جستجوی عبارت ابتدای فلسفه



فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنی حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنی حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویرسخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنی حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویرسخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویرسخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویرسخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویرسخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ


فیلسوف حکیم ارد بزرگ + hakim orod bozorg + بزرگترین فیلسوف جهان + بزرگترین فلاسفه جهان + سخنان حکیمانه + شمند + سخنان بزرگان + اردبزرگ + ارد بزرگ + orod + orod bozorg + filsof irani + فیلسوف ایرانی + تصاویر سخنان بزرگان + فلسفه + نابغه فلسفه + اسطوره فلسفه ایران زمین + مجتبی شرکا + mojtaba shoraka + مجتبی شرکاء ، حکیم اردبزرگ

مجموعه واژه های سرچ شده در این وبلاگ : درباره فیلسوف  ارد بزرگ . مواضع حکیم ارد بزرگ . گفتمان حکیم ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ کیست . زندگینامه و فلسفه ارد بزرگ . سخنان بزرگان در مورد غم و اندوه . ارد بزرگ بیوگرافی . نصایح ارد بزرگ . حکیم ارد . ارد کیست ؟ . آراد کبیر . حکمت امیز بودن بزرگمهر . فیلسوف بزرگ نامه در روز تولد . سامان ارد کشور . ارد بزرگ ویکی پدیا  . زندگی نامه ارد بزرگ . ارد بزرگ کیست . جملات زیبای ارمنی . ملیت حکیم ارد بزرگ بیوگرافی . زندگی نامه ارد  . آثار ارد بزرگ . حکیم ارد بزرک کیست . بهترین فیلسوف جهان .  ارد بزرگ ویکیپدیا  . great orod . زندگینامه و سخنان ارد بزرگ . ارد زند . orde bozorg  . خواجه عبدالله انصاری حکیم ارد بزرگ بزرگترین فیلسوف دنیا . orod . ع سخنان بزرگان در مورد هدف . زندگی نامه ارد بزرگ (مجتبی شرکا ) . سخنان حکیم ارد بزرگ . زندگینامه فلاسفه . حکیم ارد بزرگ کجاست ؟ . ارد عطا ور . سایت رسمی ارد بزرگ . حکیم اردبزرگ . زندگی نامه ارد . بیوگرافی اردبزرگ . آراد بزرگ . حکیم ارد بزرگ کیست . آراد بزرگ . بیوگرافی حکیم ارد بزرگ . گفته های کبیر هندوستان . بیوگرافی ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف جهان . برترین فیلسوف جهان . سخنان بزرگان . سخنان حکیمانه . سخن بزرگان . سخنان زیبا  . جملات حکیمانه . سخنان حکیمانه . سخنان حکیمانه کوتاه . نصایح بزرگان وفیلسوفان با ع . سخنان عالمانه بزرگان . سخن . برترین ح یک انسان از نظر نیچه . سخنان زیبا . جمله درباره آتش . جملات زیبا در مورد آب . سخنان بیلی ویلدر  . جملات تک  . جملات حکیمانه و فلسفی . سخنان حکیمانه  . حکیمانه . سخنان دانشمندان جهان با تصاویر . جملات زیبا برای شروع سخنرانی . کلمات بزرگانه درموردمحرم  . سخن های بزرگ . سیمون دیل  . کتابهای حکیم ارد بزرگ . ع های ومتن نوشته های بزرگان . متن کوتاه برای جهان سوم . جملات زیبا در مورد آتش نشانی . سخن زیبا . بهترین دانشمندان جهان . جملات کوتاه حکیمانه . سخنان بزرکان ص . سخنان ارزشمند بزرکان سخنان ناب . تصاویر حکیمانه و به یاد ماندنی . بهترین سخنان . جملات تک و زیبا . متن زیبا در مورد اب . جملات ناب المانی . سخنان سعدی . زیباترین سخنان بزرگان . کلمات ارزشمندومفید . سخنان بزرگ . جملات واحادیث زیبا  . سخنان زیبا و حکیمانه . بهترین سیاست صداقت است فرانکلین . بزرگان باهوش . جملات بزرگان . بانک سخنان بزرگان . سخنان ناب و برگزیده مشاهیر درباره اب . گزین گفته های دیوار مهربانی . جملات در مورد اب . ع نوشته حکیمانه . سخن حکیمانه . سخنان ادبی . سخنان بزرگان در مورد راستی و درستی . زیبایی در سخن فیلسوفان . سخنان حکیمانه وناب . نظر شریعتی در مورد ایران باستان . جملات زیبا پایان سخن . متنی زیبا درمورد آب





کانال تلگرام دوستداران حکیم ارد بزرگ

 https://telegram.me/greatorod


  استقبال تاریخی از حکیم ارد بزرگ
فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan


آ ین کلمات جستجو شده در این وبلاگ : ناصرحاتمی . محمد عظیم پور . ارد بزرگ در ج . فاطمه محمدی نژاد گنجی . شیروان . بزرگترین فیلسوف جهان . کانال سخنان کورش کبیر . علاقه خوانندگان کتاب . ارد بزرگ تلگرام . سید ابوالفضل حسینی وحید . ارد بزرگ . ندا نبی پور . سن اردبزرگ . فیلسوف شادی . بیشترین عمق رودخانه سون . ع روستای اردهای . آدرس کانال ارد بزرگ در تلگرام . فلسفه مهربانی . جملات هایدگر . شیروان . سخنان بزرگان در مورد طلاق . پاسخ حکیم ارد بزرگ به هدیه ی خارجه عربستان . پاسخ ارد به امورخارجه عربستان . خانم/گنجی/گوینده . آدرس کانال تلگرام کوروش کبیر . عقاید حکیم ارد بزرگ . جاده بجنورد به شیراز کدام جاده است . آرد زهره . غزاله پور محمد . ولی نکویی . ع حسین سهر نیا فرزند مهدی . حکیم ارد بزرگ ویکیپدیا . سخنان ارد . جملات شاد . جمله راجع به رسانه . جملات زیبا درباره شه . چهرهای ماندگار جهان ع . سخن فیلسوفان درمورد زندگی . جملاتی در مورد ش ت و پیروزی . جملات فلسفی درباره ش ت . جملات میهن پرستانه در مورد ایران . جملاتی درباره شاد بودن . جملات فلسفی درمورد ش ت . جملات زیبا در مورد شادی . ع فلاسفه بزرگ دنیا . نوشته درباره شادی . جملات تصویری از بزرگ مردان ایران و جهان . جمله ناب در باره زندگی شاد . جمله فلسفی درباره بزرگی . جملات زیبا دربارهپیشرفت . جملات در مورد پیروزی . جملات زندگی شاد . پیروزی وش ت . ارد بزرگ جملاتی درباره زندگی . شه های ارد بزرگ . سخنان پیروزی . کلمات بزرگان . "world's greatest philosopher"  . جملات پیروزی . کتاب ارد بزرگ درباره عشق . ع نوشته های ناب پنداموزازبزرگان تاریخ . جملات فیلسوفان دربار عشق . سخن بزرگان درمورد پیروزی . جملات ناب بعد از ش ت . سخنان ان بزرگ . ارد میهن . سخنان شریعتی در مورد بابا نوروز . ارد بزرگ درگذشت . ارد بزرگ درباره طبیعت . جملات زیبا و شاد . متنهای ناب ترسو . سخن بزرگان درمورد ریاضت . جملات گوستا و لوبون . سخنان درویشان . سخنان ناب . جمله درباره ش ت سربلند . جملات فلسفی بعد از ش ت . جملات زیبا در مورد شاد زیستن . جملات حکیمان در مورد رسانه . درباره گیتی و دنیا . سخنان افلاطون در مورد زندگی . جملات کوتاه بین سخنرانی در مراسم . جملات زیبا در مورد شاد بودن . جملات زیبا درباره شکار . افکارو شه های اردبزرگ . ع ابومسلم اسانی . جمله در مورد شه . ع نوشته دوستانه . جمله درباره بزرگی . جملات ارد بزرگ . سخنان ناب در مورد  ازادیخواهان . googleافغانستان . شماره تلفن عبدالرضا عزیزی . بزی که بزرگترین زنگل رادارد . احمد بشیری . منوچهر نبی زاده . پور جعفر مقالات سرای محله [pdf]  . مشاهیر جهانی افغانستان . زندگینامه مختصر ت محمد . نظر مردم درباره حکیم ارد . جملاتی ازارگ بزرگ . علی باقری . ع نوشته ارد بزرگ . جملات کوتاه کار آفرینی . معنی واژه ارد . محمد هادی شاکری . ع اردبزرگ . ع نوشته حکیم . باور به خود . معنی ارد . ارد حکیم بزرگ . عبدالرضا عزیزی مردم شریف شیروان . مشاهیر چوکانلو . آرامگاه مختومقلی فراغی-ترکمن صحرا-آپارات . ارود اشعار . ارد شیروان . بیوگرافی عبدالرضا عزیزی . معنی ارد چیست . عبدالرضا عزیزی شیروان . ع نوشته های ارد بزرگ . اسماعیلی قوچانی . بزرگترین فیلسوف معاصر کیست . ارد بزرگ






ع های استقبال از بزرگترین فیلسوف جهان حکیم ارد بزرگ در 5 اسفندماه 1394 تقدیم می شود . در این مراسم باشکوه دهها هزار نفر (برخی معتقدند بیش از 30 هزار نفر) شرکت داشتند که این خود در تاریخ فلسفه ایران بی نظیر است که مردم به این تعداد به پیشواز یک فیلسوف و حکیم زنده ! ایرانی بروند:


فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

بزرگترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف دنیا . بزرگترین فیلسوف تاریخ . بزرگترین فسلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایران  . بزرگترین فلسفه دان جهان . فیلسوفان برجسته . شیروان شهر شهر ارد بزرگ . ع باهوش ترین . ﺳﺨﻨﺎﻥﺑﺮﮔﺰﻳﺪﻩ ﭘﻨﺪ ﺁﻣﻮﺯﺡ . ارد بزرگ ویکی پدیا . فیلسوفان بزرگ و مهم دنیا . بزرگترین فیلسوف زنده جهان . بزرگترین دانشمندان فلاسفه جهان . بزگترین فلسفه دان ایرن .

نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «آ - ا» شروع می شود
1 - آمر: فرمانده2 - ابوالقاسم: کنیه ای برای حضرت مهدی علیه السلام3 - ابوصالح: کنیه ای برای حضرت مهدی علیه السلام، که در هنگام فریاد خواهی بکار می رود4 - ابوعبدالله: کنیه ای برای حضرت مهدی علیه السلام5 - احسان: نیکی6 - احمد: ستوده تر7 - اصل: بنیان8 - امرالله: فرمان خداوند9 - الامره: فرمانروای فرمانروایان10 - امین: امانتدار11 - ایدی: دستها، کنایه از نعمت و قدرت الهی12 - ایزد شناش: نامی برای حضرت مهدی علیه السلام در تورات

نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «ب» شروع می شود
1 - باب الله: در [رحمت] الهی2 - باسط: گسترنده3 - باطن: نهان4 - بدر مام: ماه شب چهارده5 - برهان الله: راهنمای الهی6 - بقیه الاخیار: یادگار خوبان7- بقیه الانبیاء: یادگار ان8 - بقیه الله: یادگار خدا9 - بلدالامین: سرزمین امن10 - بوار [الکافرین]: نابوده کننده کافران11 - بهرام: نامی برای حضرت مهدی علیه السلام، نام سیاره ای است

نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «پ» شروع می شود
1 - پرویز: نامی برای حضرت مهدی علیه السلام

نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «ت» شروع می شود
1 - تالی [کتاب الله]: همتای کتاب خدا2 - تایید: نیرو بخشیدن3 - تقوی: پرهیزگاری4 - تقی: پرهیزگار، پرواپیشه5 - تلادالنعم: نعمتهای دیرین و کهن6 - تمام: بی کاستی، تمام کننده خلافت الهی در زمین

نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «ث» شروع می شود
1 - ثابت: پایدار2 - ثائر: کینه خواه [از دشمنان]

نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «ج» شروع می شود
1 - جابر: ترمیم کننده2 - جامع الکلم: گردآورنده ادیان [بر یک دین]3 - جعفر: نامی برای حضرت مهدی علیه السلام4 - : گرد آمده به نزد او، روز آ هفته، روزی که در آن ظهور زمان علیه السلام را انتظار می بریم5 - جواد [الکنس]: ستاره هایی که در برابر شعاع آفتاب پنهان می شوند

نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «ح» شروع می شود
1 - حاشر: نامی برای حضرت مهدی علیه السلام، این نام در صحف حضرت ابراهیم علیه السلام آمده است2 - حاصد [فروع الغی]: دروگر [شاخه های گمراهی]3 - حاضر: موجود4 - حافظ الاسرار: نگاهبانان رازها5 - حامد: سپاسگزار6 - حجاب: پوشش7 - حجاج: سو، جانب، [ناحیه مقدسه]8 - حجه: دلیل9 - حجه الله: دلیل خدا10 - حجه المعبود: دلیل خدای مورد پرستش11 - حق: راستی12 - حق الجدید: راستی نوین13 - حلیم: بردبار14 - حمد: سپاس

نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «خ» شروع می شود
1 - خائف: ترسان [از دشمنان دین]2 - خاتم الائمه: پایان بخش پیشوایان3 - خاتم الاوصیاء: پایان بخش جانشینان4 - حازن: گنجینه دار5 - خسرو: فرمانروا6 - خلف: جانشین7 - خلف السلف: جانشین پیشینیان8 - خلیفه الله: جانشین خدا9 - خلیل: دوست، خالص10 - خنس: سیاراتی که پس از گردش باز می گردند11 - خیر: نیکوکار12 - خیر [من تقمص]: [فردی که جامه پوشیده است]13 - خیره الله: برگزیده الهی

نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «د» شروع می شود
1 - داعی [الله]: دعوت کننده [ بسوی خدا]2 - دلیل: راهنما3 - دیان: داور دین

نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «ذ» شروع می شود
1 - ذات انتقام الله: انتقام گیرنده الهی2 - ذوالبر: دارنده نیکیها3 - ذوالحلم: شکیبا4 - ذوالسیف: دارنده شمشیر5 - ذوالفقار: دارنده شمشیر دو دمنام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «ر» شروع می شود 1 - الرحمه الواسعه: رحمت گسترده2 - رب الارض: مالک گیتی3 - ربانی: دانشور [الهی]4 - رجاء الامه: امید امت5 - رشید: کمال یافته6 - رضی: بسیار خشنودنام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «ز» شروع می شود


1 - زکی – پیراسته

نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «س» شروع می شود
1 - سابق: سبقت گیرنده2 - ساعه: قیامت3 - السبب المتصل: واسطه پیوسته4 - سبیل: راه [راه الهی]5 - سترالله: پوشش الهی6 - سدره المنتهی: لقبی برای حضرت مهدی علیه السلام7 - سدید: استوار8 - سراج: چراغ فروزان9 - سرالله: راز الهی10 - سروش ایزد: نامی برای حضرت مهدی علیه السلام در کتاب زرتشت، نوای غیبی الهی11 - سفینه النجاه: کشتی نجات12 - سناء: بلند مرتبه13 - سید: سرور14 - سیدالامه: سرور امت15- سیدالخلق: سروار آفریدگان16 - سیف الله: شمشیر خدا17- السیف الشاهر: شمشیر از نیام کشیده

نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «ش» شروع می شود
1 - شافع: شفاعت کننده2 - شاهد: گواه3 - شرید: رانده شده بی پیاه4 - شکور: بسیار سپاسگزار5 - الشمس الطالعه: خورشید فروزان6 - شمس الظلام: خورشید تاریکیها

نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «ص» شروع می شود
1 - صابر: شکیبا2 - صاحب: دارنده3 - صاحب الدار: لقبی خاص برای حضرت مهدی علیه السلام4 - صاحب الدین: اختیار دار آیین5 - صاحب الرجعه: لقبی برای حضرت مهدی علیه السلام6 - صاحب ا مان: اختیار دار زمان7 - صاحب الشرف: آبرومند8 - صاحب الصمصمام: دارنده شمشیر تیز9 - صاحب العصر: اختیار دار دوران10 - صاحب الغیبه: دارنده نهان زیستی11 - صاحب الناحیه: لقبی برای حضرت مهدی علیه السلام12 - صاحب یوم الفتح: اختیار دار روز پیروزی13 - صالح: شایسته14 - صدرالخلائق: برترین آفریدگان15 - صدق: راستی16- صراط: راه17 - صمصام الاکبر: بزرگترین شمشیر بران

نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «ض» شروع می شود
1 - ضحی: میانه روز [نهایت روشنی خورشید]2 - ضرغامه: دلاور3 - ضیاء: روشنی

نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «ط» شروع می شود
1 - طالب: جوینده [ی خون شهید کربلا]2 - طالب راث: میراث خواه3 - طاوس اهل الجنه: طاووس بهشتیان4 - طاهر: پاک5 - طرید: رانده شده6 - طیب: پاکیزه

نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «ظ» شروع می شود
1 - ظاهر: روشنگر، آشکار2 - ظفر: پیروزی3 - ظهر: پشتوانه

نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «ع» شروع می شود
1 - عابد: پرستشگر2 - عاقبه الدار: لقبی برای حضرت مهدی علیه السلام3 - عالم: دانا4 - عائذ: پناهنده5 - عبدالله: بنده خدا6 - عدل: دادگری7 - عزالموحدین: سربلندی یکتا پرستان8 - عزه: آبرو9 - عصر: زمان10 - عصمه الدین: حافظ آیین [از لغزشها]11 - عصمه العباد: بازدارنده بندگان [از لغزشها]12 - عقید العز [عقید عز لا یسامی]: وابسته به عزتی که هم طرازی ندارد، لقبی برای حضرت مهدی علیه السلام13 - العلم المنصوب: درفش بر پا شده14 - العلم النور: درفش نور15- علم الهدی: درفش هدایت16 - عماد: ستون17 - عین: چشم [خدا]18 - عین الحیوه: سرچشمه زندگانی

نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «ف» شروع می شود
1 - فاتح: پیروز2 - فاتق: گشایشگر3 - فاضل: دانشمند4 - فتح: پیروزی5 - فجر: سپیده صبح6 - الفرج الاعظم: گشایش برتر7 - فرج المومنین: گشایش ایمان داران8 - فردوس الاکبر: بزرگترین بهشت9 - فرید: بی همتا10 - فطره الانام: آمیخته باسرشت مردمان11 - فقید: از دست رفته12 - فیذموا: نامی برای حضرت مهدی علیه السلام در تورات13 - فیروز: پیروزمند

نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «ق» شروع می شود
1 - قائم: ایستاده2 - قائم ا مان: قیام کننده دوران3 - قابض: گیرنده4 - قاصم: شکننده5 - قاطع: بران6 - قرآن: خواندنی7 - قسط: دادگری8 - قصر مشید: کاخ بر افرشته9 - قطب: محور10 - القمر ا اهر: ماه درخشان11 - قوام: استواری12 - قوه: توان، نیرو13 - قیم ا مان: س رست زمان

نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «ک» شروع می شود
1 - کاشف الغطاء: برطرف کننده پوشش2 - کتاب مستور: نوشته پوشیده3 - کریم: بخشنده4 - کلمه الله: کلمه الهی5 - کلمه المحمود: کلمه ستوده [ی الهی]6 - کمال: فرزانه

نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «ل» شروع می شود
1 - لسان الله: زبان خدا2 - لسان الصدق: زبان راستی3 - لواء اعظم: درفش شکوهمند

نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «م» شروع می شود
1- ماشع: نامی برای حضرت مهدی علیه السلام در تورات عبری2 - : فرمان یافته3 - مامول: آروز شده4 - مامون: ایمن یافته5 - مبدءالایات: آغازگر نشانه ها6 - مبطل: باطل کننده7 - مجاهد: تلاشگر8 - مجتهد: کوشا9 - مجدد: تجدید کننده10 - مجلی الظلمه: روشنی بخش11 - مجهول: ناشناس12 - محسن: نیکوکار13 - محفوظ: ایمن14 - محقق: تحقق بحش15 - محمد: بسیار پسندیده16- محیط: فراگیر17 - محیی: زندگی بخش18 - مخبر: خبر دهنده19 - مخزون: نهان شده20 - مدارالدهر: چرخ گیتی21 - مدبر: تدبیر کننده22 - مد : ذخیره شده23 - مدرک: یابنده24 - مذکر: یادآور25 - مذل: خوار کننده26 - مرابط: مرزبان27 - مرتجی: مرکز امید28 - مرتقب: مراقب29 - مرشد: به رشد رساننده30 - مرضی: خشنود31 - مستتر: پنهان ساز32 - مستنصر: یاری خواه33 - مستودع الحکمه: جایگاه حکمت34 - مستور: پنهان35 - مشتهر: مشهور36 - مشهود: آشکار37 - مشید: استوار کننده38- مصباح الدجی: چراغ فروزان در تاریکی39 - مصدرالامور: سرآغاز کارها40 - مضطر: درمانده41 - مطاع: پیروی شده42 - مطهر: پاکیزه43 - مظهر الفضائح: آشکارگر رسوایی ها [ای دشمنان]44 - معاذ: پناهگاه45 - معبر: تعبیر کننده46 - معد: مهیا47 - معدن العلوم: گنجینه دانشها48 - معز: عزت بخش49 - معلن: آشکارگر50 - مفرج الکرب: گشاینده غمها51 - مفزع: پناه52 - مفضل: بخشنده53 - مقتصر: قانع54 - مقدره: توانایی55 - مقدم: جلودار56 - مقیم: اقامت یافته57 - ملاذ: پناه58 - منبه: هشدار دهنده59 - منتصر: یاور60- منتظر: انتظار برده شده61 - منتقم: انتقام گیرنده62 - منصور: یاری شده63 - منعم: نعمت بخش64 - منقذالامه: نجات بخش امت65 - منیرالحق: روشنگر راستی66 - موتور: ستمدیده67 - موجود: حاضر68 - موعود: وعده داده شده69 - موفق: توفیق یافته70 - مهتدی: هدایت یافته71 - مهدی الامم: هدایت یافته امتها72- مهدی: هدایت یافته73 - مهذب: پاکیزه74 - میزان الحق: ترازوی راستی75 - موتمر: گردآورنده76 - موتمن: امانتدار77 - مولف الشمل [شمل الصلاح... [: گرد آورنده جامه شایستگی78 - مومل: آرزو شده79 - موید: توان بخش نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «ن» شروع می شود 1 - نازخ: دور افتاده2 - ناشر: پخش کننده3 - ناصح: خیر خواه4 - ناصر: یاور5 - ناطق: گویا6 - ناظر: بیننده7 - نجم: ستاره8 - نضره الایام: می روزگاران9 - نظام الدین: سامان بخش آیین10 - الن الباطنه: نعمت پنهان11 - نفس: لقبی برای حضرت مهدی علیه السلام12 - نقی: خالص13 - نور ابصار الوری: روشنی دیدگان مردمان14 - نورالاتقیاء: روشنی پرواپیشگان15 - نورالارض: روشنی زمین16- نورالاصفیاء: روشنی برگزیدگان17 - نورالانوار: روشنی روشناییها18 - نورالباهر: روشنی خیره کننده19 - نورالله: روشنی الهی20 - نورالهدی: روشنی هدایت21 - نور: روشنی22 - نهار: روز23 - نیه الصابرین: نیت بردباران

نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «و» شروع می شود
1 - وارث: میراث بر2 - وارث الانبیاء: میراث بر ان3 - وتر: یکتا4 - وجه الله: رخ الهی5 - وحید: بی همتا6 - وصی الاوصیاء: جانشین جانشینان7 - وعدالله: وعده الهی8 - وقایه الله: سپر الهی9 - ولی: اختیاردار10 - ولی الامر: زمامدار11 - ولی الله: اختیار دار الهی12 - وهاج: بسیار تابنده

نام ها و القاب حضرت مهدی که ابتدای آن با حرف «ی» شروع می شود

1 - یمین: قسم


برگرفته از کتابخانه تخصصی حضرت مهدی (ع) ، موعود




فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan


آدرس کانال دوستداران حکیم ارد بزرگ در تلگرام

 https://telegram.me/greatorod


لینک   استقبال تاریخی از حکیم ارد بزرگ در سایت آپارات
فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan


آ ین واژه های جستجو شده در این سایت : گفته های حکیم ارد بزرگ . گفتار ارد بزرگ . گفتارهای فلسفی بزرگان جهان . جملات سنگین حکیم ارد بزرگ . واژه های طلایی بزرگان . سخنان پندآموز مشاهیر جهان . ع چهره های ماندگار . تصویر حکیم ارد بزرگ کانال تلگرام ارد حکیم . ارد بزرگ متولد کجاست . مشاهیر ایل قشقایی شیراز . ایل قشقایی و مشاهیرش . ع مشاهیر ایل بزرگ قشقایی . بزرگمهر . زندگی نامه بزرگمهر . متفکران بزرگ تاریخ . بزرگمهر انوشیروان . بزرگمهر حکیم . بزرگمر . http://hakim4.blogsky.com/1391/09/14/post-240/  . نام بزرگترین شمند جهان . بزرگمهر بختگان . بزرگمهر انوشیروان ساسانی . متفکران جهجن . میوه کشتن کشته شدن است . بزرگمهر که بود . معروف ترین متفکران دنیا . بزرگمهر حکیم کیست . ارد بزرگ سال تولد . بزرگمهر چه ی بود . بزرگ مهر که بود . بزرگترین متفکران جهان . تولد ارد بزرگ . بزرکمهربختکان . زندگینامه بزرگمهر حکیم . نام چهار حکیم بزرگ ایران . بزرگترین متفکرین معاصر جهان . حکیم های ایرانی . اولین حکیم در جهان . پرسشگری در خصوص زندگی دانشمندان ایرانی . پدر و مادر از دیدگاه شمندان بزرگ جهان . حکیمان ایرانی . بزرگ منش . تحقبق کوتاه درباره ی بزرگمهر بختگان . اسامی حکیمان گذشته  . حکیم بزرگمهر که بود . بزرگمهر کی بوده . چهار حکیم بزرگ تاریخ ایران . متفکران بزرگ جهان . متفکران بزرگ معاصر . بزرگترین نخبگان دنیا. چه انی هستند . بزرکمهر . تاریخ تولد ارد بزرگ . سایت حکیم ایرانی . بوذرجمهر حکیم که بود . سال تولد ارد بزرگ . زندگی نامه ی بزرگمهر . ادم های خوش تیپ جهان . بزرگترین متفکر جهان . حکیمان ودانشمندان ایرانی واثارشان . حکیم ایرانی . بیوگرافی بوزرجمهر . تصویری از بزرگترین فلاسفه تاریخ  . متفکران جهان چ انی هستند . حکمای ایرانی دراروپا . بزرگترین حکیمان ایران . نام چند حکیم قدیمی . ع برای رسیدن از ... باید از دشت گذشت . حکیم ارد بزرگ ویکیپدیا . بزرگترین حماسه سرای جهان . شالوده جهان +کتاب+آرشیت دانا . بزرگمهر کیست . زندگی نامه ی یکی از بزرگان شهر کرج . غرور و فروتنی . بزرگمهر حکیم . زندگینامه حکیم بزرگمهر . بزرگان بدون فرزند . دانشمند بزرگ ایران بزرگمهر بختگان . زندگینامه بزرگمهر . بزرگمهر . بیوگرافی فیلسوف اورد بزرگ در ویکی پدیا . زندگی نامه حکیم فردوسی . جملات حکیمانه از بزرگان ایران زمین . غزاله شرکا . بزرگترین فیلسوف ایران . پشیگویی بزرگان درموردظهورمنجی . ای کاش ان حقیقت محض را نمیفهمیدم حمید مصدق . من با بط پدر . مریم حیدرزاده . اشعارحسین پناهی ومریم حیدرزاده . جملات باارزش پرستاری . کلمات قصار حمید مصدق . خیام وپیشگویی . مریم حیدری زاده شیروان . متن کاش که یه روز باهم دیگه سوار قایق میشدیم از مریم حیدر زاده . شوکران من کو . دیگر به آن تفاهم مطلق . غزاله شرکا . احمدشاه مسعود و حکیم ارد بزرگ . علی رحمان و حکیم ارد بزرگ . ارد بزرگ فیلسوف .  پیشگوی . زیباترین جملات شنیده نشده . کانال تلگرام کوروش کبیر . حیدرزاره . سخنان تلخ . مریم حیدر زاده . خداحافظ اشعار مشاهیر . با فرزند بی ادب چه باید کرد . ع مردان بزرگ تاریخ . http://star-02.blogsky.com/1394/02/25/post-33/  . سخنان ارد بزرگ در،مورد انتخابات . ارزش خود را بدانیم . حمید علی صمیمی مدیر کل بنیاد . تصاویر اردبزرگ . سخن های با ارزش

کتاب آثار کلاسیک فلسفه نایجل واربرتون pdf


شما دوستان عزیز و همراهان همیشگی سایت می توانید به مدت سه روز رایگان کنید


جهت مشاهده و دریافت کلیک کنید




جهت مشاهده و دریافت کلیک کنید






مشاهده اطلاعات کامل کتاب آثار کلاسیک فلسفه ، نویسنده : نایجل واربرتون، .... کتاب "آثار کلاسیک فلسفه" تألیف نایجل واربرتون با ترجمه مسعود علیا از سوی .... انتشارات ققنوس.[pdf] 60 . ﻼﺳ ﻓﻠﺴﻔﻪ. اﺛﺮ وارﺑﺮﺗﻮن. )1388(. ،. ﻟﺬات ﻓﻠﺴﻔﻪ. اﺛﺮ. دوراﻧﺖ. ) 1952(.

کتاب آثار کلاسیک فلسفه

21 ا کتبر 2013 ... آثار کلاسیک فلسفه. نویسنده: نایجل واربرتون. مترجم: مسعود علیا . این کتاب شرح بیست و چهار اثر برجسته فلسفی است، آثاری که تأثیری شگرف ...

نایجل واربرتون - ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد

الفبای فلسفه، نایجل واربرتون، مسعود علیا (مترجم)، تهران: ققنوس; پرسش از هنر، ... پایه، نایجل واربرتون، پرویز بابایی (مترجم)، تهران: آزاد مهر; آثار کلاسیک فلسفه، ...

کتاب آثار کلاسیک فلسفه نایجل واربرتون - سوال پیام نور با ...


کتاب آثار کلاسیک فلسفه نایجل واربرتون در قالب pdf به صورت کامل و کیفیت عالی به قیمت 2500 تومان که لینک بلافاصله بعد از پرداخت نمایش داده می ...

آثار کلاسیک فلسفه نوشته نایجل واربرتون - کتابخونه کتاب ...

