات ما به«سیاست حسن همجواری» شهرت یافته است.

ملک فیصل اول پادشاه عراق هم مایل بود با همسایگان خود روابط حسنه داشته باشد، تصمیم گرفت به طور رسمی از تهران دیدار کند تا از تیره شدن روابط بین دو کشور جلوگیری نماید. بعد از تلگراف‌هایی که بین دو کشور مبادله شد، در اردیبهشت ۱۳۱۱ ملک فیصل به تهران وارد شد. در مذاکراتی که در تهران به عمل آمد، ایران خواستار تعیین خط «تالوگ» به عنوان مرز دو کشور در اروند‌رود شد. ملک فیصل سعی کرد به ایران اطمینان دهد که ت عراق حاضر است در مورد مسئله‌ اروند‌رود امتیازاتی به این کشور بدهد و روابط دو کشور را که رو به تیرگی می‌رفت، بهبود بخشد. در اعلامیه رسمی دو کشور که در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۱۱ به طور همزمان در تهران و بغداد انتشار یافت، گفته شده بود که متعاقب تبادل نظر در مورد مسائل جاری، دو کشور توافق د که به مذاکرات رسمی برای حل و فصل اختلاف‌های مذکور بپردازند. قرار بود فوراً دو کشور برای حل و فصل مسائل زیر با یکدیگر مذاکره نمایند:

۱ـ انعقاد یک موافقت‌نامه قضایی بین دو کشور۲ـ انعقاد یک قرارداد مربوط به استرداد مجرمین  ۳ـ انعقاد یک قرارداد در مورد نحوه اجرای دادرسی قضایی۴ـ انعقاد یک قرارداد در مورد نحوه روابط سکنه مرزی 

در مورد مسئله اروندرود قرار شد که در بهار سال بعد، هنگام بازدید رضاخان از عراق، مذاکرات پیگیری شود، اما در ۱۷ شهریور ۱۳۱۲ ملک فیصل در برن (سوییس) به طرز مرموزی درگذشت و با مرگ وی بازدید رضاخان از عراق انجام نشد و امیدی که برای حل اختلاف‌های دو کشور ایجاد شده بود، از بین رفت. پس از مرگ فیصل، مقام‌های عراقی نخواستند قدمی در راه حل اختلاف‌های دو کشور بردارند.

به طور کلی در بررسی متغیرهای فردی موثر در روابط ایران و عراق نقش پادشاهان دو کشور در  تعیین سیاست خارجی دو کشور اهمیت دارد.رضاشاه به عنوان موثر ترین فرد در دستگاه حکومتی استبدادی پهلوی از یک طرف و از طرف دیگر ملک فیصل در سیستم پادشاهی عراق به عنوان تعیین کنندگان مشی سیاست خارجی دو کشور شناخته می شدند.

 

 

متغیرهای حکومتی موثر در روابط ایران و عراق:

 سومین عاملی که باید در شناسایی نوع روابط خارجی ایران و عراق در دوره پهلوی اول مورد توجه قرار گیرد متغیرهای حکومتی است.به گفته رو این متغیرهای به جنبه هایی از ساختار حکومتی اشاره دارد که گزینه سیاست خارجی را مقدور و یا محدود کرده و بر ان تاثیر می گذارد.اینکه حکومت،یک حکومت نظامی باشد یا حکومت ایدئولوژیک و یا ماهیتی ملی و دوکراتیک داشته باشد می تواند در جهت گیری سیاست خارجی و واکنش به درون داهای محیطی که در قالب تقاضا یا مخالفت به ت وارد می شود بسیار تاثیر گذار است.یک حکومت با ماهیت نطامی تامین امنیت داخلی و سرکوب مخالفان در اولویت قرار دارد ولی ایدئولوژیک بودن یک ت باعث می شود تا آن ت بر اساس ایدئولوژی خود دوستان،رقیبان و دشمنانش را در عرصه نظام بین الملل تعریف کرده و برای هر یک نوع خاصی از رابطه را مشخص می کند.

حکومت رضا شاه یک حکومت نظامی بود.رضا شاه خود یک افسر قزاق بود و در زمانی که وی به حکومت رسید اوضاع داخلی ایران بسیار  نابسامان بود.رضا شاه سعی نمود تا بتواند بر این مشکلات و نابسامانی ای داخلی غلبه کند و بیشتر تلاش و جدیت خود را در سامان دادن اوضاع داخلی گذاشت.از طرف دیگر،دیگر ساختارهای حکومتی در زمان پهلوی اول که در روابط خارجی ایران تاثیر گذار بود مجلس شورای ملی بود.اعضای مجلس پانزدهم بیشتر  طرفدار سیاست های شاه بودند و مخالفین موثر در مجلس نداشت.

 

متغیرهای نقش موثر در روابط ایران و عراق:

 

یکی از عوامل مهمی که در سیاست خارجی یک کشور باید به آن توجه کرد خصوصیات نقشی است که فرد تصمیم گیرنده بدون توجه به به خصوصیات فردی و باورها و برداشت های خود آن را می کند.مثلا اگر این نقش یک نقش پادشاه است با چه محدویت ها و مقدوریت های قانونی مواجه است.در ایران نقش اصلی در سیاست خارجی را شاه برعهده بود .شاه گرچه در اتخاذ      سیاست های خود با موانع قانونی از جمله مجلس شورای ملی مواجه بود ولی در آن برهه زمانی قدرت رضا شاه به قدری بود که در اتخاذ تصمیم های خود موانع قانونی را احساس نمی کرد. سیاست خارجی بروکراتیک، اداری و رسمی شد و نیروهای آن متخصص و درس خوانده بودند؛ اما هنوز اغلب سفیران و ان و نیروهای وزارت امور خارجه اشرافی و درباری بودند. سیاست خارجی ایران از بُعد بروکراتیک به معنای زدن سفارتخانه و ایجاد اساسنامه و قانون استخدامی و تشریفات حرفه‌ای شد، اما روح استبدادی و اشرافیت هنوز بر آن حاکم بود، چرا که تحصیل و استخدام از میان طبقات اشرافی بود. همچنین در عراق فارغ از تسلط انگلیس بر سیاست های آن کشور ملک فیصل به عنوان پادشاه عراق نقش مهم و موثری داشت.

 متغیرهای جامعه تاثیر گذار در روابط ایران و عراق:

 یکی دیگر از عوامل مهمی که در جهت گیری سیاست خارجی کشورها نقش مهمی دارد و باید به آن توجه کرد جامعه و یا به گفته رو جنبه های غیر حکومتی مثلاً جهت گیری های ارزشی عمده است.در همین راستا اگر حضور جامعه به معنای قدرت نهادهای مدنی به لحاظ کمی و کیفی و همچنین تاثیر قاطع افکار عمومی باشد و به عنوان یکی از عناصر مهم در شکل گیری سیات خارجی ایران و عراق قرار گیرد ما شاهد سیاست خارجی بسیار عقلانی و تطابق گرایانه با محیط و همچنین سیاست ای ابتکاری خواهیم بود.

هم در ایران عصر پهلوی اول و هم در عراق آن زمان حکومت های استبدادی و مطلقه حاکم بودند و جامعه و افکار عمومی نقش چندانی در سیاست های آن کشور ایفا نمی د.در آن زمان برخود شدید ت عراق با شیعیان و ایرانیان ن در عراق موجب سردی روابط دو کشور گردید.وجود عتابات عالیات در عراق باعث توجه مردم ایران به آن کشور شد.از طرفی گسترش ناسیونالیسم عرب در کشور عراق نیز باعث  توجه افکار عمومی به موضوع اعراب ایران و رواج بحث عرب و عجم گردید.گذشته از این مسائل جامعه و افکار عمومی نقش چندانی در روابط خارجی دو کشور در آن زمان نداشتند و تنها به صورت متغیرهای کم رنگ و مقطعی در روابط خارجی دو کشور تاثیرگذار بودند.

 

 نتیجه گیری:

 هدف اصلی این پژوهش بررسی روابط خارجی ایران و عراق در دوره پهلوی اول بر اساس مدل پیوستگی جیمز رو بود.در همین راستا بیان کردیم که رو در تجزیه و تحلیل سیاست خارجی   ت ها در عرصه نظام بین الملل در سطح د به چهار عامل شخصیت فردی،تصمیم گیرندگان،نقش حکومت و عوامل اجتماعی توجه داشته و به این عوامل،عامل محیط بین المللی را نیز اضافه کرده است.همچنین بیان کردیم که از نظر رو این متغیرها، متغیرهای واسطه ای هستند که خود تابعی از عوامل بنیادی ساختار اقتصادی و اجتماعی کشورها و نوع سیاست آنها محسوب می شوند.

بعد از ارائه مباحث نظری رو در مبحث بعد به بررسی روابط خارجی ایران و عراق در چارچوب نظری وی پرداختیم.با توجه به اینکه ایران و عراق در آن زمان در زمره کشورهای کوچک توسعه نیافته با جامعه بسته و رسوخ ناپذیر فرهنگی قرار داشتند در تعیین عوامل و متغیرها به ترتیب به عوامل از جمله متغیرهای محیطی،فرد،نقش،حکومت و در پایان نقش می توان اشاره کرد.

در بررسی انجام شده به این نتیجه رسیدیم که مهم ترین متغیر موثر در روابط دو کشور متغیر محیطی و بالاخص نقش انگلیس در تعیین سیاست خارجی دو کشور و بخصوص عراق بود.قیمومیت انگلیس بر عراق و قراردادهای دو کشور،منافع انگلیس در منطقه،نفت عراق و ایران،اهمیت اروند رود برای انگلیس به عنوان تنها راه دسترسی عراق به آبهای آزاد از دلایل مطرح شده در خصوص نقش انگلیس به عنوان یک متغیر محیطی عنوان شد.

بعد از متغیر محیطی متغیر فرد و نقش رضاشاه و ملک فیصل در روابط خارجی دو کشور مورد بررسی قرار گرفت .اتخاذ سیاست حسن همجواری با همسایگان از طرف رضاه شاه به بهبود روابط ایران و عراق منجر شد.همچنین ملک فیصل که علاقه مند به بهبود روابط با همسایگان بود در جهت گسترش روابط دو کشور تلاش نمود و سفر وی به تهران فصل نوینی در روابط دو کشور گشود.

متغیرهای دیگر از جمله متغیرهای حکومتی از جمله مجلس و دربار،متغیر نقش و جامعه به عنوان متغیرهایی که تاثیر کمتری در این روابط داشتند مورد بررسی قرار گرفت.

 

 فهر ست منابع:

1-پارسا دوست، منوچهر؛ زمینه‌های تاریخی اختلاف ایران و عراق، تهران،انتشار، ۱۳۶9.

2-جهانگرد،نسرین؛نگرشی بر روابط و اختلاف های مرزی ایران و عراق و دخ ت های بیگانه،فصنامه تاریخ روابط خارجی،تابستان 1383،شماره19،ص 103تا116.

3-خامه یار،حسن؛نگاهی به تاریخچه روابط پر فراز و نشیب ایران و عراق،شاهد یاران،آبان 1391،شماره 85،ص 86تا90.

4-دهقانی،حمید رضا؛مروری بر اختلاف های مرزی ایران و همسایه غربی با توجه به نقش قدرتهای بیگانه،فصلنامه تاریخ روابط خارجی،زمستان 1387،شماره 37،ص 120 تا 149.

5-رو ،جیمز؛رشته روابط بین الملل چالش های شناخت در قرن 21،فصنامه مطالعات خاورمیانه،تابستان 1374،شماره 5،ص329تا340.

6-زرگر، علی­اصغر؛ تاریخ روابط ایران و انگلیس در دوره­ی رضا شاه، ترجمه­ی کاوه بیات، تهران، نشر پروین، چاپ اول، 1372.

7-زهیری، علی­رضا؛ عصر پهلوی به روایت اسناد، قم، معارف، چاپ اول ،1379 .

8-عطایی، فرهاد؛منصوری مقدم،جهانشیر؛سیاست خارجی ایران در قبال ای متحده امریکا از منظر نظریه پیوستگی جیمز رو در سالهای 1332-1357 ش،مجله دانش ،پائیز و زمستان 1387،شماره 8،ص 129 تا 156.

9-فوران، جان؛ مقاومت شکننده، ترجمه­ی احمد تدین، تهران، مؤسسه خدمات فرهنگی رسا، چاپ پنجم،1383.

10-کدی، نیکی؛ ایران دوران قاجار و بر آمدن رضاخان، ترجمه­ی مهدی حقیقت­خواه، تهران، ققنوس، چاپ اول، 1381.

11-کدی، نیکی؛ ریشه‌های انقلاب ایران، ترجمه­ی عبدالرحیم گواهی، تهران، قلم، چاپ دوم، 1377.

12-گنج بخش زمانی،محسن؛معرفی سند، نقش انگلیس در انغقاد معاهده سرحدی 1937(ایران و عراق)،فصلنامه تاریخ روابط خارجی،تابستان 1383،شماره 19، ص233 تا274.

13-مدنی، جلال­الدین؛ تاریخ معاصر ایران، قم، دفتر انتشارات ی وابسته به جامعه­ی مدرسین حوزه­ی علمیه­ی قم، چاپ اول، 1361.

14-مدنی، سید جلال­الدین؛ تاریخ تحولات و روابط خارجی ایران، تهران، پایدار، چاپ اول، 1376، جلد سوم.

15-مکی، حسین؛ تاریخ بیست ساله­ی ایران، تهران، علمی، 1380 ، جلد اول .

16-هوشنگ مهدوی، عبدالرضا ؛ تاریخ روابط خارجی ایران از ابتدای دوران صفوریه تا پایان جنگ دوم جهانی، ‌تهران، انتشارات کبیر، ۱۳۸۳.

17-هوشنگ مهدوی، عبدالرضا ؛سیاست خارجی ایران در دوران پهلوی، تهران، نشر پیکان، ۱۳۸۰.

 