آثار کلاسیک فلسفه نوشته نایجل واربرتون. نام کتاب: آثار کلاسیک فلسفه. نویسنده: نایجل واربرتون. برگردان: مسعود علیا. فرمت: پی دی اف pdf. شمار صفحه ها: 311 ...

کتاب آثار کلاسیک فلسفه-نویسنده: نایجل واربرتون -انتشارات ققنوس

مشاهده اطلاعات کتاب آثار کلاسیک فلسفه ، نویسنده : نایجل واربرتون ، انتشارات ققنوس : این کتاب شرح بیست وچهار اثر برجسته فلسفی است، آثاری که تاثیری ...

کتاب آثار کلاسیک فلسفه اثر نایجل واربرتون philosophy the ...


این کتاب اثری خواندنی و مدخلی است مناسب برای کندوکاو در آثار کلاسیک و دورانساز فلسفه. این اثر نوشته نایجل واربرتون، فیلسوف انگلیسی و یار ...

آثار کلاسیک فلسفه - کتابخانه مجلس

مشار , کتاب:آثار کلاسیک فلسفه , ناشر:ققنوس , نویسنده:نایجل واربرتون , مسعود علیا.

کتاب آثار کلاسیک فلسفه نایجل واربرتون
go.ir/news/244

کتاب آثار کلاسیک فلسفه نایجل واربرتون در قالب pdf به صورت کامل و کیفیت عالی به قیمت ۲۵۰۰ تومان که لینک بلافاصله بعد از پرداخت نمایش داده می ...

بایگانیها پی دی اف - صفحه 5 از 15 - فایل و مقاله رایگان
15

برچسبهاbook, , , ebook, free, pdf, آلر, البر, پی دی اف, ترجمه, ... آثار کلاسیک فلسفه نوشته نایجل واربرتون نام کتاب: آثار کلاسیک فلسفه ...

آثار کلاسیک فلسفه نوشته نایجل واربرتون | مقاله پروژه فایل ...


16 ا کتبر 2016 ... نام کتاب: آثار کلاسیک فلسفه نویسنده: نایجل واربرتون برگردان: مسعود علیا فرمت : پی دی اف pdf شمار صفحه ها: 311 صفحه سال نشر :- انتشارات: ...

معرفی و آثار کلاسیک فلسفه نوشته نایجل واربرتون با موضوع ...


2 ا کتبر 2016 ... نام کتاب: آثار کلاسیک فلسفه نویسنده: نایجل واربرتون برگردان: مسعود علیا فرمت : پی دی اف pdf شمار صفحه ها: 311 صفحه سال نشر :- انتشارات: ...

کتاب الفبای فلسفه از نایجل واربرتون - لی لی بوک | مرجع ...


کتاب الفبای فلسفه از نایجل واربرتون, کتاب الفبای فلسفه نوشته ... فرمت: pdf ... کتاب الفبای فلسفه نوشته نایجل واربرتون، نویسنده انگلیسی که در شمار ... کتابهای دارای حق نشر نیز بدون لینک و صرفا برای نقد، معرفی و آشنایی .... داستانهای فرانسوی رمان فانتزی رمان کلاسیک کتاب رمان پلیسی- جنایی ...

آثار کلاسیک فلسفه نوشته نایجل واربرتون


27 ژانویه 2017 ... نام کتاب: آثار کلاسیک فلسفه. نویسنده: نایجل واربرتون. برگردان: مسعود علیا. فرمت: پی دی اف pdf. شمار صفحه ها: 311 صفحه. سال نشر:- انتشارات: ...

آثار کلاسیک فلسفه نوشته نایجل واربرتون | سل فایل - فروشگاه فایل


4 روز پیش ... نام کتاب: آثار کلاسیک فلسفه. نویسنده: نایجل واربرتون. برگردان: مسعود علیا. فرمت: پی دی اف pdf. شمار صفحه ها: 311 صفحه. سال نشر:- انتشارات: ...

pdf

ﺘﺎب. ﺸﻒ دﺮی ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻟﻮﻨﺎس. ، ﻧﺸﺮ ﻧ ،. 1388 . *. ﺘﺎب. ﻓﺮﻫﻨ. ﺗﻮﺻﻔ. ﻓﻠﺴﻔﻪ. اﺧﻼق ... اﻧﺘﺸﺎرات . ﻗﻘﻨﻮس، . 1386 .14. ﻧﺎﺠﻞ. وارﺑﺮﺗﻮن،. آﺛﺎر. ﻼﺳ. ﻓﻠﺴﻔﻪ. ،. اﻧﺘﺸﺎرات. ﻗﻘﻨﻮس،. 1382 . .15. ﻫﻠﺮی.

آثار کلاسیک فلسفه نوشته نایجل واربرتون


آثار کلاسیک فلسفه نوشته نایجل واربرتون نام کتاب: آثار کلاسیک فلسفه نویسنده: نایجل واربرتون برگردان: مسعود علیا فرمت: پی دی اف pdf شمار صفحه ها: 311 ...

آثار کلاسیک فلسفه – مستقیم
word-amade.ir/tag/

4 فوریه 2013 ... ... کتاب , پی دی اف , رایگان , free , ,danload,ebook,book,pdf, پی ... آثار کلاسیک فلسفه نوشته نایجل واربرتون با موضوعات , کتاب ...

آثار کلاسیک فلسفه - اردک
ordak.cofeblog.ir/post/2741

مشاهده اطلاعات کامل کتاب آثار کلاسیک فلسفه ، نویسنده : نایجل واربرتون، .... کتاب "آثار کلاسیک فلسفه" تألیف نایجل واربرتون با ترجمه مسعود علیا از سوی .... انتشارات ققنوس.[pdf] 60 . ﻼﺳ ﻓﻠﺴﻔﻪ. اﺛﺮ وارﺑﺮﺗﻮن. )1388(. ،. ﻟﺬات ﻓﻠﺴﻔﻪ. اﺛﺮ. دوراﻧﺖ. ) 1952(.

کتاب آثار کلاسیک فلسفه
ketabnak.com/book/53684/

21 ا کتبر 2013 ... آثار کلاسیک فلسفه. نویسنده: نایجل واربرتون. مترجم: مسعود علیا . این کتاب شرح بیست و چهار اثر برجسته فلسفی است، آثاری که تأثیری شگرف ...

نایجل واربرتون - ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
https://fa.wikipedia.org/wiki/

الفبای فلسفه، نایجل واربرتون، مسعود علیا (مترجم)، تهران: ققنوس; پرسش از هنر، ... پایه، نایجل واربرتون، پرویز بابایی (مترجم)، تهران: آزاد مهر; آثار کلاسیک فلسفه، ...

کتاب آثار کلاسیک فلسفه نایجل واربرتون - سوال پیام نور با ...
...hdaneshjoo.ir/33529/

کتاب آثار کلاسیک فلسفه نایجل واربرتون در قالب pdf به صورت کامل و کیفیت عالی به قیمت 2500 تومان که لینک بلافاصله بعد از پرداخت نمایش داده می ...

آثار کلاسیک فلسفه نوشته نایجل واربرتون - کتابخونه کتاب ...
...ketabkhone.sellfile.ir/prod-552364-

آثار کلاسیک فلسفه نوشته نایجل واربرتون. نام کتاب: آثار کلاسیک فلسفه. نویسنده: نایجل واربرتون. برگردان: مسعود علیا. فرمت: پی دی اف pdf. شمار صفحه ها: 311 ...

کتاب آثار کلاسیک فلسفه-نویسنده: نایجل واربرتون -انتشارات ققنوس
www.qoqnoos.ir/bookdetails.aspx?bookid=799

مشاهده اطلاعات کتاب آثار کلاسیک فلسفه ، نویسنده : نایجل واربرتون ، انتشارات ققنوس : این کتاب شرح بیست وچهار اثر برجسته فلسفی است، آثاری که تاثیری ...

کتاب آثار کلاسیک فلسفه اثر نایجل واربرتون philosophy the ...
philosophy

این کتاب اثری خواندنی و مدخلی است مناسب برای کندوکاو در آثار کلاسیک و دورانساز فلسفه. این اثر نوشته نایجل واربرتون، فیلسوف انگلیسی و یار ...

آثار کلاسیک فلسفه - کتابخانه مجلس
www.ical.ir/index.php?option=com_moshar&view=book...

مشار , کتاب:آثار کلاسیک فلسفه , ناشر:ققنوس , نویسنده:نایجل واربرتون , مسعود علیا.

کتاب آثار کلاسیک فلسفه نایجل واربرتون
go.ir/news/244

کتاب آثار کلاسیک فلسفه نایجل واربرتون در قالب pdf به صورت کامل و کیفیت عالی به قیمت ۲۵۰۰ تومان که لینک بلافاصله بعد از پرداخت نمایش داده می ...

بایگانیها پی دی اف - صفحه 5 از 15 - فایل و مقاله رایگان
15

برچسبهاbook, , , ebook, free, pdf, آلر, البر, پی دی اف, ترجمه, ... آثار کلاسیک فلسفه نوشته نایجل واربرتون نام کتاب: آثار کلاسیک فلسفه ...

آثار کلاسیک فلسفه نوشته نایجل واربرتون | مقاله پروژه فایل ...
...free. proje.ir/

16 ا کتبر 2016 ... نام کتاب: آثار کلاسیک فلسفه نویسنده: نایجل واربرتون برگردان: مسعود علیا فرمت : پی دی اف pdf شمار صفحه ها: 311 صفحه سال نشر :- انتشارات: ...

معرفی و آثار کلاسیک فلسفه نوشته نایجل واربرتون با موضوع ...
...moarefi-ketab.ir/.../

2 ا کتبر 2016 ... نام کتاب: آثار کلاسیک فلسفه نویسنده: نایجل واربرتون برگردان: مسعود علیا فرمت : پی دی اف pdf شمار صفحه ها: 311 صفحه سال نشر :- انتشارات: ...

کتاب الفبای فلسفه از نایجل واربرتون - لی لی بوک | مرجع ...
...lilibook.ir/7326/

کتاب الفبای فلسفه از نایجل واربرتون, کتاب الفبای فلسفه نوشته ... فرمت: pdf ... کتاب الفبای فلسفه نوشته نایجل واربرتون، نویسنده انگلیسی که در شمار ... کتابهای دارای حق نشر نیز بدون لینک و صرفا برای نقد، معرفی و آشنایی .... داستانهای فرانسوی رمان فانتزی رمان کلاسیک کتاب رمان پلیسی- جنایی ...

آثار کلاسیک فلسفه نوشته نایجل واربرتون
sibe .ir/?p=3797127

27 ژانویه 2017 ... نام کتاب: آثار کلاسیک فلسفه. نویسنده: نایجل واربرتون. برگردان: مسعود علیا. فرمت: پی دی اف pdf. شمار صفحه ها: 311 صفحه. سال نشر:- انتشارات: ...

آثار کلاسیک فلسفه نوشته نایجل واربرتون | سل فایل - فروشگاه فایل
sellfile.atozfile.ir/?p=445304

4 روز پیش ... نام کتاب: آثار کلاسیک فلسفه. نویسنده: نایجل واربرتون. برگردان: مسعود علیا. فرمت: پی دی اف pdf. شمار صفحه ها: 311 صفحه. سال نشر:- انتشارات: ...

رزومه - هنر
pdf

ﺘﺎب. ﺸﻒ دﺮی ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻟﻮﻨﺎس. ، ﻧﺸﺮ ﻧ ،. 1388 . *. ﺘﺎب. ﻓﺮﻫﻨ. ﺗﻮﺻﻔ. ﻓﻠﺴﻔﻪ. اﺧﻼق ... اﻧﺘﺸﺎرات . ﻗﻘﻨﻮس، . 1386 .14. ﻧﺎﺠﻞ. وارﺑﺮﺗﻮن،. آﺛﺎر. ﻼﺳ. ﻓﻠﺴﻔﻪ. ،. اﻧﺘﺸﺎرات. ﻗﻘﻨﻮس،. 1382 . .15. ﻫﻠﺮی.

آثار کلاسیک فلسفه نوشته نایجل واربرتون
.11gig.ir/product/552364

آثار کلاسیک فلسفه نوشته نایجل واربرتون نام کتاب: آثار کلاسیک فلسفه نویسنده: نایجل واربرتون برگردان: مسعود علیا فرمت: پی دی اف pdf شمار صفحه ها: 311 ...

آثار کلاسیک فلسفه – مستقیم
word-amade.ir/tag/

4 فوریه 2013 ... ... کتاب , پی دی اف , رایگان , free , ,danload,ebook,book,pdf, پی ... آثار کلاسیک فلسفه نوشته نایجل واربرتون با موضوعات , کتاب ...



به گزارش سایت گل پیام نور

زمان و مکان برگزاری مصاحبه ی تخصصی ph.d (استعدادهای درخشان) به شرح ج ذیل از تاریخ 26/5/93 لغایت 28/5/93 در سازمان مرکزی پیام نور به نشانی تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل برگزار می شود. لذا لازم است ثبت نام کنندگان با به همراه داشتن مدارک لازم اعلامی براساس تاریخ های ذکر شده برای انجام مصاحبه حضور بهم رسانند.

تاریخ و مکان برگزاری مصاحبه ای تخصصی ph.d استعدادهای درخشان پیام نور

ردیف

رشته

روز

تاریخ

زمان مصاحبه

مکان برگزاری

1

فلسفه وکلام ی

یکشنبه

26/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور - بخش الهیات

کلام (فلسفه دین)

2

علوم قران وحدیث

یکشنبه

26/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور – بخش الهیات

علوم ومعارف نهج البلاغه

3

حقوق بین الملل عمومی

یکشنبه

26/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور -گروه فراگیر

حقوق خصوصی

4

امار

یکشنبه

26/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور -گروه فراگیر

5

شیمی آلی

یکشنبه

26/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور –بخش علوم پایه

6

اموزش زبان انگلیسی

یکشنبه

26/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور – بخش ادبیات و علوم انسانی

زبان شناسی همگانی

7

مدیریت بازرگانی

یکشنبه

26/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور -دانشکده مدیریت واقتصاد

8

برنامه ریزی اموزشی

یکشنبه

26/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور -بخش روانشناسی و علوم تربیتی

فلسفه تعلیم وتربیت

9

بیوشیمی

یکشنبه

26/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور -مرکز آزمون

10

تاریخ

یکشنبه

26/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور -بخش علوم اجتماعی

تاریخ ایران بعداز

11

جامعه شناسی

دوشنبه

27/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور -گروه فراگیر

12

جغرافیاوبرنامه ریزی روستایی

دوشنبه

27/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور -بخش علوم اجتماعی

جغرافیاوبرنامه ریزی شهری

13

راه وترابری

دوشنبه

27/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور -مرکز آزمون

14

روان شناسی عمومی

دوشنبه

27/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور - بخش روانشناسی و علوم تربیتی

15

ریاضی کاربردی

دوشنبه

27/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور -بخش علوم پایه

16

ریاضی انالیز

دوشنبه

27/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور -گروه آزمون

ریاضی محض

ریاضی محض- انالیز

ریاضی محض - ابر جبر

ریاضی محض - جبر جابجایی

ریاضی محض هندسه

17

زبان وادبیات فارسی

دوشنبه

27/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور – بخش ادبیات و علوم انسانی

18

سیاست وتوسعه کشاورزی

دوشنبه

27/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور -تحصیلات تکمیلی

19

انقلاب ی ایران

دوشنبه

27/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور -دفتر نهاد ی

20

شیمی فیزیک

دوشنبه

27/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور -گروه فراگیر

21

فیزیولوژی گیاهی

27/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور -گروه آزمون

22

علوم اقتصادی

28/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور -گروه فراگیر

23

شیمی معدنی

28/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور – بخش علوم پایه

24

شیمی تجزیه

28/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور – دانشکده علوم پایه

25

علم اطلاعات ودانش شناسی

28/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور -گروه آزمون

26

فقه ومبانی حقوق ی

28/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور -دفتر مشاور معاونت اداری ومالی

27

فیزیک

28/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور -گروه فراگیر

28

محیط زیست -برنامه ریزی

28/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور -گروه ازمون

29

مدیریت تی- منابع انسانی

28/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور -دفترتوسعه استانها

مدیریت تی - رفتار سازمانی

30

مدیریت ورزشی

28/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور - بخش روانشناسی و علوم تربیتی

31

ی صنایع

28/5/93

ساعت 30/8 صبح

تهران – ابتدای اتوبان ابتدای شهرک نفت، خیابان نخل سازمان مرکزی پیام نور -گروه فراگیر

توجه : فرآیند مصاحبه از ساعت 30/8 دقیقه صبح در مکانهای ذکر شده برگزار خواهد شد لازم است داوطلبان کلیه مدارک و مستندات خود (اصل و تصویر ) را در روز مصاحبه به همراه داشته باشند شایان ذکر است به مدارک ناقص ترتیب اثر داده نخواهد شد.

مدارک لازم برای انجام مصاحبه:

1- 1 قطعه ع بازمینه روشن

2- اصل و تصویر صفحات شناسنامه

3- اصل و تصویر کارت ملی

4- اصل و تصویر مدرک مشخص کننده وضعیت نظام وظیفه(ویژه آقایان).

*داوطلبان مرد نباید هیچگونه منع قانونی به لحاظ وضعیت نظام وظیفه داشته باشند.

5- اصل و تصویر مدارک کارشناسی و کارشناسی ارشد به همراه ریز نمرات.

6- گواهی پذیرش مقالات در مجلات علمی – پژوهشی با نمایه معتبر ملی یا بین المللی یا طرح های پژوهشی (انجام شده توسط دانشجو) در دوره تحصیلی کارشناسی ارشد

7- ارائه تائیدیه واحدهای گذرانده توسط محل تحصیل (ویژه دانشجویان نیمسال چهارم مقطع کارشناسی ارشد)

8- ارائه گواهی تعیین رتبه فارغ حصیلی به ا امی میباشد.

9- ارائه معرفی نامه رتبه اول تا سوم معتبر از جشنواره علمی (خوارزمی جوان خوارزمی رازی فار ) یا نفر اول المپیاد علمی دانشجویی (در صورت دارا بودن شرایط هر یک از بندهای مندرج در آئین نامه )

10- گواهی صورتجلسه دفاعیه از پایان نامه کارشناسی ارشد (با درجه عالی) از محل تحصیل

11- اصل فیش پرداختی وجه ثبت نام به مبلغ000/950 ریال به شماره حساب 0107060706006 نزد بانک صادرات بنام پیام نور ا امی می باشد.

12- ارائه فرم تعهد پرداخت شهریه.(در دفاتر اسناد رسمی) پس از پذیرش

13- مدارک مربوط به سوابق ایثارگری




فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

فیلسوف ایرانی . فلسفه . حکیم ارد بزرگ . بزرگترین فیلسوف دنیا . برترین فیلسوف جهان . بزرگترین فیلسوف ایرانی . فیلسوف شیروانی . مجتبی شرکاء . بزرگترین فلاسفه جهان . نابغه فیلسوف . ع حکیم ارد بزرگ . ع چهارمین حکیم ایران . اردبزرگ . حکیم ارود بزرگ . ارد بزرگ . حکیم ارد بزرگ شمند . تصویر ارد بزرگ . great orod . mojtaba shoraka . bozorgtarin filsof jahan . filsof irani . hakim orod bozorg . falasefeh bozorg jahan

آ ین واژه های جستجو شده در این سایت : حکیم ارد بزرگ برترین فیلسوف جهان . دوستداشتنی ترین فیلسوف تاریخ . مبتکر دیوار مهربانی . دیوار مهربانی ها از کجا آغاز شد . دیوار مهربانی از کیست ؟ .  ارد بزرگ فیلسوف ایرانی . پرتره فیلسوفان جهان . حکیم اُرُد بزرگ ویکی . مجتبی شرکا . نوروز و سخن بزرگان . بیوگرافی غزاله شرکائ . جملانت فلسفی برای محیط زیست . ع نوشته پشیمانی . ارد بزرگ . حکیم چهارم شیروانی  . شیروان های مشهور . غزاله شرکا . ارد بزرگ ویکی پدیا . دیرا ور و داستان مقاومت در برابر محاصره + تصاویر . بهترین سخن . سال تولد ارد بزرگ . پهلوان علی بیدل . نقد کننده . ارد بزرگ سال تولد . فرهیختگان و نوابغ ایران . ع متن های بزرگان فیلسوفان خارجی . سخن تصویری بزرگان برای تلگرام . دلنوشته از ارد بزرگ . ارد بزرگ . اسامی دمندان در اقتصاد جهان . ارد حکیم بزرگ . دیوان خاکشیر . حکیم . حکیم ارد بزرگ . دیوار مهربانی تهران . آنهایی که مهر ورزیده اند، جاودانه شده اند...  . دیوار مهربانی در خیابانهای تهران . ایستگاه مهربانی تبری . مستند دیوار مهربانی . شهر بابل عطرزیستان . آدرس های دیوار مهربانی در تهران . ادرس دیوار مهرابانی در تبریز . دیوار نیشابور . دیوار مهربانی در تهران . دیوار مهربانی از کجا شروع شد . بزرگترین شهر کیه . خبرشیروان . دیوارمهربانی ازکجاشروع شد . شیروان من  . نصرالله بهادران شیروان . ع عوض زاده سابق شیروان اسان شمالی . http://shiraneeshirvan.blogsky.com/tag/%d8%b9%d9%84%db%8c-%d9%88%d9%84%db%8c-%d9%be%d9%88%d8%b1 . طرح دیوار مهربانی از کیست . غزاله یارعلی . لیلا عبدالرضا  . کانال فیلسوفی تلگرام . از بزرگ . حشمتی خبرنگار شیروان . قربانعلی اسدی مجلس . سایت میلاد محسنی روپایی . ع شخصی بیژن پور شیروان مدیریت باشگاه پروشات شیراز . پریسا جهانی پور . عباسعلی صفایی . ز له خیزی استان اسان شمالی . پنجشیر . هم خانواده حکمت . روستاهای شیروان . تار احمد حیدری . میلاد محسنی رکورددار روپایی . اسماعیل ابراهیم زاده . تصاویر گلیل . سرسرای بزرگ ورودی . بزرگترین کانال شطرنج تلگرام . شاعران بزرگ شیروان




جهان را آغاز و انجامی نیست ، آنچه هست ، دگرگونی در گیتی است . ما دگرگونی در درون گیتی را زایش و مرگ می نامیم . ما بخشی از دگرگونی در گیتی هستیم ، دگرگونی که در نهان خود ، پویش و شکوفایی را پیگیری می کند . بروز آینده ما ، بسیار فربه تر از امروز خواهد بود ، ما در درون گیتی ، در حال پرتاب شدن هستیم ، پرتاب به سوی جایی و نمایی که هیچ چیز از آن نمی دانیم ، همان گونه که در کودکی از این جهان هیچ نمی دانستیم . میدان دید ما ، با همه فراخنایی خود ، می تواند همچون شبنمی کوچک باشد بر جهانی بسیار بزرگتر از آنچه ما امروز از گیتی در سر می پرورانیم ، پس ، گیتی بی آغاز و بی پایان است . حکیم ارد بزرگ


خواست واپسین آدمی ، شناور شدن در بسامدها و امواج گیتی است . حکیم ارد بزرگ


گیتی ، آوای زندگی و شادیست . حکیم ارد بزرگ


سخنان گرانبها / سخنان بزرگان با تصاویر / اخبار روز / سخنان کوتاه مدیران بزرگ با ع / سخنان بزرگان / مورینیو با ع بزرگ /


سخنان گرانبها / سخنان بزرگان با تصاویر / اخبار روز / سخنان کوتاه مدیران بزرگ با ع / سخنان بزرگان / مورینیو با ع بزرگ /


سخنان گرانبها / سخنان بزرگان با تصاویر / اخبار روز / سخنان کوتاه مدیران بزرگ با ع / سخنان بزرگان / مورینیو با ع بزرگ /


سخنان گرانبها / سخنان بزرگان با تصاویر / اخبار روز / سخنان کوتاه مدیران بزرگ با ع / سخنان بزرگان / مورینیو با ع بزرگ /


بی مایگی و بدکاری ، پاینده نخواهد ماند ، گیتی رو به شکوفایی است . با نگاهی به گذشته می آموزیم : نابکاری هایی همچون برده داری ، همسر سوزی و … را آدمیان رها نموده اند ، پس پویندگی و شکوفایی ، براستی هویداست . حکیم ارد بزرگ


نرمش و سازگاری با گیتی ، ما را آرام خواهد ساخت . حکیم ارد بزرگ


گیتی زایشگر است ، پویشی آرام در همه گونه های آن ، دیده می شود . حکیم ارد بزرگ


مرگ و پایانی نیست ، دگرگونی و آمیختگی با گیتی ، آینده همه زندگان است . حکیم ارد بزرگ


مهربانان ، با سرشت پاک گیتی آمیخته اند . حکیم ارد بزرگ


گیتی را در مهربانی می بینم . حکیم ارد بزرگ


جهان همواره در حال دگرگونی و شکوفایی است ، نباید این پویندگی را زشت دانست ، باید همراه بود و بخشی از این شکوفایی را بر دوش داشت . حکیم ارد بزرگ


روان ، همواره تشنه پرواز و بالا بردن خواسته های آدمی است ، این سرشت خوب ، همان ریشه بالندگی آدمیست . حکیم ارد بزرگ


اگر دشمن خطرناکی داری ، بجای پنهان شدن ، بکوش همگان را از گرفتاری خویش ، با خبر و آگاه سازی . حکیم ارد بزرگ


امیدی به آینده آدمهایی که مدام می گویند نمی توانم و یا نمی شود ، نیست . حکیم ارد بزرگ


خویشتن خویش را ، دوست داشته باشیم . حکیم ارد بزرگ


دمندان و هنرمندان ، سازندگان آینده اند . حکیم ارد بزرگ


در بلند هنگام هیچ نیرویی نمی تواند ، در برابر فرهنگ و هنر ، ایستادگی کند . حکیم ارد بزرگ


سخنان گرانبها / سخنان بزرگان با تصاویر / اخبار روز / سخنان کوتاه مدیران بزرگ با ع / سخنان بزرگان / مورینیو با ع بزرگ /


سخنان گرانبها / سخنان بزرگان با تصاویر / اخبار روز / سخنان کوتاه مدیران بزرگ با ع / سخنان بزرگان / مورینیو با ع بزرگ /


سخنان گرانبها / سخنان بزرگان با تصاویر / اخبار روز / سخنان کوتاه مدیران بزرگ با ع / سخنان بزرگان / مورینیو با ع بزرگ /


سخنان گرانبها / سخنان بزرگان با تصاویر / اخبار روز / سخنان کوتاه مدیران بزرگ با ع / سخنان بزرگان / مورینیو با ع بزرگ /


سخنان گرانبها / سخنان بزرگان با تصاویر / اخبار روز / سخنان کوتاه مدیران بزرگ با ع / سخنان بزرگان / مورینیو با ع بزرگ /


سخنان گرانبها / سخنان بزرگان با تصاویر / اخبار روز / سخنان کوتاه مدیران بزرگ با ع / سخنان بزرگان / مورینیو با ع بزرگ /


هنر ، برآیند شناور بودن د ، در جهان احساس است . حکیم ارد بزرگ


آهنگ دلپذیر ، نوا و آوای گیتی است . حکیم ارد بزرگ


هنرمند و نویسنده مزدور ، از هر کشنده ای زیانبارتر است . حکیم ارد بزرگ


تنها آثار هنری جاودانه می شوند ، که به درون هنرمند نزدیکترند . حکیم ارد بزرگ


جهان را آغاز و انجامی نیست ، آنچه هست ، دگرگونی در گیتی است . ما دگرگونی در درون گیتی را زایش و مرگ می نامیم . ما بخشی از دگرگونی در گیتی هستیم ، دگرگونی که در نهان خود ، پویش و شکوفایی را پیگیری می کند . بروز آینده ما ، بسیار فربه تر از امروز خواهد بود ، ما در درون گیتی ، در حال پرتاب شدن هستیم ، پرتاب به سوی جایی و نمایی که هیچ چیز از آن نمی دانیم ، همان گونه که در کودکی از این جهان هیچ نمی دانستیم . میدان دید ما ، با همه فراخنایی خود ، می تواند همچون شبنمی کوچک باشد بر جهانی بسیار بزرگتر از آنچه ما امروز از گیتی در سر می پرورانیم ، پس ، گیتی بی آغاز و بی پایان است . حکیم ارد بزرگ


خواست واپسین آدمی ، شناور شدن در بسامدها و امواج گیتی است . حکیم ارد بزرگ


گیتی ، آوای زندگی و شادیست . حکیم ارد بزرگ


سخنان گرانبها / سخنان بزرگان با تصاویر / اخبار روز / سخنان کوتاه مدیران بزرگ با ع / سخنان بزرگان / مورینیو با ع بزرگ /


سخنان گرانبها / سخنان بزرگان با تصاویر / اخبار روز / سخنان کوتاه مدیران بزرگ با ع / سخنان بزرگان / مورینیو با ع بزرگ /


سخنان گرانبها / سخنان بزرگان با تصاویر / اخبار روز / سخنان کوتاه مدیران بزرگ با ع / سخنان بزرگان / مورینیو با ع بزرگ /


سخنان گرانبها / سخنان بزرگان با تصاویر / اخبار روز / سخنان کوتاه مدیران بزرگ با ع / سخنان بزرگان / مورینیو با ع بزرگ /


بی مایگی و بدکاری ، پاینده نخواهد ماند ، گیتی رو به شکوفایی است . با نگاهی به گذشته می آموزیم : نابکاری هایی همچون برده داری ، همسر سوزی و … را آدمیان رها نموده اند ، پس پویندگی و شکوفایی ، براستی هویداست . حکیم ارد بزرگ


نرمش و سازگاری با گیتی ، ما را آرام خواهد ساخت . حکیم ارد بزرگ


گیتی زایشگر است ، پویشی آرام در همه گونه های آن ، دیده می شود . حکیم ارد بزرگ


مرگ و پایانی نیست ، دگرگونی و آمیختگی با گیتی ، آینده همه زندگان است . حکیم ارد بزرگ


مهربانان ، با سرشت پاک گیتی آمیخته اند . حکیم ارد بزرگ


گیتی را در مهربانی می بینم . حکیم ارد بزرگ


جهان همواره در حال دگرگونی و شکوفایی است ، نباید این پویندگی را زشت دانست ، باید همراه بود و بخشی از این شکوفایی را بر دوش داشت . حکیم ارد بزرگ


روان ، همواره تشنه پرواز و بالا بردن خواسته های آدمی است ، این سرشت خوب ، همان ریشه بالندگی آدمیست . حکیم ارد بزرگ