"درباره گروه تروریستی چه می دانید؟ چرا و چگونه متولد شد؟ حامیان اصلی این گروه چه انی هستند؟ چگونه به قدرتمندترین و ثروتمندترین گروه تروریستی تبدیل شد؟ برای آشنایی با ریشه های شکل گیری این گروه با گزارش ویژه مشرق همراه شوید. گروه گزارش ویژه مشرق – ت ی عراق و شام (isis) یا همان " " - که بتازگی مجازات سنگینی هم برای به کار بردن آن وضع کرده اند و به نام " ت ی" تغییر نام داده اند، خود را گروهی جهادی سنی معرفی می کند که به دنبال ایجاد یک حکومت و ت چندملیتی ی مبتنی بر شریعت است. این گروه، انشعاب و باقی مانده القاعده عراق است که طی حمله برای سرنگونی صدام به عراق پدید آمد و ناآرامی و هرج و مرج شکل گرفته پس از آن، بستر مناسبی را برای جنگ چریکی علیه نیروهای ائتلاف و متحدان داخلی آنها شکل داد. دستگاه تبلیغاتی قوی سالانه گزارشی از عملیات ها و جزئیات اقدامات این گروه را منتشر می کند پس از کمپین تحت عنوان "مبارزه با تروریسم" و تلاش های اهل سنت برای حفظ امنیت منطقه­ ای به نام آنچه به عنوان "بیداری قومی" شناخته شده بود، خشونت القاعده عراق از اوج خود در 2006-2007 میلادی تنزل پیدا کرد اما از زمان وج نیروهای یی در اوا سال 2011، این گروه حمله به اه عمدتاً شیعه را با هدف تلاش برای ایجاد درگیری دوباره میان اقلیت سنی عراق و ت شیعه نوری المالکی، شروع کرد. خشونت روزافزون این گروه در سال 2013 موجب مرگ هشت هزار نفر و تبدیل شدن آن سال به خونین­ ترین سال پس از 2008 طبق نظر سازمان ملل شد. گروه تروریستی القاعده عراق، در سال 2012 نام جدید خود را تحت عنوان " ت ی عراق و شرق مدیترانه" (isil) یا " ت ی عراق و شام" (isis) اعلام کرد. سپس به قصد رویارویی و سرنگونی نظام وارد این کشور شد. این گرو تروریستی، تا ماه ژوئن 2014 میلادی، با عقب نشینی عراق در ای مهم فلوجه و موصل، زیرساخت های تی و منطقه ­ای هر دوطرف مرز و عراق را تحت کنترل درآورد. ابوبکر البغدادی، سرکرده ، در آغاز مسیر خود در گروه ت ی عراق، تنها به دنبال آن بود که در کشور عراق صاحب قدرت و قلمرو شود اما بحران ، توجه بغدادی را به سوی ظرفیت­ های داخل این کشور جذب کرد و همین موضوع باعث شد نام گروه خود را تغییر دهد. ، مانند القاعده نیست که فقط به سوءقصد و جنگ چریکی اکتفا کند، بلکه قلمروگشایی و فتح اراضی از مهم­ ترین مبانی جنگی این گروه است. ریشه های تشکیل بذر اولیه شکل­ گیری این گروه شورشی را "ابو مصعب ا رقاوی" که اردنی الاصل بود، کاشت. این بذر با بالا گرفتن درگیری بین و رژیم صدام در سال 2003 میلادی به بار نشست. زرقاوی قبل از فرارش به شمال عراق در سال 2001، فرماندهی شبه نظامیان داوطلب هرات افغانستان را بر عهده داشت. در شمال عراق بود که به "انصار ال " - ج طلب کردهای عراق- پیوست و ی شاخه عربی آن را بر عهده گرفت. ابومصعب ا رقاوی پیش از حمله به عراق در سال 2003، بسیاری از مقامات یی بحث همبستگی زرقاوی با ظواهری را در شورای امنیت سازمان ملل مطرح ند. خیلی از کارشناسان معتقدند که تا اکتبر 2004 که زرقاوی از ظواهری س یچی کرد و طرد شد. این گروه همبستگی با القاعده نداشته است. در همان ماه، وزارت خارجه امریکا این گروه را در لیست سازمان های تروریستی قرار داد. "برایان فیشمن" – کارشناس مرکز مطالعات ی نوین" معتقد است که در هر حال، این همبستگی اطلاقی یا حقیقی القاعده به زرقاوی نه تنها برایش بد نبود بلکه کاملا به نفعش تمام شد، چرا که با وجود از هم گسیختگی نیروهای مرکزی آن در افغانستان، همچنان در صحنه باقی ماند. طبق برآورد مرکز مطالعات استراتژیک و بین الملل در سال 2011، القاعده عراق از یک استراتژی چهارگانه برای ش ت ائتلاف استفاده کرد: منزوی ساختن نیروهای یی با هدف قرار دادن متحدانشان؛ هراساندن عراقی ­ها برای هرگونه همکاری با هدف قرار دادن زیرساخت ها و پرسنل ت؛ جلوگیری از بازسازی عراق با هدف قرار دادن فعالان کمک های بشردوستانه و پیمانکاران؛ و کشاندن به میانه یک جنگ داخلی بین شیعه و سنی با هدف قرار دادن شیعیان ت موقت ائتلاف (coalition provisional authority) به سرکردگی و شرکایش، در همان ابتدا دو تصمیم اتخاذ کرد: اول اینکه اعضاء حزب بعث را از تصدی پست­ های تی محروم ساخت (که اصطلاحا به آن ریشه کنی بعث گرایی می ­گفتند) و در تصمیم دوم و سرویس های امنیتی عراق را منحل ساخت و همین امر موجب شکل گیری صدها هزار دشمن و مخالف علیه ائتلاف جدید شد. پل برمر، حاکم نظامی عراق پس از سقوط صدام در کنار دونالد رامسفلد دفاع سابق نیروهای شاخه القاعده در عراق را نیروهای زرقاوی در پا تان و افغانستان تشکیل دادند و بعدها نیروهای دیگری از ، عراق و همسایگان آن به این گروه پیوستند. بنابر گزارش واشنگتن پست، آرایش این گروه تا سال 2006 رنگ عراقی به خود گرفت اما وقتی در سال 2006-2007 این گروه در جریان جنگ داخلی عراق در اوج قدرت به سر می ­برد، نیروهای عملیات ویژه با اتکا بر کمپین ضد تروریسم خود، قدرت آن را خنثی د. فرماندهان اسامه بن لادن و ظواهری معتقد بودند که حملات بی محابای القاعده به مسلمانان موجب ت یب و تضعیف موج حمایت منطقه ­ای القاعده خواهد شد. به همین علت، در تاریخ 9 جولای 2005 نامه ­ای از سوی ظواهری برای زرقاوی ارسال شد. سرکرده فعلی القاعده، در این نامه به استراتژی قدم به قدم برای جهاد در عراق و در نتیجه بیرون راندن نیروهای یی از عراق اشاره کرده بود. گزارش از جانشینی الظواهری به جای بن لادن این نامه در اکتبر 2005 توسط آژانس امنیت ملی فاش شد. "فیشمن" معتقد است که با رد دستور ان القاعده مبنی بر عدم حمله به مراکز فرهنگی شیعیان از سوی زرقاوی، رابطه میان وی و بن لادن و ظواهری به تیرگی گرایید. ایمن الظواهری و اسامه بن لادن سرکرده های القاعده مرگ زرقاوی در حمله هوایی نیروهای یی در ژوئن 2006، پیروزی بزرگی برای و سرویس های اطلاعاتی عراق و نقطه عطف برای القاعده عراق محسوب گردید. ظواهری هم بلافاصله پس از مرگ زرقاوی، "ابو ایوب المصری"، معتمد خود که متخصص کار با مواد منفجره نیز بود را به سمت ی القاعده عراق برگزید. المصری نیز در اکتبر 2006، نام ت ی عراق را پذیرفت تا بدین وسیله نیروهای بیشتری را جذب کند. ظواهری نیز از این امر هراس داشت. المصری دامنه جاه طلبی­ ها و فتوحات خود را گسترش داد. هم اکنون این گروه توسط ابوبکر البغدادی که به "ابو دعاء" معروف است، ی می ­شود. ت معتقد است که وی در زندگی می ­کند. ابو ایوب المصری از سرکردگان القاعده عراق که به هلاکت رسید ابوبکر البغدادی، سرکرده کیست؟ اسم واقعی او «ابراهیم عواد ابراهیم علی البدر» است اما بیشتر به نام ابوبکر البغدادی شناخته می شود. در برخی منابع خبری و امنیتی با نام علی البدر سامرایی، ابراهیم و ابو دُعا نیز از او یاد شده است. او در سال 1971 در 125 کیلومتری شمال بغداد و در سامرا به دنیا آمده است. در ی بغداد تحصیل کرده و دارای مدرک ا بوده و تا مرحله عضویت در هیئت علمی پیش رفته است. ابوبکر البغدادی که به تازگی خود را المؤمنین قلمرو گرو موسوم به " ت ی" نامیده است در آن دوره به عنوان یک واعظ مشهور شناخته می­ شد و انی که او را از نزدیک می ­شناسند، از این موضوع خبر داده ­اند که وی در دوران واعظی خود، به عنوان یک فرد صلح طلب و آرام شناخته می ­شد و همواره بر این موضوع تأکید می­ کرده که تنها راه ممکن برای اقناع انسان ­ها، بهره­ گیری از روش­ های مسالمت آمیز است. آنها همچنین ادعا کرده ­اند که وی در همان دوره روابط با نیروهای امنیتی صدام و حزب بعث داشته است. اعضای خانواده­ او از مدت­ ها پیش به پا تان رفته و هنوز هم در آن جا زندگی می­ کنند. بغدادی چگونه راه نبرد را در پیش گرفت؟ پس از عراق توسط در سال 2003، بغدادی در منطقه ناامن فلوجه در حمله به یگان های یی مشارکت کرد و در آنجا با فرماندهان قدیمی صدام، همراه و هم پیمان شد و جنگ به شیوه گروه ­های کوچک چریکی را مدیریت کرد. در همان دوره توسط یی­ ها دستگیر و روانه­ زندان شد. ت هنوز هم به این سؤال پاسخ نداده که بغدادی در دوران حبس چگونه با دیگر افراطی ­ها ارتباط گرفته و تحت تأثیر آنها قرار گرفت و در نهایت آزاد شد. بغدادی چگونه در داخل سازمان پیشرفت کرد؟ در سال 2004 میلادی گروه "توحید و جهاد" در عراق شکل گرفت و بغدادی نیز در آن فعالیت کرد اما بعدها گروه دیگری به نام القاعده­ بین النهرین به وجود آمد و بغدادی نیز به عنوان یک مجاهد تحت امر بن لادن، به آن پیوست. او در این سازمان یک عنصر دون پایه بود. سازمان در سال 2006 میلادی، نام خود را به « ت ی عراق» تغییر داد و فرماندهان آن یکایک و به فواصل کوتاه توسط یی ­ها کشته شدند. در سال 2006 دو سرکرده اصلی گروه یعنی ابوعمر البغدادی و ابو حمزه المهاجر کشته شدند و چنین شد که ابوبکر البغدادی به عنوان سرکرده جدید انتخاب شد. ت ی عراق چگونه قدرت گرفت؟ یکی از سیاست های ویژه بغدادی این بود که همه افراطیون آزاد شده از زندان ها و نیروهای یی در عراق را به گروه خود پیوند زد. در میان آنها افرادی بودند که از کارشناسان زبده­ بمب گذاری، انفجار و فرماندهی جنگ های چریکی به شمار می آمدند. به این ترتیب، گروه بغدادی یا همان ت ی عراق به کانون جنگ و حملات انتحاری علیه یی تبدیل شد و صدها عضو از کشورهای دیگر هم به آن پیوستند. مستندی از "درون "، ورود به عراق و برنامه این گروه برای تشکیل خلافت ی بیشتر تصاویر این مستند را دوربین های ضبط کرده اند و چگونگی ورود به عراق و بیعت گرفتن از قبایل و بازماندگان رژیم صدام را به نمایش درآورده است. اوج شهرت سازمان مربوط به کدام دوره است؟ در سال 2011 میلادی نام ابوبکر بغدادی هم به لیست تروریست های افزوده شد و جایزه ده میلیون دلاری برای افرادی تعیین شد که کمک و اطلاعات آنها بتواند منجر به دستگیری وی شود. این در حالی بود که برای دستگیری ایمن الظواهری 25 میلیون دلار جایزه تعیین شده است. تنها یک ماه پس از شروع جنگ داخلی در و در سال 2011 میلادی، گروه ت ی عراق و شام شکل گرفت و این گروه در آن دوره، هنوز هم به القاعده وابسته بود. اغلب افراد گروه، از عراق به منتقل شدند و به اتفاق جبهه النصره در ، شانه به شانه هم علیه نظام بشار اسد جنگیدند. در سال 2013 میلادی به زندان ابوقریب حمله شد و بین پانصد تا ششصد نفر از جن ران قدیمی و کارآزموده القاعده از زندان گریختند که همه آن ها به گروه پیوستند. چرا ارتباط خود را با القاعده قطع کرد؟ پس از آن که به رفت، علیه النصره موضع گرفته و اعلام کرد که فرماندهان النصره خائن هستند و چند بار علیه فرماندهان ، دست به سوءقصد زده­ اند. النصره به دنبال این اتهامات، نزد ایمن الظواهری القاعده شکایت برد و ظواهری نیز برای حل این معضل از بغدادی و جولانی ( النصره) خواست برای حضور در دادگاه شرعی، نزد او بروند. اما بغدادی این درخواست را رد نمود و با ارسال یک فایل صوتی برای الجزیره، اعلام کرد که تنها بن لادن را به عنوان خود می ­داند و حاضر به تبعیت از دستورات ظواهری نیست. پس از این رویداد، اغلب مجاهدین خارجی النصره نیز به پیوستند. سرکرده های برجسته مهمترین سرکرده ابراهیم عواد ابراهیم البدری السامرایی معروف به ابو دعا و ابو عواد یا ابوبکر البغدادی است که میان الرقه و استان های مرزی میان عراق و در روستای العکیدات جابجا می شود. فاضل احمد عبدالله الحیالی هماهنگ کننده امور امارت عراق معروف به ابو معتز یا ابو مسلم رکمانی العفری است که در نینوا است و بر نبردهای موصل که شب دهم ماه ژوئن جاری شروع شد نظارت دارد. عدنان اسماعیل نجم البیلاوی معروف به ابو عبدالرحمن یا ابو اسامه، سروانی در رژیم صدام است که در شب پنجم ژوئن جاری در موصل در منطقه المزرعه کشته و سبب شد که نام عملیات حمله به موصل "انتقام بیلاوی" نام بگیرد. چهارمین سرکرده ، والی الانبار و عضو شورای نظامی به نام عدنان لطیف حمدی السویداوی معروف به ابو مهند السویداوی یا ابو عبد السلام و سرهنگ رژیم صدام است. پنجمین سرکرده والی استان های جنوب فرات مرکزی به نام احمد محسن خلف الجحیشی معروف به ابو فاطمه. ششمین سرکرده، "موفق مصطفی محمد الکرموش" مسئول مالی امارت عراق معروف به ابو صلاح. هفتمین سرکرده محمد حمید الدلیمی معروف به ابوهاجر العسافی هماهنگ کننده امور پستی میان استان هاست که میان استان های عراق جابجا می شود. سرکرده هشتم مسئول هماهنگ کننده امور بیوه ن،خانواده کشته شدگان و اسیران این گرو به نام عوف عبدالرحمن العفری معروف ابو سجی است. نهمین سرکرده مسئول ویژه امور پستی و مسول خزائن به نام فارس ریاض النعیمی معروف به ابو شیماء است. دهمین سرکرده مسئول امور مواد منفجره و بمبگذاری به نام خیری عبد محمود الطائی معروف به ابو کفاح است. سرکرده های بعدی این گرو شوکت حازم کلاش الفرحات معروف به ابو عبدالقادر مسئول روابط عمومی، عبدالله احمد الم نی معروف به ابو قاسم مسئول مهاجران عربی و انتقال عوامل انتحاری، بشار اسماعیل الحمدانی مسئول امور اسرای در زندان ها و معروف به ابو محمد، عبد الواحد خضیر احمد مسئول امنیتی معروف به ابو لوی یا ابو علی، ن عبد نایف الجبوری والی کرکوک و معروف به ابو فاطمه هستند. شانزدهمین سرکرده رضوان طالب حسین اسماعیل الحمدونی معروف به ابو جرناس والی استان های مرزی و به دنبال آن وسام عبد زید ا بیدی معروف به ابو نبیل والی صلاح الدین و هیجدهمین سرکرده احمد عبدالقادر الجزاع معروف به ابو میسره یا ابو عبدالحمید است. [1] بودجه چگونه تأمین می شود؟ سرمایه­ گذاران در ، اردن و عربستان در طی این چند سال حمایت مالی بسیاری از داشته ­اند. وزارت خزانه­ داری معتقد است طبق اسنادی که در دست دارد در اوایل سال 2014، ایران پیشنهادی به مبنی بر حمایت از ت عراق برای ریشه کن در استان "الانبار" ارائه داده است. کارشناسان معتقدند که بخشی از بودجه از طریق قاچاق، باج گیری، و دیگر جرائم تامین می­ شود. در چند سال اخیر، این گروه بر سرمایه ­گذاری و جذب نیروی داخلی تمرکز کرده است. برخی تخمین­ ها حاکی از درآمد 8 میلیون دلاری در هر ماه ناشی از باج و مالیات گیری در زمینه تجارت های د و کلان تا پیش از فتح موصل یعنی دومین شهر بزرگ در ژوئن 2014 است. همچنین طبق گزارش پایگاه اطلاع رسانی «الرابط الیمنی» اسناد و گزارشات یی نشان می­ دهند که 131 شخصیت آکادمیک، فعال و شخصیت دینی وابسته به 31 کشور جهان، مسئولان اصلی تامین مالی هستند. دلایل پیروزی ­های نظامی چیست؟ اگرچه تحت ی ابوبکر البغدادی نیز همانند القاعده از نظر ایدئولوژیک، یک جریان سلفی به شمار می رود، اما از لحاظ تاکتیک های نظامی، ویژگی های خاص خود را دارد و شاید به همین خاطر در کوتاه مدت از القاعده جدا شد. ، مانند القاعده نیست که فقط به سوءقصد و جنگ چریکی اکتفا کند، بلکه قلمروگشایی و فتح اراضی از مهم ترین مبانی جنگی این گروه است. تعداد کل عملیات ها و اقدامات تروریستی و جزئیات آن که در گزارش سالانه این گروه آمده است. 7681 اقدام تروریستی در یک سال وقتی که بغدادی به فکر فتح یک شهر یا منطقه جدید می­افتد، نیروهای خود را با لباس مبدل و ظاهر قابل قبول، به آن مناطق فرستاده و آن ها نیز در خانه های امن، منتظر فرمان می­ مانند. سپس آنها در همان مناطق برای بیعت با سران عشایر وارد مذاکره می ­شوند. اگر سران عشایر حاضر به بیعت شوند، چند تن از مهره ­های معتمد در کنار آنها می ­مانند و هدایت عشایر را بر عهده می گیرند و استاندار یا فرماندار شهر را از میان آنها انتخاب می­ کنند. اگر هم برخی از سران منطقه حاضر به بیعت و همکاری نشوند، با استفاده از همان عملیات مخفیانه آماده سازی، فشارهای خاصی را بر آنان وارد می ­کنند. همچنین اهمیت ویژه ای به فتح مناطقی می ­دهد که دارای منابع انرژی باشند و فتح مناطق نفتی از اولویت های این گروه به شمار می ­آید. این تاکتیک علاوه بر سرمایه و قدرت مالی برای ، تضعیف رقبا را نیز با خود به همراه می آورد. اصلی ترین نیروهای از کجا آمده ­اند؟ فرماندهان و مدیران دوران بعث و چهره های نزدیک به صدام، نظامیان بریده از و عراق، جنگجویانی از اروپا، چچن، بوسنی، شرق تر تان، لیبی، افغانستان و چندین کشور دیگر، افرادی هستند که حاضرند به عنوان نیروهای تحت امر بغدادی، به بپیوندند. بغدادی چه می خواهد؟ بغدادی در آغاز مسیر خود در ی گروه ت ی عراق، تنها به دنبال آن بود که در کشور عراق صاحب قدرت و قلمرو شود. اما بحران ، توجه بغدادی را به سوی ظرفیت های داخل این کشور جذب کرد و همین موضوع باعث شد نام گروه خود را به ت ی عراق و شام تغییر دهد و در نیز مشغول جنگ و درگیری شود. البته بغدادی پا را از این نیز فراتر گذاشته و خواهان قلمروگشایی در لبنان، اردن، فلسطین و سرزمین های ی نیز هست. در ، در مناطق رقه، حسکه و دیرا ور قدرتمند شده و در عراق نیز در موصل و تکریت و استان الانبار قدرت گرفته است و با تاسیس یک رژیم یا امارت ی، از مردم مالیات می­گیرد و با فروش منابع نفتی پول فراوانی به جیب می­زند و بدین ترتیب قدرت مالی بغدادی روز به روز در حال افزایش است. نقشه خاورمیانه جدید که سال هاست و صهیونیست ها در پی ایجاد این تغییرات است هر فرد، گروه، سازمان و عشیره ­ای که را قبول نداشته باشد، از سوی بغدادی به عنوان دشمن معرفی می­ شود و عناصر این گروه، مسلمانان دیگر مذاهب و پیروان ادیان دیگر را کافر می ­دانند. برای اسرا، خائنین و دشمنان خود دادگاه و محاکمه تشکیل داده و به شکل نمادین و عبرت آموز آنها را می ­کند و در میان شدگان، شهروندان عادی و غیرنظامی فراوانی هم به چشم می­خورند و معمولا ها به شکل بی رحمانه و دل اش صورت می ­گیرد. در واقع بزرگ ترین سلاح بغدادی، ترس و وحشت عظیمی است که به دنبال های بی رحمانه به وجود می­ آورد. برخلاف آن چه که تصور می­ شود، بغدادی و گروه او ، در حملات و درگیری­ های خود تنها نیستند و بسیاری از عشایر و گروه ­های مردمی نیز از آنها حمایت می ­کنند. معمولا در هر منطقه ای که توسط فتح می شود، نانوایی ­ها نان رایگان به مردم می دهند و تاثیر مثبت این اقدام را در بسیاری از مناطق ، تجربه کرده است. حفظ قدرت "ند پارکر" تحلیلگر شکده شورای روابط خارجی معتقد است که فعالیت های نوری المالکی برای ب پیروزی در انتخابات، همزمان با عقب نشینی یی ­ها، موجب اتحاد بیشتر نیروهای تکفیری با بازمانده های رژیم صدام شد و با بهره ­گیری از این فرصت به تقویت خود پرداخت. ت شیعه مالکی موافق به داخل شبه نظامیان حزب بیداری به نیروهای امنیت ملی نبود. منتقدین وی معتقدند که او با قطب گرایی حزبی و قرار دادن رقبای خود، شرایط را برای حصول به اه ­ اش فراهم کرده است. پارکر معتقد است که اهل سنت با توجه به منزوی شدن شان در عرصه سیاست عراق، خواهان اصلاحات در استان الانبار در دسامبر 2012 شدند. و علمای بزرگ شیعه همچون آیت الله سیستانی و مقتدی صدر ناراحتی خود از این وضعیت را اعلام داشتند. طبق گزارش سرویس پژوهش های کنگره ، در همان ایام حملات چند روزه­ای رخ داد که منجر به مرگ صدها نفر شد. در آوریل 2013، نیروهای امنیتی عراق به یک اعتراضی در "الحویجه" حمله بردند. در پی آن، بمب گذاری در خودروها و حملات انتحاری به فروشگاه ها، مغازه ­ها و مساجد شیعیان افزایش یافت. طبق برآورد سازمان ملل، در سال 2013، 7 هزار و 818 نفر (شامل افراد پلیس) در اثر اقدامات تروریستی و خشنونت ­بار در عراق کشته شدند و این آمار بیشتر از 2 برابر آمار سال 2012 است. همچنین 17 هزار و 891 نفر مجروح شدند که این آمار سال 2013 عراق را تبدیل به خون بارترین سال از 2008 به بعد می ­کند. در اوا سال 2013، نیروهای امنیتی عراق یک اعتراضی در "رمادی" را منحل د. این اقدام، موجب درگیری و در نتیجه عقب نشینی نیروهای امنیتی از این منطقه و شهر فلوجه شد. نیز بلافاصله فلوجه را تسخیر کرد. در همین حال، نیروهای در در حال درگیری با نظام بشار اسد و علویان بودند. وقتی که گروه های وابسته به القاعده به جان هم افتادند و در عین حال هم با اپوزیسیون سکولار یا به قول غربی ها "مع ن میانه رو" – موسوم به آزاد - هم در نزاع بودند، آزاد در اوا سپتامبر توافقنامه ­ای را با با امید اینکه در میدان نبرد تاثیر بیشتری داشته باشند، امضا کرد. اما اختلافات در اردوگاه مخالفین گرای حکومت اسد باقی ماند. ، در آوریل 2013 همکاری خود با جبهه النصره که شاخه اصلی القاعده در محسوب می­ گردد را اعلام کرد. اما ظواهری که ظاهرا از این امر خوشنود نبود، به ابوبکر البغدادی دستور داد که با انصراف از این ائتلاف، فعالیت خود را محدود به عراق کند و در امور وارد نشود. بغدادی هم بلافاصله این دستور را نادیده گرفته و جایگاه او در سرکردگی القاعده را زیر سوال برد. لذا، گروه های رقیب عرصه را بر تنگ کرده و آن را مجبور به ترک د. "فیشمن" و همکارش "داگلاس اولیوانت" دو تن از تحلیلگران برجسته شکده شورای روابط خارجی معتقدند که اصول کار با سیاست های القاعده فرق دارد. بغدادی علاقه زیادی به قلمروگشایی دارد و برای همین یک ت موقت در مرزهای عراق و ایجاد کرده است تا بدینوسیله بصورت نمادین و سنتی حاکمیت خود بر منطقه عراق و شام را نشان بدهد. ، علاوه بر حفظ روحیه و قدرت نظامی خود، با ارائه خدمات محدود و روش فوق محافظه­ کارانه به پیشبرد اه ش می­ پردازد. از ژانویه 2014 تاکنون، بخش اعظم استان انبار از کنترل ت مرکزی خارج شده و در همین ماه ژوئن پس از عقب نشینی نیروهای عراق، موصل و توابع آن را تصرف کرد تا مالکی و به همراه علمای شیعه و سنی در حرکتی برای مقابله با ، از قبایل سنی فلوجه و پیشمرگ­ های موصل خواسته تا در مقابل پایداری و مقاومت کنند. سیطره و تسلط تروریست ها و گروه های مبارز بر مناطق حول ت مرکزی، تبدیل به محل نگرانی برای ت امریکا شده که معتقد است این مناطق بهشت این گروه های م ب است که بعدها می ­توانند با شعار "دشمن دور یعنی غرب" و اقدامات جاه طلبانه دردسر بزرگی برای باشند. ت اوباما هم در حمایت از ت مالکی در مقابله با و دیگر گروه های مسلح، واحدهای ضد تروریستی سازمان سیا را روانه عراق کرده و موشک و هواپیمای بدون سرنشین در اختیار ت مالکی قرار داده است اما در حرکتی متناقض با آنچه سیاست اصلی خود در مقابله با تروریسم می خواند و به بهانه آن یک دهه عراق را به خود درآورد، اعلام کرده است از هرگونه مداخله در امور داخلی عراق! خودداری می کند و تنها به مشاوره نظامی بسنده کرده و در صورت وخیم شدن اوضاع (و احتمالا مطمئن شدن از کناره گیری مالکی از قدرت که اصلی ترین خواسته ست) سرکوب نظامی را بررسی خواهد کرد. سودای فتح و تصرف دارای ایدئولوژی عجیبی است. این شاخه القاعده که امروز تبدیل به گروهی مستقل و جاه طلب شده دارای حداقل 30 هزار نیرو است. از ب سر برای ترس دشمنان تا اهدای بستنی به ک ن مناطق تحت تسلط برای جلب توجه و رضایت مردم آن منطقه، یعنی رفتار . برای نیل به هدف تشکیل " ت ی عراق و شام" شبه نظامیان کرد و شورشیان را طی درگیری خونین به جان هم انداخت. جاه طلبی­ های این گروه تروریستی موجب بسط سیطره آن از مرز -ترکیه یعنی شمال فرات گرفته تا فلوجه در 40 مایلی غرب بغداد شده است. ، اخیرا به تقلید از جنگ ، ماهیانه 200 دلار به نیروهای خود برای جذب نیروی بیشتر پرداخت می ­کند. ک ن انتحاری ت ی عراق و شام، آ ین و قدرتمندترین تبلور از چیزی است که تحت نام شاخه القاعده در عراق پس از حمله 2003 امریکا به عراق شکل گرفت. یی ­ها سال ها تلاش مکرر برای به زانو درآوردن این گروه تا قبل از وج­شان در دسامبر 2011 از عراق صرف د. پس از آن، عراق ماند و سردرگمی و اختلافات شدید فرقه­ ای. هم از این فرصت برای تحریک اهل سنت علیه شیعیان و جذب آنها بهره برد. عملکرد ضعیف پلیس و عراق – مجموعه ای از خیانت ها و بزدلی ها - موجب پیشروی در این منطقه شده است. عملکرد در عراق به مراتب افراطی­ تر از است. اما در واقع را نمی ­توان قدرتمند دانست. اگر امروز موصل و تکریت و دیگر ای کوچک به دست این گروه افتاده، ناشی از تخلیه این ا از سوی عراق است. فاتح ای از پیش خالی شده است. در نتیجه, را در چشم اندازی نه چندان دور می­ توان در مسیر نیل به تبدیل شدن به قویترین گروه تروریستی جهان دید. بیشتر نیروهای که امروز در عراق می جنگند، عراقی هستند و اما بخش قابل توجهی از نیروهای آن را هم چچنی­ ها تشکیل می­ دهند. البته این گروه شامل تروریست هایی از کشورهای اروپایی بالاخص آلمان و انگلیس نیز هست. یکی از تاکتیک های جنگ روانی ، قصه ­سازی در مورد خشونت خود است. بغدادی بر روی این موضوع – تندروی و خشونت او - که مسئله اختلاف بین او و الظواهری بوده بسیار تبلیغ و تاکید کرد. مسئله اختلاف میان این دو به اعمال خشن و تندروانه وی برنمی ­گردد، بلکه ریشه اختلاف در اینست که چه ی باید عنان ی القاعده در را بر عهده داشته باشد. باید در نظر داشت که اصولا سلفی­ ها و تکفیری ­ها در عمق روابطشان سطحی ­نگر هستند. اختلاف و القاعده نیز بر سر موضوعات پیش پا افتاده سازمانی شکل گرفته است. وقتی با تهیه ­های (قطع سر و تیرباران) به پیشروی خود در عراق و ادامه می دهد، یعنی نه تنها قصد ایجاد رعب و وحشت در دل مخالفان خود را دارد، بلکه بنوعی می­خواهد بر سر جنگ قدرت که از مهمترین خصیصه های ذاتی هر تشنه قدرت است، برای ظواهری و القاعده خط و نشان بکشد. خلق نام " ت ی عراق و شام" نیز از این جنگ قدرت بر می­آید. انتخاب نام " ت ی" هم بار دارد و هم بار جغرافیایی. تفکر غایی ، تصرف قلمرویی جهانی است. پس به اصطلاح، لبه این جنگ قدرت را از هر کجا بزند، برایش عافیت است. برای بغدادی، حکومت بر مردم دنیا با تبدیل آنها به ایمان آورندگان راه او، آرزوی غایی است. پس بر این مبنا، حرکت بر مدار قلمروطلبی و تصرف جویی بنا شده است. یک گروه شناور است. با ایجاد فشار و هرج و مرج و انتخاب کشورهایی که ت آنها عملکرد ضعیفی دارد، کار خود را آغاز می ­کند. تصور اینکه ت ی جایی میان بهشت نفت و گاز تاسیس شود، هوش از سر ابوبکر البغدادی پرانده است. این گروه، با ورود شبه نظامیان سنی با تفکر هزاران ساله مبنی بر نابود پادشاهی اردن پا گرفت. بی ­شک، ابومصعب ا رقاوی "سلطان ناآرامی" در عراق را بخاطر می آورید. به او زرقاوی اطلاق می ­شد چون متولد شهری به نام "ا رقاء" در اردن بود. شهری که توسط مهاجرین چچنی که روح وحشیگری خود را به اعراب صلح­ جو انتقال دادند، ساخته شد. زرقاوی و گروهش در اردن به دلیل سیستم قوی امنیتی با توفیق چندانی روبرو نشدند. تا اوایل سال 2003، زرقاوی از اوضاع خوبی برخوردار نبود و ی او را نمی­ شناخت. اما خود غربی­ ها به او قدرت داده و مردانی با نام "جورج دبلیو بوش" و "دیک چنی" پس از حمله به ، عرصه را برای تاختن امثال زرقاوی و هم­پالگی ­هایش مهیا د. زرقاوی پس از ورود به عراق، همانند ابوبکر البغدادی بسرعت به سراغ ای سنی ­نشین نرفت. بلکه با گروه تندروی جهادی انصار ال در حلبچه یکدست شد. سه سال همکاری با تقریبا همه گروه های به اصطلاح جهادی و اعمال وحشت کامل و اعمال خشونت بار نتیجه فعالیت های وی در عراق بود تا اینکه مخفیگاه او در ژوئن 2006 توسط جنگنده های یی بمباران شده و کشته شد. فلسفه ­ای وجود دارد مبنی بر اینکه استقبال ­کنندگان از مرگ در میدان جنگ دو دسته­ اند: آنها که از مرگ نمی­ ترسند و زود می ­میرند و آنها که احمقند و زودتر می ­میرند. زرقاوی از دسته دوم بود. بغدادی هم راه زرقاوی را در پیش گرفته است. اما با این تفاوت که میل به فتح و فتوحات داشته و خواهان قلمرو است. محصول مستقیم مکتب های فکری تندروی ی و زندا ن های امریکا است. نام خود را بغدادی برگزیده چون تاکیدا می خواسته بگوید که عراقی است. او در سال 2009 آزاد شده و با نفوذ در لایه ­های مدیریتی به "ابوعمر البغدادی" می ­رسد که طی حمله هوایی امریکا به هلاکت می ­رسد. بغدادی در سرتاسر فرایند نیل به یت گروه، از اهرم فشار بهترین بهره را می ­برد و در نهایت استان الانبار را از آنجایی که شیوخ قدرتمند سنی آنجا حامی او هستند، بعنوان مقصد انتخاب می­کند. الانبار امن ­ترین مکان برای طرح­ ریزی عملیات ها و استراتژی های نظامی گروه است. استان الانبار که بخش وسیعی از خاک عراق را شامل می شود، پایگاه اصلی رشد و حرکت به سمت مرکز عراق است ناآرامی های فرصت بسیار مغتنمی برای بغدادی ایجاد می ­کند. نیروهای اسد به جهت تمرکز بر منطقه کرانه ­ای ، از مرزهای شرقی غافل می­ شوند و این فرصت طلایی را در اختیار کردهای قرار می ­دهند تا از مرزهای باز برای ورود به این کشور استفاده کنند. در این میان، که در استان الانبار که در مرز عراق و قرار دارد مستقر است، این وضعیت را بهترین فرصت برای ایجاد حکومت خود بر منطقه شرقی می­ داند و وارد عمل می­ شود. کلید فهم قضیه این گروه در آغاز، کار خود را بعنوان یک گروه شورشی اردنی آغاز می ­کند. حکومت اردن اصلا رخنه پذیر نیست و عملا گردن بغدادی و گروهش را می­ شکند. در حال مرگ است که ناگهان داستان به شکل دیگری رقم می­ خورد و با اشتباه استراتژیک "بوش" و "دیک چنی" مبنی بر حمله به عراق، به طرز معجزه آسایی جان گرفته و بقا می ­یابد. نیز بلافاصله وارد شمال عراق شده و با شورشیان کرد ائتلاف می ­کند، سپس به جنوب و غرب کوچ کرده و در موازات رود فرات که از به الانبار می ­رسد، متمرکز می ­شود. ، بهترین فرصت برای بود که نتوانست از آن استفاده ببرد. نه بخاطر تندروی­ هایش بلکه بخاطر طمع­ اش در رقابت در بازار؛ بازاری که کشورهای غربی و سه کشور عربستان، کویت و امارات متحده با تزریق پول به آن، براه انداخته بودند. بستر بسیار مناسبی جهت تجارت برای شورشیان تکفیری است. دستمزد ماهیانه یک هزار و 500 دلار رقم بسیار خوبی است که هر شورشی را ترغیب به حضور گرمتر در این بازار می­ کند. کافی است شخص کمی لهجه سوری و چند متن قرآنی را بداند تا بودجه سرمایه­ گذاری را برای خود تامین کند. چرخه شانس چنان به سود چرخید که امروزه خود را در جایگاه همه گروه های جهادی دیده و الانبار را بعنوان پایگاه امن برنامه­ ریزی خود با 10 سال دانش جنگ های پارتیزانی در دست دارد. ، خود را جهاد می­ داند و مرز عراق و برای بغدادی مزاحی بیش نیست. بین مناطق سنی نشین و الانبار عراق اتحاد مطلوبی برقرار است و با علم بر این موضوع بر هر دو احاطه یافت و در بین آن ها رخنه کرد. ابوبکر البغدادی تلاش کرد تا خود را کمی در اثبات کند. جهاد ممکن است تصویر جهانی داشته باشد، اما سیاست تصویری کاملا داخلی دارد. پس به همین دلیل، شورشیان داخلی اصلا میل ندارند که شورشیان خارجی به آنها بگویند که چطور باید جنگید. مسئله، موضوع " گراتر" بودن یا "تندروتر" بودن نیست. مسئله، مسئله قدرت و تقدم است. این سوال مطرح است که داعیه ­دار مقاومت کیست؟ البته گروه هایی همچون " آزاد " هستند که از غرب خواست که تا این حد جسورانه اقدام به صدور سلاح نکند و خود را جبهه اصلی مقاومت علیه اسد می­ داند. افسران کمی وجود دارند که به حکومت اسد پشت کرده باشند اما شورشی­ های بسیار کمتری وجود دارند که بخاطر ایمان، باور و با عشق به جهادی مبارزه کنند. در حقیقت، در رابطه با مسئله تقدم بر قدرت فقط دو مدعی وجود دارد: و جبهه النصره. هر دو هم تا جایی که امکان دارد گرا و تندرو هستند. جبهه النصره ریشه بیشتری در دارد اما هم دارای 10 سال سابقه است و هم از این روست که مدعی است باید سکان ی را به دست بگیرد. بغدادی، با علم بر این موضوع خواهان این بود که بعنوان فتح دیده شود و الظواهری پذیرای این امر نبود. در نتیجه، به غرب رفت تا عملیات شخصی و بزرگ خود را آغاز کند و در همین راستا هم نام خود را از " ت ی عراق" به " ت ی عراق و شام" تغییر داد تا تمرکز بر جدید ایجاد گردد. اما نکته اینجاست که وقتی شما با یک هزار و 200 گروه و فرقه روبرو هستید، یعنی در اصل با یک هزار و 200 شخص طرف هستید که هر کدام از آنها دهها و یا صدها نیرو دارد که حاضرند در دم به دستورش بمیرند. ان و افراد این گروه ها به هیچ عنوان دوست ندارند که یک گروه عراقی غریبه ناگهان پیدایش شده و داعیه دار انقلاب باشد. تمرکز احزاب و گروه های سوری بر مخالفت با اسد، بومی بودن این به قول خودشان انقلاب است و این در حالیست که بغدادی به جهاد خود به شکل جهانی نگاه می ­کند. در تئوری او، اگر یک نیروی چچنی قرآن بداند، حق دستور دادن به یک نیروی عراقی یا عرب را خواهد داشت. نیروهای سوری را غالبا جوانان پر ادعایی تشکیل می­ دهند که تا دندان مسلح هستند و خیلی مشتاق­اند که به مردم مناطق شده یاد بدهند که چگونه باید زندگی کرد. مسئله هم مسئله افراط گرایی یا بومی گرایی نیست. ، حلب را به نفع جبهه النصره و جبهه ی تخلیه کرد، اما با نیروی جذب کرده زیاد. ظواهری هم از مخفیگاه خود در پا تان، عملکرد بغدادی را شبیه به عملکرد زرقاوی برشمرد و او را مسئول نابودی و ت یب القاعده در همانطور که در عراق بود، دانست. ظواهری تاکید داشت که ابوبکر البغدادی با بر عراق و محمد الجولانی با جبهه النصره بر تمرکز کنند. اما بغدادی که 10 سال سابقه جنگ را پشت سر داشته و در این مدت با هر که و نشر داشته، چیزی جز کشتن نشنیده و ندیده است، چندان روحیه آماده ­ای برای درک حساسیت­ های قومی و بومی ندارد. برای او قتل عام بعنوان گروهی مستقل و خودسر مهم است و حالا صدور دستور از دفتر مرکزی در پا تان دیگر معنی ندارد. پاسخ بغدادی و گروهش به الظواهری به شکل ترور شورشی ­های احزاب دیگر و قتل "ابوخالد السوری" ( اعزامی ظواهری که برای حل اختلاف بین و جبهه النصر به آمده بود) در فوریه 2014 نشان داده شد. حاصل اختلاف و درگیری با همه دیگر احزاب، 2 هزار کشته از نیروهای طرفین بود و هنوز آتش این عداوت روشن است. زمانی که فشار در در حال افزایش بود، موج ملایمی از فشار در عراق در حال پاگرفتن بود. از زمان ترک عراق توسط در پایان سال 2011، بتدریج بر بررسی نقاط ضعف مناطق شیعه ­نشین تمرکز کرد و متاسفانه این نقاط ضعف بسیار بود. در جولای سال 2014، به زندان ابوقریب نفوذ کرده و ضمن 300 زندانی شیعه، صدها تن از نیروهای خود را جهت مبارزه با شیعیان آزاد نمود. پس از آن، به سمت غرب عراق متمرکز می ­شود. یعنی کرانه رود فرات. فرات از نشات گرفته و در راستای حرکت خود از الرقاء و دفتر مرکزی در گذشته و به عراق سرازیر می­شود. سپس از مراکز قدرت نظیر "رمادی" و "فلوجه" گذشته و به خلیج فارس می ­رسد. فرات یعنی شورش و یاغی­ گری. نه بخاطر وجود ، بلکه به این علت که پیش از قرن بیستم شهرک سازی فقط در کنار فرات مجاز بود و اهل تسنن هم تمرکز را بر خانه سازی در کرانه فرات قرار دادند. در اوایل سال 2014 با نفوذ زیاد دیگر گروه های تروریستی و شورشی در کرانه فرات روبرو می­ شود. فلذا، به سمت فلوجه حرکت کرده و آنجا را تصرف می­ کند. فلوجه به دلیل همیشه یاغی بودن مردمش بخصوص علیه عراق توسط می­توانست بستر خوبی برای حضور باشد و اینچنین هم شد. نگاه گاردین به اخبار و شایعات حضور ایران در عراق رو مه گاردین در آ ین شماره خود در گزارشی به قلم "ایلای لیک" (eli lake) از حضور ایران و به عنوان دو حامی بزرگ عراق در مقابله با خبر داد. نویسنده این گزارش در جایی به این اشاره دارد که در قبال معضل بزرگی که خود بوجود آورده، شانه خالی کرده و ناخودآگاه عرصه را برای ورود ایران و بازکرده است. وی، معتقد است که منظور از گفته اخیر یکی از مقامات عراقی مبنی بر "اعلام آمادگی ایران برای کمک به عراق از همه نظر" یعنی از نظر نظامی و اطلاعاتی. نویسنده گزارش، نیروهای نظامی و اطلاعاتی اعزامی ایران را بسیار خبره معرفی کرده است. ایلای لیک تحلیل گر و مشاور امور امنیتی یی ، تکنولوژی، و جذب سرمایه "آرون زلین" (aaron zellin) متخصص بخش مطالعات گروه های جهادی موسسه واشنگتن، معتقد است که پس از مرگ ابومصعب ا رقاوی این درس را آموخت که بهترین گزینه اقدام نظامی به خشن­ ترین شکل ممکن است. وی در ادامه اذعان می ­دارد که این گروه برای ابلاغ پیام­ های خود از امکانات پیشرفته همچون شبکه­ های اجتماعی بخصوص توئیتر استفاده می­ کند و همین امر موجب جذب 2 هزار مبارز و شورشی­ غربی (طبق برآورد آژانس­ های اطلاعاتی غرب) به این گروه شده است. زلین، عملکرد را پیچیده­ تر از بسیاری از شرکت های یی می ­داند. به گفته وی، در خلق طرفداران دروغین در شبکه­ های اجتماعی است. این گروه با تصرف موصل و غارت بانک مرکزی آن، بیش از 400 میلیون دلار بدست آورده و هم اکنون ثروتمندترین گروه تروریستی جهان است. البته طبق گزارش شورای مناسبات خارجه این موسسه، تا پیش از تصرف موصل از مالیات های تجارت در این شهر صاحب 8 میلیون دلار در ماه می ­گردیده است و هم اکنون هم ادامه دارد. آرون زلین در پایان اینگونه نتیجه گیری می­ کند: به هر حال، دارای ترا مه، سرمایه و ثروت، انبار سلاح، انواع تجهیزات بمب گذاری، و توان تروریستی بسیار بالاست. همچنین دارای یک گزارش سالیانه مالی (2013) با 410 صفحه یعنی بیش از 2 برابر سال 2012 می­ باشد و این یعنی پشت سر گذراندن یک سال بی­ نظیر مالی. نایجل اینسکتر nigel inkster)) دستیار ارشد mi6 (سرویس اطلاعاتی انگلیس) و مدیر کنونی بخش تهدیدات فراملی موسسه بین المللی مطالعات استراتژیک معتقد است که گزارشات سالیانه خود را همچون گزارشات یک شرکت تهیه می­کند. این گزارش ها شامل جزییاتی در مورد اه و عملیات شهادت و پوشش شفافی از ساختار، طرح و استراتژی سازمان است. نایجل اینسکتر ارتباط با گزارش های منتشرشده در گاردین، اشپیگل و مقامات آگاه حکومت های اردن، ترکیه و مصر، حاکی از آنست که نیروهای در دوره ­های مختلف تحت آموزش متخصصین یی، انگلیسی و فرانسوی در اردن، ترکیه و اسراییل بوده ­اند. این گزارش ها نمایانگر اینست که یی ­ها از چند ما قبل از تحرکات در عراق کاملا خبر داشته و همه چیز برای برنامه ریزی آماده بوده است. جمع ­بندی در پایان باید به این نکته اشاره کرد که عملکرد مصداق نعل وارونه زدن است. قوانین سختگیرانه ­ای را دنبال می­ کند که هیچ ربطی به ناب محمدی ندارد. فتاوی چندش آور و مضحکی (جهاد نکاح، جهاد نکاح النفس، و جهاد لواط، را در دستور کار خود قرار داده که هدف بهره­ مندی از آنها را در جریان بخوبی نشان داد. در مقام زهد برآمده و با دغدغه­ و نگرانی نسبت به شریعت، جوی خون در عراق و راه انداخته، در حالیکه نه تنها دغدغه اهل سنت ندارد بلکه عمده ­ترین دغدغه آن دستی به منابع غنی هر شهر و منطقه و سودای حکومت است. جهت جلب نظر و علاقه مردم ای تحت تسخیر، آب، برق ارزان، و امنیت بیشتر وعده می ­دهد، در حالیکه پس از مدتی با دریافت مالیات ­های سنگین، شیره وجود آنها را می ­کشد. تلاش این گروه که در سامرا، استان نینوا و بغداد مستاصل مانده، ایجاد دو دسته­ گی در بدنه امنیتی و نیروهای زبده 12 هزار نفری عراق و تحریک ایران به بروز حرکت انفعالی و ورود به عرصه برای بوجود آوردن جنگ منطقه­ ای و فرق ه­ای طبق سفارش اربابان غربی و عربی خود است. عدم توجه مردم عراق و حتی جمعیت سنی این کشور به این گروه، موجب شد که با انتشار و تصاویر بسیار خشن، سعی در استفاده از استراتژی ایجاد وحشت کند تا شاید بدین وسیله به نتیجه برسد. تروریست های با اجرای برنامه تفرقه سرویس های اطلاعاتی غربی و منطقه ای، طی سال های اخیر به نام ، بزرگترین نقش را در پیش برد سناریوی هراسی و شیعه هراسی ایفا کرده اند باید اذعان داشت که خواستار برقراری ت ی سنی در مرز عراق و جایی بین کردستان و اراضی شیعه نشین است. و حالا این امر به هر شکل ممکنی باید صورت گیرد. البغدادی فراتر از هر چیز، یک چیز می ­خواهد: "خلأ". با توجه عمیق به این واژه، بخوبی مفهوم جامع و کلی عملکرد و هدف درک خواهد شد. نفوذ به لایه ­های ایدئولوژیکی، حزبی، ، اجتماعی، و نظامی هر کشور مورد نظر، از اه اصلی بوده و این امر با خلق خلاء در این لایه ­ها صورت پذیر است. نیز با موضع­ گیری اخیر خود در قبال جریانات عراق، سوءنیت خود را نشان داده و اثبات کرد که اتهام ارتباط نزدیکش با –فرزند ناخلفش- خلاف واقع نبوده است. ت اردوغان نیز در کنار هم پالگی­ هایش –عربستان، قطر، اردن، و اسراییل- از هیچ تلاشی (از ارسال سلاح گرفته تا مداوای مجروحین در بیمارستان­های این کشور) برای همراهی با این گروه تروریستی مضایقه نکرده است. بنظر می­ رسد همانطور که غالب تحلیلگران پیش­بینی کرده­ اند، می­بایست در آینده شاهد این باشیم که فرزند ناخلف تفرقه و فتنه یقه افت و سخافت حامیان غربی-عربی خود را بگیرد و تبدیل به عذ بزرگ برای آنان شود. قطع این غده بدخیم از کالبد خاورمیانه امروز از اساسی ترین نیازهای جامعه بین ­الملل است. چرا که دیر یا زود باید شاهد قدرت­ نمایی ابوبکر البغدادی در نقاط مختلف جهان باشیم. منابع و مآخذ: [1] http://www.fardanews.com/fa/mobile/349111 http://www.cfr.org/iraq/islamic-state-iraq-greater-syria/p14811 http://www.foxnews.com/world/2014/06/12/what-is-islamic-state-in-iraq-and-levant/ http://kurdpress.ir/fa/nsite/fullstory/news/?id=57830#title=%0a%09%09%09%09%09%09%09%09%d9%87%d9%85%d9%87%20%da%86%db%8c%d8%b2%20%d8%af%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%87%20%c2%ab%d8%af%d8%a7%d8%b9%d8%b4%c2%bb%0a%09%09%09%09%09%09%09 http://pando.com/2014/06/16/the-war-nerd-heres-everything-you-need-to-know-about-too-extreme-for-al-qaeda-i-s-i-s/ http://www.breitbart.com/big-peace/2014/06/17/new-report-syria-joining-iran-in-sending-military-to-fight-isis-in-iraq http://www.zerohedge.com/news/2014-06-17/isis-stunner-terrorist-organizations-annual-reports-unveiled-reveal-full-investment- http://kurdpress.ir/fa/nsite/fullstory/news/?id=57830#title=%0a%09%09%09%09%09%09%09%09%d9%87%d9%85%d9%87%20%da%86%db%8c%d8%b2%20%d8%af%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%87%20%c2%ab%d8%af%d8%a7%d8%b9%d8%b4%c2%bb%

حضور رژیم صهیونیستی در منطقه اقلیم کردستان در راستای سیاست های توسعه طلبانه آن تنظیم شده است و مساله کردها و آرمان آن ها برای ب استقلال و خودمختاری وسیله و یا بهانه را برای این رژیم در راستای اه راهبردی آن در این منطقه فراهم می کند

حضور رژیم صهیونیستی در منطقه اقلیم کردستان در راستای سیاست های توسعه طلبانه آن تنظیم شده است و مساله کردها و آرمان آن ها برای ب استقلال و خودمختاری وسیله و یا بهانه را برای این رژیم در راستای اه راهبردی آن در این منطقه فراهم می کند .

  

 

 ، متن حاضر در صدد است رابطه رژیم صهیونیستی با اقلیم کردستان و تاثیر آن بر امنیت ایران را مورد بررسی اجمالی قرا دهد.

 

با توجه به اهمیت موضوع و شرایط منطقه ای، در وضعیت کنونی روابط رژیم صهیونیستی با اقلیم کردستان با منافع سازگار نیست و به همین علت به دنبال این هستیم که منافع، اه و طرح های رژیم صهیونیستی برای نفوذ و حضور در شمال عراق را شناسایی کنیم.

 

حضور رژیم صهیونیستی در منطقه اقلیم کردستان در راستای سیاست های توسعه طلبانه آن تنظیم شده است و مساله کردها و آرمان آن­ها برای ب استقلال و خودمختاری وسیله و یا بهانه را برای این رژیم در راستای اه راهبردی آن در این منطقه فراهم می کند تا با تشویق آنها به استقلال، زمینه را برای تجزیه عراق و تعقیب و تحقق ادعاهای ارضی خود در این سرزمین فراهم نماید.

 

همچنین این ادعای استقلال و خودمختاری کردها این فرصت را در اختیار رژیم صهیونیستی قرار داده تا با مداخله و حضور در شمال عراق و حمایت از کردها زمینه را برای ایجاد ناامنی و افزایش منازعات قومی و مذهبی در منطقه فراهم نماید. چون کردها در امتداد مرزهای ترکیه، ایران، عراق و قرار دارند و خودمختاری کردها می­تواند ترکیه، ایران و را با بحران های جدی در آن کشورها مواجه سازد.

 

کردستان عراق به عنوان حلقه پیوندی میان کردستان ایران با کردستان ترکیه و محسوب می شود. این بخش از کردستان ، سرزمینی است غنی و کوهستانی که از سلسله کوه های زاگرس واقع در کردستان ایران به سوی کردستان های ترکیه کشیده شده است.

 

ژئوپلیتیک کردستان عراق

 

به دنبال ش ت نیروهای عراقی از نیروهای ائتلاف به ی امریکا پس از جنگ اول خلیج فارس در سال 1990، شورای امنیت سازمان ملل با تصویب قطعنامه 688، در صدد ایجاد مناطق امنی در شمال و جنوب این کشور برای کمک به مردم آواره برآمد.

 

منطقه امن کردستان عراق، سرزمین های واقع در شمال مدار 36 درجه را شامل می شد که در پی آن استان های شین سلیمانیه، اربیل، و دهوک از نفوذ بغداد رهایی یافتند و کردها موفق شدند پس از برگزاری انتخابات پارلمانی به تاریخ 19 مه 1991 میلادی یک ت خودمختار منطقه ای با حظور اقلیت های آشوری و ترکمن در این مناطق تشکیل دهند.

 

به این ترتیب جنگ دوم خلیج فارس و حمله و متحدانش به عراق در مارس 2003 که منجر به سقوط صدام حسین و تحول در عراق شد موقعیت کردها را نه تنها در شمال عراق بلکه در سطح ت ملی بهبود بخشید، بلکه آنها توانستند پست ریاست جمهوری و وزارتخانه های عمده ت عراق را به دست گیرند و بر فرآیندهای و شکل گیری نظام جدید عراق تأثیر بگذارند.

 

کردستان شمال عراق نیز در قالب ای فدرال وآن هم با اختیارات گسترده و رسمی به حیات خود ادامه داده و اصول 4 ،1 ، و 113 قانون اساسی عراق اختیارات قانونی لازم را به حکومت منطقه ای کردستان اعطا کرد. از لحاظ جغرافیایی کردستان عراق، بخشی از مناظق کرد نشین غرب آسیا به شمار می رود که با وسعتی معادل 75000 کیلومتر مربع از موقعیتی کم و بیش میانی و مرکزی در بین مناطق شین پیرامونی برخوردار است؛ به عبارتی دیگر کردستان عراق به عنوان حلقه پیوندی میان کردستان ایران با کردستان ترکیه و محسوب می شود. این بخش از کردستان ، سرزمینی است غنی و کوهستانی که از سلسله کوه های زاگرس واقع در کردستان ایران به سوی کردستان های ترکیه کشیده شده است.

 

تقسیم بندی استان های کردستان عراق به شرح زیر است:

 

 استان کرکوک 19543 کیلومتر مربع، استان اربیل 15319 کیلومتر مربع، استان سلمیانیه 11993 کیلومتر مربع، استان نینوا 11000 کیلومتر مربع، استان دهوک 9754 کیلومتر مربع، استان دیاله 5500 کیلومتر مربع و استان واسط 895 کیلومترمربع. از این 74000 کیلومتر مربع، تنها محدوده استان های اربیل، سلمانیه و دهوک یعنی 37062 کیلومتر مربع در قلمرو حکومت منطقه ای کردستان قرار دارد که این مقدار تا سال 1975 نیز جزو قلمرو خود مختار محسوب می شد. بقیه محدوده کردستان عراق، یعنی چیزی حدود 40000 کیلومتر مربع در کنترل حکومت مرکزی عراق قرار گرفته است که قرار است بر اساس ماده 140 قانون اساسی عراق، این مشکل عمده بین حکومت اقلیم کردستان و حکومت مرکزی عراق حل و فصل شود. همچنین استان نینوا شامل بخش های شین عقره، شیخان، سنجار و زمار است، استان دیاله بخش های کرد نشین خانقین، مندلی، میدان و قره تو را شامل می شود و استان واسط که شامل بخش کرد نشین بدره است. کردستان عراق با دارا بودن 17 درصد از مساحت عراق و 28 درصد جمعیت این کشور موقعیت ممتازی را به لحاظ استراتژیکی در اختیار دارد(1).

 

بزرگترین چالش پایدار ژئوپلیتیک کردستان عراق موقعیت جغرافیایی بسته آن است. این شرط لازم برای هر تبادل با جهان خارج و همکاری با کشورهای اطراف به ویژه ایران و ترکیه است. بسیاری از نیازهای کردستان از طریق گذرگاه های مرزی بین دو کشور است و وجود هر گونه چالش در کردها و روابط   با این دو کشور نشان داده است که این دو کشور به دلیل موقعیت برتر، تردیدی برای تحمیل خواسته‌های نخواهد کرد(2)

 

در کردستان عراق، برخی شرایط نامساعد جغرافیای ی ری محدودیت هایی را در مورد تصمیم گیری برای ان آنها، که اثر قابل توجهی در سیاست های منطقه ای ت کردستان داشته، اعمال کرده است. این شرایط مهم عبارتند از:

 

– محصور بودن منطقه کردستان عراق در خشکی، با وجود در دسترس بودن منابع آب فراوان.

 

– قرار گرفتن منطقه کردستان بین دو قدرت منطقه ای ایران و ترکیه و برخی از کشورها که از نظر هویت قومی (فارسی، ترکی و عربی) با کردستان عراق ناهمگن هستند.

 

– قرار گرفتن استان نفت خیز کرکوک، موصل، و بخش عمده ای از دیالی در مرزهای ایران و ترکیه و در حال حاضر، موصل و برخی از بخش های دیالی توسط گروه تروریستی تحت سلطه است.

 

– حکومت اقلیم کردستان به نحوی عملا یک ت است و به عنوان یک ت مستقل کردستان و یا قانونی در آینده است.

 

برخی از ت‌های خارج این منطقه در جهت منافع خود از مسئله کردها بهره‌برداری نموده و با تجهیز و همکاری با این قومیت اه خود را دنبال کنند. از طرف دیگر اکراد عراق به‌ منظور حفظ موجودیت خود و دستی به برخی از امتیازات، تنها راه پیش‌‌روی خود را اتحاد و همکاری با ت‌های خارجی قدرتمند و مهم‌تر از آن معارض با ت مرکزی تصور می‌نموده‌اند

 

روابط تاریخی میان رژیم صهیونیستی و کردهای عراق

 

بررسی تاریخی وضعیت کردستان به‌ویژه پس از فروپاشی عثمانی نشانگر آن است که این قوم بزرگ به دلایل مختلفی که مهم‌ترین آن قرار گرفتن در میان کشورهای همسایه می‌باشد، هیچ‌گاه از وضعیت امنیتی آرامی برخوردار نبوده است. این موضوع از آن جهت حائز اهمیت است که کشورهای همسایه دارای اقلیت قومی کرد، به بهانه‌های مختلف و به‌ویژه حفظ یکپارچگی سرزمینی تد ر سختی را در این راستا اتخاذ می‌نمودند. این موضوع با شکل‌گیری تمایلات استقلال‌طلبانه و گروه‌های معارض کردی برای این ت‌ها با شدت بیشتری پیگیری می‌شد.                   

 

به عبارت دیگر حائل ‌شدن قومیت کرد در میان این کشورها، خود موجبات همکاری بیشتر این ت‌ها در سرکوب و پیشگیری از شکل‌گیری اقدامات استقلال‌‌طلبانه را فراهم می‌ساخت و به این ترتیب موضوع کردها به عنوان یکی از مسائل اصلی امنیت ملی این ت‌ها بدل گردید. سرکوب و فشارهای شدید بر این اقلیت به‌ویژه در کشور عراق موجب گردید تا اکراد در مقاطعی از حقوق اولیه خود نیز محروم گردند و از امکانات اولیه زندگی نظیر بهره‌برداری از تغذیه مناسب و بهداشت نیز محروم باشند. این موضوع سبب شد تا برخی از ت‌های خارج این منطقه در جهت منافع خود از مسئله کردها بهره‌برداری نموده و با تجهیز و همکاری با این قومیت اه خود را دنبال کنند. از طرف دیگر اکراد عراق به‌ منظور حفظ موجودیت خود و دستی به برخی از امتیازات، تنها راه پیش‌‌روی خود را اتحاد و همکاری با ت‌های خارجی قدرتمند و مهم‌تر از آن معارض با ت مرکزی تصور می‌نموده‌اند(3).

 

از همین رو تاکنون هر تلاشی در جهت ایجاد ت کردی مستقل، بلافاصله با مخالفت سه کشور ترکیه، ایران و عراق روبه‌رو شده است. هر یک به شکلی ابراز مخالفت کرده و هیچ‌ یک با اصل موضوع موافقت نداشته‌اند. این مخالفت‌ها حساب شده بوده است زیرا هر کدام می‌دانند در صورتی که به آن تن دهند باید بخشی از قلمرو خود را از دست بدهند. این در حالی است که سرزمین‌های کردستان سرشار از منابع طبیعی ـ‌ به‌ویژه نفت‌ ـ می‌باشند.    

 

مخالفت‌های شدید این سه کشور موجب گردید که کشورهای غربی بعد از قرارداد لوزان موضعی واقعی و جدی در قبال استقلال کردها اتخاذ نکنند و مساعدت و همکاری خاصی با کردها از خود بروز ندهند و صرفاً برخی از سرویس‌های اطلاعاتی غرب ارتباطاتی با بعضی از مقامات کرد ایجاد کرده‌اند تا در صورت نیاز از آن‌ها به عنوان مهره جایگزین بهره‌برداری کنند. جمهوری ترکیه به‌ صورت هدفمند و حساب‌ شده اقدام به تصفیه کردهای فعال در خاک خود کرد.