اگر دشمن خطرناکی داری ، بجای پنهان شدن ، بکوش همگان را از گرفتاری خویش ، با خبر و آگاه سازی . حکیم ارد بزرگ


امیدی به آینده آدمهایی که مدام می گویند نمی توانم و یا نمی شود ، نیست . حکیم ارد بزرگ


خویشتن خویش را ، دوست داشته باشیم . حکیم ارد بزرگ


دمندان و هنرمندان ، سازندگان آینده اند . حکیم ارد بزرگ


در بلند هنگام هیچ نیرویی نمی تواند ، در برابر فرهنگ و هنر ، ایستادگی کند . حکیم ارد بزرگ


سخنان گرانبها / سخنان بزرگان با تصاویر / اخبار روز / سخنان کوتاه مدیران بزرگ با ع / سخنان بزرگان / مورینیو با ع بزرگ /


سخنان گرانبها / سخنان بزرگان با تصاویر / اخبار روز / سخنان کوتاه مدیران بزرگ با ع / سخنان بزرگان / مورینیو با ع بزرگ /


سخنان گرانبها / سخنان بزرگان با تصاویر / اخبار روز / سخنان کوتاه مدیران بزرگ با ع / سخنان بزرگان / مورینیو با ع بزرگ /


سخنان گرانبها / سخنان بزرگان با تصاویر / اخبار روز / سخنان کوتاه مدیران بزرگ با ع / سخنان بزرگان / مورینیو با ع بزرگ /


سخنان گرانبها / سخنان بزرگان با تصاویر / اخبار روز / سخنان کوتاه مدیران بزرگ با ع / سخنان بزرگان / مورینیو با ع بزرگ /


سخنان گرانبها / سخنان بزرگان با تصاویر / اخبار روز / سخنان کوتاه مدیران بزرگ با ع / سخنان بزرگان / مورینیو با ع بزرگ /


هنر ، برآیند شناور بودن د ، در جهان احساس است . حکیم ارد بزرگ


آهنگ دلپذیر ، نوا و آوای گیتی است . حکیم ارد بزرگ


هنرمند و نویسنده مزدور ، از هر کشنده ای زیانبارتر است . حکیم ارد بزرگ


تنها آثار هنری جاودانه می شوند ، که به درون هنرمند نزدیکترند . حکیم ارد بزرگ

اختصاصی از فایلکو مقاله دیدگاه سید محمد خاتمی درباره فلسفه با و پر سرعت .

لینک و ید پایین توضیحات

فرمت فایل word  و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: 4

 

 

دیدگاه سید محمد خاتمی درباره فلسفه

 

حجت ال و المسلمین محمد خاتمی ، رئیس جمهور پیشین ایران ، اگرچه علوم حوزوی و و اجتماعی خوانده ، با این حال ، در عالم فلسفه نیز ، صاحب رای و نظر است . در ادامه دیدگاه ایشان را در باره معنای فلسفه در یک پرسش و پاسخ می خوانید :

• در دوره ما که علم و تکنولوژی بسط یافته است، فلسفه چه مقامی دارد و چه می تواند د یا ما چه نیازی به آن داریم؟ ( باید در آغاز مشخص شود که از فلسفه در این پرسش چه مراد شده است؟ فلسفه به معنی عام آن چنان که سقراط می انگاشت عبارت از «دوست داشتن دانایی» است، در جهان حقیقتی وجود دارد که متعلق دانایی است و چنین دانایی را دوست داشتن فلسفه است . همه انسانها بالقوه خواستار دانایی و حقیقت دانی هستند یعنی فطرتاً بشر به این سو متمایل است، اما این احساس و کشش در اندکی از انسانها به فعلیت می رسد و همواره چنین بوده است. بیشتر مردم دچار روزمرگی و در پی سود و زیان ظاهری و آنی هستندو علم و دین را نیز برای همین می خواهند یا مآل دینداری و علم خواهی آنان به همین امر است. در گذشته که علم و تکنولوژی بسط امروز را نداشت نوعی غفلت در بیشتر مردمان بود، و امروزه نوعی دیگر. البته نمی توان انکار کرد که با غلبه روح تکنیک بر بشر امروز و استیلای آن بر همه وجوه زندگی، دنیا زدگی انسان امروز آشکارتر و احیاناً جدی تر شده است؛ ولی به نظر من فلسفه به معنی پیش گفته شده هیچ گاه در جامعه عمومیت نداشته است(یعنی در غالب مردم فعلیت نیافته است). اما فلسفه صرفاً به دوست داشتن دانایی اطلاق نمی شود بلکه معنی مشهور و مانوس آن عبارت است از تبیین عقلانی جهان و هستی؛ که در این صورت فلسفه در مقابل نوع (یا انواع) دیگری از آگاهی قرار می گیرد، از جمله تلقی عرفانی از هستی یعنی نوعی آگاهی که از عقل فراتر می رود و نحوه گرایش که پای د را در درک حقیقت (که در واقع عبارت است از حضور در ساحت حقیقت و نه فهم آن) لنگ میبیند. و می دانیم که فلسفه به معنی نگاه عقلانی به عالم تنها از سوی ظاهر بینان مورد اعتراض نبوده است که عارفان و متصوفان نیز به نحوی آن را نکوهش کرده اند. از این همه که بگذریم، وقتی از تبیین عقلانی جهان سخن می گوییم باید مشخص کنیم که مرادمان از «عقل» چیست؟ عقل افلاطونی، ارسطویی، فلوطینی، سینایی، اشراقی، دکارتی، هگلی، ا ت کنتی یا  ... زیرا همه این نام آوران بر اساس عقلی که آن را پذیرفته اند از جهان و هستی تبیین داشته اند. البته نباید انکار کردکه با گسترش دامنه علم تجربی که نتیجه توجه جدی تر به ظاهر و رویه هستی است فلسفه به معنی قدیم آن تا حدود زیادی از نظرها افتاده است و چون علم (به معنی جدی آن) در تمدن غالب روزگار دارای اهمیت بیشتری است، طبعاً زمینه غفلت یا کم توجهی را به دیدگاههای دیگر به هستی و جهان و گونه های دیگر معرفت بیشتر فراهم آورده است. ولی از آنجا که به هر حال انسان رااز فلسفه گریزی نیست، فلسفه را به «علم علم» فرو کاسته اند و چون دستی به ذوات موجودات را یا سالبه بانتفاء موضوع به حساب آورده اند یا اگر موضوع را انکار نکرده اند، دست خود را از دامن آن کوتاه دیده اند، فلسفه، به معنی گذشته آن را مردود اعلام کرده اند؛ چرا که فلسفه علم به اعیان موجودات است و اگر موجودات فاقد عین و ذات باشند یا اعیانشان قابل دسترسی نباشد دیگر چه جایی برای فلسفه می ماند؟ بنابراین آنچه به اجمال گذشته، وقتی از وضع و حال فلسفه پرسش می شود دقیقاً باید مشخص کرد که مراد از فلسفه چیست؟ والا پرسش مبهم، پاسخ آشفته خواهد داشت یا پاسخی که داده می شود موجب آشفته فکری می شود. در اینجا اجازه می خواهم به نکته ای بپردازم که به نظرم بسیار مهم مینماید. آنچه در بسیاری از موارد موجب خلط مبحث و منشا مشکلات فکری فراوان شده و می شود عبارت است از سرایت حرمتی که در ذات حقیقت خواهی و حقیقت دوستی و تلاش برای درک و دانستن حقیقت وجود دارد، به تبیین ها و برداشتهایی که این یا آن فیلسوف از حقیقت هستی داشته است و احیاناً مقدس و مطلق شدن آن برداشت . گرچه باید میان آراء و نظرات بلند نوابغی چون ارسطو و افلاطون با گفتارها و نظرهای مدعیان فضل و فلسفه دانهای متوسط تفاوت قائل شد. و هنوز هم حضور سنگین و استیلای معنوی افلاطون و ارسطو را در حوزه فلسفه نمی توانیم انکار کنیم اما متعلق انگاشته شدن آراء آنان و هر انسان دیگر (که به هر حال امری بشری، خطا پذیر، قابل تغییر و درخور رد و اصلاح و نقض و ابرام است) امری است که در طول تاریخ تفکر منشاء مشکلاتی شده است. البته در حوزه شه دینی اشکال بیشتر می شود یعنی وقتی شه ای در حوزه یک دیانت و مذهب پذیرفته می شود خطر مطلق و مقدس شدن آن وجود دارد. تبیین انسانهای عادی (غیر معصوم) از عالم، صرفنظر از محدودیت ذهنی و فکری انسان (که گرچه بالقوه بی نهایت است ولی بالفعل همواره محدود است) در بیشتر موارد عبارت است از توجیه دلبستگیهای پیشین آنان و کدام فلسفه و متکب فسلفی را می توان سراغ گرفت که به هیچ وجه متاثر از اوضاع و احوال روزگار و ذهنیت از پیش شکل گرفته فیلسوف و عواطف او نباشد؟ مراد من از این سخن تعلیل شه به اوضاع و احوال و شرایط خاص روانی و اجتماعی نیست که این تعلیل را حاصل پندارگرایی ساده انگاران می دانم، در حالی که وجود بشر و شه او امری است بسیار پیچیده و با این ظاهر بینی ها و سطحی نگریها نمی توان تکلیف خود را با آن روشن کرد. ولی تاثیر شه انسان عادی را (ولو نابغه) از عوامل غیر فکری نمی توان انکار کرد. بر فرض که فلسفه حقیقی را حاصل برقراری نسبتی خاص میان فیلسوف و هستی به حساب آوریم گرچه طرف نسبت امری ثابت و مقدس و مطلق است، اما این نسبت در همه و همه جا ی ان نیست و با ظرفیت روحی و ویژگیهای ذهنی و عاطفی و شرایط اجتماعی هر فیلسوف و متفکری بستگی در خور توجه دارد؛ و ما وقتی از فلسفه سخن می گوییم و در جستجوی یافتن جایگاه آن در عرصه حیات و سرنوشت انسان هستیم حتماً باید به این نکته نیز توجه داشته باشیم: در حوزه شگی مسلمانان دو واقعه پیش آمد که تصور |می کنم اگر توام می شدند و همدیگر را کامل می د، سرنوشت تمدن ی و امت مسلمان غیر از این می بوده که هست. از یک سو فار را داریم که به حق او را بنیانگذار فلسفه مسلمانان دانسته اند. او برعقل تکیه دارد و دورزی را جدی به حساب می آورد و حتی عقل را باطن و حی و دین را مثال فلسفه می داند. فار بر خلاف دیگر فیلسوفان به تفضیل در باب سیاست مدنی نیز بحث کرده است و در این باب قائل به مدینه فاضله است و در برابر آن، مدینه های جاهله، ضاله، متبدله وفاسقه قرار می دهد و ملاک و میزان فضیلت یا جهل و تبدل و ضل و فسق نیز در نظر او آراء اهل مدینه است و آراء اهل مدینه فاضله به نظر فار عبارت است از حاصل داوریهای عقل ارسطویی- نو افلاطونی که فیلسوف مسلمان سخت بدان پای بند بود و این داوریها در نظر او چنان شبهه ناپذیر و مطلق بود که حتی وحی و دین نیز می بایستی به میزان آنها سنجیده شود. البته فیلسوف متوجه اختلاف آراء در میان فیلسوفان بزرگ بوده است اما برای اینکه به شه مبنایی او که عقل یکی است و همان است که او به آن رسیده است و داوریهای آن نیز ی ان است و خلل ناپذیر لطمه ای وارد نشود، با تکلف فراوان درصدد جمع آراء دو فیلسوفی که آنان را پدر و معلم اصلی فلسفه می داند برآمده است. (و در ای موارد اشتباه او در منسوب دانستن بعضی آثار فلوطین به ارسطو در این جمع به کمک او آمده است). به هر حال عقل همان است که فار قبول دارد و رای عقلانی همان که او به آن رسیده است و هر بر خلاف حکم عقل مطلوب و مقبول فیلسوف رایی داشته باشد از اهالی مدینه های غیر فاضله است و رای و راه او مردود و مطرود. آیا این مطلق انگاری راه را بر شه نمی بندد؟ از سوی دیگر در جهان پدیده دیگری در حوزه تفکر رخ نمود که دارای اهمیت فراوان بود. غزالی به نقد فلسفه و عقل فسلفی پرداخت و در تهافت الفلاسفه در پی اثبات این مطلب بود که نمی توان عقلی که احکامش قابل رد و نقض است، منزل حقیقت و مبنای حق به حساب آورد. و غزالی فردی بیگانه با فلسفه نبود و تهافت الفلاسفه را بعد از تالیف مقاصد افلاسفه تدوین کرد. در آراء غزالی آنچه می توانست ارجمند باشد مقابله با مطلق انگاریها و مقدس پنداریهای آدمی نسبت به داوری عقل بود. و اگر دورزی فار با بینش انتقادی غزالی توام می شد به نظر من سرنوشت دیگری در حوزه تفکر و تمدن ی پدید می آمد . اما با کمال تاسف اعتراض های تند غزالی حربه ای شد در دست ظاهر بینان متشرع یا متظاهر به تشریح تا با د و عقل درافتند و آن را بالمره امری مطورد به حساب آورند. درحالی که اگر د ورزی جدی گرفته شود و در عین حال به محدودیتهای آن توجه بیشتری مبذول می شد شاید وضع دیگری داشتیم. البته اهل معنی و دینداران واقعی و ژرف شان ، در ورای دنیای گذران، به حقیقت ثابتی سرس اند و تردیدی در اطلاق و اثبات حقیقت و حق ندارند و راه رسیدن به آن را نیز به روی خود بسته نمی بینند ولی گزافه است که بپنداریم با عقل مفهوم پرداز می توان به ذات حقیقت راه یافت. ولی از سوی دیگر مگر امر مشترک میان همه انسانها جز همین عقل حصولی که امری بشری و محدود است وجود دارد؟ ولی این همه به معنی خضوع در برابر پنداری که نافی ذات حقیقت است نیست. این پندار که همه هستی همین پندارهاست و ذاتی در کار نیست و اگر هست قابل دسترسی نیست گر چه در حوزه تمدن جدید جریان غالب بوده است اما: اولاً- در همین تمدن نیز متفکرانی جداً با این شه مخالف بوده و هستند. ثانیاً- اگر حسن ظن به دانش تجربی و تکنیک در یکی دو قرن پیش بسیاری ان را از دین و فلسفه (به معنی نگاه به عمق هستی) بی نیاز می کرد امروز به هیچ وجه چنین حس ظنی وجود ندارد. بنابراین گزافه نیست اگر بگوییم علی رغم استیلای ظاهری تکنولوژی و ظاهر بینی، در آینده، تعلق خاطر به دین(نه بالضروره سنتهای خاص رنگ تقدس گرفته دینی) و فلسفه (نه صرفاً تفوه به اقوال و آراء فیلسوفان گذشته)بیشتر خواهد شد و آثار آن هم آشکار شده است. و برای ما که در بیرون متن تمدن غرب به سر می بریم اگر به مرحله بلوغ تامل و انتخاب برسیم، با تامل در سرشت و سرگذشت تمدن غرب و نیز آنچه بر ما گذشته است و انس با گذشته و نقد این هردو با جدی تر گرفتن تفکر (از جمله فلسفه) می توانیم راهمان را به سوی آینده ای بهتر بگشاییم. • میان فلسفه و دین چه نسبتی وجود دارد؟ بعضی از پژوهندگان و محققان فلسفه گفته اند که فلسفه ی و فلسفه ی تعبیراتی است که بر سبیل مسامحه بکار رفته است وگرنه فلسفه نه ی می شود نه ی. نظر حضرتعالی چیست؟ ( جوهر دین امری متعالی، مقدس و مطلق است و فلسفه نیز دست کم در گذشته نگاه به ثابت، جمیل و عالی داشته است و از این جهت قرابتی میان این دو هست اما دین که جوهر آن امری الهی است با فلسفه که به هر حال بشری است همان نسبتی دارد که خداوند متعال با انسان؛ و این امر، اختصاص به فلسفه ندارد؛ هرگونه تفکر مفهومی چنین است. و این حکم در مورد کلام و فقه ی و ... هم صادق است. کلام و فقه، حاصل نگاه انسان به وجهه ای از دین است و به همین جهت هم ما کلام و فقه ثابت نداریم گرچه عادت و تعصب بیجا گاه سبب می شود که نوعاً تغییر وقتی پیش آید که مدتها از زمان نیاز به آن گذشته است و از این بابت هم برای جامعه دینی خسارتهای بزرگی پیش آمده است. به نظر بنده مسلمان و ی از پیش با نگاهی متفاوت با نگاه هندو یا ماده انگار به هستی می نگرد و طبعاً برداشتی متفاوت با آنان از حقیقت و عالم دارد اما به نظر من خطاست که حاصل تامل یک مسلمان در هستی را فلسفه ی بنامیم. بلکه فلسفه ای است که مسلمان ( یا مسلمانان) به آن رسیده اند و اگر یکی است چرا فلسفه های ی متفاوت است و این همه مکتب و مشربهای فلسفی در کنار مکتبهای کلامی و عرفانی از کجا آمده است. به نظر من همانطور که نباید شه ی را منحصر به نوعی فلسفه دانست، نیز نباید بپنداریم که دین با یک تمدن سازگار است که در این صورت با رفتن آنچه فی المثل به نام تمدن ی آوازه یافته است باید دوران دین را نیز پایان به حساب آوریم. پاسداری از قداست و حرمت دینی این است که آن را فرا تمدن، فرا فرهنگ و فرا تاریخ بدانیم که البته در هر زمان و شرایط نسبت خاصی با این حقیقت متعالی برقرار می شود که اگر طبق موازین باشد محترم هم هست. •  بعضی فیلسوفان عصر حاضر به جای تحقیق در مسائل فلسفه بیشتر می خواهند بدانند که فلسفه از کجا و چرا و چگونه آمده است. بنابر نظر این گروه مسائل فلسفه حداکثر مسایل تاریخی است نه مسایل همیشگی بشر، نظر شما چیست؟ ( اگر حقیقت ی در ذات آدمی است (که هست) فلسفه نیز همیشگی است و از این حیث می توان و باید به مسایل آن نگاه کرد گر چه فلسفه در تاریخ، اطوار و تجلیات گوناگون داشته است و از جهت این اطوار می توان آن را در امری تاریخی به حساب آورد. •  در شرایطی که گوشها برای شنیدن سخن حکمت گشوده نیست، اهل حکمت چه می توانند و چه باید ند؟ ( اولاً مراد از حکمت چیست؟ امروز برای ای از حقیقتها و ارزشها یا وجهه ای از آنها گوش شنوا بیشتر از گذشته است. آیا پذیرش تغلّب و خود کامگی (که پایه واقعیت از امویان به بعد در جهان شد) به عنوان یک تقدیر الهی (در نظر انی چون نظام الملک)یا تقدیر طبیعی(برای بزرگی چون ابن خلدون) فاجعه ای بزگتر از فاجعه خود تغلّب نبوده است؟ و می بینیم که مسلمانان چاره ای جز تسلیم در برابر آن ندیدند یا راهی جز تکیه بر زور و غلبه برای مقابله با آن نیافتند (خوارج، قرمطیان، اسماعیلیان و...) و عده ای دیگر هم که وضع موجود را نفی می د بیشتر به جنبه سلبی قضیه و جدال در حوزه کلامی پرداختند و دست کم در زمان غیبت، در جنبه اثبات راه مشخصی را بیان ن د. و آیا امروز تفطن به این نکته مبارک که تغلّب سرنوشت محتوم انسانها نیست (هر چند در عمل صورت دیگری از بیداد و استثمار برقرار باشد) تحول بزرگی به حساب نمی آید؟ البته از خیلی جهات هم وجوهی از حکومت بی یدار است و گوش شنوایی نسبت به آن وجود ندارد به خصوص در دنیای امروز که غلبه بر ظاهر بینی دنیا زدگی است وژرفانگری و دعوت به معنویت کمتر یدار دارد. اما اگر ی صاحب حکمت باشد رس او روشنگری و «بلاغ» است که «و ما علی الرسول الاّ البلاغ» تا آن گاه که به یاری حق دلها نرمتر و گوشها سخن حکمت آمیز را نیوشاتر شود. •  آیا لازم است که فلسفه غرب را هم بیاموزیم یا به فلسفه ی اکتفا کنیم؟ ( اگر غرب یک واقعیت است (که هست) و اگر درک این واقعیت بدون درک روح آن که فرهنگ غرب به طور عام و فلسفه غربی به طور خاص است میسر نیست؛ گریزی از آموختن فلسفه غرب نداریم و البته فلسفه ی را نیز باید بیاموزیم و آنچه مهم است اینکه به درجه ای از رشد و بلوغ رسیده باشیم که بتوانیم مبادی و مبانی هر دو را بفهمیم و قدرت نقد آنها را داشته باشیم. اینکه انی تصور کنند اگر به طور رسمی شه ای را منع کنند از دسترس آن دور خواهند ماند خیال واهی دارند، آن هم در جهان امروز و غیر شه از کنترل هر مقام و نظام رسمی خارج است. خوب است خود ما آگاهانه به سراغ چیزی برویم که اگر نرویم ناخودآگاه ما را مسخّر خود خواهد کرد. •  آیا دیدن دین و عرفان و معرفت با چشم غربی، دین و عرفان را مخدوش و مغشوش نمی کند؟ ( هر با چشم خاص به عالم و آدم نگاه می کند، خود برداشتهای دینی و عرفانی اقوام و طوایف هم حاصل دید خاص به هستی است. البته برای فهم آن برداشتها حتماً باید به سنخ دید برداشت کنندگان آشنا بود. اما ی که متاثر از غرب و مقهور آن است بخواهیم یا نخواهیم با دیدی غربی به همه چیز از جمله دین و عرفان نگاه می کند. البته باید توجه داشت که غرب هم وجوهی دارد، انی که از وجهه ای از غرب متاثرند و ان دیگری از وجهه دیگر چه بسیار ملامتگرانی که رقیبان خود را به غربی بودن و غرب زدگی متهم می کنند، خود نیز با دیدی غربی به عالم و آدم می نگرند و ملامت از آن جهت است که چرا سرس مکتب و بینشی از غرب هستند که ما نمی پسندیم. البته خلط مبانی و مراتب دشواری به بار می آورد. دین و عرفان خودی را نمی توان در قالب و با ضوابط و معیارهایی که با آن بیگانه است سنجید و فهمید ولی به نظر من، بعد از فهم درست از برداشتهای دینی و عرفانی باید کوشید از بیرون هم به تلقی های دینی و عرفانی خود نگاه کنیم همچنان که نگاه از بیرون به غرب نیز لازم است و در این صورت است که امکان نقد هر دو برای ما فراهم خواهد آمد . •  برنامه مناسب برای آموزش فلسفه چیست؟ ( نمی دانم. در این باره تامل نکرده ام. •  فلسفه در فرهنگ عصر حاضر چه شان و مقامی دارد؟ ( تا مراد از فلسفه چه باشد و مراد از فرهنگ عصر حاضر کدام؟(1) پا نوشت 1) برگرفته از مصاحبه نامه فرهنگ با سید محمد خاتمی، شماره 18 صص 38-34

کد مطلب


با


مقاله دیدگاه سید محمد خاتمی درباره فلسفه

اختصاصی از یارا فایل دیدگاه سید محمد خاتمی درباره فلسفه با و پر سرعت .

لینک و ید پایین توضیحات

فرمت فایل word  و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: 4

 

 

دیدگاه سید محمد خاتمی درباره فلسفه

 

حجت ال و المسلمین محمد خاتمی ، رئیس جمهور پیشین ایران ، اگرچه علوم حوزوی و و اجتماعی خوانده ، با این حال ، در عالم فلسفه نیز ، صاحب رای و نظر است . در ادامه دیدگاه ایشان را در باره معنای فلسفه در یک پرسش و پاسخ می خوانید :

• در دوره ما که علم و تکنولوژی بسط یافته است، فلسفه چه مقامی دارد و چه می تواند د یا ما چه نیازی به آن داریم؟ ( باید در آغاز مشخص شود که از فلسفه در این پرسش چه مراد شده است؟ فلسفه به معنی عام آن چنان که سقراط می انگاشت عبارت از «دوست داشتن دانایی» است، در جهان حقیقتی وجود دارد که متعلق دانایی است و چنین دانایی را دوست داشتن فلسفه است . همه انسانها بالقوه خواستار دانایی و حقیقت دانی هستند یعنی فطرتاً بشر به این سو متمایل است، اما این احساس و کشش در اندکی از انسانها به فعلیت می رسد و همواره چنین بوده است. بیشتر مردم دچار روزمرگی و در پی سود و زیان ظاهری و آنی هستندو علم و دین را نیز برای همین می خواهند یا مآل دینداری و علم خواهی آنان به همین امر است. در گذشته که علم و تکنولوژی بسط امروز را نداشت نوعی غفلت در بیشتر مردمان بود، و امروزه نوعی دیگر. البته نمی توان انکار کرد که با غلبه روح تکنیک بر بشر امروز و استیلای آن بر همه وجوه زندگی، دنیا زدگی انسان امروز آشکارتر و احیاناً جدی تر شده است؛ ولی به نظر من فلسفه به معنی پیش گفته شده هیچ گاه در جامعه عمومیت نداشته است(یعنی در غالب مردم فعلیت نیافته است). اما فلسفه صرفاً به دوست داشتن دانایی اطلاق نمی شود بلکه معنی مشهور و مانوس آن عبارت است از تبیین عقلانی جهان و هستی؛ که در این صورت فلسفه در مقابل نوع (یا انواع) دیگری از آگاهی قرار می گیرد، از جمله تلقی عرفانی از هستی یعنی نوعی آگاهی که از عقل فراتر می رود و نحوه گرایش که پای د را در درک حقیقت (که در واقع عبارت است از حضور در ساحت حقیقت و نه فهم آن) لنگ میبیند. و می دانیم که فلسفه به معنی نگاه عقلانی به عالم تنها از سوی ظاهر بینان مورد اعتراض نبوده است که عارفان و متصوفان نیز به نحوی آن را نکوهش کرده اند. از این همه که بگذریم، وقتی از تبیین عقلانی جهان سخن می گوییم باید مشخص کنیم که مرادمان از «عقل» چیست؟ عقل افلاطونی، ارسطویی، فلوطینی، سینایی، اشراقی، دکارتی، هگلی، ا ت کنتی یا  ... زیرا همه این نام آوران بر اساس عقلی که آن را پذیرفته اند از جهان و هستی تبیین داشته اند. البته نباید انکار کردکه با گسترش دامنه علم تجربی که نتیجه توجه جدی تر به ظاهر و رویه هستی است فلسفه به معنی قدیم آن تا حدود زیادی از نظرها افتاده است و چون علم (به معنی جدی آن) در تمدن غالب روزگار دارای اهمیت بیشتری است، طبعاً زمینه غفلت یا کم توجهی را به دیدگاههای دیگر به هستی و جهان و گونه های دیگر معرفت بیشتر فراهم آورده است. ولی از آنجا که به هر حال انسان رااز فلسفه گریزی نیست، فلسفه را به «علم علم» فرو کاسته اند و چون دستی به ذوات موجودات را یا سالبه بانتفاء موضوع به حساب آورده اند یا اگر موضوع را انکار نکرده اند، دست خود را از دامن آن کوتاه دیده اند، فلسفه، به معنی گذشته آن را مردود اعلام کرده اند؛ چرا که فلسفه علم به اعیان موجودات است و اگر موجودات فاقد عین و ذات باشند یا اعیانشان قابل دسترسی نباشد دیگر چه جایی برای فلسفه می ماند؟ بنابراین آنچه به اجمال گذشته، وقتی از وضع و حال فلسفه پرسش می شود دقیقاً باید مشخص کرد که مراد از فلسفه چیست؟ والا پرسش مبهم، پاسخ آشفته خواهد داشت یا پاسخی که داده می شود موجب آشفته فکری می شود. در اینجا اجازه می خواهم به نکته ای بپردازم که به نظرم بسیار مهم مینماید. آنچه در بسیاری از موارد موجب خلط مبحث و منشا مشکلات فکری فراوان شده و می شود عبارت است از سرایت حرمتی که در ذات حقیقت خواهی و حقیقت دوستی و تلاش برای درک و دانستن حقیقت وجود دارد، به تبیین ها و برداشتهایی که این یا آن فیلسوف از حقیقت هستی داشته است و احیاناً مقدس و مطلق شدن آن برداشت . گرچه باید میان آراء و نظرات بلند نوابغی چون ارسطو و افلاطون با گفتارها و نظرهای مدعیان فضل و فلسفه دانهای متوسط تفاوت قائل شد. و هنوز هم حضور سنگین و استیلای معنوی افلاطون و ارسطو را در حوزه فلسفه نمی توانیم انکار کنیم اما متعلق انگاشته شدن آراء آنان و هر انسان دیگر (که به هر حال امری بشری، خطا پذیر، قابل تغییر و درخور رد و اصلاح و نقض و ابرام است) امری است که در طول تاریخ تفکر منشاء مشکلاتی شده است. البته در حوزه شه دینی اشکال بیشتر می شود یعنی وقتی شه ای در حوزه یک دیانت و مذهب پذیرفته می شود خطر مطلق و مقدس شدن آن وجود دارد. تبیین انسانهای عادی (غیر معصوم) از عالم، صرفنظر از محدودیت ذهنی و فکری انسان (که گرچه بالقوه بی نهایت است ولی بالفعل همواره محدود است) در بیشتر موارد عبارت است از توجیه دلبستگیهای پیشین آنان و کدام فلسفه و متکب فسلفی را می توان سراغ گرفت که به هیچ وجه متاثر از اوضاع و احوال روزگار و ذهنیت از پیش شکل گرفته فیلسوف و عواطف او نباشد؟ مراد من از این سخن تعلیل شه به اوضاع و احوال و شرایط خاص روانی و اجتماعی نیست که این تعلیل را حاصل پندارگرایی ساده انگاران می دانم، در حالی که وجود بشر و شه او امری است بسیار پیچیده و با این ظاهر بینی ها و سطحی نگریها نمی توان تکلیف خود را با آن روشن کرد. ولی تاثیر شه انسان عادی را (ولو نابغه) از عوامل غیر فکری نمی توان انکار کرد. بر فرض که فلسفه حقیقی را حاصل برقراری نسبتی خاص میان فیلسوف و هستی به حساب آوریم گرچه طرف نسبت امری ثابت و مقدس و مطلق است، اما این نسبت در همه و همه جا ی ان نیست و با ظرفیت روحی و ویژگیهای ذهنی و عاطفی و شرایط اجتماعی هر فیلسوف و متفکری بستگی در خور توجه دارد؛ و ما وقتی از فلسفه سخن می گوییم و در جستجوی یافتن جایگاه آن در عرصه حیات و سرنوشت انسان هستیم حتماً باید به این نکته نیز توجه داشته باشیم: در حوزه شگی مسلمانان دو واقعه پیش آمد که تصور |می کنم اگر توام می شدند و همدیگر را کامل می د، سرنوشت تمدن ی و امت مسلمان غیر از این می بوده که هست. از یک سو فار را داریم که به حق او را بنیانگذار فلسفه مسلمانان دانسته اند. او برعقل تکیه دارد و دورزی را جدی به حساب می آورد و حتی عقل را باطن و حی و دین را مثال فلسفه می داند. فار بر خلاف دیگر فیلسوفان به تفضیل در باب سیاست مدنی نیز بحث کرده است و در این باب قائل به مدینه فاضله است و در برابر آن، مدینه های جاهله، ضاله، متبدله وفاسقه قرار می دهد و ملاک و میزان فضیلت یا جهل و تبدل و ضل و فسق نیز در نظر او آراء اهل مدینه است و آراء اهل مدینه فاضله به نظر فار عبارت است از حاصل داوریهای عقل ارسطویی- نو افلاطونی که فیلسوف مسلمان سخت بدان پای بند بود و این داوریها در نظر او چنان شبهه ناپذیر و مطلق بود که حتی وحی و دین نیز می بایستی به میزان آنها سنجیده شود. البته فیلسوف متوجه اختلاف آراء در میان فیلسوفان بزرگ بوده است اما برای اینکه به شه مبنایی او که عقل یکی است و همان است که او به آن رسیده است و داوریهای آن نیز ی ان است و خلل ناپذیر لطمه ای وارد نشود، با تکلف فراوان درصدد جمع آراء دو فیلسوفی که آنان را پدر و معلم اصلی فلسفه می داند برآمده است. (و در ای موارد اشتباه او در منسوب دانستن بعضی آثار فلوطین به ارسطو در این جمع به کمک او آمده است). به هر حال عقل همان است که فار قبول دارد و رای عقلانی همان که او به آن رسیده است و هر بر خلاف حکم عقل مطلوب و مقبول فیلسوف رایی داشته باشد از اهالی مدینه های غیر فاضله است و رای و راه او مردود و مطرود. آیا این مطلق انگاری راه را بر شه نمی بندد؟ از سوی دیگر در جهان پدیده دیگری در حوزه تفکر رخ نمود که دارای اهمیت فراوان بود. غزالی به نقد فلسفه و عقل فسلفی پرداخت و در تهافت الفلاسفه در پی اثبات این مطلب بود که نمی توان عقلی که احکامش قابل رد و نقض است، منزل حقیقت و مبنای حق به حساب آورد. و غزالی فردی بیگانه با فلسفه نبود و تهافت الفلاسفه را بعد از تالیف مقاصد افلاسفه تدوین کرد. در آراء غزالی آنچه می توانست ارجمند باشد مقابله با مطلق انگاریها و مقدس پنداریهای آدمی نسبت به داوری عقل بود. و اگر دورزی فار با بینش انتقادی غزالی توام می شد به نظر من سرنوشت دیگری در حوزه تفکر و تمدن ی پدید می آمد . اما با کمال تاسف اعتراض های تند غزالی حربه ای شد در دست ظاهر بینان متشرع یا متظاهر به تشریح تا با د و عقل درافتند و آن را بالمره امری مطورد به حساب آورند. درحالی که اگر د ورزی جدی گرفته شود و در عین حال به محدودیتهای آن توجه بیشتری مبذول می شد شاید وضع دیگری داشتیم. البته اهل معنی و دینداران واقعی و ژرف شان ، در ورای دنیای گذران، به حقیقت ثابتی سرس اند و تردیدی در اطلاق و اثبات حقیقت و حق ندارند و راه رسیدن به آن را نیز به روی خود بسته نمی بینند ولی گزافه است که بپنداریم با عقل مفهوم پرداز می توان به ذات حقیقت راه یافت. ولی از سوی دیگر مگر امر مشترک میان همه انسانها جز همین عقل حصولی که امری بشری و محدود است وجود دارد؟ ولی این همه به معنی خضوع در برابر پنداری که نافی ذات حقیقت است نیست. این پندار که همه هستی همین پندارهاست و ذاتی در کار نیست و اگر هست قابل دسترسی نیست گر چه در حوزه تمدن جدید جریان غالب بوده است اما: اولاً- در همین تمدن نیز متفکرانی جداً با این شه مخالف بوده و هستند. ثانیاً- اگر حسن ظن به دانش تجربی و تکنیک در یکی دو قرن پیش بسیاری ان را از دین و فلسفه (به معنی نگاه به عمق هستی) بی نیاز می کرد امروز به هیچ وجه چنین حس ظنی وجود ندارد. بنابراین گزافه نیست اگر بگوییم علی رغم استیلای ظاهری تکنولوژی و ظاهر بینی، در آینده، تعلق خاطر به دین(نه بالضروره سنتهای خاص رنگ تقدس گرفته دینی) و فلسفه (نه صرفاً تفوه به اقوال و آراء فیلسوفان گذشته)بیشتر خواهد شد و آثار آن هم آشکار شده است. و برای ما که در بیرون متن تمدن غرب به سر می بریم اگر به مرحله بلوغ تامل و انتخاب برسیم، با تامل در سرشت و سرگذشت تمدن غرب و نیز آنچه بر ما گذشته است و انس با گذشته و نقد این هردو با جدی تر گرفتن تفکر (از جمله فلسفه) می توانیم راهمان را به سوی آینده ای بهتر بگشاییم. • میان فلسفه و دین چه نسبتی وجود دارد؟ بعضی از پژوهندگان و محققان فلسفه گفته اند که فلسفه ی و فلسفه ی تعبیراتی است که بر سبیل مسامحه بکار رفته است وگرنه فلسفه نه ی می شود نه ی. نظر حضرتعالی چیست؟ ( جوهر دین امری متعالی، مقدس و مطلق است و فلسفه نیز دست کم در گذشته نگاه به ثابت، جمیل و عالی داشته است و از این جهت قرابتی میان این دو هست اما دین که جوهر آن امری الهی است با فلسفه که به هر حال بشری است همان نسبتی دارد که خداوند متعال با انسان؛ و این امر، اختصاص به فلسفه ندارد؛ هرگونه تفکر مفهومی چنین است. و این حکم در مورد کلام و فقه ی و ... هم صادق است. کلام و فقه، حاصل نگاه انسان به وجهه ای از دین است و به همین جهت هم ما کلام و فقه ثابت نداریم گرچه عادت و تعصب بیجا گاه سبب می شود که نوعاً تغییر وقتی پیش آید که مدتها از زمان نیاز به آن گذشته است و از این بابت هم برای جامعه دینی خسارتهای بزرگی پیش آمده است. به نظر بنده مسلمان و ی از پیش با نگاهی متفاوت با نگاه هندو یا ماده انگار به هستی می نگرد و طبعاً برداشتی متفاوت با آنان از حقیقت و عالم دارد اما به نظر من خطاست که حاصل تامل یک مسلمان در هستی را فلسفه ی بنامیم. بلکه فلسفه ای است که مسلمان ( یا مسلمانان) به آن رسیده اند و اگر یکی است چرا فلسفه های ی متفاوت است و این همه مکتب و مشربهای فلسفی در کنار مکتبهای کلامی و عرفانی از کجا آمده است. به نظر من همانطور که نباید شه ی را منحصر به نوعی فلسفه دانست، نیز نباید بپنداریم که دین با یک تمدن سازگار است که در این صورت با رفتن آنچه فی المثل به نام تمدن ی آوازه یافته است باید دوران دین را نیز پایان به حساب آوریم. پاسداری از قداست و حرمت دینی این است که آن را فرا تمدن، فرا فرهنگ و فرا تاریخ بدانیم که البته در هر زمان و شرایط نسبت خاصی با این حقیقت متعالی برقرار می شود که اگر طبق موازین باشد محترم هم هست. •  بعضی فیلسوفان عصر حاضر به جای تحقیق در مسائل فلسفه بیشتر می خواهند بدانند که فلسفه از کجا و چرا و چگونه آمده است. بنابر نظر این گروه مسائل فلسفه حداکثر مسایل تاریخی است نه مسایل همیشگی بشر، نظر شما چیست؟ ( اگر حقیقت ی در ذات آدمی است (که هست) فلسفه نیز همیشگی است و از این حیث می توان و باید به مسایل آن نگاه کرد گر چه فلسفه در تاریخ، اطوار و تجلیات گوناگون داشته است و از جهت این اطوار می توان آن را در امری تاریخی به حساب آورد. •  در شرایطی که گوشها برای شنیدن سخن حکمت گشوده نیست، اهل حکمت چه می توانند و چه باید ند؟ ( اولاً مراد از حکمت چیست؟ امروز برای ای از حقیقتها و ارزشها یا وجهه ای از آنها گوش شنوا بیشتر از گذشته است. آیا پذیرش تغلّب و خود کامگی (که پایه واقعیت از امویان به بعد در جهان شد) به عنوان یک تقدیر الهی (در نظر انی چون نظام الملک)یا تقدیر طبیعی(برای بزرگی چون ابن خلدون) فاجعه ای بزگتر از فاجعه خود تغلّب نبوده است؟ و می بینیم که مسلمانان چاره ای جز تسلیم در برابر آن ندیدند یا راهی جز تکیه بر زور و غلبه برای مقابله با آن نیافتند (خوارج، قرمطیان، اسماعیلیان و...) و عده ای دیگر هم که وضع موجود را نفی می د بیشتر به جنبه سلبی قضیه و جدال در حوزه کلامی پرداختند و دست کم در زمان غیبت، در جنبه اثبات راه مشخصی را بیان ن د. و آیا امروز تفطن به این نکته مبارک که تغلّب سرنوشت محتوم انسانها نیست (هر چند در عمل صورت دیگری از بیداد و استثمار برقرار باشد) تحول بزرگی به حساب نمی آید؟ البته از خیلی جهات هم وجوهی از حکومت بی یدار است و گوش شنوایی نسبت به آن وجود ندارد به خصوص در دنیای امروز که غلبه بر ظاهر بینی دنیا زدگی است وژرفانگری و دعوت به معنویت کمتر یدار دارد. اما اگر ی صاحب حکمت باشد رس او روشنگری و «بلاغ» است که «و ما علی الرسول الاّ البلاغ» تا آن گاه که به یاری حق دلها نرمتر و گوشها سخن حکمت آمیز را نیوشاتر شود. •  آیا لازم است که فلسفه غرب را هم بیاموزیم یا به فلسفه ی اکتفا کنیم؟ ( اگر غرب یک واقعیت است (که هست) و اگر درک این واقعیت بدون درک روح آن که فرهنگ غرب به طور عام و فلسفه غربی به طور خاص است میسر نیست؛ گریزی از آموختن فلسفه غرب نداریم و البته فلسفه ی را نیز باید بیاموزیم و آنچه مهم است اینکه به درجه ای از رشد و بلوغ رسیده باشیم که بتوانیم مبادی و مبانی هر دو را بفهمیم و قدرت نقد آنها را داشته باشیم. اینکه انی تصور کنند اگر به طور رسمی شه ای را منع کنند از دسترس آن دور خواهند ماند خیال واهی دارند، آن هم در جهان امروز و غیر شه از کنترل هر مقام و نظام رسمی خارج است. خوب است خود ما آگاهانه به سراغ چیزی برویم که اگر نرویم ناخودآگاه ما را مسخّر خود خواهد کرد. •  آیا دیدن دین و عرفان و معرفت با چشم غربی، دین و عرفان را مخدوش و مغشوش نمی کند؟ ( هر با چشم خاص به عالم و آدم نگاه می کند، خود برداشتهای دینی و عرفانی اقوام و طوایف هم حاصل دید خاص به هستی است. البته برای فهم آن برداشتها حتماً باید به سنخ دید برداشت کنندگان آشنا بود. اما ی که متاثر از غرب و مقهور آن است بخواهیم یا نخواهیم با دیدی غربی به همه چیز از جمله دین و عرفان نگاه می کند. البته باید توجه داشت که غرب هم وجوهی دارد، انی که از وجهه ای از غرب متاثرند و ان دیگری از وجهه دیگر چه بسیار ملامتگرانی که رقیبان خود را به غربی بودن و غرب زدگی متهم می کنند، خود نیز با دیدی غربی به عالم و آدم می نگرند و ملامت از آن جهت است که چرا سرس مکتب و بینشی از غرب هستند که ما نمی پسندیم. البته خلط مبانی و مراتب دشواری به بار می آورد. دین و عرفان خودی را نمی توان در قالب و با ضوابط و معیارهایی که با آن بیگانه است سنجید و فهمید ولی به نظر من، بعد از فهم درست از برداشتهای دینی و عرفانی باید کوشید از بیرون هم به تلقی های دینی و عرفانی خود نگاه کنیم همچنان که نگاه از بیرون به غرب نیز لازم است و در این صورت است که امکان نقد هر دو برای ما فراهم خواهد آمد . •  برنامه مناسب برای آموزش فلسفه چیست؟ ( نمی دانم. در این باره تامل نکرده ام. •  فلسفه در فرهنگ عصر حاضر چه شان و مقامی دارد؟ ( تا مراد از فلسفه چه باشد و مراد از فرهنگ عصر حاضر کدام؟(1) پا نوشت 1) برگرفته از مصاحبه نامه فرهنگ با سید محمد خاتمی، شماره 18 صص 38-34

کد مطلب


با


دیدگاه سید محمد خاتمی درباره فلسفه

اختصاصی از سورنا فایل دیدگاه سید محمد خاتمی درباره فلسفه با و پر سرعت .