 

آتاتورک و آن‌هایی که پس از او روی کار آمدند ضربات مهلک و ویران‌کننده‌ای به ساختار قبایل کرد در ترکیه وارد د. تعداد زیادی از نخبه‌های کرد را د و بقیه را نیز به جاهای مختلف آواره ساختند. این اقدام باعث شد که مرکز ثقل قبایل کرد به کردستان عراق منتقل شود. در واقع این موضوع نگاه رژیم صهیونیستی را به عنوان یک فرصت بالقوه متوجه کردستان عراق می‌نماید؛ چرا که عراق از دشمنان اصلی و قدرتمند رژیم صهیونیستی در منطقه محسوب می‌گردید و حضور ت عراق در کنار سایر کشورهای عربی برای مقابله با رژیم صهیونیستی خطرات فراوانی را از بدو شکل‌گیری ت رژیم صهیونیستی متوجه آن ساخته بود و لذا، ان این رژیم اهمیت ویژه‌ای را برای حضور در کردستان عراق و همکاری با این قومیت معارض ت مرکزی در نظر می‌گیرند(4)

 

حمایت رژیم صهیونیستی از کردها در شمال عراق زمانی جدی تر شد که موساد در 1950 میلادی بخش بزرگی از یهودیان کرد را به رژیم صهیونیستی در یک عملیات به نام "عزرا و نحمیا” مهاجرت داد. مهاجرت دیگر نیز توسط موساد طی سال های 1970-1971 سازماندهی شده بود(5).  ارتباط بین کردهای عراق و رژیم صهیونیستی از طریق بدیرخان علی در سال 1964 آغاز شد، در این بین رژیم صهیونیستی در مقیاس بزرگ کمک های نظامی به کردستان عراق در دهه 1960 و 1970 در طول جنگ ج طلب کردها با ت عراق کرده بودند(6)

 

در انقلاب کردها علیه حکومت عراق که از سال 1961 تا سال 1975، به مدت 24 سال ادامه داشت، رژیم صهیونیستی نیز از همان آغاز کار، اشتیاق بسیاری برای پشتیبانی و حمایت از حرکت مسلحانه کردها داشت و این کار را با ارسال اسلحه و آموزش نیروهای مسلح کرد انجام می داد. هدف رژیم صهیونیستی، تضعیف عراق و ناتوان ساختن آن در هر گونه برخورد نظامی محتمل در آینده بود. پس از آن، اختلافات بین کشورهای عرب نیز به حمایت از حرکت مسلحانه کردها در عراق انجامید و بارزانی با مشاهده این کمک ها از سوی رژیم صهیونیستی از آن به عنوان یک وسیله برای اتصال به ایالات متحده نگاه می کرد(7)

 

تنها راه ممکن برای وج یهودیان از عراق، فراری‌ دادن آن‌ها از منطقه کردستان هم ‌مرز ایران بود و کردهای عراق به ‌منظور نشان ‌دادن اهمیت رابطه با رژیم صهیونیستی به ‌رغم خطرات بسیار زیادی که با آن مواجه بودند این کار را بر عهده گرفتند.

 

علل توجه رژیم صهیونیستی به کردها

 

شرایط خفقان حاکم بر عراق در دوران حکومت بعث مانع از آن می‌شد تا رژیم صهیونیستی بتواند در راستای دستی به اه خود در عراق دست به اقدامات وسیع و قابل توجهی بزند؛ چرا که هر گونه وجود نشانه‌هایی از روابط و همکاری اتباع عراق با یهودیان و رژیم صهیونیستی سرنوشت خطرناکی را به همراه داشت. لذا رژیم صهیونیستی در این دوران، تنها به صورت پنهانی و با اه خاصی در عراق حضور داشته است و مهم‌ترین زمینه آن وجود اقلیت کرد عراقی معارض ت مرکزی در منطقه شمالی عراق بود.

 

یهودیان عراق خصوصاً پس از جنگ 1967 در وضعیت بی‌ نهایت بدی قرار داشتند و بودند. ت تمامی یهودیان را که در ادارات و وزارتخانه‌های تی کار می‌ د و حتی آن‌هایی را که در بخش‌های خصوصی شاغل بودند بازنشست کرد و ید و فروش یا اجاره‌ دادن ملک و املاک و ثبت و نقل و انتقال هرگونه مالکیت را برای یهودیان ممنوع کرد. به بانک‌ها و مؤسسات مالی و اعتباری دستور داد که ماهیانه بیش از صد دینار به هر یهودی پرداخت نداشته باشند. به وکلا و اطبای یهود دستور داد که حق وک و طبابت غیر یهودی را ندارند. تلفن‌های آن‌ها اعم از منزل، مطب و محل کار را قطع کرد و آن‌ها را از عضویت در تمامی باشگاه‌ها و انجمن‌ها محروم نمود. شخصیت‌های بارز آن‌ها را بازداشت و مورد محاکمه و شکنجه قرار داد. اماکن مقدسه یهود مصادره شدند. ت همچنین یک مرکز گردآوری یهودیان تأسیس کرد و آن‌ها را در مکان کوچکی به ‌نام بعقوبه در بغداد گرد آورد. شروع جو ترور علیه یهودیان باعث شد که تعداد زیادی از آن‌ها در منازل خود بمانند و به اماکن عمومی تردد نکنند. همراه با فروکش ‌ آتش قتل و کشتار، محدودیت‌های ایجاد شده در مسیرهای منتهی به مناطق شین نیز کم شده بود؛ افرادی که قصد فرار داشتند باید به مناطق کرد‌نشینی می‌رفتند که به عنوان تفریح‌گاه و استراحت‌گاه استفاده می‌شد و همچنین در مناطقی نظیر صلاح‌الدین ثقلاوه و دربند ن می‌شدند که مورد ظن نبودند.

 

از این رو تنها راه ممکن برای وج یهودیان از عراق، فراری‌ دادن آن‌ها از منطقه کردستان هم ‌مرز ایران بود و کردهای عراق به ‌منظور نشان ‌دادن اهمیت رابطه با رژیم صهیونیستی به ‌رغم خطرات بسیار زیادی که با آن مواجه بودند این کار را بر عهده گرفتند. اولین دوره فرار بزرگ یهودیان به کمک کردها و در خلال ماه‌های جولای و آگوست 1970 صورت گرفت و این موضوع در خلال ماه‌های سپتامبر و اکتبر آن سال به اوج خود رسید؛ به نحوی که روزانه حدود پنجاه نفر یهودی از مرز ایران می‌گذشتند. بارزانی از عملیات فراری ‌دادن یهودیان از عراق و نقشی که در انجام آن ایفا می‌کرد اظهار ف می‌کرد. رو مه‌نگار امریکایی به ‌نام جک اندرسون در مقاله‌ای که نشریه واشنگتن‌پست مورخ 17 سپتامبر 1972 آن را منتشر کرد نوشته است: زمیر رئیس موساد طرح و نقشه رساندن مساعدت به یهودیان برای فرار از عراق را به بارزانی ارائه داد. بعدها نزدیکان بارزانی در رابطه با نقش کردها و شخص بارزانی در فراری‌ دادن یهودیان از عراق فاش ساختند که: بارزانی با تمام وجود این طرح و شه را پیگیری می‌کرد زیرا یهودی‌ها برای خاطر ما کارهایی د. عملیات فراری‌ دادن یهودیان مساوی بود با به خطر انداختن کردها. خود بارزانی و پسرش شخصا عملیات فراری‌ دادن یهودیان را پیگیری می‌ د(8).

 

نکته دیگری که در همین رابطه قابل توجه است اینکه رژیم صهیونیستی دارای یکی از اقتصادهای برتر در غرب آسیا بوده و با تغییر در استراتژی رژیم صهیونیستی از جنگ و درگیری به استراتژی اقتصادی، این رژیم از رشد بسیار زیادی برخوردار گردیده به حدی که امروزه در بسیاری از فن‌آوری‌ها و تکنولوژی‌ها از رشد قابل ملاحظه و غیر قابل قیاسی نسبت به سایر کشورهای منطقه برخوردار است. اما نکته اساسی موضوع عدم در اختیار داشتن منابع نفتی به عنوان موتور محرک کارخانجات و صنایع این رژیم است و از این رو رژیم صهیونیستی در این بخش از کمبود و مشکل اساسی برخوردار است. این مسائل موجب گردیده است تا ان و پژوهشگران رژیم صهیونیستیی طرح‌های بسیار زیادی را در زمینه تأمین منابع نفتی مورد نیاز و در حقیقت دستی به یک منبع مورد اطمینان ارائه نمایند. این مسئله به‌ویژه در منطقه غرب آسیا که تقریباً کلیه کشورهای صادرکننده نفت، صادرات نفتی خود را به رژیم صهیونیستی ممنوع کرده‌اند، برای این رژیم از اهمیتی مضاعف برخوردار است. یکی از شیوه‌های اساسی در طرح‌های رژیم صهیونیستیی برای حل بحران نفتی، طراحی خطوط انتقال نفت از کشورهای منطقه به رژیم صهیونیستی بوده است(9).

 

با شکل‌گیری رژیم صهیونیستی در غرب آسیا در سال 1948 و آغاز خصومت رژیم صهیونیستی با اعراب، نفت عراق که تأمین‌کننده نیاز کشور فلسطین بود قطع گردید و رژیم صهیونیستی را از منبع ارزان و در دسترس نفت عراق و خط لوله موصل ـ حیفا محروم نمود. لذا رژیم صهیونیستی مجبور گردید تا از میان راه‌های جایگزین خط لوله قبلی، به روسیه توجه نماید و قسمت اعظم نفت مورد نیاز خود را از این کشور یداری کند؛ که به نسبت خط لوله قبلی از جوانب مختلف نظیر طولانی بودن مسیر انتقال، از هزینه بسیار بالایی برخوردار می‌باشد .از همین رو دستی به منابع مطمئن و ارزان نفتی همواره یکی از اه رژیم صهیونیستی در منطقه وهمچنین نئوکان‌های طرفدار رژیم صهیونیستی در کاخ سفید بوده است. از این منظر می‌توان جنگ عراق را در راستای منافع رژیم صهیونیستی نیز دانست؛ چراکه یک بار دیگر موضوع احیای خط لوله نفت موصل ـ حیفا را در نظر تصمیم‌گیران رژیم صهیونیستی زنده نموده است.

 

حضور رژیم صهیونیستی در اقلیم و ناامن  کشورهای منطقه

 

درگیر کشورهای منطقه با یکدیگر به خصوص ایجاد و تشدید تنش بین ایران و عراق از یک سو و نیز ایجاد جنگ و ستیز بین کردهای عراقی با ت آن کشور بخشی از توطئه رژیم صهیونیستی با هدف مشغول ت‌های منطقه و گسترش و تعمیق اغت ات محلی و منطقه‌ای بود که در نهایت به سود ت صهیونیستی تمام می‌شد. به بیان دیگر صهیونیست‌ها با تضعیف قوای داخلی کشورهای مسلمان و انحراف افکار عمومی منطقه به اشکال مختلف در صفوف مسلمانان اخلال می‌ د تا مانع اتحاد ضدصهیونیستی آنان شوند.

 

رژیم صهیونیستی به منظور حفظ امنیت خود و تضعیف قدرت­های منطقه­ای، ایجاد واگرایی -امنیتی در کشورهای منطقه را در راس برنامه­های استراتزیک خود قرار داده است. ایجاد اختلافات فرقه­ای و قومی ضمن آنکه باعث افزایش قدرت چانه زنی رژیم صهیونیستی در منطقه می­شود. می­تواند اهرم فشاری بر علیه کشورهای باشد که دشمن رژیم صهیونیستی محسوب می­شوند. استقلال و خودمختاری کردها این فرصت را در اختیاررژیم صهیونیستی قرار داده تا با مداخله و حضور در شمال عراق و حمایت از کردها زمینه را برای ایجاد ناامنی و افزایش منازعات قومی و مذهبی در منطقه فراهم نماید.

 

موقعیت استراتژیک منطقه کردستان به دلیل همسایگی با ایران، و ترکیه این امکان را در اختیار موساد قرار داده است که با حضور در این منطقه و ایجاد پایگاهای اطلاعاتی و امنیتی در شمال عراق فعالیت­های ایران، و جنوب ترکیه را کنترل نماید. بسیاری از نخبگان نظامی رژیم صهیونیستی در پوشش بازرگان و کارمندان شرکت­های خصوصی رژیم صهیونیستی مشغول فعالیت هستند. از جمله اقدامات آنان، راه اندازی سیستم هشدار دهنده جاسوسی و اطلاعاتی در مرز مشترک ایران و آذربایجان در آ میانه است.(10)

 

گسترش جاسوسی و فعالیت ابکاری رژیم صهیونیستی در شمال عراق در برابر کشورهای منطقه پس از سقوط صدام به طور محسوسی انجام می گرفت. در مصاحبه ای با رو مه الجزیره، یک منبع امنیتی عالی رتبه در ترکیه بیان داشت که رژیم صهیونیستی سازمان اطلاعاتی موساد در سال 2005، پایگاه جاسوسی سایبری خود را در شمال عراق تکمیل کرد و این دومین پایگاه جاسوسی پس از استقرار اولین پایگاه جاسوسی در جمهوری آذربایجان واقع در مرزهای مشترک با ایران است(11)

 

موقعیت استراتژیک منطقه کردستان به دلیل همسایگی با ایران، و ترکیه این امکان را در اختیار موساد قرار داده است که با حضور در این منطقه و ایجاد پایگاهای اطلاعاتی و امنیتی در شمال عراق فعالیت¬های ایران، و جنوب ترکیه را کنترل نماید.

 

مرز کردستان برای دسترسی به اطلاعات در مورد فعالیت های هسته ای ایران است. در این رابطه، رو مه "س تایمز” می نویسد که سفارش شارون از نیروهای نظامی رژیم صهیونیستی به آماده حمله به تاسیسات هسته ای ایران پس از هشدار سازمان اطلاعات رژیم صهیونیستی و گزارش در مورد تاسیسات هسته ای ایران در پایگاه های مستقر در مرزهای کردستان عراق صادر شده است می باشد(12)

 

به منظور تضعیف قدرت های منطقه ای مانند ایران، در این راستا رژیم صهیونیستی در نظر دارد برای واگرایی -امنیتی در منطقه و قرار دادن آن در مرکز برنامه های استراتژیک خود، ایجاد اختلافات فرقه ای و قومی در ایران از طریق کردستان عراق و همچنین آموزش کردها که در مخالف با ایران هستند را به عنوان یک اهرم فشار علیه ایران مورد استفاده قرار دهد. رژیم صهیونیستی تلاش می کند برای مقابله با ایران با ایجاد یک بحران امنیتی با حمایت از کردها و دامن زدن به تمایل خود برای تعیین سرنوشت و استقلال آنها برای ایجاد یک ت مستقل کرد حضور خود را در کردستان عراق که مرز مشترک با بخش بزرگی از ایران دارد  تحکیم بخشد.

 

نتیجه گیری

 

بررسی‌های موجود نشان می‌دهد وجود زمینه‌های تاریخی برای رژیم صهیونیستی در کردستان عراق، موجب گردیده است تا عوامل این رژیم تحت پوشش شرکت‌های اقتصادی و تجاری، احساس دِین اکراد و برخی ان کرد به رژیم صهیونیستی، تمایلات و اظهارات ان کرد در برقراری رابطه با رژیم صهیونیستی و همچنین از طریق برگزاری دوره‌های آموزشی برای نیروهای کرد، اولاً حضور خود را در این منطقه افزایش دهند و ثانیاً به دلیل هم ‌مرز‌ بودن کردستان عراق با مناطق شین ایران، با به‌کارگیری شیوه‌های خاصی اه ی را از جمله ایجاد بازدارندگی و موازنه از طریق به‌وجود آوردن نیروی هم‌ وزن حزب‌الله لبنان در مرز ایران، با بهره‌برداری از نیروهای آموزش ‌دیده و جنگ‌دیده کرد نظیر پیش‌مرگان و به ‌ویژه ضدانقلاب کردی؛ از طریق تسلیح، تجهیز و آموزش و دایر پایگاه‌های جاسوسی و شنود در مرز ایران و کنترل اقدامات نظامی ایران (به‌ویژه در خصوص تحرکات و فعالیت‌های هسته‌ای و  همچنین تهییج، ترغیب و حمایت از ایده‌ها و تمایلات تجزیه‌طلبانه اکراد) دنبال کنند. در واقع شاید بتوان رژیم صهیونیستی را تنها طرفی دانست که همواره از تمایلات تجزیه‌طلبانه اکراد در دهه‌های گذشته حمایت نموده است؛ این موضوع که در راستای یکی از استراتژی‌های کلان این رژیم در منطقه غرب آسیا یعنی تجزیه کشورها به مناطق و بخش‌های مختلف بر اساس هویت‌های متنوع قومی و فرهنگی است، از این لحاظ حائز اهمیت است که تقریباً تمامی کشورهای دارای اقلیت کرد، دارای بحران بوده و موضوع کردها همواره یکی از موضوعات اصلی امنیت ملی این کشورها مطرح بوده است. تحقق تجزیه کردستان عراق یا وضعیت فدرالی، به تدریج ادعاهای اکراد در الحاق مناطق نفت‌ خیز شمال عراق نظیر موصل به کردستان را به ‌دنبال خواهد داشت که در این صورت، رژیم صهیونیستی علاوه بر اینکه فرصت مناسب‌تری را در شوراندن اکراد دیگر کشورها به منطقه پیشرفته کردستان عراق خواهد داشت، به اه بلند‌مدت اشاره‌شده در این پژوهش نیز دست خواهد یافت.




حمله به عراق، نتیجه تجمیع اه برخی گروه های داخلی عراق و کشورهای منطقه ای و فرا منطقه ای بود. این حمله که منجر به بروز بحران در عراق شد به دنبال خود سناریوهای مختلفی را برای عراق دارد، در زیر به بررسی این سناریوهای احتمالی پرداخته می شود.

سناریوهای احتمالی علیه عراق

هفته پیش به یکباره خبرگزاری ها و رسانه های جهان خبر سقوط استان نینوا دومین استان بزرگ عراق و همچنین خبر سقوط شهر موصل یعنی سومین شهر بزرگ عراق را مخابره د. این خبر برای بسیاری از تحلیل گران عرصه ی سیاست دخلی و خارجی شوک آور و غیر قابل پیش بینی بود. ابعاد این واقعه هر چه از آن می گذرد نشان از یک تدارک عمیق و عقبه ی فکری و لجستیکی دارد که ثمره ی ماه ها تلاش فکری و اقدام عملی است و بی شک در این واقعه از داخل و خارج عراق به این وضعیت دامن زده اند. از این رو به نظر می رسد آنچه که امروزه در عراق اتفاق می افتد تنها حمله ی گروه اندکی از شبه نظامیان مسلح به یک کشور و ت مستقر نیست و تحولات و سناریوهای مختلفی در حال وقوع است اما این سناریوها چست؟ قبل از پرداختن به سناریوهای محتمل باید به چند سوال زیر پاسخ داد.

الف.چرا عراق؟

اینکه چرا جهت بحران های منطقه ای به سمت عراق کشیده شد؛ تحلیلی مهم و عمیق می طلبد. درست زمانی که روسیه رنگ آرامش می بیند کشور دیگری در محور مقاومت و جزو کشورهای هم پیمان نزدیک به ایران یعنی عراق دچار بلای نظامیان و تروریست ها می شود. طرح این مسائل نشان از برنامه ای کلان تر می دهد و ما را از تحلیل های سطحی تر دور می کند. اما به نظر می رسد اتاق فکر جنگ علیه عراق حساب شده پا به میدان گذاشته است. چرا که:

الف.1. عراق تازه از یک انتخابات نفس گیر آزاد شده و در تکاپوی تشکیل ت ائتلافی بود. در این انتخابات گروه های شیعی توانستند اکثریت کرسی های پارلمان را ب کنند و از طرف دیگر لیست نوری المالکی نخست فعلی عراق توانست بیشترین کرسی های پارلمان را به خود اختصاص دهد. این پیروزی در حالی بود که نوری المالکی چندان در میان نخبگان اهل سنت و گروه کرد محبوب نبوده و از پیروزی وی خوشحال نشده بودند.

الف.2. در ادامه ی تحلیل وضعیت داخلی عراق؛ اقلیم کردستان نیز رابطه ی خوبی با ت مرکزی نداشته و پیروزی نوری المالکی را به ضرر خود محاسبه کرد. چاه های نفت مناطق اقلیم کردستان، خودمختاری های خلاف ت فدارل عراق همچنان از موارد اختلافی ت مرکزی و اقلیم کردستان محسوب می شود که در این بحران عراق خود را نشان داد. شاید یکی از دلایل ابعاد یافتن حمله علیه بغداد به دلیل شانه خالی اقلیم کردستان از وظایف ملی و میهنی خود در قبال ت مرکزی یعنی بغداد بود.

الف.3. گروه های اهل سنت عراق که بعد از سقوط صدام از قدرت اصلی دور شدند؛ در لوای این حمله شبه نظامیان تلاش دارند بر خلاف سهم جمعیتی خود سهم بیشتری از قدرت مرکزی را به دست بگیرند. اقلیتی که که در دوران صدام توانستند برای سالیانی طولانی بر اکثریت حکومت کنند. در این بین نقش اسامه النجیفی رئیس پارلمان عراق بیش از پیش مشخص است.

الف.4. همچنین عراق در ماه های قبل از انتخابات با تحریک برخی از کشورهای منطقه ناآرامی و اعتراض هایی نسبت به ت مرکزی را تجربه کرده بود. استان های صلاح الدین، نینوا، الانبار به عنوان استان های که اهل سنت در آن اکثریت دارند نسبت به تصمیمات ت مرکزی اعتراض داشته اند. از این رو کشورهای منطقه تلاش د با استفاده از گرو های مسلح اجاره ای برای بهره برداری از این فرصت فشار را بر ت مرکزی بیشتر کرده و به یکی از اه خود برسند، اه ی نظیر سقوط ت نوری المالکی، تضعیف ت نوری المالکی برای گرفتن امتیارات بیشتر از ت مرکزی و همچنین بیشتر سهم ها در قدرت .

ب.چرا ؟

مجموعه ای از نظامیان بعثی، تبعه های کشورهای ی و عربی نظیر اردن ، عربستان، افغانستان، پا تان، لیبی و .. است که به صورت اجاره ای متناسب با اه سفارش دهندگان در منطقه حضور داشته و دست به عملیات نظامی می زنند. این گروه تروریستی که در ابتدا شاخه ای از القاعده تلقی می شد به عنوان عقبه ی نظامی جبهه ی ضد سوری از طریق مرزهای ترکیه و اردن وارد شدند و در قسمت شرق و مناطق سنی نشین پیشروی داشته و به دنبال تصرف دمشق بودند. و عربستان و قطر مهم ترین کشورهای پشتیبان آنان بوده و به تجهیز آنان پرداختند اما با شکل گیری تحولات جدید درباره ی و همچنین تقویت جبهه موافق در عرصه ی بین الملل، فشار نظامی گروه های ضد سوری نتیجه نداده و مجبور به عقب نشینی در مناطق مختلف توسط شد. هر چند و کشورهایی نظیر ترکیه و عربستان و قطر بارها تلاش د از طریق ترور بشار اسد و یا دخ نظامی بیرونی تحولات را به نفع خود رقم بزنند اما استقامت بشار اسد و برگزاری انتخابایت در اوضاع را به نفع گروه های موافق تغییر داد.

که مخفف عبارت « ت ی در عراق و شام» است هر چند در ظاهر تلاش می کند تا به عنوان یک گروه فکری و مذهبی خود را نشان دهد، اما قرائن مختلف وجود دارد که این گروه تروریستی واسطه ای بیش نبوده و بیشتر نقش اجاره ای دارد و دشمنان اصلی و عراق در لایه های بعدی حضور دارند. ی نیز در مراسم سالگرد ارتحال (ره)؛ این گروه را دشمن اصلی قلمداد ن د. " امروز یک عده اى در بخش هاى مختلف دنیاى به نام گروه هاى تکفیرى و وهابى و سَلَفى، علیه ایران، علیه شیعه، علیه تشیع، دارند تلاش می کنند، کارهاى بدى می کنند، کارهاى زشتى می کنند؛ اما اینها دشمن هاى اصلى نیستند؛ این را همه بدانند. دشمنى می کنند، حماقت می کنند اما دشمن اصلى، آن ى است که اینها را تحریک میکند، آن ى است که پول در اختیارشان میگذارد، آن ى است که وقتى انگیزه ى آنها اندکى ضعیف شد، با وسایل گوناگون آنها را انگیزه دار می کند؛ دشمن اصلى، آن ى است که تخم شکاف و اختلاف را بین آن گروه نادان و جاهل، و ملت مظلوم ایران مى افشاند؛ اینها آن دست پنهانِ سرویس هاى امنیتى و اطلاعاتى است. لذا ما مکرر گفته ایم این گروه هاى بى عقلى را که به نام سَلَفى گرى، به نام تکفیر، به نام با نظام جمهورى ى مقابله می کنند، دشمن اصلى نمی دانیم؛ ما شما را فریب خورده میدانیم؛ ... اما معتقدیم اینها دشمنان اصلى نیستند، فریب خورده هستند. دشمن اصلى آن دشمن است، آن دست نه چندان پنهانى است که از آستین سرویس هاى امنیتى بیرون مى آید و گریبان مسلمانان را می گیرد و آنها را به جان هم مى اندازد." (بیانات در تاریخ 14/3/1393)

از این منظر باید منتظر چرخش حضور نظامیان ی در دیگر کشورهای منطقه نظیر لبنان، افغانستان و یا ایران بود.

ج.کدام کشورها و چرا؟

کدام کشورهای منطقه ای یا فرا منطقه ای ناامنی و ناآرامی در عراق سود می برند و دنبال چه اه ی هستند؟

به نظر می رسد کشورهای مختلف منطقه ای و فرا منطقه ای در سطوح مختلف در حوادث اخیر عراق حضور و نقش دارند. ، انگلیس، عربستان، ترکیه، اردن، قطر، امارات، بحرین و به عنوان کشورهای دخیل در این ماجرا حضور دارند.

ج.1. : با هدف تضعیف ت عراق و نه سقوط آن به دنبال فشار بر ت مرکزی از طریق است. همچنین به دنبال آن است که با ناآرام عراق حضور دوباره ی خود در عراق را توجیه و منطقی جلوه دهد و یا به بهانه ی کنترل طرح همکاری با ایران در مسأله ی عراق را مطرح کند تا برای بحث مذاکرات هسته ای گزینه برای چانه زدن داشته باشد. از این منظر ورود از ابعاد مختلف منافع را تقویت و تأمین خواهد کرد.

ج.2. عربستان: دومین کشور دخیل در حوادث عراق عربستان است. عربستان به شدت از حضور مجدد نوری المالکی در منصب نخست ی مخالف است و مایل است تا گروه های همسو با عربستان در عراق به قدرت برسند. از طرف دیگر با سقوط صدام و قدرت گرفتن جریان های شیعی در عراق مبتنی بر اکثریت شیعه در این کشور عملا عراق تبدیل به کشورهای هم پیمان ایران یعنی رقیب عربستان در منطقه شده است. از طرف دیگر تقویت جریان های شیعه منطقه نظیر پا تان، ایران، عراق و لبنان از منظر عربستان به معنای تغییر هژمونی قدرت در منطقه محسوب می شود.

ج.3. ترکیه: ترکیه سومین کشوری است که در مرحله ی بعد از و عربستان قرار می گیرد. تحولات منطقه به طور کلی به ضرر ترکیه در حال تغییر است. سقوط محمد مرسی هم پیمان اخوانی جریان حاکم در ترکیه و ظهور السیسی در مصر عملا باعث تضعیف جنبه ی ترکیه در منطقه شد. از طرف دیگر انتخابات و پیروزی بشار اسد عملا اوضاع را به ضرر جبهه ی ضد سوری تغییر داد. از این منظر ترکیه در تلاش برای ترمیم چهره منطقه ای خود و به دنبال تغییر ساختار قدرت در عراق چندان مایل به حضور مالکی در قدرت نیست. از طرف دیگر منابع سرشار نفت در مناطق اقلیم کردستان برای ترکیه یک منبع انر ژی مقرون به صرفه است که می تواند امنیت انرژی ترکیه را تأمین کند. از طرف دیگر به دلیل مخالفت ت مرکزی عراق با فروش نفت مستقل اقلیم کردستان؛ ترکیه مایل است تا اقلیم کردستان قدرت بیشتری نسبت به ت مرکزی داشته باشد تا بتواند منافع ترکیه را تأمین کند.

ج.4. سایر کشورها نظیر اردن، قطر، بحرین نیز هر یک با تخصیص دادن سهمی از طرح در تلاش هستند تابع منافع خود عراق را نا امن کنند. قطر برای تقویت جریان های سنی در عراق، بحرین برای تضعیف کشورهای هم پیمان ایران، اردن نیز برای تقویت روابط خود با و انگلیس به این نا آرامی ها در عراق دامن می زنند.

د.کدام سناریو ها؟

اما سناریوهای احتمالی این کشورها برای ایجاد بحران در عراق چیست؟

د.1.سناریو مصر

اولین احتمال در مورد بحران عراق می تواند سناریو مصر باشد. یعنی کودتای نظامی برای ساقط تی بر خاسته از رأی مردم. در مدل کودتای مصر، با همکاری عربستان توانست محمد مرسی را برکنار کرده و بعد از ایجاد حکومت نظامی قدرت را در مصر به قدرت بگیرد. از این منظر؛ و عربستان با همکاری سایر کشورها تلاش د با کودتا و فشار نظامی ت مرکزی را ساقط کرده و اوضاع را به نفع جریان ها نزدیک به خود تغییر دهند. در این سناریوی محتمل به عنوان نیروی نظامی نقش اولیه ساقط ت مرکزی عراق را بر عهده دارد. از این رو خیانت برخی از سران و نظامی عراق در این بحران بیش از پیش مشخص می شود. بحرانی که بی شک یک پایه تحلیل آن در داخل عراق و در داخل ساختار نظامی و عراق است.

د.2.سناریو مرصاد:

دومین سناریو محتمل طرح مرصاد است. بعد از اینکه عراق در جنگ تحمیلی به نتیجه نرسید تلاش کرد تا منافقین را در این جریان هم بیازماید و هم با ابزار منافقین به هدفی که در جنگ به دنبال آن بوده است برسد. در بحران عراق نقش صدام حسین و هم نقش منافقین در حمله به عراق را دارد. با تحریک و برخی کشورهای منطقه در قلب منطقه ایجاد شدند. در به نتیجه مورد نظر نرسیدند، لذا با تحریک وارد عراق شدند تا هم ادعای در مورد فتح بغداد سنجیده شود و هم با قلع و قع آنان به اه خود نظیر حضور نظامی در عراق و فشار بر ایران و هم رها شدن از غده ای به نام آزاد شود.

با این تحلیل با سوق دادن به عراق توسط و کشورهای دخیل در بحران عراق هم این شکروها به اه خود می رسند و هم اگر نرسند برای همیشه بساط به عنوان ثمره ی سرمایه گذاری های و عربستان در منطقه از بین خواهد رفت.

د.3.سناریو تفرقه:

از گروه های تکفیری محسوب می شود اما تلاش دارد خود را به عنوان جریان اهل سنت در منطقه حضور فعال داشته باشد. حضور این گروه نظامی در عراق یعنی قرار گرفتن این کشور در آستانه ی جنگ داخلی، به این ترتیب فتوای آیت الله سیستانی مبنی بر جهاد کفائی باید بسیار ظریف تحلیل شود. از یک طرف و عربستان به دنبال درگیری و تفرقه بین شیعه و سنی در عراق هستند و از طرف دیگر هر گونه فتوای مذهبی می تواند مورد سوء استفاده جریان های تکفیری برای تحریک احساسات قرار گیرد. از این رو آیت الله سیستانی هوشمندانه ضمن نفی آسیب های فتوای جهاد، با اعلام جهاد کفائی ت مرکزی را در از بین بردن کمک کرده است.

د.4.سناریو تجزیه:

با استقلال نیم بند اقلیم کردستان و شکاف های مذهبی که در عراق وجود دارد، عملا عراق در آستانه تجزیه قرار دارد. در بحران فعلی عراق هم شاهد سکوت معنادار اقلیم کردستان و عدم حمله به این مناطق هستیم. اقلیم کردستان از جمله پایه های داخلی تحلیل بحران عراق است که تلاش می کند از این بحران برای استقلال کامل خود بهره ببرد.

د.5.سناریو فشار بر ایران:

عراق بعد از سقوط صدام تبدیل به یک کشور هم پیمان برای ایران شد. حضور گسترده شخصیت های نزدیک به ایران در عراق و در رأس مناصب عراق از یک سو و زمینه های مذهبی و فرهنگی مشترک باعث تقویت هر چه بیشتر عراق با ایران شد. در بحران نیز عراق به عنوان یکی از کشورهای همسو با ایران در جبهه حامی قرار می گرفت که با توجه به مرز مشترک عراق با ، عراق نقشی محوری در کنترل بحران داشت. از این منظر ایجاد بحران در عراق یعنی بحران در خط مقاومت و همچنین یعنی توالی بحران در کشورهای همسو با ایران.

از طرف دیگر با توجه به مذاکرات هسته ای ایران با 5+1، و با توجه به این نکته که احتمالا به اه خود در مذاکرات نخواهد رسید، از این رو به دنبال ایجاد فرصت ها و زمینه های چانه زنی برای به دست گرفتن ابتکار عمل در بحران عراق است. از این منظر ایران هر گونه دخ خارجی در بحران عراق را رد می کند و از طرف دیگر حاضر به همکاری با در حل بحران عراق نیست. زیرا قبول هر یک از این موارد یعنی پذیرش امتیاز از و این یعنی دادن امتیاز در جای دیگر.

جمع بندی و نتیجه گیری:

بحران عراق اولین بحران منطقه و آ ین آن نخواهد بود. کشورهای منطقه و فرا منطقه با تحریک اجاره ای و فرستادن آنان به خاک عراق به دنبال رسیدن به اه از پیش تعیین شده خود هستند. این کشورها با تحریک و تطمیع برخی از سران داخل عراق تلاش د تا به اه خود برسند. از این منظر سناریوهای مختلفی برای رسیدن به این اه محتمل است.


بسم الله الرحمن الرحیم

در چگونگی طی ِ راه سخت عشق

====================

الا یا ایُّها الساقی اَدِر کَاساً و ناوِلْها

که عشق آسان نمود اول ولی افتاد مشکل ها

شعر با گردش ساقی و گردش «میّ» شروع می شود که به عنوان «باء» بسم الله است.

مخاطبِ حافظ ساقی است و سخن را با او آغاز می کند زیرا اوست که «میّ» می دهد و مست می کند ولی نه «میّ انگوری» که نتواند مشکلات عالم را حل کند بلکه میّ ای که ساقی همچنان ادامه دهد و آن را بگرداند تا منقطع نشود، مثل حرکت دوری که بر ع حرکت افقی و مستقیم که پایان ناپذیر است. حافظ طالب میّ است که تمام شدنی نباشد علت آن که آن میّ باید مستدام باشد آن است که بقای عشق به بقای آن سرمستی است در حالی که در ابتدا عشق، خود را آسان می نمایاند. فرمود: ابتدا عشق خود را آسان نمود. ولی حقیقتاً آسان نیست تا بدون ادامه ی میّ دادن امکان ادامه اش باشد.

حقیقتاً راه عشق، راه سختی است و هجران ها و صبرها می طلبد و ملامت کشیدن ها دارد. حضرت «رضوان اللّه تعالی علیه» در این رابطه می فرمایند:

«کی توانی خواند در محراب ابرویش قرن ها باید در این شه سرگردان شوی»

====================

به بوی نافه ای کا صبا زان طره بگشاید

زتاب جعد مشکینش چه خون افتاد در دل ها

با وزیدن صبا، بوی نافه در فضا می پراکند، بوی نافه ای که با عطر افشانی خود و از تاب زلف مشکین اش، عالمی به هم می ریزد. با جعدِ زلف و با زلف پیچ در پیچ اش که همان تجلیات گوناگون حق تعالی است در عالَم کثرات -که محل تقابل و تضاد و جنگ و صلح است- چه خون هایی که در دل ها افتاد و مشکل عشق هم از همین جا است که باید از این کثرات به سوی وحدتِ جاری در عالم نظر کرد و تا انسان خون دل نخورد آن وحدت ظهور نمی کند.

====================

به میّ سجاده رنگین کن، گرت پیرمُغان گوید

که سالک بی خبر نَبْوَد، ز راه و رسم منزل ها

حافظ راهِ عبور از کثرت به سوی وحدت را نشان می دهد که آن پیروی از فرهنگ سالکِ راه رفته است که تنها چنین افرادی که خودشان راه ولایت را طیّ کرده اند، شایسته ی پیروی هستند و این غیر از آن است که در فضای علمی قرار گیریم و از خضر بپرسیم چرا چنین کرد و چرا چنین نکرد. ساحتِ عبور از کثرت به وحدت، تلاشی است که با هماهنگی با نگاه سالکِ ره رفته ظهور می کند.

====================

مرا در منزل جانان چه امن عیش چون هر دم

فریاد می دارد که بربندید محمل ها

حتی اگر من در منزل جانان از مشکلات عشق رها شده باشم، باز ایمن نیستم. زیرا راه به انتها نرسیده و هر لحظه سُروشی در گوش ندا سر می دهد که حرکت کنید و راه های طیّ نشده سلوک را با عبادات نیمه شبان ادامه دهید.

====================

شب تاریک و بیم موج و گرد چنین هایل

کجا دانند حال ما سبکباران ساحل ها؟

در راستای مشکلات عشق، اقیانوسی را رو در روی خود داری که در دل تاریکی شب با موج های خود تو را در برگرفته و گرداب هایش تو را در چنگال خود دارد و این چیزی نیست که هر که در وادی عشق قدم ننهاده است بتواند دریابد و معارفی آنچنان را که عشق بر او هدیه می کند را تصور کند و بدان راه یابد.

====================

همه کارم ز خ می به بدنامی کشید آ

نهان کی مانَد آن رازی کز او سازند محفل ها

وقتی سالک به دنبال کارهای خود می رود و بخواهد درد فراق خود را درمان کند و کامِ جانِ شعله ور خود را جواب دهد، کارش به بد نامی می کشد و عقل اهل دنیا و ظاهربینان او را تحمل نمی کنند و لذا سالک با یک نوع بدنامی در این مسیر روبه رو می شود و این چیزی نیست که ی بخواهد در این مسیر باشد و از آن فرار کند بلکه از آن محفل ها سازند و بدنامی سالک را نُقل محفل خود می کنند و باید تحمل کرد زیرا این نوع بدنامی بالاتر از خوش نامیِ بین اهل دنیا است - حتی اگر بگویند مگر علیu هم می خواند؟ - با این همه آن شخصیت آسمانی عالم گیر شد و راز شخصیت او نقل مجالس و محافل اهل معنا گشت.

====================

حضوری گر همی خواهی از او غایب مشو حافظ

مَتَی مَا تَلْقَ مَن تَهوی دَعِ الدنیا و اَهْمِل ها

با توجه به آنچه گفتیم اگر به واقع حضور می خواهی از معشوق ازلی غایب مشو زیرا او در تو هست و توجه به غیر او را از تو می پوشاند و غایب می کند. حال هر وقت آن محبوب جان را ملاقات کردی، دنیا را رها کن و آن را واگذار، وگرنه نه آن حضور می آید و نه می ماند و این است نقشه ی راه جهت طی راه سخت عشق. بدین معنا که از ایدآل نباید چشم برداشت ولی باید دید چگونه می توان به آن رسید. نباید کارهای دشوار را سهل بپنداریم.

والسلام

منبع


سودای تجزیه عراق، خواب شیرین کاخ سفید
سودای تجزیه عراق، خواب شیرین کاخ سفید

با نگاهی به تحولات اخیر عراق و همزمان با آن سفر مقامات امریکایی به این کشور به درستی می توان به درایت و هوشیاری ی مبنی بر دسیسه های امریکا برای تجزیه عراق و ازبین بردن استقلال مردمی این کشور پی برد.
بحران امنیتی عراق در حالی وارد شانزدهمین روز خود می شود که در دیدار روز گذشته خارجه امریکا با رئیس منطقه کردستان گویا جرقه تجزیه عراق زده شد نکته ای که ی چند روز پیش در دیدار با مسئولان قوه قضاییه به آن اشاره د که امریکایی ها تلاش می کنند قضایای عراق را یک جنگ مذهبی قلمداد کنند، اما آنچه که در عراق روی داده است، هدف اصلی از قضایای اخیر، محروم مردم این کشور از دستاوردهایی است که علیرغم حضور و دخ بدست آورده اند، که مهمترین آن، حاکمیت نظام مردم سالاری است.
بازیگران خارجی از جمله ایالات متحده یکبار دیگر زمینه را برای نقش آفرینی در امور داخلی عراق آماده و مهیا دیدند چنانچه در اولین گام جان کری خارجه امریکا در سفر به عراق پس از دیداربا نوری مالکی، دیروز با بارزانی رئیس منطقه کردستان دیدار و گفت وگو داشت
گفت وگوی کری و بارزانی در حالی صورت گرفت که پیشتر رویترز به نقل از یک منبع در وزارت خارجه گزارش داده است که جان کری به منظور ترغیب سران کردستان برای شرکت در ت جدید عراق به اربیل رفته است، اما با توجه به سیاست برای تجزیه عراق به نظر می رسد علاوه بر همراهی با مسعود بارزانی برای رسیدن به این هدف، دیدار کری با بارزانی حمایت و مشروعیت بخشیدن واشنگتن به استقلال این بخش از عراق باشد.
بارزانی پیش از سفر جان کری به کردستان عراق گفته بود؛ می خواهد مسئله استقلال کردستان را برای خارجه مطرح کند.
مسعود بارزانی چندی پیش با سرکرده منافقین در فرانسه دیدار کرده بود، دیدار او با سرکرده تروریست هایی که جنایات بسیاری علیه مردم ایران انجام داده اند نشان دهند همراهی او با منافقین و ست.
کردستان عراق مدت هاست به صورت خودمختار اداره می شود، و گویا قرار است طرح تجزیه عراق که یی ها آن را طراحی کرده اند در صورت اجرا از همین منطقه آغاز شود.
گرو تروریستی این روزها سناریوی جدید غرب بویژه برای امریکایی ها شده تا به بهانه سرکوب این گرو با تفرقه افکنی میان شیعه و سنی استقلال و تمامیت ارضی عراق را از ملت این کشور بگیرند
چنانچه طبق فرمایشات ی تحولات عراق جنگ شیعه و سنی نیست، بلکه نظام سلطه با استفاده از پس مانده های رژیم صدام بعنوان مهره های اصلی و عناصر تکفیریِ متعصب به عنوان پیاده نظام، تلاش برای برهم زدن ثبات و آرامش عراق و تهدید تمامیت ارضی این کشور دارد.
جان کری پیش از سفر به عراق در کنفرانس مطبوعاتی در مصر درباره بحران عراق جایی که در آن خیانت می کند، افزود: مقام های ت بغداد باید به افکار و گرایش های فرقه ای غلبه کرده و افراط گرایان را مهار کنند.
کری گفته بود ایدئولوژی خشونت و سرکوب است. نه تنها برای عراق بلکه برای کل منطقه تهدید محسوب می شود. الان زمان بسیار حساسی است که ما باید به ان عراق تاکید کنیم تا به افکار و گرایش های فرقه ای رسیدگی کرده و با تمام مردم صحبت کنند.
کری در حالی را مسئول بحران در عراق نمی داند که سناتور جمهوری خواه "رند پل"، با معرفی دیک چنی، معاون سابق رئیس جمهوری به عنوان عامل خشونت های عراق گفت: ما سرزمین عجایب تروریست ها را در عراق ایجاد کردیم.اما آنچه که در این عراق دنبال می کند گویا تنها خواباندن قائله بحران امنیتی نیست.
به گفته «دیوید ایگناتیوس»، ستون نویس نشریات یی یکی از اه کنونی در عراق، ل گری در پی جایگزینی نخست فعلی عراق هستند. از زمان آغاز بحران امنیتی در عراق و با پیشروی های در این کشور، یی ها انگشت اتهام خود را به سوی مقامات ت عراق نشانه رفته وعامل بروز این ناامنی ها را افکار و گرایش های فرقه ای دانسته اند.
هر چند جان کری در مصر اعلام کرد که قصدی برای انتخاب یک فرد یا افرادی برای ی این کشور ندارداما هفته گذشته بعد از سفر معاون وزارت خارجه در راس هیئتی دیپلماتیک به عراق اعلام شد که این هیئت امریکایی در دیدار با نوری مالکی، نخست عراق از او خواسته اند که از قدرت کنار برود و اجازه دهد فردی جدید از درون ائتلاف ملی که مالکی خود نیز از آن محسوب می شود، انتخاب شود.
بر این اساس به نظر می رسد که نسخه ای که برای بحران عراق تجویز کرده است نمی تواند مرهمی بر زخم های مردم این کشور باشد و احتمالا در صورت اجرایی شدن حتی دامنه بحران را در این کشور گسترده تر می کند.
در حالی که همه افکار عمومی به خوبی می دانند این گرو تروریستی دست پرورده خود امریکایی هاست اما آنها با به راه انداختن جنگ شیعه و سنی و تفرقه افکنی تجزیه عراق را در سر می پرورانند.
حضرت آیت الله معظم انقلاب هم در اشاره به تحولات اخیر عراق تأکید د فتنه انگیزی و آتش افروزی در عراق، قدرتهای غربی سلطه گر و در رأس آنها رژیم قرار دارند و ایران ضمن مخالفت شدید با هر گونه دخ در مسائل داخلی عراق، معتقد است مردم، ت و مرجعیت دینی این کشور توانائی پایان دادن به این آتش افروزی را دارند.
ایشان علت اصلی دشمنی نظام سلطه با ایران را، «سخن نو» نظام ی و «متز ل شدن بنای نظام سلطه» دانستند و با اشاره به تحولات اخیر عراق گفتند: در قضیه عراق قدرتهای سلطه گر غربی و بطور مشخص رژیم ایالات متحده ، درصدد سوء استفاده از جه ها و تعصب های تعدادی عوامل بی اختیار هستند.
در همین حال هفته نامه تایم در تازه ترین شماره خود در گزارشی طرح تجزیه عراق را منتشر کرد و در آن این کشور را به سه منطقه مستقل معرفی کرده است.
هر چه بر تعداد روزهای بحران امنیتی در عراق افزوده می شود، شمار نیروهای داوطلب مردمی برای مقابله با گرو های تکفیری و مسلح افزایش می یابد. از طرف دیگر تحولات عراق با آمدن خارجه به عراق، وارد فضایی تازه شده است.
با این حال، نیروهای امنیتی عراق با کمک نیروهای داوطلب مردمی، عشائر و نیروهای پیشمرگه، پیشروی تروریست ها را متوقف کرده اند و در بسیاری از مناطق از جمله تکریت، جرف الص در بابل و... تعداد زیادی از ی ها را کشته اند.
این اقدام نیروهای عراقی موجب شده که تروریست ها حلقه جنایات خود را در مناطق تحت نفوذشان تنگ تر کنند و قوانین عجیبی را برای نان این مناطق اعمال کنند و حتی در انتقام از نیروهای پیشمرگه که به دفاع از کردستان می پردازند، تهدید کنند که طی چند روز آینده به اربیل حمله کنند. سناریوی جدید امریکا برای تجزیه عراق در حال مقدماتی برای فراهم شدن است که پیشتر برخی محافل و رسانه ای غربی از جمله امریکا هایی را از پیشنهاد امریکا برای همکاری ایران در موضوع عراق مطرح د اما با هوشیاری عالی قدر انقلاب این ترفند امریکایی ش ت خورد
چنانچه ایشان فرمودند ما با دخ ییها و دیگران در مسائل داخلی عراق بشدت مخالفیم و آن را تأیید نمی کنیم زیرا معتقدیم ت و ملت عراق و مرجعیت دینی این کشور توانایی تمام این فتنه را دارند و ان شاء الله آن را تمام خواهند کرد
پیشتر ایگناتیوس در یادداشتی که در رو مه «کورانت نوشت در حالی که مقام های یی درحال رایزنی با «مسعود بارزانی»، رییس بخش اقلیم کردستان عراق هستند اما اوباما می داند که این کودتای خاموش علیه «مالکی» زمانی موفق خواهد بود که از سوی ایران نیز حمایت شود.
بعد از بیانات عالی قدر ی نشریه واشنگتن پست در گزارشی عنوان داشت که سخنان ایران مبنی بر مخالفت با مداخله در عراق هرگونه امکان باقی مانده در مورد همکاری نظامی بین دو کشور برای سرکوب را کاهش داد.
به نوشته واشنگتن پست، در حالی که تهران و واشنگتن پیشتر نشانه هایی از علاقه خود برای همکاری با یکدیگر برای خلاص شدن از بروز داده بودند، سخنان ایران نشان داد که شکاف و ج روزافزونی بین منافع این دو کشور مخالف وجود دارد.

سفر جان کری به عراق با هدف حذف نوری المالکی
در همین حال یک کارشناس مسائل بین الملل نیز علت سفر جان کری امور خارجه به عراق در شرایط فعلی این کشور را اعمال فشار بر نوری المالکی و حذف وی از روند عراق عنوان کرده است.
فواد ایزدی کارشناس مسائل بین الملل در گفت وگو با فارس، علل سفر جان کری امور خارجه به عراق را به دو بعد داخلی و بین المللی تقسیم کرد و گفت: در بعد بین المللی، به سبب ن یتی از نتابج انتخابات پارلمانی عراق، با ایجاد نا امنی در عراق و بی کفایت نشان دادن ت نوری المالکی، به دنبال حذف وی از روند آینده عراق است و سفر جان کری نیز برای اعمال فشار بر ت مالکی صورت می گیرد.
این کارشناس مسائل بین الملل این سفر را به فاصله تنها چند هفته پس از انتخابات پارلمانی عراق و اوضاع بحرانی این کشور و منطقه مهم ارزی کرد و افزود: این تلاش برای حذف نوری المالکی از روند عراق در حالی صورت می گیرد که وی از ابتدا به کمک در صحنه عراق مطرح شد، ولی در حال حاضر وی را به به ایران متهم می کنند و درصدد حذف وی هستند.
ایزدی درباره علت حمایت از نوری المالکی نیز گفت: یی ها بر اساس نظرسنجی ها متوجه شدند، طیف های سکولار بسیار ضعیف هستند و اگر بخواهند حضور در عراق داشته باشند نمی توانند احزاب گرا را نادیده بگیرند و در بین گروه های گرا به سمت ی رفتند که بر خلاف سایر سیاستمداران عراقی که در ایران زندگی می د، مدت زمانی را در زندگی کرده بود.
این کارشناس مسائل بین الملل درباره تحولات عراق نیز گفت: تحولات عراق نتیجه ن یتی از نتایج انتخابات پارلمانی اخیر عراق است که در تضاد با منافع پیش رفت و از همین رو اگر به پوشش خبری عراق توسط رسانه های غربی دقت کنید خواهید دید که سانسور خبری شدیدی درباره این انتخابات وجود دارد و به هیچ وجه خبری ازانتخابات پارلمانی عراق دیده نمی شود.
وی خاطرنشان کرد: خود را رقیب ایران در عراق می داند و این رقابت را در حوزه های و نظامی تعریف می کند و در این چارچوب برای تحدید منافع ایران در عراق درصدد ایجاد جنگ بین شیعه و سنی است.
ایزدی افزود: کری با سفر به خاورمیانه سیاست های کلان یعنی بالانس قدرت ایران و عربستان و درگیر کشورهای منطقه با یکدیگر، القاء و ایجاد جنگ بین شیعه و سنی و بی توجهی به رای مردم عراق را دنبال می کند.
این کارشناس مسائل بین الملل در مورد بعد داخلی سفر کری به عراق نیز گفت: در بعد داخلی ، اگر اظهارات چهره های برجسته حزب جمهوری خواه و برخی شخصیت های دموکرات را رصد کنید می بینید که جان کری را به کم کاری در حوزه عراق متهم می کنند و نقش پر رنگ تر مقامات یی در بغداد را خواستارند.
در یک جمع بندی ونیز با اشاره بیانات ی در خصوص تحولات اخیر عراق وهوشیاری ایشان نسبت به دسیسه جدید امریکایی ها نیز دیدارهای مقامات امریکایی در سفرخود به عراق با مقامات این کشور بویژه کردستان عراق به درستی می توان ماهیت خبیث آنها را برای تجزیه این کشور مشاهده کرد سناریویی که هم اکنون گرو تروریستی مهره اصلی برهم زدن آرامش در منطقه عراق را بازی می کند موضوعی که ژنرال «وسلی کلارک» از نظامیان ارشد یی مخالف لشگر کشی های واشنگتن در منطقه خاورمیانه بوده است در سخنانی اظهار داشت که نبردهای کنونی در خاورمیانه طرحی از قبل برنامه ریزی شده علیه ۷ کشور است که ظرف مدت ۵ سال باید اجرا شود.
وی ضمن اشاره به توجیه های ساختگی سران وقت برای حمله به عراق و افغانستان اظهار داشت:« بعد از بحران ۱۱ سپتامبر تصمیم گرفته است تا به ۷ کشور حمله کرده و ت های آن ها را ظرف ۵ سال از پای درآورد.»
کلارک کشورهای عراق، ایران، ، لبنان، سومالی، لیبی و سودان را از جمله اه ذکر کرد. کلارک در ادامه تاکید کرد که بحث نفت دلیل اصلی حضور قدرت های جهانی در خاورمیانه است و این مسئله انگیزه مناسبی برای آن ها می باشد.



 

  بسم الله الرحمن الرحیم 
 

 گاهشمار حملات شیمیایی عراق 

 

  جهت مراجعه به مرجع متن، یا عنوان اصلی، به پیوند فوق اشاره کنید

نتیجه تصویری برای قربانیان بمبارانهای شیمیایی عراق

نتیجه تصویری برای قربانیان بمبارانهای شیمیایی عراق

نتیجه تصویری برای قربانیان بمبارانهای شیمیایی عراق

نتیجه تصویری برای قربانیان بمبارانهای شیمیایی عراق

تصویر مرتبط

نتیجه تصویری برای قربانیان بمبارانهای شیمیایی عراق

نتیجه تصویری برای قربانیان بمبارانهای شیمیایی عراق

نتیجه تصویری برای قربانیان بمبارانهای شیمیایی عراق

رژیم عراق از ابتدای جنگ به طور محدود از گلوله های شیمیایی استفاده می کرد. در جریان عملیات «والفجر – 2» عراق به طور وسیع با استفاده از هواپیما مبادرت به بمباران شیمیایی غرب جاده پیرانشهر – رواندوز کرد.

این حمله که در ساعت 7 صبح روز 18 مرداد ماه سال 62 به وقوع پیوست، منجر به مصدوم شدن جمعی از رزمندگان شد.

عراق از تاریخ 19/5/1362 تا 4/9/1362 دوازده بار با استفاده از توپ، خم و هواپیما اقدام به کاربرد گازهای شیمیایی، عمدتاً در غرب کشور از جمله مناطق نظامی و غیر نظامی پیرانشهر، بازی دراز، مریوان، بانه، پنجوین و پاوه کرد.

موارد دیگری ازکاربرد سلاح شیمیایی توسط دشمن به شرح زیر است:

- ساعت 5 بامداد 3 آبان ماه 62، هواپیماهای دشمن روستای باینجان از توابع بانه را بمباران شیمیایی د که منجر به شهادت و مصدوم شدن جمعی از اهالی روستا شد. در این حمله از بمب های شیمیایی حاوی ترکیبی از آرسنیک و نیتروژن موستارد، موسوم به بمب های تاول زا استفاده شد.

- ساعت 17 روز 16 آبان ماه سال 62، 4 فروند هواپیمای دشمن منطقه ای بین رودخانه شیلر و ارتفاعات لری را هدف حملات شیمیایی قرار دادند که منجر به تحریکات چشمی شدید در مجروحین شد.

- 19/1/1364؛ چهار نقطه از منطقه عملیاتی« بدر» در هورالهویزه در داخل خاک ایران هدف بمب های و گلوله های شیمیایی عراق قرار گرفت که این بمب ها حاوی گاز دل و اعصاب بودند.

- ساعت 17 روز 20/1/1364 مجدداً منطقه عملیاتی «بدر» در هورالهویزه از سوی عراق گلوله باران شیمیایی شد.

- 26/10/1365؛ یک فروند هواپیمای عراقی که منطقه عملیاتی «کربلا – 6» را بمباران شیمیایی کرد، سرنگون شد.

- 23/10/1365؛ هواپیماهای عراقی مواضع رزمندگان در منطقه عملیاتی«کربلا – 5» را بمباران شیمیایی د که منجر به مصدوم شدن عده ای شد.

وزش باد موجب شد مقادیری گازی سمی به سوی مواضع مقدم نیروهای عراقی منتقل و در نتیجه جمعی از آنان نیز مصدوم شدند.

- 24/10/1365؛ سرهنگ دوم ولید الوان حمادی رییس ستاد تیپ 59 عراق که در منطقه عملیاتی «کربلا – 5» به اسارت درآمد، اعتراف کرد که رژیم عراق به کرات از بمب ها و گلوله های شیمیایی علیه نیروهای ایران بهره برده است.

- 25/10/1365؛ در جریان دفع پاتک دشمن در منطقه عملیاتی «کربلا – 6» عراق مواضع نیروهای ایران را بمباران شیمیایی کرد.

- در پی بکارگیری مجدد سلاح شیمیایی توسط عراق در دسامبر 86، دبیرکل سازمان ملل متحد روز 16/10/1365 نگرانی خود را از نقض قوانین بین المللی اعلام کرد.

- 15/10/1365؛ یک انبار مهمات شیمیایی دشمن در ساحل غربی اروند رود، حدفاصل جزیره ام الرصاص و مینو، هدف آتش توپخانه نیروهای قرا گرفت ومنفجر شد که بر اثر آن صدها نظامی عراقی کشته و زخمی شدند.

- 7/12/1365؛ عراق اقدام به کاربرد سلاح شیمیایی در شمال جاده شلمچه – بصره کرد که با آمادگی کامل پ ند شیمیایی ایران، آثار آن خنثی شد.

- 7/4/1366؛ رژیم عراق چهار نقطه شهر شین سردشت را هدف حملات شیمیایی قرار داد که منجر به شهادت 60 تن از مردم این شهر شد.

- 16/7/1366؛ یک منطقه عملیاتی در شمال سومار توسط هواپیماهای عراقی بمباران شیمیایی شد که شهادت جمعی از رزمندگان را در پی داشت.

- 21/10/1366؛ عراق مبادرت به پرتاب گلوله شیمیایی در یک منطقه عملیاتی مقابل سردشت کرد.

- 27/12/1366؛ رژیم عراق هم زمان با پیشروی نیروهای ایران به سوی حلبچه، چندین بار اقدام به بمباران شیمیایی این شهر کرد و دست به کشتار مردم این شهر زد.

- 30/12/1367؛ هلال احمر تعداد ی بمباران شیمیایی رژیم عراق در ای آزاد شده در عملیات «والفجر – 10» را بیش از 5 هزار نفر اعلام کرد. رژیم عراق در این حملات از گازهای سیانور، دل و اعصاب استفاده کرد.

- 10/1/1367؛ هواپیماهای عراقی روستای کلال در حومه پاوه را هدف بمباران شیمیایی قرار دادند.

- 21/1/1367؛ هواپیماهای عراقی یک روستا در منطقه مریوان و هم چنین شهر مریوان را بمباران و گلوله باران شیمیایی د.

- 27/1/1367؛ رژیم عراق در حمله به مواضع نیروهای در فاو مبادرت به استفاده وسیع ازسلاح شیمیایی کرد.

- 28/2/1367؛ چند روستا از جمله مرزن آباد و بیتوش از توابع سردشت توسط هواپیماهای عراق بمباران شد.

- 24/3/1367؛ یک منطقه مس ی در یک روستای بانه توسط هواپیماهای عراق بمباران شیمیایی شد.

- 4/4/1367؛ نیروهای عراقی با استفاده گسترده از سلاح شیمیایی به رزمندگان در جزایر مجنون حمله د.

- 3/5/1367؛ نیروهای عراق با بهره گیری گسترده از سلاح های شیمیایی به مناطق گیلان غرب و س ل ذهاب پیشروی کرده و مناطقی را به خود در آوردند.

- 11/5/1367؛ هشت نقطه در منطقه غرب اشنویه هدف بمباران شیمیایی عراق قرار گرفت که در اثر این جنایت، بیش از 2 هزار و 400 تن از مردم غیرنظامی منطقه مصدوم شدند.

- ایران در پی استفاده وسیع رژیم عراق از سلاح های شیمیایی و سکوت مجامع جهانی تصمیم گرفت برای افشا نمودن این جنایت ضد بشری و روشن شدن اذهان مردم جهان، مجروحین را برای ادامه مداوا، به کشورهای مختلف اعزام کند.

بر اساس آمار موجود، در سال 62 حدود 58 نفر، در سال 63 تعداد 3 نفر، در سال 65 تعداد 6 نفر، در سال 66 تعداد 24 نفر و در سال 1367 تعداد 53 نفر از مجروحین شیمیایی که شدت جراحت آنان بیشتر بود، به کشورهای انگلیس، فرانسه، آلمان، اتریش، هلند، سوئد، سوییس، بلژیک، ژاپن، اسپانیا و امریکا اعزام و تحت مراقبت های ویژه قرار گرفتند.

شدت جراحت بعضی از این قربانیان حملات شیمیایی دشمن به حدی بود که معالجات در مورد آنان مؤثر واقع نشد و به شهادت رسیدند.

به طور کلی آمار موجود از کاربرد سلاح های شیمیایی توسط رژیم عراق علیه نیروهای ایران حکایت از این دارد که از 22 سپتامبر 1980 تا 30 مارس 1984 رژیم عراق 83 بار سلاح شیمیایی به کاربرد که بر اثر آن 116 تن شهید و 4450 تن مجروح شدند.

از 30 مارس 1984 تا 25 آوریل 1985 عراق 29 بار از گازهای شیمیایی علیه نیروهای ایران استفاده کرد که بر اثر آن 42 شهید و 2966 تن مجروح شدند.

از 25 آوریل 1985 تا 21 مارس 1986 این رژیم مجموعاً 69 بار سلاح شیمیایی به کاربرد که در نتیجه 104 تن شهید و 15000 تن مجروح شدند.

همچنین از 21 مارس 86 تا 8 آوریل 87 دفعات استفاده عراق از سلاح شیمیایی و تعداد مشخص نیست، ولی تعداد مجروحین 3893 نفر برآورد شده است.

و در مجموع از 22 سپتامبر 1980 تا 8 آوریل 87 عراق حداقل 196 بار از سلاح شیمیایی استفاده کرد که 262 شهید و 27309 مجروح به جای گذاشته است.

در این بخش از گزارش به بررسی بازتاب و انعکاس کاربرد سلاح شیمیایی توسط عراق، از دیدگاه مجامع پزشکی، رسانه های گروهی، مجامع بین المللی و شخصیت های جهان می پردازیم:

- 20/12/1362؛ پروفسور هندری ، رییس مؤسسه سم شناسی گهنت بلژیک، گفت که نتیجه تحقیقات نشان می دهد که مجروحین ایرانی بستری در اتریش بر اثر ماده شیمیایی گاز ازت معروف به «صلیب زرد» و ماده ای به نام میتوتو ین یا «باران زرد» مسموم شده اند.

- 25/12/1362؛ عصمت کتانی، معاون خارجه عراق، در واشنگتن تلویحاً به استفاده عراق از بمب های شیمیایی علیه نیروهای ایران اعتراف کرد.

- 29/10/1363؛ دبیرکل سازمان ملل در جلسه شورای امنیت گفت که نتوانسته است از عراق در مورد عدم استفاده از سلاح های شیمیایی در جنگ با ایران تعهد بگیرد.

- 15/12/1362؛ حدود 65 تن از نمایندگان سازمان های خبری داخلی و خارجی از یک صد تن از مجروحین بمباران شیمیایی عراق در عملیات «خیبر» که در تهران بستری هستند، بازدید د.

- 12/1/1364؛ دبیرکل سازمان ملل با انتشار بیانیه ای، استفاده عراق از سلاح های شیمیایی را تأیید و قویاً آن را محکوم کرد.

- 14/10/1365؛ امور خارجه ایران در پیامی به دبیر کل سازمان ملل با اشاره به کاربرد سلاح شیمیایی توسط عراق، اعلام کرد که ایران در صورت عدم اتخاذ تصمیم فوری باز دارنده علیه اعمال عراق، خود را م م می داند در جهت دفاع مشروع، به هر وسیله بازدارنده متوسل شود.

- 16/11/1365؛ رو مه «دیلی تلگراف» به نقل از خبرنگار اعزامی خود به تهران نوشت که یک خلبان اسیر عراق اعتراف کرد قبل از این که هواپیمایش سقوط کند، مواضع ایرانی ها را مورد حمله شیمیایی قرار داده بود.

- 10/11/1365؛ ایران در سازمان ملل در نامه ای به دبیرکل ضمن اعلام این که عراق در روزهای 26، 28، 30 دی ماه 65 از سلاح شیمیایی استفاده کرده است، خواستار اعزام هیأتی به ایران برای بررسی این مسئله شد.

- 18/11/1365؛ با شهادت یک تن دیگر از مجروحین شیمیایی در آلمان، جمع مجروحین شیمیایی که در بیمارستان های آلمان به شهادت رسیدند، به 11 نفر رسید.

- 25/12/1365؛ ستوان کاظم دوغیر، افسر متخصص سلاح های شیمیایی عراق، که در منطقه «کربلا – 5» به اسارت درآمد، گفت که عراق علاوه بر هواپیما، از توپ های 55 و 175 میلیمتری برای شلیک گلوله های شیمیایی استفاده می کند.

- 29/1/1366؛ ولایتی در پیامی به مدیر اجرایی برنامه محیط زیست سازمان ملل، خواستار اعزام هیأتی جهت رسیدگی به جنایات عراق در به کارگیری سلاح های شیمیایی شد.

- 17/4/1366؛ کمیسیون بین المللی در پاریس رژیم عراق را به دلیل استفاده از سلاح های شیمیایی محکوم کرد.

- 9/4/1366؛ سازمان بهداشت جهانی حملات شیمیایی عراق به مناطق مس ی شهر «سردشت» را تقبیح کرد.

- 8/4/1366؛ در پی به کارگیری مجدد سلاح های شیمیایی توسط عراق و بمباران شیمیایی شهر سردشت وزارت امور خارجه ایران طی یادداشتی به دبیرکل سازمان ملل از امضا کنندگان پروتکل 1925 ژنو خواست تا برای جلوگیری از این اعمال، تلاش کنند.

- 23/4/1366؛ دیوید ملور، معاون خارجه انگلیس، گفت که کاربرد سلاح های شیمیایی توسط عراق در جنگ، فوریت دست یافتن به توافقی در زمینه منع کامل استفاده از این گونه سلاح ها را طلب می کند.

- 2/5/66؛ هانس دیتریش گنشر، خارجه آلمان، گفت که عراق آغاز کننده جنگ و به کار گیرنده بمب های شیمیایی در جنگ با ایران بوده است.

- 12/5/1366؛ سازمان ملل بنا به درخواست ایران یک سری اسناد شامل 30 صفحه ع مربوط به ن و ک ن مجروح شیمیایی سردشت را منتشر کرد.

- 20/7/1366؛ 2 تن از نمایندگان صلیب سرخ جهانی و 31 خبرنگار خارجی از آثار بمباران شیمیایی عراق در سومار و اجساد بازدید د.

- 10/9/1366؛ دادستان آلمان علیه 12 شرکت آلمانی متهم به ارسال تأسیسات شیمیایی به عراق، اعلام جرم کرد.

-6/12/1366؛ سازمان ملل عراق را متهم کرد که علیه ایران از سلاح های شیمیایی استفاده کرده و دست کم به یک هزار تن از این طریق جان س اند.

- 10/1/1367؛ رادیو استرالیا ضمن تأکید بر استفاده عراق از سلاح شیمیایی علیه مردمحلبچه گفت که نخستین بار نیست که عراق هنگامی که در تنگنا قرار می گیرد، از سلاح شیمیایی استفاده می کند.

- 10/1/1367، رو مه ایتالیایی «آل ژورنو» حمله عراق به حلبچه را اولین مورد قتل عام اهالی غیرنظامی یک شهر توسط سلاح شیمیایی دانست.

- 10/1/1367؛ وزرای خارجه نیوزلند و استرالیا و دبیر کل سازمان ملل و نخست انگلیس و خارجه کانادا بمباران شیمیایی شهر حلبچه را محکوم د.

- 10/1/1367؛ موریس و ژرژ از سازمان «پزشکان بدون مرز» بلژیک پس از بازدید از شهر حلبچه و معاینه مجروحان شیمیایی، در برو ل به کارگیری گاز دل و احتمالاً سیانوژن توسط عراق را تأیید د.

- 11/1/1367؛ حدود 48 پارلمان انگلیس، گروهی از نمایندگان مجلس ژاپن، گروه پارلمان انگلیس، صلیب سرخ جهانی و نخست لهستان خواستار محکومیت صدام به خاطر بمباران شیمیایی حلبچه شدند.

- 15/1/1367؛ وحید منجی اوغلو، قائم مقام کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان، پس از بازدید از مهاجرین کرد عراق در دو استان کشورمان گفت که خود شاهد بمباران شیمیایی محل اقامت مهاجرین کرد بوده که در تاریخ پناهندگی کمیساریای عالی بی نظیر بوده است.

- 25/1/1367؛ ژاک دو میلیانو مدیر گروه پزشکی هلند پس از بازدید از حلبچه و معاینه مجروحین گفت که عراق در حلبچه از گازهای شیمیایی اعصاب استفاده کرده است.

-11 /3/1367؛ ولایتی در اجلاس ویژه خلع سلاح سازمان ملل گفت که موضع اخیر شورای امنیت در قبال بمباران های شیمیایی عراق در سردشت و حلبچه موجب خواهد شد که جنگ افزارهای شیمیایی به عنوان سلاح هایی برای انهدام سریع بشر به زودی به کلیه نقاط جهان سرایت کند.

- 3/4/1367؛ اعضای مجلس سنای امریکا با صدور قطعنامه ای ضمن محکوم عراق به خاطر استفاده از سلاح های شیمیایی در جنگ با ایران، از ریگان خواستند با ادامه فشارهای ، مانع استفاده بیشتر عراق از این سلاح شود.

- 10/4/1367؛ طارق عزیز، خارجه عراق، در آلمان اعلام کرد که عراق در جنگ علیه ایران از سلاح شیمیایی استفاده کرده است.

- 11/4/1367؛محمد مشاط، سفیر عراق در انگلیس، در مصاحبه با رادیو لندن گفت که از زمانی که ایران حملات خود را به خاک عراق آغاز کرد، عراق از سلاح های شیمیایی استفاده کرده است.

- 10/5/1367؛ کارشناسان اعزامی سازمان ملل که از عراق و ایران دیدن د، به این نتیجه رسیدند که نیروهای عراقی در جنگ با ایران مکرراً از سلاح شیمیایی استفاده کرده اند.

- 25/6/65؛ یک شرکت هلندی تولید کننده فرآورده های شیمیایی به خاطر صدور غیرقانونی محصولات خود به عراق، در دادگاه شهر ارهم به پرداخت 100 هزار فلورن محکوم شد.

منبع: فصل نامه سیاست خارجی بهار 1367


تهیه وَ تدوین: عـبـــد عـا صـی


برچسب ها: حملات شیمیایی عراق، کردستان، سردشت، شلمچه،


مطابق پروتکل شورای امنیت سازمان ملل متحد در خصوص نحوه ی صدور قطعنامه های مربوط به منازعه میان کشورهای عضو ،این شورا بایستی شرایطی را در مورد صدور قطعنامه ها مد نظر قرار دهد.


حماسه 8 سال دفاع مقدس بدون شک یکی از مهمترین و ماندگارترین دوران تاریخ پر فراز و نشیب ایران است که درسهای زیادی به ایرانیان بخصوص نسل جوان ایران زمین آموخت ،حماسه ای که با وجود حمایت همه جانبه کشورهای استکباری و اعراب منطقه و حتی سازمان های به ظاهر بی طرف بین المللی از رژیم م بعث عراق و مظلومیت و بی پناهی ملت ایران ،با پایمردی و جان فشانی جوانان با غیرت ایرانی ، برگی بیی بدیل از شجاعت و شهامت را در تاریخ کهن ایران زمین به یادگار گذاشت

در این مقاله بر آنیم تا نقش بزرگترین سازمان ملل متحد که نقش اصلی در کنترل منازعات و مناقشات غیر متعارف میان کشورهای عضو این سازمان ایفا می کند را در خصوص جنگ ایران و عراق مورد بررسی و مداقه قرار دهیم تا مشخص گردد که این سازمان در کنترل و مهار بی رحمانه عراق و حامیانش _ که با حمایت اکثر کشورهای تاثیر گذار عضو سازمان ملل متحد انجام گرفت _تا چه حد منطقی ،بی طرفانه و موفق عمل کرده است .

مطابق پروتکل شورای امنیت سازمان ملل متحد در خصوص نحوه ی صدور قطعنامه های مربوط به منازعه میان کشورهای عضو ،این شورا بایستی شرایط زیر را در مورد صدور قطعنامه ها مد نظر قرار دهد :

1 _ قطعنامه صادر شده بایستی بی طرفانه باشد و یا در صورت مشخص بودن و اثبات م ،در جهت محکوم نمودن م و حمایت از طرف مظلوم باشد .

2 _ به موقع و در سریعترین زمان ممکن برای کنترل اوضاع صادر گردد .

3 _ قاطعیت ، جامعیت و بازدارنگی لازم راجهت کنترل اوضاع داشته باشد .

4_منطقی و قابل اجرا بوده و از تحمیل تعهدات غیر منطقی و غیر ضروری به طرفین خود داری شده باشد .

5 _ تمهیدات و ساز و کارهای لازم برای اجرای دقیق مفاد قطعنامه از سوی سازمان تدارک دیده شده باشد .

در طول 8 سال جنگ تحمیلی عراق علیه ایران مجموعا 10 قطعنامه بین المللی از سوی شورای امنیت سازمان ملل متحد در این خصوص صادر شد که مضمون همه آن ها تا حدودی در جهت کنترل و مهار جنگ بوده است . در ذیل شرایط زمانی صدور این قطعنامه آورده شده و سعی گردیده است تا اوضاع جبهه ی جنگ در جناح عراق و ایران در زمان قبل و بعد از صدور هر قطعنامه برای خوانندگان محترم تبیین گردد و بدین ترتیب در خصوص رعایت تمام شرایط لازم را برای صدور قطعنامه ( مطابق پروتکل تدوین شده شورای امنیت )از سوی اعضای وقت شورا بحث خواهد شد .

قطعنامه اول 497 در تاریخ 6/7/59

اولین قطعنامه شورا در مورد جنگ تحمیلی ( شماره ی 497 ) در تاریخ 6/7/59 یعنی یک هفته پس از آغاز همه جانبه عراق به داخل مرزهای ایران صادر گردید . مضمون این قطعنامه توصیه به آتش بس دو طرفه .......

در همان زمان ، و ورود عراق به داخل مرزهای ایران و پیشروی در داخل خاک ایران کاملا محرز و آشکار بوده است و هزاران کیلومتر مربع از خاک در رژیم بعث عراق بوده است . از طرفی با نگاهی به حوادث قبل از آغاز همه جانبه عراق ،من جمله ات گاه و بیگاه هواپیما ها و نیرو های زمینی و دریایی عراق و از طرفی نمودن قطعنامه 1975 الجزایر توسط صدام حسین در مقابل دوربین های خبر نگاران و اعلان جنگ تمام عیار این رژیم علیه ایران ، از همان ابتدا م معلوم بوده است . از این رو با اینکه اولین قطعنامه تقریبا به موقع بوده است لیکن در متن آن هیچ اشاره ای به م و محکومیت و حمایت از مظلوم نگردیده و از طرفی قاطعیت لازم را برای جلوگیری از ادامه ی نداشته و هیچ ساز و کار لازم نیز برای م م نمودن م برای قطع شیده نشده بود . به عبارت دیگر شورای امنیت با توصیه طرفین به آتش بس ، با بی تفاوتی کامل ،تنها از خود رفع تکلیف نموده است و این می توانست حتی چراغ سبزی برای ادامه ی عراق از سوی رزیم بعث تلقی شود .

شورای امنیت پس از صدور بیانیه ۲۳ سپتامبر، و عدم کارایی آن مبادرت به صدور قطعنامه ۴۷۹، کرد. این قطعنامه که در ۵ بند تنظیم شده بود، آغازگر جنگ را معرفی و اعلام نکرده بود و در آن از " "، "تعیین م " و "تنبیه م " سخنی به میان نیامده بود و فاقد سه عنصر اساسی و اصلی مذکور بود، در صورتی که اگر شورا در نظر داشت، را احراز و م را تعیین کند، در این زمینه دستورالعمل مشخص و معین (که از سوی جامعه جهانی پذیرفته شده بود) را داشت. و قطعنامه ۴۷۹، بیشتر ح "توصیه" داشت.

پس از صدور قطعنامه ۴۷۹، ت عراق طی نامهای خطاب به دبیرکل اعلام داشت:

"موضع ما دقیقا بر اساس روح قطعنامه ۴۷۹، که طی جلسه شماره ۲۲۴۸ مورخه ۲۸ سپتامبر ۱۹۸۰ (۶ مهر ۱۳۵۹) تصویب شده است می باشد. در نتیجه ما طبعا قطعنامه فوق الذکر شورای امنیت را می پذیریم و آمادگی و انتظار خود را برای اجرای آن در صورتی که طرف ایرانی نیز چنین کند، اعلام می داریم."

ایران نیز در اظهار نظر راجع به قطعنامه ۴۷۹، اعلام داشت:

"تا زمانی که عراق علیه ایران ادامه دارد و نیروهای عراقی در داخل خاک ایران به اقدامات کارانه و ابکارانه ادامه می دهند، قطعنامه نمی تواند، مورد قبول ایران واقع شود."

در نیمه دوم اکتبر ۱۹۸۰، شورای امنیت ۵ جلسه دیگر بدون صدور قطعنامه و بیانیه تشکیل داد. در جلسات ۱۵ و ۱۷ اکتبر، شهید محمد علی رجایی نخست ایران شرکت کرد، اما این جلسات نیز نتیجه خاصی در بر نداشت. پس از صدور قطعنامه ۴۷۹، شورای امنیت در سکوتی سنگین فرو رفت. این سکوت همزمان با پیشروی نیروهای عراقی در داخل خاک ایران و تحکیم مواضع آنها در مناطق ی بود.

در ۱۹ اکتبر ۱۹۸۰ (۱۷ مهر ۱۳۵۹) عراق با موشکهای زمین به زمین به ای ایران حمله کرد. مقاومتهای مردمی در نقاط مورد هجوم و تحت بروز کرد، اما شورا همچنان در خواب سنگین خود بود. حتی عملیات ثامن الائمه که منجر به ش ت محاصره آبادان شد (۱۳۶۰/۷/۵) نتوانست شورای امنیت را از سکوت بیرون آورد، اما عواملی به شرح ذیل موجب ش ته شدن سکوت شورای امنیت پس از ۲۲ ماه و صدور قطعنامه ۵۱۴ در ۱۲ ژوئیه ۱۹۸۲ (۱۳۶۱/۴/۲۱) شد:

۱- عملیات ثامن الائمه که به ش ت محاصره آبادان انجامید.

۲- عملیات طریق القدس که در ۸ آذر ۱۳۶۰، انجام شد و بخشهای مهمی از جنوب ایران آزاد گردید.

۳- عملیات فتح المبین که از ۱۳۶۱/۱/۲، شروع شد و قسمتهای مهمی از خاک ایران ی در مناطق غرب شوش و دزفول آزاد شد و نیروهای عراقی از منطقه رانده شدند.

عملیات بیت المقدس که از نهم اردیبهشت ۶۱، با برتری کامل قوای ایران شروع و با فتح و آزاد سازی مشهر در سوم داد ۱۳۶۱، پایان پذیرفت. این عملیات ضربه و روانی مهمی بر دشمنان ایران وارد کرد، زیرا تمامی تصورات آنان در مورد ناتوانی ایران در هم ریخت.

پیروزی های درخشان ایران در مناطق مختلف جنگ و نمایش قدرت نظامی ایران باعث شد که شورای امنیت به درخواست اردن و حمایت تشکیل جلسه دهد و در جلسه ۲۳۸۳ خود، قطعنامه شماره ۵۱۴ را در ۱۲ ژوئیه ۱۹۸۲ برابر با ۱۳۶۱/۴/۲۱ به اتفاق آرا تصویب کند. این قطعنامه علاوه بر مقدمه، در ۶ بند تنظیم شد، که اشاره به بعضی از بندهای آن به وضوح تغییر موضع شورا را نسبت به نشان می دهد.

۱- شورای امنیت خواستار آتش بس و خاتمه فوری کلیه عملیاتهای نظامی است.

۲- خواستار عقب کشیدن نیروها، به مرزهای شناخته شده بین المللی است.

۳- از دبیر کل تقاضا می نماید که ظرف مدت ۳ ماه در مورد اجرای این قطعنامه گزارش خود را تسلیم نماید.

در قطعنامه ۵۱۴، مواد زیر قابل تامل است:

۱- در این قطعنامه برای نخستین بار از برقراری آتش بس، عقب نشینی نیروها و تشکیل نیروی پاسدار صلح و استقرار آنها سخن می رود.

۲- در حالی که در قطعنامه ۴۷۹ از دبیر کل خواسته شده بود، ظرف ۴۸ ساعت به شورای امنیت گزارش دهد، این مهلت در قطعنامه ۵۱۴ سه ماه تعیین شده بود که نشان از این داشت که این بار شورای امنیت متوجه شده که مسئله عراق به ایران ی به راحتی قابل حل نیست.

۳- عقب نشینی نیروها به مرزهای شناخته شده بین المللی که در بند ۲ قطعنامه مطرح گردید، هنگامی مورد گفت وگو قرار گرفت که قوای عراق از اکثر نقاط مهم و استراتژیک ایران بیرون رانده شده بود. به بیان دیگر زمانی صحبت از عقب نشینی نیروها به میان آمد که در مناطق جنوبی جبهه، نیروهای ایران به مرزهای بین المللی رسیده بودند. به دلایلی که ذکر شد، قبول قطعنامه از طرف عراق و رد آن از طرف ایران قابل پیش بینی بود و این امر تحقق یافت. نهایت آن که ایران پس از تصویب قطعنامه ۵۱۴ شورای امنیت دست به تحریم شورا زد و در جلسات آن شرکت نکرد.

قطعنامه ی دوم (514) در تاریخ21/4/61

شورای امنیت در هنگام اشتغال مشهر و تا پایان اشتغال ،هیچ قطعنامه ای در جلوگیری از قتل و به شهروندان ایرانی و وج نیروهایعراقی از سرزمینهای ی ایران صادر نکرد تا اینکه ایرانیان با ب اعتماد به نفس و تجهیز قوا با چهار عملیات بزرگ ثامن الئمه (شروع در تاریخ5/7/60)،طریق القدس (تارخ8/9/60)،فتح المبین (تاریخ2/1/61)و سرانجام بیت المقدس(تاریخ10/2/61)موفق به مشهر در سوم داد 1361گردیدند (در پایان عملیات از مجموع13600کیلومتر مربع که در آغاز سال دوم جنگ تحت اشتغال دشمن بود 8600کیلومتر مربع آزاد و 2500کیلومتر مربع تخلیه گردید مشهر نقطه عطفی در تحولات جنگ بود و از این تاریخ بود که ایران توانایی باز دارندگی و حفظ استقلال خود را به جهانیان اثبات نمود و قدرت مردمی و نظامی خود را به رخ حامیان کشید . در این زمان بود که قطعنامه ی دوم (514)شورای امنیت در تاریخ21/4/61صادر شد که در آن طرفین توصیه به آتش بس و عقب نشینی به مرزهای بین المللی شدند . که این قصعنامه علاوه بر بی خاصیت بودن با تاخیر و سرفا برای رفع تکلیف صادر شده است .

قطعنامه سوم (522) در تاریخ 12/7/61

پس از مشهر،با توجه به افزایش روحیه ی نیروهای ایرانی فکر تنبیه متجاور در ایرانیان قوت گرفت تا با توجه به اینکه سازمانهای بین المللی هیچ اقدام باز دارندگی را بعمل نیاورده اند پس باید خود ایران ی نسبت به تنبیه م و از کار انداختن ماشین جنگی رژیم عراق اقدام نموده تا در آتی از جانب هر م ی از جمله مجدد عراق در امان باشد .از این رو قوای ایران در تاریخ 23/4/61 یعنی 50روز پی از آزاد سازی مشهر ،عملیات رمضان را آغاز کرد که هدف آن عقب راندن نیروهای عراق و تهدید بصره بود و این ترس خود بخود برای م و سازمانهای بین المللی بوجود آمد که ممکن است نیروهای ایرانی بخواهند وارد خاک عراق شده و در آن پیشروی نمایند لذا به مرور و با پیروزی هایی که ایرانیان بدست آوردند نگرانی حامیان رژیم بعث عراق از احتمال سقوط این رزیم و ش ت آن بیشتر شد . لذا ضمن اقدام عملی کمک بسیار به از هم پاشیده عراق و حضور فیزیکینیروی انسانی و تجهیزاتی و اطلاعاتی و فنی و مستشاری از سوی ، روسیه . فرانسه ، مصر و سایر همقطاران شورای امنیت نیز در تاریخ 12/7/61یعنی کمتر از 3 ماه پس از قطعنامه ی دوم،سومین قطعنامه (522)را صادر کرد که در آن طرفین را به آتش بس فوری و عقب نشینی به مرزهای بین المللی فرا خواند . که خود بخود این موضوع متبادر می شود که قطعنامه مذبور برای بازدارندگی موفقیتهای آتی ایران صادر شده است .

در فاصله قطعنامه شماره ۵۱۴ و قطعنامه بعدی (قطعنامه ۵۲۲) دو عملیات عمده در جبهه های جنگ از طرف قوای ایران صورت گرفت. یکی عملیات رمضان که دو روز پس از قطعنامه ۵۱۴ (یعنی در ۲۳ تیر ۶۱) در محور جنوب و جنوب غربی اهواز انجام شد، دیگری عملیات مسلم بن عقیل که از تاریخ ۶۱/۷/۹، در منطقه سومار غرب انجام پذیرفت و موجب سازی مناطق زیادی از خاک ایران و نیز تسلط بر شهر مندلی عراق گردید. در نتیجه موجب نگرانی عمیق شورای امنیت شد که در نهایت منجر به صدور قطعنامه ۵۲۲ (در تاریخ ۴ اکتبر /۱۹۸۲ ۱۳۶۱/۷/۱۲) شد.

این قطعنامه نیز، مانند قطعنامه های قبلی جنبه "توصیه" داشت. با توجه به فاصله زمانی اندک بین این دو قطعنامه و با در نظر گرفتن این که در شکل، متن و محتوا، قطعنامه ۵۲۲ تفاوت چندانی با قطعنامه ۵۱۴، نداشت و با عنایت به این که تحولات عمده و مهمی نیز در جبهه های جنگ رخ نداده بود، این نتیجه حاصل می شود که صدور قطعنامه ۵۲۲، فقط پاسخی به فشار عراق و طرفدارانش در شورای امنیت بوده است، شورا تحت تاثیر آنها ناگزیر از صدور قطعنامه جدید شده که تکرار قطعنامه های پیش بوده است. البته، این قطعنامه نیز پذیرفته نشد. می توان گفت که اگر در میان قطعنامه های شورای امنیت قطعنامه ۴۷۹، را ظالمانه ترین و غیر منصفانه ترین آنها بدانیم، قطعنامه ۵۲۲، را نیز باید کم ارزشترین و کم اهمیت ترین آن به حساب آورد.

قطعنامه ی چهارم (540) در تاریخ 9/8/62

از زمان آغاز جنگ یعنی دیماه 1359 ، رژیم عراق بارها به مناطق مس ی و ای ایران حمله و تاسیسات زیر بنایی کشور را ت یب نموده بود از طرفی از همان ابتدای جنگ ، جنگ دریایی در مناطقی از خلیج فارس را آغاز کرده و کشتی های تجاری و نفتی ایران را مورد حمله قرار داده بود بطوریکه برای مدتی صدور نفت ایران متوقف گردید . پس از فتح مشهر و قدرت گرفتن نیروهای ایرانی ،ایران تهدید کرد که در صورت ادامه حملات عراق ، ایران تنگه ی هرمز را خواهد بست. با توجه به اینکه تنگه ی هرمز یکی از مناطق استراتژیک اقتصادی جهان درحد فاصلدریای عمان و خلیج فارس بود و روزانه دهها کشتی تجاری و نفتکش متعلق به کشورهای مختلف از آن عبور و مرور می د ،این تهدید برای حامیان عراق بسیار جدی و غیر قابل تحمل می نمود . شورای امنیت که تا پیش از این تاریخ ، حمله به مناطق مس ی و زیر بنایی و کشتی های تجاری ایران را محکوم نکرده بود در تاریخ 9/8/62 و پس از عملیات های والفجر مقدماتی و والفجر 1و2و3و4 از سوی قوای ایرانی و پس از آنکه ایران نیز با چند موشک مناطقی از عراق را مورد حمله قرار داد قطعنامه ی چهارم (540)را صادر کرد که در آن طرفین توصیه به توقف فوری جنگ گردیده و حمله به منطق مس ی و کشتی های تجاری محکوم شده بود .

در فاصله قطعنامه ۵۲۲، تا قطعنامه ۵۴۰، شش عملیات توسط انجام شد که موفق ترین آنها عملیات والفجر ۴ بود و شاید به همین دلیل شورا باز هم به فکر صدور قطعنامه ۵۴۰ در جلسه ۲۴۹۳ شورا در تاریخ ۳۱ اکتبر ۱۹۸۳ (۱۳۶۲/۸/۹) با ۱۲ رای موافق، سه رای ممتنع (پا تان، نیکاراگوئه و م ) و بدون رای مخالف تصویب شد.

فاصله زمانی این قطعنامه با قطعنامه قبلی بیش از یک سال است و اگر بگوییم که قطعنامه ۵۴۰، بیشتر متعاقب عملیات والفجر ۴ بوده و از آن متاثر شده است، سخنی به گزاف نیست. در آ ین پاراگراف بخش مقدماتی این قطعنامه، شورا بررسی علل جنگ را پذیرفته بود. هر چند این اعلام با سه اشکال عمده مواجه بود:

۱ این مسئله مهم (بررسی علل جنگ) در قسمت مقدماتی مطرح و در قسمت اجرایی برای آن مکانیسمی اختصاص داده نشده بود.

۲ با این که شورا پذیرفته بود که جنگی واقع شده، اما از و م سخنی به میان نیاورده بود.

۳ به مسئله ای با این اهمیت ( )، بسیار مبهم و گذرا اشاره شده بود.

با این وجود نمی توان منکر شد که همین مقدار پیشرفت نیز چرخش مهم و امید بخشی را در سلسله جلسات شورا پدید آورده بود.

قطعنامه۵۴۰ از یک جهت بی سابقه بود که در میان قطعنامه های شورای امنیت در مورد جنگ ایران و عراق به اتفاق آرا به تصویب نرسید و ۳ کشور به آن رای ممتنع دادند.

وقت تهران، حضرت آیت الله در خطبه های تهران رد قطعنامه ۵۴۰، را اعلام نمودند و توجه دادند که اصولا سیاست ایران در قبال شورای امنیت تغییر نکرده است، مگر آن که شورا سیاستهای خود را تغییر دهد. البته عراق ضمن طرح ایرادات جزئی قطعنامه ۵۴۰، را پذیرفت.

قطعنامه ی پنجم(552)در تاریخ 11/3/63

از اردبیهشت ماه سال 63جنگ کشتی ها در خلیج فارس بطور آشکار آغاز شد و با توجه به تداوم تهدید ایران به بستن تنگه هرمز _ در صورت ادامه حملات عراق به کشتی های ایرانی و حمایت غرب از عراق و مشخص شدن جدیت ایران در دفاع و احتمالا بستن تنگه هرمز ، در این صورت بود که قطعنامه ی پنجم(552)شورای امنیت در تاریخ صادر شد که در آن حفظ کشتیرانی و محکومیت حمله به کشتی های تجاری مورد تاکید قرار گرفته بود.

به دنبال انتساب چند حمله از طرف ایران به کشتی ها در خلیج فارس، شورای همکاری خلیج فارس در تاریخ ۱۴ مه ۱۹۸۴، طی شکایتی به شورای امنیت خواستار شد که شورا علیه اقدامات تلافی جویانه ایران و نقض حقوق کشتیرانی آزاد در خلیج فارس شدت عمل نشان دهد. لذا، شورای امنیت پس از بررسی شکایت در جلسه ۲۵۴۶ مورخه اول ژوئن ۱۹۸۴ (۶۳/۳/۱۱) با ۱۳ رای موافق و دو رای ممتنع قطعنامه ۵۲۲، را تصویب کرد.

به این قطعنامه ایرادهای متعددی وارد بود، از جمله این که فلسفه وجودی آن به دنبال انتساب چند حمله به کشتی ها، توسط ایران بود; اما این که این حملات از جانب ایران انجام گرفته باشد، ثابت نشده بود. این در حالی بود که شورا در برابر حملاتی که عراق به صراحت مسئولیت آنها را به عهده گرفته بود، ع العمل مناسبی نشان نداده بود. یکی دیگر از ایرادهای وارده به قطعنامه ۵۲۲، این است که از روح و مفاد قطعنامه و تصریح محکومیت حملات اخیر به کشتی های بازرگانی در مسیر بنادر کویت و عربستان این چنین مستفاد می شود که شکایت شورای همکاری خلیج فارس مورد تایید شورای امنیت قرار گرفته است، لذا روشن بود که این قطعنامه کاملا مورد قبول واقع نشد.

قطعنامه ی ششم (582)در تاریخ 5/12/64

از مهر ماه سال 63تا مهر ماه سال 64،سال فروکشی موقث آتش جنگ و آغاز اقدامات از سوی ایران برای پایان جنگ بوده است . اقدامات ایران در این سال چندان نتیجه بخش نبود . شورای امنیت هم در این دوران هیچ قطعنامه ای در حمایت از اقدامات ایران برای توقف جنگ صادر نکرد . تا اینکه در تاریخ 20/11/64قوای ایران پس از نا امیدی از تلاش سیاستمداران خود برای توقف جنگ ،دست به اجرای عملیات والفجر 8 نمود که در آن موفق به فتح فاو و اسارت تعداد زیادی از نیروهای عراق گردید .پس از موفقیت قوای ایران قطعنامه ی ششم (582)شورای امنیت در صادر شد که در آن طرفین توصیه به آتش بس فوری و عقب نشینی به مرزهای بین الملل شدند . در این قطعنامه مبادله ی اسرا نیز از طرفین در خواست شده بود .

در فاصله صدور قطعنامه ۵۴۰ تا قطعنامه ۵۸۲، چندین عملیات دیگر توسط نیروهای ایران صورت گرفت که مهمترین آنها عملیات والفجر ۸ بود که در تاریخ ۶۴/۱/۲۰، در منطقه فاو آغاز و منجر به تصرف شهر فاو در خاک عراق و قسمتهای دیگری به وسعت ۷۰۰ کیلومتر مربع شد.

والفجر ۸ یکی از موفق ترین عملیاتهای جنگی ایران بود که آثار نظامی، و روانی مهمی بر عراق و منطقه و حتی معادلات جهانی در قبال جنگ گذاشت. با این عملیات ارتباط دریایی مستقیم عراق با خلیج فارس قطع شد و نیروهای ایران به بصره و مرز عراق با کویت نزدیک شدند. اثر این عملیات آن چنان بود که چند روز پس از آن، شورای امنیت به درخواست عراق و سایر اعضای گروه هفت اتحادیه عرب تشکیل جلسه داد.

جلسات شورا دو هفته به طول انجامید و طی آن عده ای از اعضای اتحادیه عرب و نیز دبیر کل اتحادیه (شاذلی قلیبی) در سخنرانیهای خود، ایران را م خواندند و خواستار اجرای فصل هفتم منشور در مورد ایران شدند. ایران در بحثهای شورا شرکت نکرد، ولی نظرات خود را به طور غیر مستقیم از طریق دبیر کل و بعضی از اعضای شورا مطرح کرد.

به هر حال قطعنامه ای که در اصل توسط گروه اتحادیه عرب پیشنهاد شده بود، با تغییراتی در عبارات و کلمات در تاریخ ۲۴ فوریه ۱۹۸۶ (۱۳۶۴/۱۲/۵) در جلسه ۲۶۶۶ شورا به اتفاق آرا و به نام قطعنامه ۵۸۲ تصویب گردید.

در بند چهارم این قطعنامه آمده بود:

۴- شورا درخواست دارد که مبادله اسرای جنگی ظرف مدت کوتاهی پس از توقف مخاصمات با همکاری کمیته بین المللی صلیب سرخ انجام گیرد.

برای اولین بار بود که مسئله اسرای جنگی مطرح می شد و علت آن افزایش تعداد اسرای عراقی نسبت به تعداد اسرای ایرانی بود.

این قطعنامه نیز همانند قطعنامه های قبلی جنبه توصیه داشت. فاصله زمانی صدور قطعنامه ۵۵۲ تا قطعنامه ۵۸۲، یک سال و هشت ماه و بیست و پنج روز و تا قطعنامه ۵۴۰ دو سال و ۳ ماه و ۲۶ روز است. در خلال این مدت طولانی، چندین عملیات نظامی از سوی ایران صورت گرفت که از آن میان عملیات خیبر و والفجر ۸ نتایج چشمگیرتری داشتند. شورای امنیت به فاصله دو روز پس از شروع عملیات والفجر ۸ بحث خود را در مورد جنگ عراق با ایران آغاز کرد که منجر به صدور قطعنامه ۵۸۲ شد.

بدین ترتیب می توان گفت که عامل مهم در تعیین زمان صدور قطعنامه ۵۸۲ عملیات والفجر ۸ و تصرف فاو به وسیله قوای ایران بوده است. ایران در اظهار نظر راجع به قطعنامه ۵۸۲ اعلام داشت:

آن قسمت از قطعنامه که به کل موضوع جنگ و خاتمه خصومتها مربوط می شود، ناقص، بی اعتبار و غیر قابل اجرا است. تا زمانی که شورا قادر نباشد به رغم اعمال نفوذ برخی از اعضای دائم که بر اتخاذ مواضع یک طرفه اصرار می ورزند، مواضع عادلانه و صحیح مبتنی بر مسئولیتها و وظایف خود را اعمال نماید، مسئولیت ادامه جنگ بر عهده شورا است. شورا، عراق را در حمله به خاک ایران محکوم نکرده است. قطعنامه به وم حل مسالمت آمیز اختلافات اشاره دارد، ولی از نقض همه جانبه این اصل توسط عراق در هجوم به ایران ذکری نکرده است.

در مورد کاربرد سلاح شیمیایی، در قطعنامه برخورد ملایم تری از موضعگیری قبل شورا (بیانیه آوریل ۱۹۸۵) شده است. شورا در مورد حمله به هواپیمای مسافربری و تهدیدات امنیت هوایی و حمله به مناطق مس ی میبایست موضعگیری محکم تری می کرد. به هر حال ایران آماده است، در زمینه رعایت مقررات بین المللی با دبیر کل سازمان ملل متحد همکاری نماید.

عراق اعلام داشت، چنان چه ت ایران قطعنامه ۵۸۲، را رسما و بدون قید و شرط قبول و اجرا کند، عراق نیز آماده است آن را اجرا نماید. به این ترتیب این قطعنامه نیز بی اثر ماند.

قطعنامه هفتم(588) تاریخ 16/7/65

در اوا سال 64 و اوایل سال 65عملیات والفجر 9و کربلای1 از سوی ایران اجرا گردید و در این دوره بود که استراتژی دفاع متحرک عراق به ش ت انجامیده بود . پس از این تحولات در تاریخ 16/7/65قطعنامه هفتم(588)شورای امنیت صادر گردید که در آن اجرای قطعنامه ی ششم(582)مورد تاکید قرار گرفته بود .

مواردی که در رابطه با قطعنامه ۵۸۸، می توان برشمرد به شرح زیر است:

عنوان قطعنامه چون گذشته "وضعیت ما بین ایران و عراق" است و جنبه توصیه بودن قطعنامه نیز بر جای خود می باشد. ضمن آن که از نظر حجم و تعداد کلمات به کار برده شده، کوتاه ترین قطعنامه از مجموع قطعنامه های مورد مطالعه است.

در پاراگرافهای اجرایی قطعنامه ۵۸۸، مطلب تازه و جدیدی نیست، جز آن که خواستار اجرای قطعنامه ۵۸۲ شده است، درخواست دبیر کل برای شدت بخشیدن به تلاشهایش و اعلام ادامه بررسی شورا نیز تازگی ندارد. تنها در پاراگراف سوم عبارت "بررسی گزارش دبیرکل و شرایط لازم برای برقراری صلح با دوام بین دو کشور" حاوی مطلب جدیدی است.

می توان گفت که شورا با قطعنامه ۵۸۸ آ ین اتمام حجت خود را برای پذیرش قطعنامه هایی از نوع آنچه تا آن زمان صادر کرده بود، انجام داده و راه را برای تحولی اساسی و عظیم در نگرش خود نسبت به کل موضوع جنگ هموار ساخته است.

قطعنامه ۵۹۸، نه یک شبه به وجود آمد و نه محصول تفکری یک بعدی و یک جانبه بود. این قطعنامه بنایی بود که برای ایجاد آن زمینه های مناسب لازم داشت و قطعنامه های ۵۸۲ و ۵۸۸ از جمله این زمینه ها بود، زیرا اولین عبارت قطعنامه ۵۹۸ اشاره به قطعنامه ۵۸۲ دارد. از این رو اهمیت قطعنامه ۵۸۸ و پیام ویژه آن به این لحاظ است و در جنبه های دیگر فاقد ارزش چندان است. قطعنامه ۵۸۸ در همان روز تصویب (۸ اکتبر ۱۹۸۶ برابر با ۱۳۶۵/۷/۱۶) توسط دبیرکل به وزرای خارجه هر دو کشور ابلاغ شد.

عراق قطعنامه ۵۸۸ را پذیرفت و ایران توسط نامه ای که از سوی امور خارجه وقت علی اکبر ولایتی برای دبیرکل سازمان ملل ارسال شد، یکی از صریح ترین و مستدل ترین موضع گیری های خود را در قبال قطعنامه های شورای امنیت عموما و قطعنامه ۵۸۸ به ویژه اعلام کرد.

این نامه با شرح اقدامات کارانه عراق و موضع گیریهای مقطعی و دور از حقیقت شورای امنیت تا آن روز، زمینه مناسبی ایجاد کرد تا شورای امنیت، به طور جدی در موضع خود نسبت به جنگ تحمیلی تجدیدنظر نماید. دبیرکل نظریات طرفین در مورد قطعنامه ۵۸۸ را به اطلاع شورای امنیت رساند.

به این ترتیب این قطعنامه نیز سرنوشتی مشابه قطعنامه های قبلی پیدا کرد.

در فاصله صدور قطعنامه ۵۸۸ تا ۵۹۸، عملیاتهای متعددی در جبهه های جنگ صورت گرفت که مهمترین آنها سلسله عملیاتهای فتح، کربلا و نصر است.

وجه مشترک اکثر این عملیات ها این بود که در داخل خاک عراق انجام می شد و اغلب توام با موفقیت در رسیدن به اه تعیین شده بود. به این ترتیب تهدیدی بسیار فزاینده برای عراق به وجود آمده بود. به ویژه با پیشروی نیروهای ایران به سوی بصره، شورای امنیت نسبت به جنگ بیشتر حساس می شد. در همین زمان نیروی هوایی عراق حملات خود را در منطقه خلیج فارس به روی تاسیسات انتقال نفت ایران و همچنین نفتکشها گسترش داد. همچنین با بهره برداری از پایگاه های برخی از کشورهای منطقه، عراق توانست به جزایر سیری و خارک حمله کند. در چنین فضایی بود که قطعنامه ۵۹۸ به عرصه ظهور رسید.

قطعنامه هشتم (598) تیرماه 1366

در اوا سال 65 و اوایل سال66 چندین عملیات کوچک و بزرگ من جمله کربلای4و5و10 ..و نصر...4توسط نیروهای ایرانی طراحی و اجرا گردید .در عملیات کربلای 5شدیدترین درگیریهای طول جنگ در پشت دروازه های شهر بصره و تهدید بصره توسط ایران به وقوع پیوست . در این دوران موازنه ی قدرت به نفع ایران بود لذا از اسفند 65(دوباره پس از عملیات کربلای 5 )تلاشی جهانی برای تهیه و تنظیم قطعنامه هشتم شورای امنیت موسوم به 598آغاز شد و در پایان تیر ماه 66 به تصویب شورای امنیت رسید . همزمان تلاش برای افزایش تحریم اقتصادی و تسلیحاتی ایران نیز شدت گرفت . در این قطعنامه ، تصمیم به خاتمه دادن به منازعه ایران و عراق گرفته شد و آتش بس فوری و پیدا یک راه حل جامع و شرافتمندانه و عادلانه و عقب نشینی به مرزهای بین المللی و اعزام تیم نظارت به مرزهای دو کشور مورد تاکید قرار گرفت . و می توان اذعان نمود که این قطعنامه تنها قطعنامه ای بود که می توانست حد اقل خواسته های ایران تامین کند و نسبت به سایر قطعنامه های صادر شده سازمان ملل منطقی تر جلوه نماید . ایران بدلیل برخی از ملاحظات و نظامی ابتدا از پذیرش آن سر باز زد و پیش شرطهایی را برای پذیرش عنوان کردتبلیغات گسترده جهانی پیرامون قطعنامه 598، جهت تحت فشار قرار دادن ایران آعاز شد، هم زمان ایران با اعزام هیاتی، تحت عنوان گروه کار به نیویورک در خصوص مذاکرات فنی و کارشناسی، پیرامون آشنائی با طرح اجرایی دبیر کل سازمان ملل، تلویحاً موافقت خود را با پیش شرطهائی اعلام کرد. و این در شرایطی بود که عراق صریحاً طرح اجرایی دبیر کل را رد کرده بود ، در این رابطه یک کارشناس مرکز مطالعات استراتژیک در امریکا چنین گفته بود: دیپلماسی ایران در قالب طرح اجرایی دبیر کل می باید به عنوان پایه مناسبی در مذاکرات مربوط به پایان جنگ قرار یگیرد و سازمان ملل باید ، حق ایران به عنوان قربانی را بپذیرد.

شورای امنیت پس از م های فراوان و با توافقات اصولی به عمل آمده در ۲۹ تیرماه ۱۳۶۷ (۲۰ ژوئیه ۱۹۸۷ میلادی) در جلسه شماره ۲۷۵۰ خود طرح قطعنامه ای را که قبلا در خصوص کلمه به کلمه آن توافق شده بود به اتفاق آرا به تصویب رساند. طرح قطعنامه را اعضای دائم شورا تهیه کرده بودند و نظریات اعضای غیردائم نیز تا حدودی لحاظ شده بود.

قطعنامه ۵۹۸: شورای امنیت، با تایید مجدد قطعنامه ۵۸۲ خود به سال ۱۹۸۶ میلادی، با ابراز نگرانی عمیق از این که علی رغم در خواستهایش برای آتش بس، منازعه بین ایران و عراق به شدت سابق با تلفات شدید انسانی و ت یب مادی ادامه دارد، با ابراز تاسف از آغاز و ادامه منازعه، همچنین با ابراز تاسف از بمباران مراکز صرفا مس ی غیرنظامی، حملات به کشتیرانی بیطرف یا هواپیماهای کشوری، نقض قوانین بین المللی انسان دوستانه و دیگر قوانین ناظر بر درگیری مسلحانه، بویژه کاربرد سلاح شیمیایی برخلاف ا امات پروتکل ۱۹۲۵ ژنو، با ابراز نگرانی عمیق نسبت به احتمال تشدید و گسترش بیشتر منازعه، مصمم گردید به تمامی اقدامات نظامی بین ایران و عراق خاتمه بخشد، معتقد شد که می باید یک راه حل جامع، عادلانه، شرافت مندانه و پایدار بین ایران و عراق به دست آید.

با یادآوری مفاد منشور ملل متحد، به ویژه تعهد همه عضو به حل اختلافات بین المللی خود از راههای مسالمت آمیز به نحوی که صلح و امنیت بین المللی و عد به مخاطره نیفتد، با حکم به این که در منازعه ما بین ایران و عراق زمینه صلح حاصل شده است، با اقدام براساس مواد ۳۹ و ۴۰ منشور ملل متحد:

۱ - خواستار آن است که به عنوان یک قدم اولیه جهت حل و فصل (مناقشه) از راه مذاکره، ایران و عراق یک آتش بس فوری را رعایت کرده، به تمامی عملیات نظامی در زمین، دریا و هوا خاتمه داده و تمامی نیروهای خود را بدون درنگ به مرزهای شناخته شده بین المللی بازگردانند.

۲- از دبیرکل درخواست می کند که یک تیم ناظر ملل متحد را برای بررسی، تایید و نظارت بر آتش بس و عقب نشینی نیروها اعزام نماید و همچنین از دبیرکل درخواست مینماید با م طرفین درگیر، تد ر لازم را اتخاذ نموده، گزارش آن را به شورای امنیت ارائه نماید.

۳ مصرانه می خواهد اسرای جنگی آزاد شده و پس از قطع مخاصمات فعال کنونی، براساس کنوانسیون سوم ژنو ۱۲ اوت ۱۹۴۹، بدون تاخیر به کشور خود بازگردانده شوند.

۴- از ایران و عراق می خواهد با دبیرکل در اجرای این قطعنامه و در تلاشهای میانجیگرانه برای حصول یک راه حل جامع، عادلانه و شرافتمندانه مورد قبول دو طرف در خصوص تمام موضوعات موجود، منطبق با اصول مندرج در منشور ملل متحد، همکاری نمایند.

۵- از تمامی کشورهای دیگر می خواهد که حداکثر خویشتنداری را مبذول دارند و از هرگونه اقدامی که می تواند منجر به تشدید و گسترش بیشتر منازعه گردد احتراز کنند و بدین ترتیب اجرای قطعنامه حاضر را تسهیل نمایند.

۶- از دبیرکل درخواست می نماید که با م با ایران و عراق، مسئله تفویض اختیار به یک هیات بیطرف برای تحقیق راجع به مسئولیت منازعه را بررسی نموده و در اسرع وقت به شورای امنیت گزارش دهد.

۷- ابعاد خسارات وارده در خلال منازعه و نیاز به تلاشهای بازسازی با کمکهای مناسب بین المللی پس از خاتمه درگیری تصدیق می گردد و در این خصوص از دبیرکل درخواست میکند که هیات کارشناسان را برای مطالعه موضوع بازسازی و گزارش به شورای امنیت تعیین نمایند.

۸- همچنین از دبیرکل درخواست می کند که با م با ایران و عراق و دیگر کشورهای منطقه، راههای افزایش امنیت و ثبات منطقه را مورد م ه قرار دهد.

۹- از دبیرکل درخواست می کند که شورای امنیت را در مورد اجرای این قطعنامه مطلع نماید.

۱۰-مصمم است برای بررسی اقدامات بیشتر جهت رعایت و اجرای این قطعنامه در صورت ضرورت جلسات دیگری مجددا تشکیل دهد.

در تحلیل قطعنامه از نظر صوری و شکلی اهم نکات قابل توجه عبارتند از:

۱- عنوان قطعنامه ۵۹۸، نظیر قطعنامه های پیشین "وضعیت م ن ایران و عراق" نیست، بلکه برای اولین بار قطعنامه تحت عنوان "منازعه بین ایران و عراق" صادر شده است.

۲- این قطعنامه چه از نظر شکلی و چه از نظر ماهوی توصیه نیست، بلکه تصمیم برخاسته از اعتقاد شورای امنیت است و این موضوع علاوه بر محتوای قطعنامه، در آغاز پاراگرافهای ۱، ۷، ۸ و ۱۰، قسمت مقدماتی و پاراگراف ۱۰ اجرایی، صراحت دارد. اگرچه در این مورد تناقضی وجود دارد و آن این که در بعضی موارد (اشاره به تعهد تها به حل مسالمتآمیز اختلافات خود و بندهای ۳، ۴، ۵ و ۶، قسمت اجرایی قطعنامه) ح قطعنامه توصیه است، اما به هر حال ح آمریت قطعنامه غالب است.

۳- از نظر حجم و تعداد کلمات به کار برده شده،قعطنامه مفصلی است.

۴- این قطعنامه به اتفاق آرا صادر گردید.

۵- از نظر فاصله زمانی، قطعنامه ۵۹۸ با قطعنامه قبلی (۵۸۸) آن، نه ماه و نیم فاصله دارد. این بدان معنا نیست که همچون فواصل سایر قطعنامه ها، شورای امنیت جنگ عراق با ایران را به حال خود رها کرده باشد، بلکه در تمام این مدت شورا به م های فشرده خود برای تنظیم قطعنامه جامعی که فصل مشترک نظریات شورا، عراق و ایران باشد، مشغول بود.

۶- وضعیت جبهه های جنگ، به صورتی بود که نگرانی شورا رابه همراه داشت. به عبارت دیگر، اگر چه قطعنامه ۵۹۸ حاصل مدتها مذاکره و م بود، ولی مقطع زمانی صدور آن جالب است. هم احتمال تشدید و هم احتمال گسترش جنگ موجب نگرانی شورا شده بود. مقصود از تشدید جنگ، نزدیک شدن قوای ایران به بصره و عملیات پی در پی در داخل خاک عراق بود و مراد از گسترش جنگ، نزدیک شدن قوای ایران به مرزهای عراق و کویت، همچنین درگیری در خلیج فارس گسترش یافته بود. ایران قطعنامه ۵۹۸ را نه رد کرد و نه قبول. از جمله استدلالهای ایران توسط سخنگوی وقت شورای عالی دفاع، هاشمی رفسنجانی بیان شده است:

"پیش از این به علت جهت گیریهای ناعادلانه قطعنامه های شورای امنیت، ما این قطعنامه ها را نمی پذیرفتیم". اما در این قطعنامه نکات مثبتی دیدیم که حاضر شدیم، پیرامون آن مذاکره کنیم. ایران قطعنامه ۵۹۸ را به طور کلی رد نکرده است، چون در آن جای بحث می بیند. توقع دیگران این است که ما قطعنامه را کلا رد کنیم یا بپذیریم، نکته منفی آن این است که می گوید به محض شروع مذاکره و پیش از شناسایی م و محاکمه آن، آتش بس اعلام شود و ما این بند را قبول نداریم، بند مربوط به معرفی م می تواند به عنوان تنها کلید حل مسایل به شمار آید و این نکته مثبتی است، اما باید پیش از اعلام آتش بس انجام شود، ما به سو»ظن داریم و می دانیم به محض اعلام آتش بس، آنان در عمل صادق نخواهند بود.

بنابراین ما نمی توانیم چنین مخاطره ای را بپذیریم. ما میگوییم اول م معرفی شود و بعد راه برای حل مسایل جدی هموار خواهد شد. معلوم است که محاکمه و تنبیه م و بازپرداخت غرامت از همین اقدام آغاز خواهد شد. اگر این جابه جایی در بندها انجام شود، راه هموار خواهد شد.

این موضع گیری نزدیک به یک سال ادامه داشت. بهترین منطق و دلیلی که برای اتخاذ این موضع (نه رد و نه قبول) می توان اقامه کرد، این است که ایران به دلیل عدم تحقق کامل نظریاتش قطعنامه را نپذیرفت.

اما به خاطر توجهی که به اصول مورد نظر ایران در قطعنامه شده بود و به دلیل این که با توجه به شرایط و بین المللی بیش از این امکان امتیاز گرفتن از شورا وجود نداشت و اصولا به خاطر "روز مبادا" قطعنامه را رد هم ننمود.

قطعنامه نهم 19/2/67

پس از صدور قطعنامه هشتم (598). با ادامه جنگ و تمایل عراق به خاتمه جنگ در تاریخ 19/2/67قطعنامه نهم (612) شورای امنیت صادر شد که در آن کاربردسلاح های شیمیایی از سوی عراق مورد تائید قرار گرفت و اجرای فوری مفاد پروتکل ممنوعیت استفاده از گازهای شیمیایی و محکومیت کاربرد آن ها مورد توجه و تاکید قرار گرفته بود . که این وضعیت در حالی بود که تا کنون بارها و بارها در عملیاتهای مختلف ایران مورد حملات و بمبارانهای وحشتناک شیمیائی قرار گرفته بود و آثار زیانبار کاربرد این سلاح کشتار جمعی هنوز هم در ایران هر از چندی یکی را به کام مرگ می کشاند . وشهرحلبچه در مورخه 25/12/1366 مورد بمباران شیمیائی توسط رژیم عراق قرار گرفته شده بود پس این توهم بوجود آمد که شاید ایران نیز به توانائی کاربرد سلاح شیمیائی دسترسی پیدا نموده و اقدام عملی نماید . همانند جنگ ا . نفتکشها ! پس این قطعنامه با صورت باز دارندگی ایران از بکارگیری توانمیدیهای احتمالی اش صادر شد . و البته باید اعلام نمود که ایران بمباران شهر حلبچه را تهدیدی شیمیائی علیه ای خود با تلقی نمود .

قطعنامه ی دهم (620) در تاریخ 4/6/67

در اوایل سال 67 پس از نا امیدی سازمانهای جهانی از توقف پیشرفتهای ایران و نگرانی از ش ت در تئوری جنگ بدون برنده ایران و عراق مستقر در خلیج فارس دست به تحرکات وسیعی علیه ایران زد که مهمترین آن ها در تیر ماه سال 67 بود،ناو وینسنس به فرماندهی ویلیام راجرز در یک اقدام تامل بر انگیز و با اطلاع کامل از اینکه هواپیمای در حال پرواز . از نوع مسافربری بوده و مقصد و مبدا آ


بسم الله الرحمن الرحیم

در چگونگی طی ِ راه سخت عشق

الا یا ایُّها الساقی اَدِر کَاساً و ناوِلْها

که عشق آسان نمود اول ولی افتاد مشکل ها



شعر با گردش ساقی و گردش «میّ» شروع می شود که به عنوان «باء» بسم الله است.

مخاطبِ حافظ ساقی است و سخن را با او آغاز می کند زیرا اوست که «میّ» می دهد و مست می کند ولی نه «میّ انگوری» که نتواند مشکلات عالم را حل کند بلکه میّ ای که ساقی همچنان ادامه دهد و آن را بگرداند تا منقطع نشود، مثل حرکت دوری که بر ع حرکت افقی و مستقیم که پایان ناپذیر است. حافظ طالب میّ است که تمام شدنی نباشد علت آن که آن میّ باید مستدام باشد آن است که بقای عشق به بقای آن سرمستی است در حالی که در ابتدا عشق، خود را آسان می نمایاند. فرمود: ابتدا عشق خود را آسان نمود. ولی حقیقتاً آسان نیست تا بدون ادامه ی میّ دادن امکان ادامه اش باشد.

حقیقتاً راه عشق، راه سختی است و هجران ها و صبرها می طلبد و ملامت کشیدن ها دارد.

بقیه در ادامه مطلب


تبیین بیانات انقلاب در دیدار مسئولان قوه قضاییه؛

عراق در قاب سه سطح تحلیل/ هدف دیکتاتورهای منطقه؛ برهم زدن موازنه قوا در منطقه به ضرر ایران

با تحلیل محتوای فرمایشات انقلاب در دیدار مسئولان قوه ی قضاییه در خصوص عراق می توان به سه سطح تحلیل ایشان از تحولات عراق رسید که به درستی تحولات عراق با استفاده از آن ها قابل تحلیل است. نخست، سطح تحلیل داخلی، یعنی فضای عراق پیش از هجوم ؛ دوم، سطح تحلیل بین المللی، یعنی تحدید قدرت های منطقه ای؛ و سوم، سطح تحلیل منطقه ای، یعنی برهم زدن موازنه ی قوای منطقه ای به ضرر ایران.

گروه بین الملل جهان نیوز: بدون شک در روزهای اخیر، حمله ی گروهی تروریستی تحت عنوان « ت ی عراق و شام ( )» به استان های شمالی و غربی عراق و سقوط شهر موصل و برخی دیگر از ای عراق توسط این گروه، در صدر اخبار رسانه های جهان و موضع گیری های دیپلماتیک ت ها و مجامع بین المللی قرار گرفته است.

تهدیدهای مکرر و آمیخته با رنگ وبوی مذهبی، که عمدتاً با رویکرد جنگ شیعه و سنی در عراق از سوی گروه مذکور ساخته و پرداخته شده و به وسیله ی رسانه ها و سیاست مداران حامی آنان در برخی از کشورهای منطقه و جهان تبلیغ می گردد، به نوعی توجیه اعمال وحشیانه و ناامنی های روی داده در عراق توسط گروه تروریستی به شمار می رود.

تحلیل محتوای فرمایشات ی؛ سه سطح تحلیل

با تحلیل محتوای فرمایشات انقلاب در دیدار مسئولان قوه ی قضاییه در خصوص عراق می توان به سه سطح تحلیل ایشان از تحولات عراق رسید که به درستی تحولات عراق با استفاده از آن ها قابل تحلیل است.

نخست، سطح تحلیل داخلی و ملی است که در این راستا انقلاب برآن اند که عراق در بستر «حاکمیت نظام مردم سالاری است» و روال کنونی در این کشور نیز به سمت «مردم سالاری با برگزاری انتخاباتی با مشارکت خوب مردم و تعیین گزینه های مورد اعتماد مردم» است.

همچنین برآن هستند که این منازعات در اساس یک «جنگ شیعه و سنی نیست» و ناشی از «جه ها و تعصب های تعدادی عوامل بی اختیار» است. این در سطح تحلیل داخلی می گنجد. در سطح تحلیل منطقه ای، تمرکز بر کشورهای منطقه ای است که بر آتش اختلاف می دمند و در سطح تحلیل بین المللی برآن اند که «قدرت های سلطه گر غربی و به طور مشخص رژیم ایالات متحده ی » به دنبال «محروم مردم این کشور از دستاوردهایی است که علی رغم حضور و دخ به دست آورده اند که مهم ترین آن، حاکمیت نظام مردم سالاری» است. از این منظر، « از روال کنونی در عراق، یعنی برگزاری انتخاباتی با مشارکت خوب مردم و تعیین گزینه های مورد اعتماد مردم، راضی نیست، زیرا به دنبال آن است که عراق تحت سلطه قرار گیرد و افرادِ گوش به فرمان ، حاکم باشند.

مقامات یی... تلاش دارند قضایای عراق را یک جنگ مذهبی قلمداد کنند.» آنچه در عراق روی داده

همچنین به خوبی این را می داند که منافع خود و هم پیمانانش در شرایطی می تواند بهتر تأمین شود که در خاورمیانه ثبات و امنیت کم رنگ باشد. بنابراین سعی دارد با کشاندن پای سه قدرت عمده ی منطقه (ایران، ترکیه و عربستان)، به درگیری ها و ناامنی های روی داده توسط گروهی چون ، منابع مادی و معنوی این کشورها را به گونه ای فرسایشی صرف هزینه هایی نماید که کمترین نفعی برای آن ها به دنبال نخواهد داشت تا بدین وسیله، شدت رشد قدرت ی هریک از این سه کشور را کُند نماید.

است نظام سلطه با استفاده از پس مانده های رژیم صدام به عنوان مهره های اصلی و عناصر تکفیریِ متعصب به عنوان پیاده نظام، تلاش برای برهم زدن ثبات و آرامش عراق و تهدید تمامیت ارضی این کشور دارد. دعوای اصلی در عراق میان انی است که می خواهند عراق به اردوگاه ملحق شود و انی که خواهان استقلال عراق هستند. در این مقاله با تمرکز بر همین سه دیدگاه و سطح تحلیل، به تبیین این بیانات خواهیم پرداخت.

با این مقدمه، نوشتار حاضر به دنبال آن است که به تحلیل و تبیین مختصر وقایع و ناامنی های حادث شده در عراق در ابعاد داخلی، منطقه ای و بین المللی بپردازد.

نخست) سطح تحلیل داخلی: فضای عراق پیش از هجوم

در سطح داخلی و به خصوص پس از سقوط صدام در سال ۲۰۰۳، مهم ترین مطالبات مردم عراق از ت همواره تأمین امنیت و خدمات رسانی مطلوب بوده که در تمامی دوره های انتخابات برگزارشده در عراق نمود داشته است. نیاز به توضیح نیست که قطعاً پاسخ به این مطالبات بدون ایجاد و توسعه ی زیرساخت های و اقتصادی امکان پذیر نیست.

از این رو، در سومین دوره ی انتخابات پارلمانی عراق، که اخیراً برگزار شد، این مطالبات باعث گردید که بار دیگر ائتلاف ت قانون به ی نوری المالکی، بیشترین کرسی را به دست آورد. اکثریت عددی و جمعیت بیش از شصت درصدی شیعیان در عراق، در کنار دو مؤلفه ی فوق الذکر، یکی دیگر از دلایل موفقیت ائتلاف ت قانون محسوب می شود.

در کنار این موضوع، به نظر می رسد که جمعیت سنی عراق از سه طیف طرفدار ت، بی طرف و مخالف ت که برخی عشایر و عناصر افراطی را شامل می شود، تشکیل شده است که طیف سوم در میان اهل تسنن در اقلیت هستند. کردها نیز که حدود بیست درصد جمعیت عراق را تشکیل می دهند، از زمان حکومت صدام داعیه ی خودمختاری و استقلال داشته اند و کماکان این خواسته را دنبال می کنند.

روند نوپای مردم سالاری در کشوری که سال ها طعم تلخ دیکتاتوری صدام را تجربه کرده بود، با تشکیل تی هم زمان شد که مغایر خواسته ی برخی ت های مرتجع عرب منطقه و افراطیون و بعثی های ش ت خورده ای بود که در انتخابات اخیر عراق نیز این گروه ها در صحنه ی رقابت و ب قدرت به صورت مسالمت آمیز با ش ت مواجه شدند و اکثریت رأی دهندگان عراقی نشان دادند که خواهان امنیت و آرامش هستند. ش ت در صحنه ی رقابت باعث شده است که افراطیون اقلیت با حمایت های مادی و برخی ت های حامی خود، درصدد برهم زدن قاعده ی بازی به صورت یک طرفه و با توسل به اقدامات خشن باشند.

با عنایت به موارد مذکور و در پی مناطقی از عراق توسط تروریست های گروه ، شاهد موضع گیری های مشابه مراجع شیعه و همچنین اکثریت علمای اهل تسنن عراق برای بسیج عمومی و مبارزه با افراطی گری و خشونت در عراق هستیم که این مسئله نشان دهنده ی وحدت نظر شیعیان و اهل تسنن عراق برای حفظ یکپارچگی عراق و نفی خشونت و افراط با لعاب مذهبی و فرقه ای است.

دوم) سطح تحلیل منطقه ای: برهم زدن موازنه ی قوای منطقه ای به ضرر ایران

در سطح منطقه ای نیز تصور اینکه گروهی تروریستی همچون ، که در به صورت محدود فعالیت داشت، توانسته باشد بدون حمایت دلارهای عربی و سازمان دهی ترکی این گونه به امکانات و تسلیحات نظامی و لجستیکی مجهز شود و توانایی و پیشروی سریع در مناطق مهمی از عراق را به نمایش گذارد، بسیار دور از ذهن جلوه می نماید.

بدیهی ترین دلیل کشورهای عرب منطقه به ویژه عربستان که از حامیان اصلی تروریسم و افراطی گری محسوب می شود به همراه ترکیه و قدرت های غربی در حمایت های مختلف از گروه ، برهم زدن موازنه ی قوا در منطقه به ضرر ایران است. عربستان و ترکیه به دلایل مختلف، مایل نیستند که ایران در منطقه به موقعیت قدرت برتر دست پیدا کند، اولی به دلایل ایدئولوژیک و دومی به دلایل گسترش حوزه ی نفوذ. از این رو تمام تلاش خود را به کار می گیرند تا موازنه ی قدرت به نفع ایران در منطقه رقم نخورد، حتی اگر لازمه ی این کار قربانی مردم بی گناه و عراق در لوای خواسته های گروه های تروریستی و خشونت طلبی همچون و نادیده گرفتن مطالبه ی واقعی مردم عراق و که در فرایند انتخابات از صندوق های رأی بیرون آمده است، باشد.

براساس پیش بینی ها و با توجه به روند رو به رشد توسعه ی و اقتصادی عراق، در سال های آتی، عراق به یکی از تولیدکنندگان عمده ی نفت تبدیل می شود که این امر می تواند جایگاه عربستان را

بدیهی ترین دلیل کشورهای عرب منطقه به ویژه عربستان، که از حامیان اصلی تروریسم و افراطی گری محسوب می شود، به همراه ترکیه و قدرت های غربی در حمایت های مختلف از گروه ، برهم زدن موازنه ی قوا در منطقه به ضرر ایران است. عربستان و ترکیه به دلایل مختلف، مایل نیستند که ایران در منطقه به موقعیت قدرت برتر دست پیدا کند، اولی به دلایل ایدئولوژیک و دومی به دلایل گسترش حوزه ی نفوذ.

به عنوان بزرگ ترین صادرکننده ی نفت در اوپک و جهان به چالش بکشد. به همین خاطر، عربستان راه حل این مشکل بالقوه در سال های آتی را در بی ثبات و ناامن ساختن عراق امروز و نابودی زیرساخت های صنعتی و اقتصادی آن کشور جست وجو می کند.

فرایند دموکراسی و مردمسالاری در ایران، ترکیه و در عراق بعد از سقوط صدام، باعث ترس حکام خ مه و دیکتاتورها در کشورهای عربی منطقه و به ویژه عربستان، از سرایت دموکراسی خواهی به کشورهای تحت سلطه شان شده است که احتمال دارد حکومت سعودی را با توجه به پتانسیل های مناسب در بستر اجتماعی و مذهبی برای برهم زدن وضعیت فعلی، با چالش اساسی مواجه نماید. بنابراین برهم زدن ثبات و ناامن ساختن منطقه را اری موقتی برای مصون ماندن از امواج مردم سالاری و انحراف افکار عمومی محسوب می شود.

همچنین انتخابات اخیر ، که در آن بشار اسد با رأی قاطع به عنوان رئیس جمهور انتخاب گردید، سبب ناکامی عربستان و دیگر عربی شد که از گروه های مخالف بشار اسد در حمایت و هزینه های گزافی پرداخت می د. لذا عربستان می بایست این ش ت را در جایی دیگر جبران می نمود که بهترین جا، صحنه ی جغرافیایی عراق بود؛ چرا که در صورت موفقیت مزدوران ، علاوه بر جبران خسارات ناشی از ش ت در ، می تواند عقده های گذشته و تلخی های ش ت در صحنه ی عراق برای تشکیل تی همسو را نیز تلافی نماید.

از سوی دیگر، ترکیه علاوه بر اینکه تلاش دارد مانع قدرت گرفتن ایران در منطقه شود و به عنوان الگوی و بعضاً اقتصادی کشورهای ی (که در تحولات بیداری ی از سلطه ی دیکتاتورها رهایی یافته اند) مطرح شود، از حمایت گروه اه دیگری را نیز دنبال می کند. تروریست های تکفیری در عراق اکنون با دو نیروی مهم در حال جنگ هستند: ت عراق و کردهای این کشور. ت عراق به سبب حضور در محور مقاومت و همسویی با ت دمشق، دشمن بالقوه ی ترکیه به شمار می رود و کردها هم که از گذشته از سوی آنکارا به عنوان یک دشمن مهم در نظر گرفته شده اند.

به این ترتیب، آنکارا قصد دارد از طریق حمایت از تروریست های ، به نیرویی که به طور هم زمان با دو دشمن این کشور در حال نبرد است، یاری برساند. بنابراین ترکیه به دنبال استفاده ی تاکتیکی از گروه در راستای تأمین اه سیاست خارجی خود در منطقه است، در حالی که به نظر می رسد جزئی از استراتژی منطقه ای عربستان به شمار می رود.

سوم) سطح تحلیل بین المللی: تحدید قدرت های منطقه ای

در بُعد بین المللی و فرامنطقه ای شاهد آن بوده ایم که ت هایی که داعیه ی پرچمداری مبارزه با تروریسم دارند، خود در ایجاد و تشکیل گروه های تروریستی نظیر القاعده در افغانستان نقش داشته اند و از این گروه ها در راستای اه سیاست خارجی و منافع ملی خود بهره برداری نموده اند. به خاطر همین مسئله، سرویس های جاسوسی غربی به ویژه همواره سعی نموده اند در سیاست های اعلامی خود، مبارزه با تروریسم را فریاد بزنند و با این بهانه، به کشورهای مختلف لشکرکشی نمایند، ولی در سیاست های پنهان خود ایجاد و تأسیس گروه های تروریستی را دنبال نمایند تا در وقت مناسب، از آن ها در راستای استراتژی ها و تاکتیک های خود بهره برداری نمایند.

در حالی که چهره ی در شرایطی باثبات برای جهانیان قابل مشاهده است که ارمغان واقعی آن برای تمام ابنای بشر، صلح و آرامش است، تروریست های همانند حکومت افغانستان، در مناطق تحت خود قوانینی را به اجرا می گذارند که در راستای پروژه ی کلان هراسی است که توسط ت های غربی بالاخص و از طرق گوناگون دنبال می شود تا بدین وسیله، چهره ای خشن و توأم با جنگ و کشتار و مخالف با اصول انسانی از رحمانی در جهان به تصویر بکشند. متأسفانه مدعیان خادمی حرمین شریفین نیز در رسیدن به این مهم، با ترویج تعصب و جه های مذهبی، غربی را یاری و همراهی می نمایند.

و غرب با اشراف به اینکه اکثریت مردم منطقه ی خاورمیانه، اعم از شیعه و سنی،

در انتخابات اخیر عراق نیز این گروه ها در صحنه ی رقابت و ب قدرت به صورت مسالمت آمیز با ش ت مواجه شدند و اکثریت رأی دهندگان عراقی نشان دادند که خواهان امنیت و آرامش هستند. ش ت در صحنه ی رقابت باعث شده است که افراطیون اقلیت با حمایت های مادی و برخی ت های حامی خود، درصدد برهم زدن قاعده ی بازی به صورت یک طرفه و با توسل به اقدامات خشن باشند.

دیدگاه و نظر مشترک و واحدی در قبال مسئله ی فلسطین دارند، سعی د از طریق جنگ داخلی در و تجهیز و پشتیبانی گروه های تروریستی چون جبهه ی النصره و برای مقابله با محور مقاومت، نیروهای مخالف رژیم صهیونیستی را از مبارزه و مقابله با ، به سمت تقابل با یکدیگر هدایت کنند تا منافع و امنیت بیشتر از قبل تأمین گردد.

همچنین به خوبی این را می داند که منافع خود و هم پیمانانش در شرایطی می تواند بهتر تأمین شود که در خاورمیانه ثبات و امنیت کم رنگ باشد. بنابراین سعی دارد با کشاندن پای سه قدرت عمده ی منطقه (ایران، ترکیه و عربستان) به درگیری ها و ناامنی های روی داده توسط گروهی چون ، منابع مادی و معنوی این کشورها را به گونه ای فرسایشی صرف هزینه هایی نماید که کمترین نفعی برای آن ها به دنبال نخواهد داشت تا بدین وسیله، شدت رشد قدرت ی هریک از این سه کشور را کُند نماید.

در همین راستا، به نظر می رسد کشورهای غربی و حکام عرب دست نشانده ی آنان درصدد القای تحرکات تروریست های به عنوان جنگ شیعه و سنی و دامن زدن به درگیری های فرقه ای هستند تا از این طریق در بُعد داخلی، عراق را به سمت جنگ داخلی و تجزیه و در بُعد پیرامونی نیز ناامنی را در حاشیه ی مرزهای ایران دنبال کنند.

از این رو، اگر ایران به هر دلیلی درگیر توطئه ی شوم آنان و صرف هزینه هایی در این راستا شود، چه بسا با عدم رفع تحریم های اقتصادی که اکنون وجود دارد، بخواهند از این محمل شرایطی را ایجاد نمایند که ایران مجبور به کوتاه آمدن و دست کشیدن از بسیاری از حقوق و دستاوردهای صنعت هسته ای خود شود.

از سوی دیگر، شاهد آن بودیم که در سال ۲۰۰۳ به صورت یکجانبه به عراق حمله و آن را نمود که این موضوع در تعارض آشکار با اصول حقوق بین الملل بود. پس از نیز یی ها درصدد امضای موافقت نامه ی امنیتی با ت عراق بودند؛ موافقت نامه ای که با استقلال واقعی عراق مغایرت داشت و توسط نوری المالکی رد شد و هم عراق را ترک کرد. اکنون با ناامنی های ایجادشده توسط تروریست های ، به دنبال آن است که این بار برای توجیه افکار عمومی جهان، با درخواست ت عراق، پای به خاک آن کشور بگذارد تا به مبارزه با تروریست های تکفیری بپردازد؛ در حالی که خود طراح تشکیل، حمایت و تجهیز آنان بوده است.

ت های غربی و در رأس آنان ، فضایی همانند سیاه چاله در بخش هایی از عراق و ایجاد کرده اند تا افراد تندرو و افراطی سراسر جهان را به آنجا هدایت کنند و با سوءاستفاده از جهل و تعصبات تند مذهبی آنان و با تلقین جنگ های فرقه ای، این گونه افراد را به کام مرگ و نابودی بکشانند.

این مورد زمانی محتمل تر جلوه می کند که تعدادی از تروریست های از کشورهای اروپایی به یا عراق آمده اند و حال که در میدان جنگ های و عراق کارآزموده شده اند و خصلت های آنان با خشونت و وحشی گری مأنوس گردیده است، در صورت برگشت به کشورهای متبوع خود در غرب، همانند بمب ساعتی برای امنیت و شهروندان غربی عمل خواهند نمود. پس گزینه ی مطلوب برای غربی این است که این گونه افراد را در کارزار عراق و و یا شاید در آینده ای نزدیک در کارزار عربستان، سرگرم نمایند.

فرجام سخن

با جمیع مطالبی که گفته شد می توان چنین جمع بندی کرد که تروریست های تکفیری از گروهی کوچک و با حمایت دلارهای عربی و سازمان دهی و مدیریت غرب و کشورهای متحد آنان در منطقه، تبدیل به تروریست های کنونی شده اند که دارای امکانات و تجهیزات لجستیکی و نظامی پیشرفته هستند. در بدنه ی این گروه، نظامیان بعثی ش ت خورده نیز حضور دارند. اگر عربستان و غربی پدیدآورنده و حامی گروه تروریستی (که داعیه ی ب ایی امارات ی و خلافت در سرزمین های عراق و را در سر می پروراند) در سیاست های هدایتی و حمایتی خود از تروریست های تجدیدنظر نکنند، امکان تهدید امنیت و منافع این کشورها در آینده توسط آن گروه دور از انتظار نخواهد بود.

منبع: برهان


به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اقتصاددان-این مقاله به بررسی توسعه و اصلاح تأمین اجتماعی در سراسر جهان می‌پردازد. برای تحقق این مهم، در این بررسی، جهان به شش منطقه تقسیم شده است: آفریقا، آسیا و پاسیفیک، خاورمیانه، ی لاتین و کارائیب، اروپای مرکزی و شرقی و آسیای مرکزی و کشورهای پردرآمد oecd (سازمان همکاری اقتصادی و توسعه). این مقاله بر مسائل پوششی بسط یابنده در کشورهای کم‌درآمد، خصوصی‌سازی تأمین اجتماعی و همچنین اصلاحات برای مواجهه با پیر شدن جمعیت تمرکز دارد.

مقاله به هفت شیوه نظر دارد که حقوق بانشستگی ا امی را پرداخت می‌کنند.

نخست، اغلب کشورها، حقوق بازنشستگی دوران پیری را از طریق یک نظام تأمین اجتماعی تعریف‌شده بر اساس اصول بیمه اجتماعی فراهم آورده‌اند. اغلب کشورهای oecd چنین برنامه‌هایی دارند.

دوم، تعداد فزاینده‌ای از کشورها، حقوق بازنشستگی را از طریق یک برنامه مشارکتی تعریف شده حساب فردی ا امی، فراهم آورده‌اند. تعدادی از کشورهای ی لاتین این برنامه‌ها را در دهه 1990 پذیرفته‌اند.

سوم، تعدادی از کشورهایی که قبلاً مستعمره انگلستان بوده‌اند، دارای صندوق‌های حمایتی – احتیاطی ملی هستند که معمولاً حقوق بازنشستگی را در یک پرداخت واحد که مستمری بازنشستگی یک‌جا، خوانده می‌شود، پرداخت کرده‌اند.

چهارم، برنامه‌های حساب ملی، یک برنامه کم و بیش جدید است که اخیراً توسط کشورهای سوئد و لهستان، یعنی جایی که هر کارگر دارای یک حساب مشخص است، اما حساب‌ها حمایت‌شده نیستند، تدوین‌شده است. سودی که به حساب هر کارگر تخصیص می‌یابد، تغییرهای جمعیت‌شناختی و بهره‌وری فعلی و آینده را در نظر می‌گیرد.

پنجم، برخی کشورها، به کارگر این اختیار را می‌دهند که در یک برنامه تی یا یک برنامه با مدیریت بخش خصوصی مشارکت کنند. این رویکرد اغلب خارج از قرارداد خوانده می‌شود و توسط کشورهای انگلستان، ژاپن و همچنین برخی کشورهای ی لاتین مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ششم، برخی کشورها، تدوین برنامه‌های بیمه‌های بازنشستگی از سوی کارفرما را تصویب کرده‌اند. این رویکرد بیشتر در استرالیا و سوئیس مورد استفاده قرار می‌گیرد. این برنامه‌های ا امی، می‌توانند به‌عنوان برنامه‌های مشارکت تعریف‌شده یا مزایای تعریف‌شده محسوب شوند.

در سوئیس معمولاً از برنامه‌های تعادل نقدی استفاده می‌شود که یک برنامه مختلف است و جنبه‌هایی از هر دو برنامه مشارکت تعریف‌شده و مزایای تعریف‌شده را با هم ترکیب کرده است.

هفتم، برخی کشورها دارای برنامه‌های ارائه‌شده کارفرمایی شبه‌ا امی هستند که در آن اجبار یک ا ام قانونی نیست که توسط ت تحمیل شود، بلکه نتیجه یک توافق قراردادی بین اتحادیه‌های کارگری و کارفرمایانی است که اغلب کارگران کشور را زیر پوشش قرار می‌دهد.
هلند و سوئد مثال‌هایی از این قبیل کشورها هستند. سرانجام، برخی کشورها مانند سوئد و اتریش، گاه چند رویکرد را با هم ترکیب کرده‌اند.

اغلب کشورها مزایای تأمین اجتماعی را به طرق گوناگونی ارائه می‌کنند و این امر بر اساس بازنمای تفاوت‌ها در سطح توسعه و تجربه تاریخی آنهاست. این تفاوت‌ها شامل تفاوت در فلسفه‌های و تفاوت‌های فرهنگی مربوط به نقش‌های مسئولیت فردی، خانواده، کارفرمایان، بازارهای سرمایه و حکومت است. برنامه‌های تأمین اجتماعی حداقل توسط 172 کشور ارائه می‌شوند (usa,1999).

به لحاظ شیوه‌های متنوع ارائه تأمین اجتماعی، ضروری است دری م که چه چیزی چنین برنامه‌ای را تشکیل می‌دهد. یک عنصر اساسی در برنامه‌های حقوق و مزایای پیری تأمین اجتماعی، ا امی بودن آنهاست. معمولاً تصور بر این است که کارگران به میل خود برای دوران بازنشستگی پس‌انداز کافی نمی‌کنند.

تنوع برنامه‌های ا امی مزایای پیری را می‌توان با بررسی انواع مختلف برنامه‌ها مشاهده کرد (ج 1).

ج 1: انواع برنامه‌های درآمد سن پیری
 


مزایای تعریف‌شده= db
مشارکت تعریف‌شده= dc
پرداخت به مرور زمان= payg

با اینکه این روند می‌توانست بر حسب انواع برنامه‌ها – که در فوق شرح داده شد – سازماندهی شود، اما تصمیم گرفتم آن را بر حسب ناحیه جغرافیایی تدوین کنم. همچنان با توجه به اینکه تفاوت‌های زیادی در ویژگی‌های برنامه‌های تأمین اجتماعی در درون هر ناحیه از جهان مشاهده می‌شود، اما مشابهت‌های کلی نیز در نوع برنامه‌های کشورهای هم‌ناحیه وجود دارد.

به‌منظور گروه‌بندی کشورهایی که کم و بیش از لحاظ موقعیت جمعیت‌شناختی و اقتصادی و نیز نوع برنامه حقوق و مزایای پیری مشابهت‌هایی با هم دارند، این پیمایش جهان را به پنج منطقه جغرافایی – آفریقا، آسیا و پاسیفیک، خاورمیانه، ی لاتین و کارائیب، اروپای مرکزی و شرقی و آسیای مرکزی – به علاوه کشورهای پردرآمد oecd (سازمان همکاری اقتصادی و توسعه) تقسیم کرده است.

کشورهای oecd از یک عنصر وحدت‌بخشی برخوردارند. به‌عبارتی دارای اقتصاد بسیار توسعه‌ای هستند.

سازمان همکاری اقتصادی و توسعه (oecd)، همکاری اقتصادی بین کشورهای دارای اقتصاد بسیار پیشرفته را تسهیل می‌کند. جدیدترین اعضاء oecd – جمهوری چک، مجارستان، لهستان، مکزیک و کره جنوبی – نیز در بحث نواحی جغرافیایی خود مدنظر قرار می‌گیرند.

این پیمایش یک قلمرو جغرافیایی کلی دارد: در حالی که طیف وسیعی از کشورها (شامل کشورهای کوچک متعدد) را پوشش می‌دهد، اما تأکید بیشتر بر کشورهای بزرگ است، چرا که این کشورها اهمیت بیشتری به تدارک حمایت اجتماعی نسبت به دیگر کشورهای جهان می‌دهند. به لحاظ این که اغلب کارگران جهان، فاقد تأمین اجتماعی هستند و این امر به‌ویژه در مورد کارگران فقیر و کشورهای کم‌درآمد صادق است. برای آن کشورها این پیمایش به بحث در مورد مسائل «پوشش تأمین اجتماعی» می‌پردازد.

برای کشورهای با درآمد متوسط نیز توجه ویژه‌ای به خصوصی‌سازی می‌شود. در کشورهای oecd محور توجه، حمایت از سیاست‌هایی است که توانایی پرداخت مالی در مواجه با پیر شدن جمعیت هستند. طوری که در همه نواحی، تنوع رویکردهایی که به کار گرفته شده‌اند، برجسته شده است.

از آنجا که داده‌های دقیقی در مورد نرخ پوشش تأمین اجتماعی در جهان وجود ندارد، نواحی به‌طور اجمالی مورد بحث قرار می‌گیرند تا سطح پوشش نیروی کار توسط نظام‌های تأمین اجتماعی در منطقه که خود مقیاسی از سطح توسعه آنها است، به‌دست آید.

آفریقا

آفریقا فقیرترین ناحیه جهان است و شامل 25 کشور از 35 کشور بسیار کم‌توسعه‌یافته است. نیمی از تمام آفریقایی‌ها، فقیر هستند. در آفریقای نیمه‌خشک، حدود 75 درصد نیروی کار خارج از اقتصاد رسمی و عمدتاً در بخش کشاورزی معیشتی کار می‌کنند.

نرخ بیکاری اندازه‌گیری شده در نواحی شهری در بسیاری از کشورها بالاتر از 20 درصد است که همراه با بیکاری پنهان و اشتغال ناقص، موجب می‌شود درصد نیروی کاری که دچار اشتغال ناقص‌اند، حتی بالاتر باشد (گیلیون، ترنر، پیلی و لاتولیب، 2000) همچنین به لحاظ نرخ باروری بالا و انتظار زندگی نازل. آفریقا، از لحاظ ترکیب جمعیتی جوان‌ترین جمعیت را بین نواحی مختلف دارد و طی سال‌های آینده این جمعیت جوان‌تر نیز می‌شود. لذا، پیری جمعیت، برای منابع مالی تأمین اجتماعی مشکلی ایجاد نمی‌کند.

بیماری ایدز، برخی کشورهای آفریقای نیمه‌خشک را ویران کرده است. طوری که از مجموع 34 میلیون جمعیت مبتلا به ایدز جهان، 5/24 میلیون نفر در آفریقای نیمه‌خشک زندگی می‌کنند و این موضوع انتظار زندگی در آفریقای نیمه‌خشک را تا یک دهه کاهش داده است. ایدز در بوتسوانا، زیمبابوه، نامیبیا، سوازیلند و آفریقای جنوبی وحشتناک است. در آفریقای جنوبی 10 درصد جمعیت به بیماری ایدز دچار هستند. در حالی که در زیمبابوه 25 درصد جمعیت ایدز دارند. این پدیده در برخی کشورها، به لحاظ فراوانی افراد واقع در سن کار و مبتلا به ایدز، اساس اقتصادی برای حمایت از تأمین اجتماعی را از بین برده است.

برنامه‌های تأمین اجتماعی به‌طور متوسط تنها 10 درصد کارگران را پوشش می‌دهد. اغلب کارگران خارج از پوشش این برنامه‌ها، برای حمایت در مواقعی که دیگر کار نمی‌کنند، به خانوارها تکیه دارند، تنها پنج درصد کارگران زیر پوشش‌اند و در کل کشورهایی که دارای حقوق و مزایای بازنشستگی برای کارکنان تی هستند، هیچ برنامه بازنشستگی خاصی برای کارگرانی که در بخش خصوصی کار می‌کنند، ندارند.

ششمین الگوی تأمین اجتماعی که تدوین شده است تا حدی بازنمای سنت‌های استعماری مختلف و تأثیرهای بین‌المللی است، اما در برخی کشورها، بازنمای آثار کشمکش‌های مسلحانه نیز هست. نخست آفریقای شمالی، به‌علت جایی که به اروپا بسیار مؤثر بود، قدیمی‌ترین و جامع‌ترین برنامه‌های حمایت اجتماعی را دارد که با مستمری تأمین اجتماعی منطبق با اصول بیمه اجتماعی رایج در کشورهای الجزایر، مصر، لیبی، مراکش و تونس از دهه 1950 به بعد، همراه است. برای ترغیب پوشش تأمین اجتماعی در بین کاگران کشاورزی که نوعاً شمولشان در نظام تأمین اجتماعی مشکل است، ت تونس کارگران کشاورزی را نسبت به کارگران شهری، حمایت کمتری می‌کند. برای پوشش خویش‌فرماها، ت مصر به آنها اجازه داده است سطح درآمد خود را با حفظ یک سطح حداقل که با توجه به شغل فرق می‌کند، اعلام کنند.

دوم، شامل تعدادی از کشورهای آفریقای غربی فرانسه‌زبان است که در دوره استعمار، یک برنامه اختیاری به نام صندوق حقوق بازنشستگی آفریقای جنوبی تدوین د، اما تا سال‌های 1960 و 1965 یعنی پس از استقلال، هیچ‌گونه برنامه جبرانی (اجباری) ارائه ن د. با توجه به میراث مشترک و همکاری نزدیکشان از زمان استقلال، کوئه‌دایور، مالی و دیگر کشورهای ناحیه دارای برنامه‌های مشابهی بر اساس حقوق و مزایای تعریف‌شده هستند. طوری که حقوق و مزایا با توجه به طول دوره خدمت و درآمد متوسط کارگران تعیین می‌شود. در این کشورها سن 50 سالگی، سن حداقل برای برخورداری از حقوق دوران بازنشستگی است.

سوم، شامل کشورهایی است که مستعمره انگلستان بودند و برنامه‌های تأمین اجتماعی آنها معمولاً از کشورهای آفریقایی فرانسه‌زبان رایج‌تر است. البته صندوق‌های حمایتی – احتیاطی نیز در اغلب مستعمره‌های قبلی انگلیسی شامل گامبیا، گانا، کنیا، نیجریه، ساحل عاج، تانزانیا، اوگانادا و زامبیا برقرار شده است.

بسیاری از صندوق‌های حمایتی – احتیاطی، حقوق و مزایای بسیار نازلی می‌دهند و این به خاطر هزینه‌های اجرایی مدیریتی بالا، نرخ نازل یا منفی بازده و ناکامی در افزایش سقف درآمد برای اجرای برنامه‌ها است.

به لحاظ ناکامی در نحوة ارائه حقوق و مزایای کافی، بسیاری از کشورها نظام‌های پرداخت حقوق خود را به نظام‌های تأمین اجتماعی حقوق و مزایی تعریف‌شده تبدیل کرده‌اند. برنامه کوچک ساحل عاج نخستین برنامه‌ای بود که در پایان دهه 1970 به اجرا درآمد. صندوق حمایتی دوگانه نیز در دهه 1980 حقوق و مزایای نازلی می‌داد که ناشی از نرخ منفی بازده توسط صندوق بود و در سال 1991 تغییر یافت. از آن زمان، اغلب صندوق‌های حمایتی باقی‌مانده در آفریقا نیز به برنامه‌های حقوق و مزایای تعریف‌شده، تغییر وضعیت دادند. در نیجریه، ناکامی در افزایش سقف دستمزدها برای مشارکت ا امی تأمین اجتماعی به حقوق و مزایای نازلی منجر شد. نیجریه این برنامه را در سال 1994 تغییر داد. در سال 1997 تانزانیا و گامبیا نیز قانون برنامه تغییر وضعیت را تصویب د. حتی پیشنهادهایی هم برای تغییر وضعیت در کنیا و اوگانادا نیز مورد توجه قرار گرفته است.

چهارم، به‌ویژه در آفریقای جنوبی – بوتسوانا، لسوتو، مالاوی، نامیبیا، سوازیلند و زیمبابوه توسعه حقوق تأمین اجتماعی در زیمبابوه تدوین شد. در ابتدا، برنامه بر پاداش پایان کار کارگران تمرکز داشت، اما بعدا قانونی برای ایجاد برنامه حقوق و مزایای تأمین اجتماعی دوران پیری به تصویب رسید. به دنبال تصویب این قانون، بوتسوانا نیز در سال 1996 یک برنامة تأمین اجتماعی تدوین کرد.

پنجم، برخی کشورها مانند اریتره، اتیوپی، جمهوری دموکراتیک کنگو، لسوتو، سیرالئون و سومالی فاقد یک برنامه تأمین اجتماعی به واسطه کشمکش‌های مسلحانه داخلی ناکام مانده است.

کشمکش‌های داخلی و خارجی، توسعه برنامه‌های تأمین اجتماعی در اریتره، اتیوپی و سومالی را نیز به تعویق انداخته است. در لیبریا، جمهوری دموکراتیک کنگو و جمهوری کنگو نیز برنامه‌های تأمین اجتماعی به خاطر کشمکش‌های مسلحانه از بین رفته‌اند.

ششم، در حد دیگر پیوستار پوشش تأمین اجتماعی، چند کشور به ارائه برنامه‌های تأمین اجتماعی پرداخته‌اند که بیشتر بر جامعیت و فراگیری تأکید می‌کنند. بهره‌مندی از حق مستمری بازنشستگی در سن 65 سالگی در آفریقای جنوبی رایج است و حقوق و مزایا از طریق مالیات‌های عمومی تأمین مالی می‌شوند. برنامه در موریتوس یک مقرری اساسی به همه نان مسن، بدون هرگونه پیش‌شرطی می‌پردازد که با حقوق و مزایای وابسته به درآمد تکمیل می‌شود. ساحل عاج نیز یک برنامه تأمین اجتماعی برای کارگران بدون حقوق و بیکاران تدوین کرد. این برنامه جدای از برنامه بخش رسمی است و توسط یک مؤسسه مستقل اداره می‌شود. بوتسوانا نیز یک طرح حقوق بازنشستگی ثابت همگانی برای همه نان 65 سال و بیشتر دارد.

آسیا و پاسیفیک

پیر شدن جمعیت در چند دهه آینده، آسیا را بیشتر از بقیه نواحی جهان تحت تأثیر قرار خواهد داد. در حالی که در سال 1985، آسیا 28 درصد جمعیت 60 ساله و بیشتر را داشته است و پیش‌بینی شده است که این درصد در سال 2050 به بیش از 58 درصد یعنی بیش از دو برابر برسد.

خانواده گسترده در اغلب جوامع آسیایی یک امر بنیادی است. اغلب کهنسالان با یک یا چند کودک خود زندگی می‌کنند. ارزش‌های سنتی کنفوسیوسی که بر مسئولیت خانواده در حمایت از افراد مسن تأکید می‌کند، رشد برنامه‌های تأمین اجتماعی را کند کرده است. یک برنامه تأمین اجتماعی نیز در کره جنوبی در سال 1988 و در تایلند در سال 1998 تدوین شد. به لحاظ شهرنشینی و کاهش نرخ زاد و ولد، خانواده‌ها کوچک‌تر و بیشتر پراکنده شده‌اند که موجب افزایش حقوق و مزایای تأمین اجتماعی مکمل حمایت سنتی خانواده شده است.

به لحاظ پوشش، تأمین اجتماعی در این ناحیه بسیار متغیر است، اما به‌طور کلی نسبت به دیگر نواحی جهان از نظر سطوح مقایسه‌پذیری توسعه اقتصادی، کمتر توسعه یافته‌اند. یک ویژگی برجسته این ناحیه، تعداد زیادی کشورهای فاقد برنامه بیمه اجتماعی ا امی است. اغلب این کشورها مستعمره‌های سابق انگلستان هستند که دارای فاقد برنامه بیمه اجتماعی ا امی است. اغلب این کشورها مستعمره‌های سابق انگلستان هستند که دارای صندوق‌های حمایتی هستند. برای مثال کشورهای برونئی، هند، اندونزی، ما ی، نپال، سنگاپور و سری‌لانکا از طریق صندوق‌های حمایتی، حقوق و مزایای پیری را پرداخت می‌کنند.

صندوق حمایتی کارکنان که در هند بسیار گسترده است، در سال 1952 پدید آمد تا کارکنان را در اشتغال رسمی زیر پوشش قرار دهد. در سال 1995، هند تا حدی صندوق را به یک برنامه حقوق بازنشستگی از نوع مزایای تعریف‌شده، تبدیل کرد. در سال 2000 از حدود 50 درصد اعضاء مشاوران در این برنامه استفاده شد تا از پرداخت سالانه مزایای تعریف‌شده قابل پرداخت توسط طرح حقوق کارکنان حمایت مالی کنند.

مزایای باز یدی هم که به نوعی توسط صندوق‌های حمایتی ارائه می‌شود، کاری به ریسک از دست دادن بیشتر درآمد فرد بازنشسته ندارد. در کشورهایی که صندوق حمایتی دارند، به این مشکل به‌طور فزاینده‌ای اشاره شده است. صندوق حمایتی فیجی به اعضاء خود حق انتخاب بین مزایای بازنشستگی و باز یدی را می‌دهد. به‌رغم آنکه باز یدی بر حسب عبارات مطلوبی ارائه شده، اما فقط حدود 10 درصد اعضاء، این گزینه را انتخاب می‌کنند. دیگر کشورها نیز دریافته‌اند که باز یدی امری اجباری و ضروری است. در سنگاپور اعضاء صندوق حمایتی و مرکزی باید یک مبلغ حداقل را در حساب بازنشستگی خود در سن 55 سالگی داشته باشند تا از حقوق و زمایای سالانه برخوردار شوند.

کشورهایی هم که کمتر تحت تأثیر انگلستان بوده‌اند، معمولاً به تدوین برنامه‌هایی مقرری بیمه تأمین اجتماعی برای پوشش کارکنان پرداخته‌اند. این کشورها شامل کشورهای متنوعی مانند کره جنوبی، پا تان، فیلیپین و ویتنام می‌شود. پا تان به‌رغم پیوند قوی با انگلستان، در دهه 1970 یک برنامه حقوق بازنشستگی بیمه اجتماعی را پذیرفت. این گزینه ممکن است بازنمای تأثیر کشورهای عربی باشد که تقریباً همگی دارای چنین برنامه‌هایی هستند.

برنامه‌های تأمین اجتماعی در این ناحیه معمولاً خویش‌فرماها را شامل نمی‌شود و اغلب بسیاری از کارگران – برای مثال کارگران شاغل در بنگاه‌های دارای 10 نفر کارگر یا کمتر در اندونزی – را زیر پوشش قرار نمی‌دهد. بسط پوشش به‌طور گسترده آن همه کارکنان را به‌رغم اندازه بنگاهی که در آن کار می‌کنند، شامل می‌شود.

بسط پوشش حقوق بازنشستگی تأمین اجتماعی به خویش‌فرمایان، شاید بزرگترین چالش ناحیه باشد. کره جنوبی این گام را در سال 1995 از طریق متعهد ساختن زارعان، ماهیگیران و خویش‌فرمایان روستایی برای مشارکت سه درصدی درآمد خود (نرخی که هر پنج سال سه درصد اضافه می‌شود) تا به 9 درصد برسد، برداشت. اغلب کارگران خویش‌فرما، در فیلیپین زیر پوشش قرار دارند. در ویتنام، برخی گروه‌های خاص، با راهنمایی ت، به تأمین برنامه‌های حقوق بازنشستگی برای اعضاء خود پرداخته‌اند. این گروه‌ها، شامل کارگران شهری بخش غیررسمی که اعضاء تعاونی‌ها هستند و کارگران روستایی که اعضاء اتحادیه کشاورزان هستند نیز می‌شود. در برنامه کشاورزان، زارعان مشارکت سالانه‌ای معادل 80 کیلوگرم برنج می‌پردازند، که در نتیجه حدود شش کیلوگرم برنج در ماه به هنگام بازنشستگی دریافت خواهند کرد.

چندین کشور در آسیا متحمل تغییرهای ساختاری در گذار از یک اقتصاد دستوری به یک اقتصاد بازار شده‌اند. در چین، جمهوری دموکراتیک لائوس و ویتنام خدمات شهری و بنگاه‌های ای ی تا حد بسیار زیادی بخش مهمی از اشتغال رسمی را به خود اختصاص داده‌اند. اما در همه این کشورها سیاست اقتصادی می‌کوشد خدمات شهری را سامان دهد یا نقش بنگاه‌های تی را کاهش دهد و یا تعداد زیادی از بنگاه‌هایی را که زیان‌ده هستند منحل کند. در سال 1993، برنامه پوشش بازنشستگی تأمین اجتماعی اجباری کشور، چنان بسط سافت که بخش خصوصی را نیز پوشش داد. اما هنوز سطح پذیرش آن نازل است.

از اوایل دهه 1950، وقتی تأمین اجتماعی در چین شروع شد و انقلاب فرهنگی در سال 1966 به وقوع پیوست، تمام فدراسیون‌های چینی، اتحادیه‌های تجاری برنامه تأمین اجتماعی ملی که کارگران بخش تی در نواحی شهری را پوشش می‌داد، به اجرا درآوردند. کارگران در بخش‌های اشتراکی در نواحی شهری نیز زیر پوشش قرار گرفتند. اما با مزایای خاص کمتری. در طول آن دوره، تقریباً همه کارگران شهری برای ت، بنگاه‌های تی یا مزارع اشتراکی کار می‌ د و البته تقریباً همگی زیر پوشش تأمین اجتماعی بودند. با وجود این، با شروع سیاست تأمین اجتماعی چینی، ت از توجه خود به بخش شهری کاست. در پی رکود اقتصادی ناشی از انقلاب فرهنگی، بنگاه‌های تی به‌طور انفرادی مسئول تدارک مزایای بازنشستگی برای کارگران خود شدند و این امر به تدریج موجب آن شد که شبکه‌های مربوط در تمام بنگاه‌های تجدید سازمان شوند.

تغییرهای اقتصادی چین در دهه 1990 به کاهش پوشش مؤثر تأمین اجتماعی منجر شد. به‌گونه‌ای که کمتر از 50 درصد نیروی کار را شامل می‌شد. تعداد کارکنان بخش غیر تی نیز به موازات اصلاحات اقتصادی و مهاجرت از مناطق روستایی به شهری که نیروی کار شهری را دستخوش تغییر بسیار کرده بود، افزایش زیادی یافت. کارگران بخش تی هم بیش از 90 درصد نیروی کار شهری در عصر برنامه‌ریزی متمرکز را تشکیل می‌دادند، اما این رقم در سال 2000 به حدود 50 درصد رسید (لیو و مک‌کلر، 2001). برنامه‌های تأمین اجتماعی، کارگران بخش غیر تی را پوشش نمی‌دهد.
همچنین، اغلب روستاییان مسن هنوز از سوی خانواده‌ها حمایت می‌شوند. هنگ‌کنگ که نظام تأمین اجتماعی ج از چین دارد، در سال 2000 یک نظام حساب فردی ا امی را تدوین کرده است که در آن کارگران و کارفرمایان هر دو پنج درصد دستمزد خود را به حساب‌های فردی صندوق می‌پردازند و این امر یک نرخ بازده تضمین‌شده را فراهم نمی‌آورد، اما صندوق را به جبران زیان ناشی از فعالیت‌های غیرقانونی مدیران صندوق م م می‌کند.

خاورمیانه

کشورهای عرب خاورمیانه شامل برخی از غنی‌ترین و فقیرترین کشورهای جهان می‌شود. نرخ تولد بالاست. جمعیت متوسط خانواد در یمن 6/7، در عربستان سعودی 4/6 و در عراق 7/5 است. در نتیجه، کهنسالی جمعیت هنوز به‌عنوان یک مشکل اساسی تلقی نمی‌شود. به استثناء یمن که فقیر است، همه کشورها انتظارات زندگی نسبتاً بالایی دارند. طوری که انتظار زندگی در هنگام تولد برای ن در اغلب کشورها 70 سال یا بیشتر است، اما در یمن این رقم 50 است. است. در اغلب کشورها، برنامه‌های تأمین اجتماعی کم و بیش جوان بوده و همگی از سال 1950 به بعد ایجاد شده‌اند.

با توجه به مشابهت‌های فرهنگی کشورهای عربی این ناحیه، شگفت‌انگیز نیست که برنامه‌های تأمین اجتماعی آنها شباهت‌های بسیاری داشته باشند. همه برنامه‌ها، ازجمله برنامه‌های بیمه اجتماعی سنتی هستند. برخی از کشورهای ثروتمند، مانند کویت و عربستان صعودی، به بازنشستگان حقوق و مزایای بسیار بالایی می‌پردازند.

در این منطقه، عراق پیشتاز تدوین یک برنامه تأمین اجتماعی است. این کشور در سال 1956 به تأسیس یک صندوق حمایتی پرداخت و سپس در سال 1964 آن را به یک برنامه تأمین اجتماعی تبدیل کرد. در مقابل عمان برنامه تأمین اجتماعی خود را در سال 1991 آغاز کرد. برنامه (تأمین اجتماعی) در یمن نیز در همین سال یعنی در زمان اتحاد مجدد کشور به اجرا درآمد. یمن جنوبی چنین برنامه‌ای را در سال 1974 آغاز کرده بود، اما این برنامه در بین سلطان‌نشین‌های مختلف فرق می‌کرد. برنامه‌های تأمین اجتماعی این منطقه کم و بیش جوان هستند و بودجه کافی برای پرداخت حقوق و مزایای فعلی را دارند.

در حالی که به‌نظر می‌رسد نرخ‌های پوشش بیمه‌ای در این منطقه بالاتر از آفریقا و آسیا است، اما کشورهای منطقه معمولاً همه کارگران را زیر پوشش قرار نمی‌دهند. تمییز بین افراد بومی و غیربومی نیز مهم است. چرا که از ویژگی‌های بازار کار در این منطقه، تعداد زیاد کارگران مهاجر است. بحرین، عمان، عربستان سعودی و امارات متحده عربی، کارگران خارجی را زیر پوشش برنامه‌های تأمین اجتماعی قرار نمی‌دهند. در مقابل اردن کارگران مهاجر را بر یک اساس برابر با شهروندان خود می‌بیند.

برخی از کشورها به کارگران اجازه می‌دهند از مزایای (حقوق) بازنشستگی در سنینی بهره‌مند شوند که با توجه به معیارهای بین‌المللی هنوز جوان هستند. در اردن، ن و مردان می‌توانند در 46 سالگی بازنشسته شوند. در یمن، کارگران می‌توانند با 45 سال سن و 20 سال مشارکت در صندوق، بازنشسته شوند و در کویت، ن می‌توانند در 40 سالگی و با 20 سال سابقه مشارکت در صندوق، خود را بازنشسته کنند. در لبنان، ن و مردان می‌توانند از مزایای بازنشستگی در هر سنی مشروط بر 20 سال سابقه پرداخت حق بیمه برخوردار شوند.
در بحرین، کارگران می‌توانند در هر سنی از مزایای بازنشستگی بهره‌مند شوند. در حالی که به کار خود تا زمانی که سابقه مشارکت آنها به 20 سال برسد، ادامه دهند. برخی ن کارگر در 35 سالگی بازنشسته می‌شوند. با وجود این، عربستان سعودی، بحرین و عراق، همگی سن بازنشستگی را 60 سالگی قرار داده‌اند. در عربستان سعودی، کارگرانی که نتوانند به شرایط لازم برای بهره‌مند از مزایای بازنشستگی برسند، سهمی را که پرداخته‌اند، بازپس‌گیرند.

در بحرین، عراق و کویت حداقل سن بازنشستگی برای ن کمتر از مردان است. در حالی که در اردن، عربستان سعودی و حداقل سن برای هر دو جنس یکی است. در اغلب کشورها، برای بهره‌مندی از حقوق و مزایا باید فرد دیگر کار کند، یا حداقل کار در بخش‌های کاری زیر پوشش تأمین اجتماعی را متوقف سازد.

با اینکه اغلب کشورها حقوق و مزایا را بر اساس سنوات خدمت پرداخت می‌کنند، لبنان و یمن حقوق و مزایا را به‌صورت یک‌جا پرداخت می‌کنند. اغلب کشورها حقوق و مزایا را بر اساس میانگین درآمد در سال آ تعیین می‌کنند. اما در کویت بر اساس حقوق آ ین ماه و در لبنان بر اساس آ ین ماه یا میانگین حقوق 12 ماه آ (بسته به اینکه کدام بیشتر باشد) مشخص می‌شوند. کویت مزایایی (حقوق بازنشستگی) معادل 65 درصد آ ین درآمد ماهانه به علاوه دو درصد آ ین درآمد سنوات خدمت بالاتر از 15 سال را پرداخت می‌کند. این حقوق و مزایا می‌تواند بعد از 50 سالگی برای انی که از 20 سالگی به‌طور مستمر کار کرده‌اند، پرداخت شود. تا 25 درصد حقوق و مزایای بازنشستگی را می‌توان به‌طور یک‌جا دریافت کرد.

در تمام کشورهای منطقه به‌جز لبنان، کارفرمایان و کارگران هر دو در تأمین مالی تأمین اجتماعی مشارکت می‌کنند و در همه جا کارفرماها سهم بیشتری می‌پردازند. در لبنان، تنها کارفرما مشارکت دارد. در عراق شرکت‌های نفتی سهمی 20 درصدی می‌پردازند، در حالی که سهم پرداختی دیگر شرکت‌ها 12 درصد است. این مشارکت صدمات شغلی و دیگر مزایا و نیز حقوق بازنشستگی را تأمین مالی می‌کند. در عمان، ت به صندو تأمین اجتماعی تا پنج درصد کل دستمزد یارانه می‌پردازد. ترکیب انتظار از زندگی و سن نازل بازنشستگی، نظام تأمین اجتماعی در کویت را گران کرده است. برای تأمین مالی آن، ت کویت 10 درصد دستمزدهای کل را پرداخت می‌کند. در مقابل در یمن، ت شش درصد سهم کارکنان خود را می‌پردازد. در حالی که دیگر کارفرمایان سهم 9 درصدی را تقبل می‌کنند.

از آنجا که تأمین اجتماعی در اردن جوان و در حال بازسازی دارایی‌ها هستند، برای نخستین بار در سال 1995 شروع به پرداخت حقوق و مزایا کرد و در سال 1996 دارایی آن به 17 درصد gdp رسید.

ی لاتین و حوزه کارائیب

کشورهای ی جنوبی پیشتازان توسعه جهانی تأمین اجتماعی هستند. شیلی در سال 1921 نخستین کشور در (ازجمله ی شمالی) بود که یک برنامه حقوق و مزایای پیری تأمین اجتماعی تدوین کرد و پس از آن اروگوئه در سال 1928 و برزیل در سال 1934 (یک سال زودتر از ایالات متحده ) به این امر مبادرت د. همه کشورهای ی جنوبی حداقل 50 سال است که برنامه‌های تأمین اجتماعی دارند. در مقابل، در سال 1950 تنها سه کشور آفریقایی و دو کشور آسیایی برنامه حقوق و مزایای سن پیری تأمین اجتماعی داشتند (مسالاکو، 1991). با وجود این، حدود 50 سال بین ایجاد نخستین برنامه در ی جنوبی و آ ین برنامه در حوزه کارائیب فاصله وجود دارد. ترینیداد و توباگو در سال 1971 و آنتی بود و باربودا در سال 1972 برنامه تأمین اجتماعی خود را تدوین د.

در پایان قرن بیستم مجددا ی جنوبی پیشتاز شد، اما این بار در توسعه و تدوین برنامه‌های حساب شخصی. تا زمان اصلاحات در شیلی (1981)، هیچ کشوری دارای مدیریت خصوصی در برنامه‌های مستمری بازنشستگی تأمین اجتماعی نبود.

به لحاظ عملکرد ضعیف برنامه‌های تأمین اجتماعی، تعداد فزاینده‌ای از کشورها به سوی برنامه‌های مشارکت تعریف‌شده حساب فردی، روی آوردند. پس از مشاهده اصلاحات تأمین اجتماعی شیلی به‌مدت یک دهه، هفت کشور دیگر در ی لاتین به ارائه حساب‌های فردی به‌عنوان بخشی از نظام‌های تأمین اجتماعی خود پرداختند. نخستین کشورها عبارت بودند از پرو (1992)، کلمبیا (1993)، اروگوئه (1995) و مکزیک (96-1995). پس از این کشورها دو کشور فقیر منطقه یعنی بولیوی (1997) و ال‌سالوادر (1998) چنین راهبردی را پذیرفتند.

همچنین، نیکوراگوئه به تصویب یک اصلاحات زمان‌بندی‌شده برای انجام این مهم تا سال 2001 پرداخت. ونزوئلا نیز به‌زودی چنین نظامی را به مرحله اجرا درخواهد آورد. این برنامه ها حساب‌های شخصی کاملاً حمایت‌شده ارائه‌ای می‌کنند که توسط مدیران صندوق بازنشستگی بخش خصوصی مدیریت می‌شود که گاه با اقدام حکومت (که یک شرکت صندوق بازنشستگی را مدیریت کرده و با شرکت‌های بخش خصوصی برای جذب کارگران رقابت می‌کند) همراه است. خدماتی هم که کارگران دریافت می‌کنند، منوط به بازده سرمایه‌گذاری است که از حساب کارگران به‌دست می‌آید.

کشورهایی که برنامه‌های حساب فردی را پذیرفته‌اند، سه رویکرد اتخاذ کرده‌اند (مسا – لاگو، 1997). نخست، به پیروی از شیلی، کشورهای بولیوی، ال‌سالوادر و مکزیک نظام تأمین اجتماعی خود را به روی تازه‌واردان بسته‌اند و یک نظام حساب فردی مشارکت تعریف‌شده را جایگزین کرده‌اند. دیگر کشورهای ی لاتین نظام تأمین اجتماعی سنتی خود را به شکلی حفظ کرده‌اند.

دوم، آرژانتین و اروگوئه که یک نظام مختلط ارائه کرده‌اند که همه کارگران در هر دو برنامة تأمین اجتماعی سنتی و برنامه حساب فردی مشارکت دارند. در اروگوئه، کارگران کم‌درآمد تنها در برنامة تأمین اجتماعی سنتی مشارکت دارند.

سوم، کلمبیا و پرو که هر دو برنامه رقیب را دارند و کارگران می‌توانند یکی از آنها را انتخاب کنند.

در همه کشورها، تعدیل‌هایی بر اصلاحات آغازین انجام شده است. شیلی در پاسخ به انتقادهایی مبنی بر اینکه این نظام، ریسک بازار مالی را برای کارگران نزدیک به بازنشستگی افزایش داده است، صندوق‌ها را مکلف به تدارک یک صندوق تضمینی و نیز یک صندوق سرمایه‌گذاری شخصی مختلط کرده است.

این نظام‌ها با ترغیب توسعه بازارهای سهام ملی و افزایش پس‌انداز ملی تأمین اعتبار می‌شوند (پنیرا، 2001). در حالی که برخی تحلیل‌گران بر این باورند که تبدیل یک برنامه مشارکت تعریف‌شده، موجب کاهش مشارکت در این کشورها، به‌ویژه در بین کارگران کم‌مزد، کارگران موقت و کارگران بخش غیررسمی، همچنان به‌عنوان یک مشکل وجود دارد (بیلی و ترنر، 2001).

برای کاهش ریسک حقوق و مزایا برای کارگران، تعدادی نظام‌های خصوصی‌شده به‌عنوان یک ویژگی نظام خود، تضمین‌هایی را اعمال کرده‌اند (ترنر و راجنز، 2001). برای مثال در شیلی و آرژانتین، نرخ نسبی تضمین بازده تصویب‌شده، به‌گونه‌ای است که هیچ صندوق بازنشستگی نمی‌تواند نرخ بازدهی کمتر از میزان معینی، پایین‌تر از میانگین همه صندوق‌های بازنشستگی، به اعضاء بپردازند. در مکزیک، کارگران از تضمین حداقل حقوق و مزایا توسط ت برخوردارند.

اما برزیل یک برنامه تأمین اجتماعی حمایت‌نشده دارد. این برنامه، حقوق و مزایایی برابر 100 درصد میانگین حقوق سه سال آ کاری برای انی را تقبل می‌کند که حداقل 35 سال (مردان) یا 30 سال ( ن) مشارکت داشته‌اند. به لحاظ بخشندگی و پرداخت‌های بالا، این نظام با یک کمبود سالانه مواجه است که نیازمند یارانه از درآمدهای کلی ت است. برزیل یک برنامه تأمین اجتماعی برای پوشش کارگران روستایی دارد.

در حالی که در ی لاتین، حرکت به سوی نظام‌های مشارکت تعریف‌شده است. در کشورهای حوزه کارائیب که در دوره استعمار انگلیس ایجاد شدند، سیاست دور شدن از صندوق‌های حمایتی را پیش گرفته‌اند و به سوی برنامه‌های تأمین اجتماعی گرایش پیدا کرده‌اند. باهاماس، سنت کینز، سنت وینسنت و گرانادا ازجمله کشورهایی هستند که صندوق حمایتی را به یک برنامه تأمین اجتماعی سنتی تبدیل کرده‌اند.

همچنین به لحاظ وسعت بخش غیررسمی در ی لاتین و حوزه کارائیب، بسیاری از کارگران زیر پوشش تأمین اجتماعی قرار ندارند، خواه به‌دلیل نوع اشتغال و خواه به‌دلیل اینکه زیر پوشش قانون باشند. در این میان کارفرمایان نیز از پرداخت سهم خود و مشارکت اجتناب می‌کنند. آرژانتین و اروگوئه تنها کشورهایی هستند که برنامه‌های مشارکت تعریف‌شده حساب فردی دارند که کارگران خویش‌فرما را نیز به لحاظ قانونی شامل می‌شود.

جامائیکا دارای یک پوشش بیمه اجباری برای خویش‌فرماها و کارگران روستایی است، اما کاهش مشارکت، بسیار گسترده است. کاستاریکا موفق به بسط پوشش خویش‌فرماها شده است و این موفقیت تا حدی از طریق برقراری نرخ‌های مشارکتی است که نازل‌تر از نرخ مرکب برای کارفرمایان و کارکنان است.

زیر پوشش برنامة تأمین اجتماعی عمومی نیست، اما زیر پوشش برنامه‌های خاص در همه کشورهای منطقه، به‌جز کاستاریکا (که فاقد نیروی نظامی است) و بولیوی (که نیروی مسلح خود را در سال 1996 زیر پوشش تأمین اجتماعی قرار داد) است. لذا، به استثنای بولیوی، از نظام‌های مشارکت تعریف‌شده در لاتین مستثنی است.

اروپای مرکزی و شرقی و آسیای میانه

کشورهای اروپای شرقی، مرکزی و آسیای مرکزی در فرایند تبدیل اقتصادهای خود از رویکرد مار یستی به رویکرد بازار آزاد هستند تا فعالیت‌های اقتصادی خود را سازماندهی کنند. کشورهای این منطقه به لحاظ سطوح توسعه اقتصادی بسیار متفاوتند. جمهوری چک، لهستان و اسلوونی کشورهای دارای درآمد نسبتاً بالایی هستند، در حالی که آلبنای، مقدونیه و مولداوی ازجمله کشورهای کم‌درآمد می‌باشند.

برنامه‌های تأمین اجتماعی در بسیاری از این کشورها هنوز ویژگی‌هایی دارد که از نظام اقتصادی برنامه‌ریزی‌شده پیشین به ارث رسیده است و تقریباً به ارائه پوشش همگانی در دوره کمونیسم می‌پردازد و شامل حقوق بازنشستگی، تأمین اجتماعی مزایای کوتاه‌مدت نقدی و مراقبت بهداشتی می‌شود. این کشورها از طریق تضمین اشتغال، تدارک مسکن کم‌هزینه و ارائه کالاها و خدمات با یارانه بسیار زیاد، به تأمین اقتصادی مضاعف مشغولند. همچنین، بنگاه‌های تی به ارائه خدمات نقدی و به بازنشستگان و خانواده آنان می‌پردازند که شامل تسهیلات تفریحی، سفرها و وام‌های یارانه‌ای می‌شود. این ناحیه بالاترین مالیات‌های حقوق تأمین اجتماعی را دارد که به‌طور متوسط بیش از 20 درصد است. این نرخ‌های بالا، حاصل حقوق و مزایای خالص و نسبتاً بالای بازنشستگانی است که باید زیر پوشش قرار گیرند (پالاسیوس و پالارس – میزانر، 2000).

حقوق تأمین اجتماعی دوران پیری که قبلاً بخشی از نظام‌های حمایت اجتماعی – اقتصادی برنامه‌ریزی شده این ناحیه محسوب می‌شود، برای اجرا در محیط‌های اجتماعی و اقتصادی مختلفی طراحی شده بود که تا دهه 1990 ادامه داشت و از آن پس تغییرهایی رخ داد. نخست، در عصر کمونیست با اشتغال عمومی بالا و کشاورزی جمعی، پوشش بیمه‌ای بالا بود، اما با رشد بنگاه‌های بخش خوصی این پوشش کاهش یافت. انتقال به اقتصاد بازار، تعداد کراگران زیر پوشش را کاهش داد، در حالی که بر تعداد بازنشستگان افزوده شد.

دوم، در گذشته معدودی از کشورها تورم بالایی داشتند و لذا هیچ‌گونه اقدام خ ری برای شاخص‌بندی حقوق و مزایا از سوی این کشورها به‌عمل نیامد. پس از سال 1990، تقریباً همه کشورها تورم پایدار و بالایی داشتند. برای جلوگیری از زیان‌های کاهش حقوق و مزایا و نیز قدرت ید، تعدیل‌هایی انجام گرفت، بسیاری از آنها به افزایش ثابتی در سهم مشارکت پرداختند که برای همة بیمه‌شدگان ی ان بود.

در واقع چنین تعدیل‌هایی تفاوت بین حداقل و حداکثر حقوق بازنشستگی که یک عامل از سه عامل را به یک عامل از دو عامل در بلغارستان کاهش داد. در لاتویا و لتونی، حقوق بازنشستگی مبتنی بر درآمد به طرح‌واره حقوق بازنشستگی ثابت که در آن اغلب کارگران رقم ی انی دریافت می‌ د، تبدیل شد.

سومین برنامه تأمین اجتماعی برای اقتصادهای با تفاوت‌های اندک در میزان درآمدها طراحی شد و متعاقب آن تفاوت‌های درآمدی در همه کشورهای منطقه به‌طور برجسته‌ای افزایش یافت. گسترش تفاوت‌ها در درآمدها، همراه با کاهش تفاوت‌ها در حداقل و حداکثر حقوق و مزایا، موجب ن یتی در بین کارگران پردرآمد شد.

حقوق اجتماعی برای پیرانی که فاقد شرایط لازم بهره‌مندی از حقوق بازنشستگی هستند در اغلب کشورها تا پنج سال پس از سن بازنشستگی پرداخت می‌شود. حداقل حقوق بازنشستگی نیز با حداقل دستمزد در نظام قدیمی پیوند داشت. این پیوند در بین کشورهای بلغارستان، روسیه و اوکراین شدید بود. در برخی کشورها، حداقل دستمزدها در سطح نازلی نگاه داشته شده که به یک موقعیت نابرابر منجر شده است. به‌گونه‌ای که حداقل حقوق و مزایای بازنشستگی در روسیه بیشتر از حداقل دستمزد در این کشور است.

در بسیاری از کشورها از مستمری ناتوانی به‌عنوان راهی برای بازنشستگی زودهنگام استفاده می‌شود. در لهستان، بیمه‌شدگان ناتوان، حدود 40 درصد کل بیمه‌شدگان را تشکیل می‌دهند. در حالی که در کرواسی، مجارستان، مقدونیه و اسلواکی این نسبت از 20 درصد کل بیمه‌شدگان فراتر نمی‌رود.

در اغلب کشورها، نظام تأمین اجتماعی، نرخ‌های جایگزین متوسط یا نازلی را به‌رغم نظام‌هایی که پیش از این بسیار بالا بودند، ارائه می‌کنند. نرخ‌های جایگزین در اثر نبود تعدیل حقوق بازنشستگی به لحاظ تورم، نازل است و محدودیت‌ها در حساب‌های بازنشستگی حداکثر است. در روسیه و دیگر کشورهای شوروی سابق، نرخ‌های جایگزینی 40 درصد یا کمتر است. در تاجی تان، نظام تأمین اجتماعی در پرداخت مزایا به واسطه بحران مالی در کشور به‌وجود آمده بود. ماه‌ها ناتوان بود و تا حدی معلول کشمکش‌های مسلحانه داخلی و تعدیل‌های پس از فروپاشی شوروی سابق بود.

مزایای ارائه‌شده توسط نظام‌های حمایت اجتماعی موجود و جدید، برای حل مشکلات اقتصادی که فراروی بازنشستگان این ناحیه قرار دارد، کافی نسیت. بسیاری از این کشورها به باز شی در مورد برنامه‌های تأمین اجتماعی خود پرداخته و برخی برنامه‌های مشارکت تعریف‌شده را پذیرفتنه‌اند. طوری که حقوق بازنشستگی تأمین اجتماعی با حقوق بازنشستگی کارفرمایی در جمهوری چک و مجارستان، لیتوانی و لهستان انجام شده است. این برنامه‌ها تازه آغاز شده‌اند، ولی ارزشی عملکرد آنها هنوز زود است. دیگر کشورهای منطقه نیز سال‌ها است بحث در مورد اصلاحات را ادامه می‌دهند.

چند کشور نیز سن بازنشستگی را به موازات حرکت به سوی بیمه افراد توانا توسط نظام‌های تأمین اجتماعی خود، افزایش داده‌اند. این کشورها شامل بلغارستان، کرواسی، جمهوری چک، استونی، لیتوانی، مجارستان و لهستان می‌شود.

کرواسی یک نظام کاملاً حمایت‌شده اجباری را تدوین کرده است. لهستان و لیتوانی هم به تدوین برنامه‌های مشارکت تعریف‌شده تدریجی به نام برنامه‌های رقمی اقدام کرده‌اند. لیتوانی نیز نخستین کشور جهان است که یک نظام حساب رقمی را به اجرا درآورده است. در این کشور تراز حساب فردی کارگران با توجه به نرخ بازدیه برابر با نرخ رشد دستمزد مالیات‌پذیر ملی، حفظ می‌شود. در سال 1998، مجارستان نظام حساب فردی را ایجاد کرد، در حالی که نظام مزایای تعریف‌شده را به‌عنوان نظام اصلی حفظ کرد. قزاقستان یکی از جمهوری‌های اتحاد شوروی سابق است که نفت فراوانی دارد و نظام تأمین اجتماعی خود را در سال 1997 بدین طریق اصلاح کرد که از کارگران می‌خواست تا 10 درصد دستمزد خود را به حساب‌های بازنشستگی فردی که به‌طور خصوصی اداره می‌شد، واریز کنند و بدین‌وسیله نظام تأمین اجتماعی مزایای تعریف‌شده را ایجاد کرد. لهستان به‌عنوان یکی از موفق‌ترین اقتصادهای کشورهای کمونیستی سابق، در سال 1999 یک اصلاح اساسی در نظام حقوق بازنشستگی انجام داد که در آن همه کارگران در نظام حساب فردی حمایت‌شده مشارکت می‌ د. کرواسی نیز در سال 2001 یک نظام فردی حمایت‌شده را ارائه کرد (فا و پالمرا، 2001)، مقدونیه، رومانی و روسیه نیز در حال برنامه‌ریزی بر روی حساب‌های فردی هستند (پنیرا، 2001).

کشورهای oecd

کشورهای oecd دارای مسن‌ترین ساختار جمعیتی هستند و مهمترین عامل برانگیزاننده این کشورها، اصلاح ساختار تأمین اجتماعی آنهاست. در بسیاری از کشورها، جمعیت طی دو دهه آینده به واسطه نرخ نازل باروری، بسط انتظار زندگی پس از جنگ دوم جهانی به‌طور برجسته‌ای مسن‌تر می‌شود.

نخستین برنامه خدمات بازنشستگی تأمین اجتماعی در کشورهای oecd به سال‌های پایانی قرن 19 بازمی‌گردد. با شروع قرن بیستم، اتریش، بلژیک، فرانسه، آلمان و نیوزیلند دارای چنین برنامه‌هایی بودند که در آنها اغلب برنامه‌های تأمین اجتماعی، ازجمله برنامه‌های خدمات تعریف شده بود.

با وجود این، برخی کشورها یک عنصر مشارکت تعریف‌شده را در خدمات ا امی خود وارد د. برنامه‌های کارفرمایی در اتریش اساساً ازجمله برنامه‌های مشارکت تعریف‌شده هستند. در انگلستان، کارگران مجاز به عقد قراداد (نه مشارکت) مبتنی بر درآمد با تأمین اجتماعی هستند و آن را با یک برنامه مشارکت تعریف‌شده حساب فردی، تعویض می‌کنند.

ایتالیا و سوئد برنامه‌های جدیدی را آغاز کرده‌اند که ازجمله برنامه‌های مشارکت تعریف‌شده تدریجی است و «برنامه حساب ملی» خوانده می‌شود. سوئد برنامه تأمین اجتماعی خدمات تعریف‌شده را با یک حساب ملی که با اجرای برنامه‌های حساب فردی حمایت ا امی همراه می‌شد، تغییر داد و بر اساس آن کارگران، صندوق‌های خصوصی را برای اداره حساب‌های فردی انتخاب می‌کنند. اما یک ابداع در این اصلاح که مستقیماً با اثر افزایش انتظار زندگی کنار می‌آمد و هزینه‌های خدمات را که با افزایش انتظار زندگی افزایش می‌یافت، با کاهش خدمات ماهانه‌ای که توسط حساب ملی فراهم می‌شد، جبران کرد.

خدمات تأمین اجتماعی از طریق برنامه‌های خدمات تعریف‌شده را می‌توان به‌عنوان خدمات با نرخ ثابت، خدمات وابسته به درآمد یا ترکیبی از این دو ارائه کرد. برنامه تأمین اجتماعی ایرلند، خدمات با نرخ ثابت را ارائه می‌کند که ارتباطی با میزان درآمد ندارد. این امر در ایسلند، هلند و نروژ نیز مشاهده می‌شود. در همه این کشورها، خدمات، با توجه به تجربه کار به مردم پرداخت می‌شود. کانادا، دانمارک، ژاپن و هلند یک برنامه حقوق بازنشستگی جامعی دارند که شرط لازم آن کار نیست. اتریش تنها به ارائه خدمات تأمین اجتماعی ثابت می‌پردازد و به ارائه خدمات تأمین اجتماعی وابسته به درآمد نمی‌پردازد، بلکه دارای یک نظام حقوق بازنشستگی کارفرمایی ا امی است.

کشورهای انگلیسی‌زبان مانند استرالیا، کانادا، نیوزیلند، انگلستان و نیز همگی دارای نظام‌های تأمین اجتماعی هستند که بر اساس آن حقوق جبرانی نازل یا متوسطی می‌پردازند. نرخ جایگزینی متوسط درآمد در و کانادا حدود 40 درصد است. ایتالیا، پرتقال و اسپانیا نرخ جایگزینی بیش از 75 درصد دارند، در حالی که در اتریش

مقاله بررسی تأثیر نفت عراق بر اقتصاد جهان پس از سرنگونگی رژیم صدام در 35 صفحه ورد قابل ویرایش
دسته بندی علوم انسانی
بازدید ها 1
فرمت فایل doc
حجم فایل 98 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل 35
مقاله بررسی تأثیر نفت عراق بر اقتصاد جهان پس از سرنگونگی رژیم صدام

فروشنده فایل

کد کاربری 6017
کاربر

مقاله بررسی تأثیر نفت عراق بر اقتصاد جهان پس از سرنگونگی رژیم صدام در 35 صفحه ورد قابل ویرایش

فصل اول (کلیات)

طرح مساله:

حمله امریکابه عراق با وجود هزینه های کلان و اقتصادی اش برای این کشور، از دیدگاه اقتصادی گسترش و تعمیق و تحمیل رژیم سرمایه داری است، که قلب تپنده آن را نفت تشکیل می دهد. این جنگ به خاطر تصاحب منابع نفتی عراق نبود، ولی نفت همواره ماده ای استراتژیک برای اقتصاد نظام سرمایه داری محسوب می شود. از لحظ موقعیت ژئوپلتیک عراق در بطن منطقه نفت خیر خاورمیانه قرار دارد. به دلیل سیاستهای غلط حزب بعث در اقتصاد عراق، در حال حاضر بیش از 95% درآمدهای این کشور را در آمدهای حاصل از فروش نفت تشکیل می دهد.([1]) 0(یعنی اقتصاد کاملا تک محصولی) ذخایر اثبات شده نفت این کشور 115 میلیارد بشکه است که بعد از عربستان دومین کشور نفت خیز جهان است و هنوز ذخایر اثبات نشده فراوانی نیز وجود دارد. اما تولید روزانه نفت در عراق به روزی 2 میلیون و 300 هزار بشکه محدود مانده است. به دلیل آنکه در اثر جنگ صنعت نفت عراق به شدت صدمه دید و بعد از جنگ نیز تاسیسات و خطوط لوله های نفت در عراق به ویژه خط لوله شمال که نفت را از کرکوک به بندر جیحان در ترکیه انتقال می دهد، به وسیله انفجارات بمب بی مصرف ماند. در رابطه با میزان است اج نفت عراق با روزانه 1/2 میلیون بشکه نفت تولید می کند که حدود3/1میلیون بشکه آن صادر می شود. با در نظر گرفتن قیمت نفت بشکه ای 50 دلار میزان درآمدهای نفتی این کشور روزانه 56 میلیون دلار و در سال بیش از 23 میلیارد دلار خواهد بود. این در حالی است که میزان تولید نفت عراق در زمان رژیم صدام روزانه بیشمار از 9/2 میلیون بشکه بوده است. جنگ عراق موجب افزایش شاخص سهام بورس در کشورهای حاشیه خلیج فارس شد و بسیاری از شرکت های این کشورها قراردادهای پرسودی را امضا د اماکارشناسان اقتصادی عقیده دارند در دراز مدت کشورهای حاشیه خلیج فارس با بازگشت عراق به بازار نفت بیشتر از سودی که در آغاز احیای اقتصادی عراق به دست می آورند، زیان خواهند دید.([2]) با اینکه هنوز برای سخن گفتن از رونق اقتصادی عراق زود است. اما نشانه هایی وجود دارد که غول ه عراق درآینده امکان دارد به یک قدرت اقتصادی منطقه ای تبدیل شود. علاوه بر ذخایر عظیم نفتی، این کشور دارای یک نیروی کار ماهر و یک اساس مستحکم برای توسعه کشاورزی نیز می باشد. در دراز مدت، رونق اقتصادی عراق عوارض منفی برای سایر کشورهای منطقه خواهد داشت. از همه مهمتر افت قیمت نفت است. پس از اینکه عراق تولید و صادرات نفت را با ظرفیت کامل آغاز کند. قیمتها سقوط خواهند کرد و درآمدهای نفتی سایر کشورهای خلیج بین 20 تا 25 درصد کاهش خواهد یافت. بدیهی است با توجه به عملیتهای انتحاری انفجار خطوط نفت و تاسیسات نفتی عراق، تیراندازی پراکنده به نیروهای ائتلاف، غارت تجهیزات نفتی، رواج گسترده قاچاق محصولات نفتی، جملگی حکایت از آن دارند که تامین امنیت وثبات وراه اندازی تولید نفت عراق با دشواریهای فراوان مواجه است.([3]) در شرایطی که سرمایه گذاری لازم فقط برای رسیدن به سطح تولید پیش از جنگ، 7 میلیارد دلار برآورده شده است، روزانه حدود 7 تا 8 میلیون دلار هزینه اضافی نیز بر اثر عملیات ابکارانه درماههای اول پس از سرنگونی صدام بر این کشور تحمیل شده است. البته نحوه بازسازی عراق آغاز شده است و طبق طرحهای محور قرار گرفتن نفت به عنوان مهمترین منبع برای بازسازی این کشور مورد توجه قرار گرفته است. و قصد دارد صنعت نفت عراق را به طور کامل خصوصی کند. در این زمینه گفته می شود که یکی از مدیران بریتیش پترولیوم به عنوان مسئول بازسازی صنعت نفت عراق تعیین خواهد شد.

اه تحقیق:

از آنجائیکه کشور عراق دومین کشور ثروتمند جهان از لحاظ منابع نفتی است، هدف از این پژوهش آن است که تاثیرات جنگ بر کشورهای حوزه خلیج فارس، صادرات نفت عراق بر اعضای اوپک و اقتصاد جهان مورد بررسی قرار گیرد.

اهمیت تحقیق:

اهمیت این پژوهش در آن است که نشان می دهد افزایش بهای قیمت نفت و سرازیر شدن دلارهای نفتی به اقتصاد کشورهای صادر کننده نفت(به ویژه خلیج فارس وایران) آیا قادر خواهد بود موجبات توسعه این کشورها را فراهم آورد؟ یا برع همانند گذشته (مثلا زمان رژیم شاه) باعث وابستگی هر چه بیشتر این کشورها به غرب و برگشت سرمابه سمت کشورهای صنعتی خواهد شد. یا اینکه به دلایل مختلف این پطرودلارها حیف ومیل خواهدشد.

سوال اصلی:

تاثیر نفت عراق بر اقتصاد جهان پس از سرنگونی رژیم صدام چیست؟

سوال فرعی:

آیا افزایش تقاضای جهانی نفت، به سرنگونی رژیم صدام مربوط است؟

فرضیه تحقیق:

یکی از دلایل افزایش تقاضای جهانی نفت، کاهش صادرات محصولات نفتی عراق بعد از سرنگونی صدام می باشد.

متغیرها و مفاهیم عملیاتی:

کاهش دلایل افزایش تقاضای جهانی نفت چیست؟

دلایل صادرات محصولات نفتی عراق چیست؟

روش تحقیق:

روش این پژوهش مبتنی بر جستجو در سایتهای اینترنتی بوده است. کلیه منابع فارسی به جز منابع انگلیسی از اینترنت اقتباس شده است.




فصل سوم: نفت و اقتصاد جهانی

علت افزایش عوائد نفتی اوپک از سال 2003 به بعد:

اداره اطلاعات انرژی (eia) عوائد نفتی خالص اوپک در سال 2003 را 223 میلیارد دلار پیش بینی کرده است. که 19 درصد بیش از سال2002 و 16 درصد بیش از پیش بینی این سازمان در دسامبر گذشته است. بخش قابل توجهی از این افزایش در آمد، افزایش 11 درصدی قیمتهای نفت نسبت به سال گذشته است. علت این افزایش قیمتها به شرح زیر اعلام شده است: 1- ناآرامی ها و کاهش قابل توجه تولید نفت در ونزوئلا که از دسامبر سال 2002 آغاز شد.

2- زمستان سرد در شمال شرقی 3- پایین بودن مداوم ذخایر در ایالات متحده 4- جنگ عراق که منجر به کاهش صدور نفت عراق ازمیانه ماه مارس سال 2003 شد. 5- مشکلات نیجریه که باعث کاهش تولید نفت این کشور از مارس 2003 به بعد شده است. علاوه بر افزایش قیمتها، افزایش صدور نفت اوپک به میزان 8/6 درصد نسبت به سال گذشته نیز از عوامل افزایش عوائد اوپک بوده است. عوائد نفتی عراق در سال 2002 ، 4/12 میلیارد دلار بوده است. ([4])درسال 2003 عوائد نفتی این کشور با 15 درصد کاهش به 6/10 میلیارد دلار رسیده است. چندین کشور اوپک نیز در سال 2003 شاهد افزایش درآمد قابل توجهی داشته اند. در راس این کشورها عربستان قراردارد که در این سال حدود 70 میلیارد دلار درآمد داشته است. این رقم 27 درصد بیش از عواید سال 2002 یعنی 55 میلیارد دلار است. عربستان سعودی، ملی 5 ماه اول سال 2003 از بالا بودن قیمتهای نفت بهره فراوان برده وبا بهره گیری از ظرفیت مازاد خود، کمبودهای عرضه ونزوئلا، عراق و نیجریه را جبران کرده است.([5]) سایر کشورهای اوپک که در سال 2003 شاهد افزایش قابل توجه درآمد خواهند بود ، عبارتند از : الجزایر (38+ درصد) کویت (32+ درصد) امارا متحده عربی (24+درصد) ایران (23+ درصد) لیبی (25+ درصد) نیجریه وقطر (19+ درصد) عربستان سعودی با 31 در صد کل درآمد اوپک در سال 2003 بیشترین سهم را به خود اختصاص می دهد سایر تولید کنندگان عمده اوپک و سهم هر یک به شرح زیر است: امارات متحده عربی (10 درصد) ایران (10 درصد)نیجریه (9درصد)، ونزوئلا (9درصد) والجزایر(8 درصد) عوائد نفتی اوپک با نرخهای تعدیل شده نسبت به تورم د رحال حاضر قدری بالاتر از میانگین سالانه در دهه 1990 می‎باشد. اما بسیار پایین تر از فاصله سالهای 1974 تا 1985 است. دوره های رونق و رکود عواید نفتی طی 30 سال گذشته به شرح زیر است: 1973و 1979 افزایش شدید قیمتها و وقوع شوک نفتی 1986-1985، سقوط قیمتها 1991- 1990، بحران عراق و بالارفتن قیمتها، 1978- 1977 بحران اقتصادی آسیا و سقوط قیمتها، ابهام کنونی در مورد حملات تروریستی، وضعیت عراق و اقتصاد جهانی و افزایش قیمتها و ادامه این وضعیت بی ثبات، برنامه ریزی بودجه ای را در بسیاری از کشورهای اوپک با دشواری مواجه می کند. ([6]) آنچه که مسلم است دونگرانی عمده برای اعضای اوپک وجود دارد: 1- میزان تقاضای چین است و دیگری آینده عرضه نفت عراق که اگر عراق به ثبات برسد، آن وقت باید منتظر تاثیر مازاد عرضه بر بازار و سقوط قیمت نفت باشد.


تاثیر افزایش قیمت نفت بر اقتصاد کشورهای صادر کننده نفت:

قیمت نفت همچنان بیشتر از 55 دلار باقی مانده است. قیمتهای نفتی تعیین کننده مهم عملکرد اقتصاد جهانی است. درآمدهای حاصل از افزایش قیمت نفت منجر به رشد اقتصادی کشورهای تولید کننده نفت می شود. افزایش قیمت نفت و طولانی بودن آن فشار بیشتری را به اقتصاد کلان وارد می کند. برای کشورهای صادر کننده خالص نفت، افزایش قیمت به طور مستقیم، در آمد ملی حقیقی را از طریق پیشرفت دریافتی های صادراتی، افزایش می دهد که البته ممکن است بخشی از این منفعت از طریق زمان ناشی از تقاضای کمتر برای صادرات که به طور معمول نتیجه فشار بحران اقتصادی برای طرفهای تجاری است، از دست برود. طبق برآوردهای صندوق بین المللی پول با افزایش قیمتهای نفت، کشورهای اوپک رشدی نزدیک به 120 میلیارد دلار در تراز تجاری خود داشته اند که 13 درصد پایین تر از رشد اقتصاد جهانی است. مثلا در ایران طبق آمار اوپک به دلیل افزایش قیمت نفت پیش بینی می شود که اقتصادش 6 درصد رشدکند. فشار بالای قیمت به انجام سیاستهای اجباری برای اوپک منجر شده است. که یکی از این سیاستها کاهش سهم از تولیدات نفتی بوده است. به طوریکه سهم کشورهای اوپک از 40 درصد در سال 1999 به 38 درصد در سال 2003 رسیده است. براساس گزارشهای آژانس بین المللی انرژی از چشم انداز انرژی آینده دنیا سهم اوپک در سال به 40 درصد و در سال 2020 به 54 درصد خواهد رسید. از نتایج عمده افزایش قیمت نفت برکشورهای صادر کننده نفت آن است که با تغییرات در موازنه تجاری، ارزش دلار افزایش می یابد و صادر کنندگان نفت باید بخشی از درآمدهای بدست آمده را برای غلبه بر دلار صرف کنند. بدیهی است به دلیل وجود جوامع مصرفی در کشورهای نفت خیز خلیج فارس و وجود ان نالایق دراین کشورها و رقابتهای تسلیحاتی این دلارهای نفتی دوباره به سمت غرب و سرازیر خواهد شد وتوسعه در این کشورها رخ نخواهد داد.



دو پیشنهاد وسوسه انگیز سعودی ها به ت عراق/ از تهدید برای ادامه همکاری با ایران تا میانجگری برای ارتباط با ایران!

سفر غیر منتظره و اعلام نشده خارجه عربستان سعودی سوالات را بی شماری را در این باره که چه چیز «عادل الجبیر» را به بغداد کشانده و سعودی ها چه اه ی را در عراق دنبال می کنند، در اذهان ایجاد کرده است.
دو پیشنهاد وسوسه انگیز سعودی ها به ت عراق/ از تهدید برای ادامه همکاری با ایران و مقاومت تا میانجگری برای ارتباط با ایران! /آماده انتشار فوری / آقای غلامیسرویس جهان مشرق - «عادل الجبیر»، خارجه عربستان سعودی شنبه گذشته به «بغداد»، مرکز عراق سفر کرد. وی به محض ورود به پایتخت عراق مورد استقبال رسمی «ابراهیم الجعفری»، همتای عراقی خود قرار گرفت و پس از آن عازم دفتر «حیدر العبادی»، نخست و فرمانده کل نیروهای مسلح عراق شد تا با وی در خصوص آ ین تحولات عراق، منطقه و روابط میان بغداد و ریاض بحث و تبادل نظر کند.
 
عادل الجبیر در جریان دیدار خود با نخست عراق، پیروزی ها و دستاوردهای اخیر نیروهای مشترک عراق در نبرد با در شهر «موصل»، مرکز استان «نینوی»، در شمال عراق را به وی تبریک گفت و مدعی حمایت ریاض از بغداد در بازگرداندن ثبات به نقاط مختلف عراق شد.
 
پر واضح است که خارجه عربستان سعودی تنها برای تقدیم تبریک پیروزی های نیروهای عراقی و اعلام آمادگی برای ایجاد ثبات در کشوری که ریاض از عوامل اصلی بی ثباتی آن است، به بغداد سفر نکرده و این سفر، بدون شک با هدف و یا اه خاصی انجام شده است.
 
سکوت رسانه ای سعودی ها
سفر عادل الجبیر درحالی به بغداد صورت گرفت که از سال 2003 میلادی تاکنون، این اولین سفر خارجه عربستان سعودی به کشور عراق محسوب می شود. همچنین این سفر بسیار غیر منتظره و غافلگیر کننده انجام شد، به گونه ای که تا زمان اعلام خبرگزاری های عراقی، ریاض و رسانه های سعودی از درج هرگونه خبر و انتشار گزارش درباره این سفر امتناع کرده بودند.
 
دو پیشنهاد وسوسه انگیز سعودی ها به ت عراق/ از تهدید برای ادامه همکاری با ایران و مقاومت تا میانجگری برای ارتباط با ایران! /آماده انتشار فوری / آقای غلامی 
 
شرایط بسیار حساس عراق
سفر خارجه سعودی به عراق در شرایط بسیار حساسی صورت گرفته و در برهه زمانی انجام شده که نیروهای عراقی به عملیات گسترده و بزرگ خود جهت آزادسازی موصل درحالی ادامه می دهند که چندی پیش موفق شدند، محور شرقی شهر موصل را از آزاد کنند و هم اکنون عملیات آزادسازی محور غربی با سرعت چشمگیری در حال انجام است.
 
از سوی دیگر، سفر خارجه عربستان به بغداد، یک روز پس از حمله هوایی عراق به در خاک صورت گرفت و نیروی هوایی عراق برای اولین بار از سال 2003 مناطقی خارج از مرزهای عراق را که مقرهای تجهیز خودروهای انتحاری در مناطق «البوکمال» و «حصیبه» شمرده می شد، را با جنگنده های پیشرفته «اف 16» بمباران کرد تا از یک سو، حامل این پیام باشد که عراق یکی از قدرت های آینده منطقه است و امنیتش فراتر از مرزهاست و از سوی دیگر، اوج هماهنگی و همکاری نظامی و امنیتی عراق و در پروژه مبارزه با تروریسم را، آن هم در منطقه ای به نمایش بگذارد که فاصله چندانی با مرزهای عربستان ندارد.
 
اه سفر خارجه عربستان سعودی به بغداد
 به نظر می رسد، دلایل متعدد و در عین حال بسیار مهمی در پس سفر غیر منتظره و غافلگیرکننده عادل الجبیر، خارجه عربستان سعودی به بغداد وجود داشته که آل سعود را واداشته تا خارجه اشان را پس از 14 سال راهی بغداد کنند.
 
دو پیشنهاد وسوسه انگیز سعودی ها به ت عراق/ از تهدید برای ادامه همکاری با ایران و مقاومت تا میانجگری برای ارتباط با ایران! /آماده انتشار فوری / آقای غلامی 
 
- باز گرداندن عراق به جمع خود
برخی از تحلیلگران بر این باورند، یکی از مهمترین دلایل سفر الجبیر درخواست از بغداد برای جدا شدن از محور ایران و پیوستن به محور در منطقه است. به نظر می رسد، یکی از محورهای گفت و گوی خارجه عربستان با همتای عراقی خود و نخست عراق، استفاده از سیاست هویج و چماق برای جدا بغداد از محور ایران است، چون بر هیچ پوشیده نیست که باقی ماندن عراق در جمع محور مقاومت و در کنار ایران، تا چه انداره برای ارتجاع عربی زیان بار خواهد بود.
 
چه بسا این آ ین تلاش یی ها به دست عربستان سعودی برای جدا عراق از محور ایران باشد، چون پیش تر شاهد تماس های «دونالد ترامپ»، رئیس جمهوری با نخست عراق خواسته های او و پاسخ های حیدر العبادی به کاخ سفید و در ادامه سفرهای ناگهانی و بی خبر مقامات یی به بغداد بودیم که همگی بدون نتیجه بود.
 
در این راستا، می توان عادل الجبیر را فرستاده ویژه ترامپ و سفیر صلح و دوستی وی تلقی کرد تا هم درخواست ترامپ را برای چندمین بار به حیدر العبادی ابلاغ کند و هم پیام شاه سعودی مبنی بر تمایل ریاض به پایان دادن به اختلاافات فیم ن را به نخست عراق برساند و به این ترتیب باب همکاری های جدید و گسترده در حوزه های محتلف ، اقتصادی و با تمرکز بسیار بیشتر همکاری در دو حوزه امنیتی و نظامی را بگشاید.
 
در واقع و عربستان از ادامه حضور عراق در محور مقاومت و استمرار همکاری بغداد با تهران بشدت احساس خطر می کند، به ویژه پس از تیرگی روابط عربستان و مصر و مصر به عراق و تمایل به محور مقاومت، لذا تلاش می کند، به هر طریق عراق را از این محور جدا کند.
 
دو پیشنهاد وسوسه انگیز سعودی ها به ت عراق/ از تهدید برای ادامه همکاری با ایران و مقاومت تا میانجگری برای ارتباط با ایران! /آماده انتشار فوری / آقای غلامی 
 
در این راستا «جاسم محمد»، عضو فرا یون « ت قانون» عراق در پارلمان فاش کرد، الجبیر در دیدار با العبادی از وعده کمک 500 میلیون دلاری عربستان جهت بازسازی مناطق سنی نشین عراق مشروط به ج از محور مقاومت خبر داد.
 
همچنین خارجه عربستان به نخست عراق وعده داده در صورت پذیرش درخواست های ریاض و واشنگتن، عربستان اطلاعات امنیتی مورد نیاز در خصوص اماکن اختفای سرکردگان در موصل و دیگر مناطق عراق را در اختیار سرویس های امنیتی و دستگاه های اطلاعاتی عراق خواهد گذاشت.
 
 - ترسیم مرحله پسا
از سوی دیگر، برخی از صاحبنظران مسائل منطقه تاکید می کنند، سفر خارجه عربستان به بغداد چیزی جز برداشت درست سعودی ها از تحولات میدانی و امنیتی جاری در عراق و بازتاب های آن بر معادلات و موازنه های قدرت در منطقه نیست که همگی به زیان عربستان، مهمترین و بزرگترین حامی و پرورش دهنده تروریسم تکفیری در منطقه است، به همین منظور ریاض با درک شرایط و میزان تاثیر گذاری خود در مرحله آینده منطقه که باید آن را مرحله «پسا » نامید، تلاش دارد، جایی برای خود در معادلات و موازنه های آینده باز کند.
 
بر این اساس، نباید انتظار بهبود مناسبات دو طرف و یا گسترش آن را داشت، چون بر هیچ پوشیده نیست، عراق چه لطمات و ضربات سنگینی از عربستان و حمایت هایش از گروه های تروریستی فعال در این کشور متحمل شده، این موضوعی است که سعودی ها نیز به آن واقف هستند، در غیر این صورت پس از 14 سال خارجه خود را راهی بغداد نمی د.
 
دو پیشنهاد وسوسه انگیز سعودی ها به ت عراق/ از تهدید برای ادامه همکاری با ایران و مقاومت تا میانجگری برای ارتباط با ایران! /آماده انتشار فوری / آقای غلامی
 
- پایان دادن به نوار ناکامی های منطقه ای و از دست دادن مناطق نفوذ
سفر الجبیر به بغداد در برهه زمانی صورت می گیرد که عربستان سعودی در اوج ش ت ها و ناکامی های منطقه ای خود به سربرده و به موجب آنها، بسیاری از متحدین و مناطق نفوذ خود را در منطقه از دست داده است، ش ت در لبنان، تنش با مصر، اختلاف با شیوخ عرب حوزه خلیج فارس از جمله امارات متحده و قطر و عدم همراهی عمان، ناکامی در و یمن، لطمات بزرگ و ضربات جبران ناپذیری به اعتبار و مناطق نفوذ عربستان در منطقه وارد کرده است.
 
لذا ریاض تلاش می کند، با توسل به رویکرد عراق در منطقه که همواره اعلام کرده، تلاش می کند، در قبال پرونده های منطقه ای بی طرفی و فاصله ی ان خود با طرف های درگیر در این پرونده ها را حفظ کند، این ظن و گمان را در سعودی ها ایجاد کرده که با استفاده از این رویکرد بار دیگر روزنه نفوذی برای بازگشت به جایگاه گذشته اش باز یابد.
 
شرایط زمانی برای ریاض بغرنج تر می شود که شاهد بود، در سفر اخیر « » به کشورهای حوزه خلیج فارس عمان و کویت چگونه خواستار گسترش مناسبات خود با تهران شده بودند. علاوه بر اینکه سفر الجبیر به بغداد بیش از هر چیز یادآور ناکامی تلخ سعودی ها در لبنان و پیروزی حزب الله و ایران در این کشور بود و خارجه عربستان تلاش می کند، مانع تکرار آن شود.
 
دو پیشنهاد وسوسه انگیز سعودی ها به ت عراق/ از تهدید برای ادامه همکاری با ایران و مقاومت تا میانجگری برای ارتباط با ایران! /آماده انتشار فوری / آقای غلامی 
 
- تلاش برای کاستن از فشار بحران مالی
حمایت مالی و نظامی از تروریسم تکفیری در و عراق و ورود به جنگ مستقیم نظامی علیه یمن، در کنار سقوط قیمت نفت، عربستان را درگیر رکود و بحران اقتصادی کمرشکنی د و درحالی که پرونده برخی از بحران های منطقه ای مانند عراق و درحال بسته شدن است و این کشورها برای بازسازی ها نیازمند سرمایه گذاری های خارجی هستند، برخلاف ایران که اولین شانس حضور در مرحله بازسازی و آبادانی های پس از جنگ را دارد، برای عربستان هیچ شانسی نمی توان متصور بود و این ضربه ای سنگین برای اقتصاد پوسیده و درحال فروپاشی سعودی خواهد بود، لذا عربستان تلاش دارد، از دروازه بغداد روزنه ای برای تشکیل ائتلاف های جدید منطقه ای و مشارکت در این بازسازی ها بیابد.
 
بی شک تشکیل ائتلاف هایی جدید در منطقه با مشارکت عراق، مصر، ایران، ، لبنان، یمن و عمان، به هیچ وجه برای عربستان قابل تحمل و پذیرش نیست و از هیچ اقدامی جهت برهم زدن یا ممانعت از تشکیل آن فروگذاری نخواهد کرد.
 
دو پیشنهاد وسوسه انگیز سعودی ها به ت عراق/ از تهدید برای ادامه همکاری با ایران و مقاومت تا میانجگری برای ارتباط با ایران! /آماده انتشار فوری / آقای غلامی- مقابله با نفوذ منطقه ای ایران
اینکه ایران دارای روابط گسترده و بسیار نزدیک با عراق و دیگر کشورهای منطقه باشد، به هیچ وجه مورد پذیرش سعودی ها نیست، لذا تردید نداریم، یکی از اه سفر عادل الجبیر به بغداد، دادن هشدار درباره میزان نفوذ ایران در عراق و متوقف این روند است. درحالی که باید بداند، بغداد در برابر این اقدامات سعودی ها دست بسته نخواهد بود، به ویژه آنکه از اه و سیاست های آل سعود در این کشور و تحرکات آنها در کردستان و دامن زدن به خواسته های کُردها مبنی بر ج از ت مرکزی به خوبی آگاه است.
 
  - میانجیگری بین ایران و عربستان
در کنار موارد فوق الذکر، تعدادی از ناظران مسائل منطقه نیز یکی از اه سفر الجبیر به بغداد را با توجه به عراق به ایران، میانجی قرار دادن این کشور جهت پایان دادن به تنش ها و اختلافات فیم ن و منطقه ای تهران – ریاض است، به این ترتیب عراق کوتاه ترین و راحت ترین راه رسیدن به تهران و حل اختلافات با آن است، به ویژه آنکه سعودی ها به خوبی از میزان تاثیرگذاری ایران در پرونده های یمن و آگاه هستند و در این بین اگر ریاض خواهان وج از این دو بحران با متحمل شدن حداقل خسارات ها و زیان هاست، هیچ طرفی به اندازه ایران نمی تواند، به سعودی های درمانده و غرق شده در بحران های داخلی و خارجی کمک کند، اما در عین حال توجه دارند که راه تهران از بغداد می گذرد.
 
افق های پیش روی بغداد – ریاض
اگرچه یکی از مهمترین پیام های سفر عادل الجبیر به بغداد ابراز تمایل ریاض به گشودن صفحه ای جدید در مناسبات بین دو کشور و توسعه و گسترش این مناسبات در تمام سطوح و حوزه هاست، اما نگاهی گذرا به چالش ها و اختلاف دیدگاه ها و رویکردهای موجود بین دو طرف تاکید می کند که نباید انتظار افق های روشن در آینده مناسبات دو کشور داشت، نگاه طایفه ای مذهبی عربستان، دخ در مسائل داخلی عراق، اختلاف در رویکردهای منطقه ای و بین المللی، واگرایی در منافع و اه داخلی و خارجی، پیشینه و سوابق جنایت بار سعودی ها در عراق و غیره همه مسائل و موضوعاتی هستند که با یک سفر مقام سعودی حل نخواهد شد و پایان نخواهد یافت، به ویژه آنکه بسیاری از محافل عراقی درباره اه و نیات سعودی ها در آینده ابراز تردید بسیار دارند و این سفر را هیچ گاه حمل بر گشوده شدن صفحه ای جدید در روابط دو کشور ارزی نمی کنند.

مشاور عالی رئیس مجلس اعلای ی عراق اطلاعات جدیدی از وضعیت گرو تروریستی منافقین در عراق ارائه کرد و به تشریح اقدامات عراق در قبال تحولات بحرین و پرداخت.

"سید محسن حکیم" در ادامه گفتگو با خبرنگار مهر درباره آ ین اقدامات ت عراق درباره گرو تروریستی منافقین گفت : اولاً بر طبق قانون اساسی عراق هیچ سازمان تروریستی نمی تواند در عراق حضور داشته باشد یا حامی مالی این گروهها باشد.

آ ین خبرها درباره وضعیت منافقین و موضع مجلس اعلا


وی با بیان این مطلب افزود: آقای عبدالعزیز حکیم در سال ۲۰۰۳ فرمانی صادر کرد مبنی بر اینکه منافقین باید خاک عراق را ترک کنند و تمام دفاتر آنها پلمپ شود و اتباع عراقی که مورد ظلم و ستم قرار رفته اند، حق دارند در دادگاه ها علیه منافقین شکایت کنند که متاسفانه با دخ این فرمان اجرا نشد.

حکیم تصریح کرد: پس از آن نیز تصمیمات قاطعی از سوی هیئت ان و نیز پارلمان اتخاذ شد، اما این مسئله با وقت کشی بین المللی به اجرا درنیامد، اما بار دیگر در سال جاری نیز هیئت ان و ت عراق اعلام د که در پایان سال ۲۰۱۱ منافقین باید خاک عراق را ترک کنند.
حکیم اظهار داشت : تعداد منافقین سه هزار و ۳۰۰ نفر است که ۹۱۲ نفر از آنها در گذشته دارای اقامت از یکی از کشورهای اروپایی بودند، بنابراین ت عراق تلاش می کند با رایزنی های خود با اتحادیه اروپا منافقین به این کشورها منتقل شوند.

وی با بیان این مطلب افزود:

در همین راستا با توجه به عفو عمومی معظم انقلاب ی ایران بسیاری از این افراد مایل به بازگشت به ایران هستند که رقم آنها بیش از هزار نفر است. البته ایران نزدیک به ۷۰ نفر از این افراد را درفهرست سیاه خود قرار داده است و به غیر از این بقیه می توانند به ایران باز گردند.

مشاور عالی رئیس مجلس اعلای ی عراق اظهار داشت : ت عراق در حال انجام گفتگوهایی با سازمان ملل، اتحادیه اروپا و کمیساریای عالی پناهندگان و نیز کمیته بین المللی صلیب سرخ تا هر سریعتر منافقین تا پایان سال جاری میلادی خاک عراق را ترک کنند.

وی درباره تلاش برخی گروه های عراق برای ممانعت از وج منافقین از این کشور به مهر گفت : البته برخی گروه هایی که هوادار بعثی ها هستند تلاش می کنند مانع وج منافقین از عراق شوند. منافقین در دوران صدام یکی از دستگاه های تابع رژیم عراق بودند و در جنایات این رژیم دست داشتند و همچنین اسنادی در این زمینه وجود دارد و شکایات متعددی نیز علیه این افراد هم اکنون در دادگاه های عراق مطرح است جنایاتی مثل کشتار شیعیان و کردها در انتفاضه ۱۹۹۱ و غصب سرزمینهای مردم عراق

حکیم با بیان این مطلب افزود: جالب است بگویم هیچ سندی در وزارت خارجه عراق وجود ندارد که مشروعیت حضور منافقین در عراق را تایید کند به این معنا که طبق کنوانسیون یکم ژنو همچنین پروتکل تکمیلی ۱۹۶۸ که پناهندگی باید حتما با سند باشد یعنی حضور یک تبعه خارجی در کشوری یا با روادید است یا با اقامت یا با پناهندگی انسانی و و غیر از این راه دیگری وجود ندارد که منافقین هیچکدام از آنها را ندارند بلکه برع اسنادی وجود دارد مبنی بر اینکه کمیساریای عالی پناهندگان از آنها سئوال می کند آیا می خواهید در عراق پناهنده شوید می گویند خیر.

بنابراین این افراد بر چه اساسی و چه توجیهی می خواهند در عراق باقی بمانند پس علاوه بر اینکه هیچ سندی برای توجیه بقای منافقین در عراق وجود ندارد آنها تروریست نیز محسوب می شوند و حتی قوانین عراق را زیر پا می گذارند به عنوان مثال سه سال پیش عراق به طور رسمی به آنها اعلام کرد که حق هیچگونه ارتباط گیری و فعالیت و تبلیغاتی و وج از اردوگاه اشرف را ندارند که منافقین همه این قوانین را نقض می کنند بنابراین ت عراق موظف است از حاکمیت ملی عراق دفاع کند و هرچه سریعتر منافقین را ا اج کند.

وی درباره موضع مجلس اعلای ی عراق در این باره گفت: مجلس اعلا معتقد است ت عراق با تاخیر چند ساله اقدام به ا اج منافقین می کند و ت عراق موظف است هرچه سریعتر این کار را انجام دهد.

حکیم درباره اینکه چه کشورهایی اعلام آمادگی د تا منافقین به آنها منتقل شوند، اظهار داشت : بحثی بود که منافقین به کشورهایی مثل زلاندنو و شیلی منتقل شوند که این کشورها نیز قبول ن د چون به هر حال منافقین یک گروه تروریستی محسوب می شوند ولی الان بحث است به اتحادیه اروپا یا خود بروند، اما تا کنون کشور خاصی در این زمینه اعلام آمادگی نکرده است.

این مقام عراقی خاطرنشان کرد: البته فشارهایی بر ت عراق وارد است که مهلت زمانی بیشتری برای وج منافقین از عراق داده شود. این فشارها از سوی سازمان های بین المللی، اتحادیه اروپا و اعمال می شود، اما تا کنون عراق زیر بار نرفته است و ما امیدواریم با این مسئله موافقت نکند.

موضع عراق در خصوص تحولات

حکیم درباره موضع ت عراق درباره تحولات نیز گفت : عراق با نگرانی شدید تحولات را پیگیری می کند برای اینکه ما معتقدیم در باید اصلاحات صورت گیرد و این امر باید از طریق را ارهایی که ساختار شکن نباشد انجام شود.

وی درباره اینکه چرا عراق همیشه در نشست اتحادیه عرب درباره و تصمیمات این اتحادیه رای ممتنع داده است، گفت : این را باید از ت عراق سئوال کنید. به هر ترتیب ت عراق نباید با فشار با تعامل کند ما باید راه گفتگو را برای باز کنیم تا اصلاحات انجام شود به هر حال یک سیستمی در سالیان سال وجود داشته است، اما خود سوری ها اکنون به اجماع معتقدند در باید اصلاحات و اداری انجام شود، اما این نیازمند وقت است و فشار بر راه حل مناسبی نیست.

حکیم اظهار داشت : آنچه مسلم است موضع اتحادیه عرب در قبال باعث بغرنج تر شدن اوضاع می شود و این یک راه حل منطقی نیست به هر ترتیب جزئی از منطقه است و هر گونه تغییر ناگهانی و غیرطبیعی در این کشور می تواند تاثیرات منفی بر عراق داشته باشد مثل درگیری های مرزی در عراق و که بعضاً شاهد آن هستیم.

وی با بیان این مطلب افزود: گروه های تروریستی زیادی که می خواهند عراق را محل اقدامات تروریستی خود قرار دهند که این سبب می شود کل وضعیت عراق تحت تاثیر قرار گیرد. ت عراق تمام توان خود را برای حفاظت از مرزهای این کشور به کار گرفته است، اما به هر حال مرزهای عراق و بسیار وسیع و صحرایی است و ما آنقدر پست مرزبانی نداریم و نمی توانیم در یک زمان همه را کنترل کنیم قطعاً ت عراق با مشکلاتی در این زمینه روبرو است.

موضع عراق در قبال انقلاب مردم بحرین
مشاور رئیس مجلس اعلای ی عراق درباره اینکه این کشور چه اقداماتی را برای حمایت از مردم مظلوم بحرین اتخاذ کرده است؟ گفت : ت و گروه های عراق اقدامات آل خلیفه در سرکوب معترضان بحرینی را محکوم می کنند.

حکیم در ادامه گفت: علاوه بر تظاهرات مردمی عراق در حمایت از ملت بحرین و صدور بیانیه مقامات عراقی در محکوم جنایات آل خلیفه، مجلس اعلای ی عراق به طور مستمر با طرف های ذیربط در بحرین و برای حل بحران این کشورها رایزنی کرده است که من نمی توانم جزئیات آنها را ذکر کنم تا جایی که بحرین سفارت و کنسولگری خود را در عراق تعطیل کرده است و تمام پروازهای خود را به عراق به ویژه پروازهای شرکت خلیج(فارس) و گلف ایر را تعطیل کرده است و در واقع در حال حاضر بین دو کشور ارتباطی وجود ندارد.


آخرین مطالب

آخرین جستجو ها