لینک و ید پایین توضیحات

فرمت فایل word  و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: 4

 

 

دیدگاه سید محمد خاتمی درباره فلسفه

 

حجت ال و المسلمین محمد خاتمی ، رئیس جمهور پیشین ایران ، اگرچه علوم حوزوی و و اجتماعی خوانده ، با این حال ، در عالم فلسفه نیز ، صاحب رای و نظر است . در ادامه دیدگاه ایشان را در باره معنای فلسفه در یک پرسش و پاسخ می خوانید :

• در دوره ما که علم و تکنولوژی بسط یافته است، فلسفه چه مقامی دارد و چه می تواند د یا ما چه نیازی به آن داریم؟ ( باید در آغاز مشخص شود که از فلسفه در این پرسش چه مراد شده است؟ فلسفه به معنی عام آن چنان که سقراط می انگاشت عبارت از «دوست داشتن دانایی» است، در جهان حقیقتی وجود دارد که متعلق دانایی است و چنین دانایی را دوست داشتن فلسفه است . همه انسانها بالقوه خواستار دانایی و حقیقت دانی هستند یعنی فطرتاً بشر به این سو متمایل است، اما این احساس و کشش در اندکی از انسانها به فعلیت می رسد و همواره چنین بوده است. بیشتر مردم دچار روزمرگی و در پی سود و زیان ظاهری و آنی هستندو علم و دین را نیز برای همین می خواهند یا مآل دینداری و علم خواهی آنان به همین امر است. در گذشته که علم و تکنولوژی بسط امروز را نداشت نوعی غفلت در بیشتر مردمان بود، و امروزه نوعی دیگر. البته نمی توان انکار کرد که با غلبه روح تکنیک بر بشر امروز و استیلای آن بر همه وجوه زندگی، دنیا زدگی انسان امروز آشکارتر و احیاناً جدی تر شده است؛ ولی به نظر من فلسفه به معنی پیش گفته شده هیچ گاه در جامعه عمومیت نداشته است(یعنی در غالب مردم فعلیت نیافته است). اما فلسفه صرفاً به دوست داشتن دانایی اطلاق نمی شود بلکه معنی مشهور و مانوس آن عبارت است از تبیین عقلانی جهان و هستی؛ که در این صورت فلسفه در مقابل نوع (یا انواع) دیگری از آگاهی قرار می گیرد، از جمله تلقی عرفانی از هستی یعنی نوعی آگاهی که از عقل فراتر می رود و نحوه گرایش که پای د را در درک حقیقت (که در واقع عبارت است از حضور در ساحت حقیقت و نه فهم آن) لنگ میبیند. و می دانیم که فلسفه به معنی نگاه عقلانی به عالم تنها از سوی ظاهر بینان مورد اعتراض نبوده است که عارفان و متصوفان نیز به نحوی آن را نکوهش کرده اند. از این همه که بگذریم، وقتی از تبیین عقلانی جهان سخن می گوییم باید مشخص کنیم که مرادمان از «عقل» چیست؟ عقل افلاطونی، ارسطویی، فلوطینی، سینایی، اشراقی، دکارتی، هگلی، ا ت کنتی یا  ... زیرا همه این نام آوران بر اساس عقلی که آن را پذیرفته اند از جهان و هستی تبیین داشته اند. البته نباید انکار کردکه با گسترش دامنه علم تجربی که نتیجه توجه جدی تر به ظاهر و رویه هستی است فلسفه به معنی قدیم آن تا حدود زیادی از نظرها افتاده است و چون علم (به معنی جدی آن) در تمدن غالب روزگار دارای اهمیت بیشتری است، طبعاً زمینه غفلت یا کم توجهی را به دیدگاههای دیگر به هستی و جهان و گونه های دیگر معرفت بیشتر فراهم آورده است. ولی از آنجا که به هر حال انسان رااز فلسفه گریزی نیست، فلسفه را به «علم علم» فرو کاسته اند و چون دستی به ذوات موجودات را یا سالبه بانتفاء موضوع به حساب آورده اند یا اگر موضوع را انکار نکرده اند، دست خود را از دامن آن کوتاه دیده اند، فلسفه، به معنی گذشته آن را مردود اعلام کرده اند؛ چرا که فلسفه علم به اعیان موجودات است و اگر موجودات فاقد عین و ذات باشند یا اعیانشان قابل دسترسی نباشد دیگر چه جایی برای فلسفه می ماند؟ بنابراین آنچه به اجمال گذشته، وقتی از وضع و حال فلسفه پرسش می شود دقیقاً باید مشخص کرد که مراد از فلسفه چیست؟ والا پرسش مبهم، پاسخ آشفته خواهد داشت یا پاسخی که داده می شود موجب آشفته فکری می شود. در اینجا اجازه می خواهم به نکته ای بپردازم که به نظرم بسیار مهم مینماید. آنچه در بسیاری از موارد موجب خلط مبحث و منشا مشکلات فکری فراوان شده و می شود عبارت است از سرایت حرمتی که در ذات حقیقت خواهی و حقیقت دوستی و تلاش برای درک و دانستن حقیقت وجود دارد، به تبیین ها و برداشتهایی که این یا آن فیلسوف از حقیقت هستی داشته است و احیاناً مقدس و مطلق شدن آن برداشت . گرچه باید میان آراء و نظرات بلند نوابغی چون ارسطو و افلاطون با گفتارها و نظرهای مدعیان فضل و فلسفه دانهای متوسط تفاوت قائل شد. و هنوز هم حضور سنگین و استیلای معنوی افلاطون و ارسطو را در حوزه فلسفه نمی توانیم انکار کنیم اما متعلق انگاشته شدن آراء آنان و هر انسان دیگر (که به هر حال امری بشری، خطا پذیر، قابل تغییر و درخور رد و اصلاح و نقض و ابرام است) امری است که در طول تاریخ تفکر منشاء مشکلاتی شده است. البته در حوزه شه دینی اشکال بیشتر می شود یعنی وقتی شه ای در حوزه یک دیانت و مذهب پذیرفته می شود خطر مطلق و مقدس شدن آن وجود دارد. تبیین انسانهای عادی (غیر معصوم) از عالم، صرفنظر از محدودیت ذهنی و فکری انسان (که گرچه بالقوه بی نهایت است ولی بالفعل همواره محدود است) در بیشتر موارد عبارت است از توجیه دلبستگیهای پیشین آنان و کدام فلسفه و متکب فسلفی را می توان سراغ گرفت که به هیچ وجه متاثر از اوضاع و احوال روزگار و ذهنیت از پیش شکل گرفته فیلسوف و عواطف او نباشد؟ مراد من از این سخن تعلیل شه به اوضاع و احوال و شرایط خاص روانی و اجتماعی نیست که این تعلیل را حاصل پندارگرایی ساده انگاران می دانم، در حالی که وجود بشر و شه او امری است بسیار پیچیده و با این ظاهر بینی ها و سطحی نگریها نمی توان تکلیف خود را با آن روشن کرد. ولی تاثیر شه انسان عادی را (ولو نابغه) از عوامل غیر فکری نمی توان انکار کرد. بر فرض که فلسفه حقیقی را حاصل برقراری نسبتی خاص میان فیلسوف و هستی به حساب آوریم گرچه طرف نسبت امری ثابت و مقدس و مطلق است، اما این نسبت در همه و همه جا ی ان نیست و با ظرفیت روحی و ویژگیهای ذهنی و عاطفی و شرایط اجتماعی هر فیلسوف و متفکری بستگی در خور توجه دارد؛ و ما وقتی از فلسفه سخن می گوییم و در جستجوی یافتن جایگاه آن در عرصه حیات و سرنوشت انسان هستیم حتماً باید به این نکته نیز توجه داشته باشیم: در حوزه شگی مسلمانان دو واقعه پیش آمد که تصور |می کنم اگر توام می شدند و همدیگر را کامل می د، سرنوشت تمدن ی و امت مسلمان غیر از این می بوده که هست. از یک سو فار را داریم که به حق او را بنیانگذار فلسفه مسلمانان دانسته اند. او برعقل تکیه دارد و دورزی را جدی به حساب می آورد و حتی عقل را باطن و حی و دین را مثال فلسفه می داند. فار بر خلاف دیگر فیلسوفان به تفضیل در باب سیاست مدنی نیز بحث کرده است و در این باب قائل به مدینه فاضله است و در برابر آن، مدینه های جاهله، ضاله، متبدله وفاسقه قرار می دهد و ملاک و میزان فضیلت یا جهل و تبدل و ضل و فسق نیز در نظر او آراء اهل مدینه است و آراء اهل مدینه فاضله به نظر فار عبارت است از حاصل داوریهای عقل ارسطویی- نو افلاطونی که فیلسوف مسلمان سخت بدان پای بند بود و این داوریها در نظر او چنان شبهه ناپذیر و مطلق بود که حتی وحی و دین نیز می بایستی به میزان آنها سنجیده شود. البته فیلسوف متوجه اختلاف آراء در میان فیلسوفان بزرگ بوده است اما برای اینکه به شه مبنایی او که عقل یکی است و همان است که او به آن رسیده است و داوریهای آن نیز ی ان است و خلل ناپذیر لطمه ای وارد نشود، با تکلف فراوان درصدد جمع آراء دو فیلسوفی که آنان را پدر و معلم اصلی فلسفه می داند برآمده است. (و در ای موارد اشتباه او در منسوب دانستن بعضی آثار فلوطین به ارسطو در این جمع به کمک او آمده است). به هر حال عقل همان است که فار قبول دارد و رای عقلانی همان که او به آن رسیده است و هر بر خلاف حکم عقل مطلوب و مقبول فیلسوف رایی داشته باشد از اهالی مدینه های غیر فاضله است و رای و راه او مردود و مطرود. آیا این مطلق انگاری راه را بر شه نمی بندد؟ از سوی دیگر در جهان پدیده دیگری در حوزه تفکر رخ نمود که دارای اهمیت فراوان بود. غزالی به نقد فلسفه و عقل فسلفی پرداخت و در تهافت الفلاسفه در پی اثبات این مطلب بود که نمی توان عقلی که احکامش قابل رد و نقض است، منزل حقیقت و مبنای حق به حساب آورد. و غزالی فردی بیگانه با فلسفه نبود و تهافت الفلاسفه را بعد از تالیف مقاصد افلاسفه تدوین کرد. در آراء غزالی آنچه می توانست ارجمند باشد مقابله با مطلق انگاریها و مقدس پنداریهای آدمی نسبت به داوری عقل بود. و اگر دورزی فار با بینش انتقادی غزالی توام می شد به نظر من سرنوشت دیگری در حوزه تفکر و تمدن ی پدید می آمد . اما با کمال تاسف اعتراض های تند غزالی حربه ای شد در دست ظاهر بینان متشرع یا متظاهر به تشریح تا با د و عقل درافتند و آن را بالمره امری مطورد به حساب آورند. درحالی که اگر د ورزی جدی گرفته شود و در عین حال به محدودیتهای آن توجه بیشتری مبذول می شد شاید وضع دیگری داشتیم. البته اهل معنی و دینداران واقعی و ژرف شان ، در ورای دنیای گذران، به حقیقت ثابتی سرس اند و تردیدی در اطلاق و اثبات حقیقت و حق ندارند و راه رسیدن به آن را نیز به روی خود بسته نمی بینند ولی گزافه است که بپنداریم با عقل مفهوم پرداز می توان به ذات حقیقت راه یافت. ولی از سوی دیگر مگر امر مشترک میان همه انسانها جز همین عقل حصولی که امری بشری و محدود است وجود دارد؟ ولی این همه به معنی خضوع در برابر پنداری که نافی ذات حقیقت است نیست. این پندار که همه هستی همین پندارهاست و ذاتی در کار نیست و اگر هست قابل دسترسی نیست گر چه در حوزه تمدن جدید جریان غالب بوده است اما: اولاً- در همین تمدن نیز متفکرانی جداً با این شه مخالف بوده و هستند. ثانیاً- اگر حسن ظن به دانش تجربی و تکنیک در یکی دو قرن پیش بسیاری ان را از دین و فلسفه (به معنی نگاه به عمق هستی) بی نیاز می کرد امروز به هیچ وجه چنین حس ظنی وجود ندارد. بنابراین گزافه نیست اگر بگوییم علی رغم استیلای ظاهری تکنولوژی و ظاهر بینی، در آینده، تعلق خاطر به دین(نه بالضروره سنتهای خاص رنگ تقدس گرفته دینی) و فلسفه (نه صرفاً تفوه به اقوال و آراء فیلسوفان گذشته)بیشتر خواهد شد و آثار آن هم آشکار شده است. و برای ما که در بیرون متن تمدن غرب به سر می بریم اگر به مرحله بلوغ تامل و انتخاب برسیم، با تامل در سرشت و سرگذشت تمدن غرب و نیز آنچه بر ما گذشته است و انس با گذشته و نقد این هردو با جدی تر گرفتن تفکر (از جمله فلسفه) می توانیم راهمان را به سوی آینده ای بهتر بگشاییم. • میان فلسفه و دین چه نسبتی وجود دارد؟ بعضی از پژوهندگان و محققان فلسفه گفته اند که فلسفه ی و فلسفه ی تعبیراتی است که بر سبیل مسامحه بکار رفته است وگرنه فلسفه نه ی می شود نه ی. نظر حضرتعالی چیست؟ ( جوهر دین امری متعالی، مقدس و مطلق است و فلسفه نیز دست کم در گذشته نگاه به ثابت، جمیل و عالی داشته است و از این جهت قرابتی میان این دو هست اما دین که جوهر آن امری الهی است با فلسفه که به هر حال بشری است همان نسبتی دارد که خداوند متعال با انسان؛ و این امر، اختصاص به فلسفه ندارد؛ هرگونه تفکر مفهومی چنین است. و این حکم در مورد کلام و فقه ی و ... هم صادق است. کلام و فقه، حاصل نگاه انسان به وجهه ای از دین است و به همین جهت هم ما کلام و فقه ثابت نداریم گرچه عادت و تعصب بیجا گاه سبب می شود که نوعاً تغییر وقتی پیش آید که مدتها از زمان نیاز به آن گذشته است و از این بابت هم برای جامعه دینی خسارتهای بزرگی پیش آمده است. به نظر بنده مسلمان و ی از پیش با نگاهی متفاوت با نگاه هندو یا ماده انگار به هستی می نگرد و طبعاً برداشتی متفاوت با آنان از حقیقت و عالم دارد اما به نظر من خطاست که حاصل تامل یک مسلمان در هستی را فلسفه ی بنامیم. بلکه فلسفه ای است که مسلمان ( یا مسلمانان) به آن رسیده اند و اگر یکی است چرا فلسفه های ی متفاوت است و این همه مکتب و مشربهای فلسفی در کنار مکتبهای کلامی و عرفانی از کجا آمده است. به نظر من همانطور که نباید شه ی را منحصر به نوعی فلسفه دانست، نیز نباید بپنداریم که دین با یک تمدن سازگار است که در این صورت با رفتن آنچه فی المثل به نام تمدن ی آوازه یافته است باید دوران دین را نیز پایان به حساب آوریم. پاسداری از قداست و حرمت دینی این است که آن را فرا تمدن، فرا فرهنگ و فرا تاریخ بدانیم که البته در هر زمان و شرایط نسبت خاصی با این حقیقت متعالی برقرار می شود که اگر طبق موازین باشد محترم هم هست. •  بعضی فیلسوفان عصر حاضر به جای تحقیق در مسائل فلسفه بیشتر می خواهند بدانند که فلسفه از کجا و چرا و چگونه آمده است. بنابر نظر این گروه مسائل فلسفه حداکثر مسایل تاریخی است نه مسایل همیشگی بشر، نظر شما چیست؟ ( اگر حقیقت ی در ذات آدمی است (که هست) فلسفه نیز همیشگی است و از این حیث می توان و باید به مسایل آن نگاه کرد گر چه فلسفه در تاریخ، اطوار و تجلیات گوناگون داشته است و از جهت این اطوار می توان آن را در امری تاریخی به حساب آورد. •  در شرایطی که گوشها برای شنیدن سخن حکمت گشوده نیست، اهل حکمت چه می توانند و چه باید ند؟ ( اولاً مراد از حکمت چیست؟ امروز برای ای از حقیقتها و ارزشها یا وجهه ای از آنها گوش شنوا بیشتر از گذشته است. آیا پذیرش تغلّب و خود کامگی (که پایه واقعیت از امویان به بعد در جهان شد) به عنوان یک تقدیر الهی (در نظر انی چون نظام الملک)یا تقدیر طبیعی(برای بزرگی چون ابن خلدون) فاجعه ای بزگتر از فاجعه خود تغلّب نبوده است؟ و می بینیم که مسلمانان چاره ای جز تسلیم در برابر آن ندیدند یا راهی جز تکیه بر زور و غلبه برای مقابله با آن نیافتند (خوارج، قرمطیان، اسماعیلیان و...) و عده ای دیگر هم که وضع موجود را نفی می د بیشتر به جنبه سلبی قضیه و جدال در حوزه کلامی پرداختند و دست کم در زمان غیبت، در جنبه اثبات راه مشخصی را بیان ن د. و آیا امروز تفطن به این نکته مبارک که تغلّب سرنوشت محتوم انسانها نیست (هر چند در عمل صورت دیگری از بیداد و استثمار برقرار باشد) تحول بزرگی به حساب نمی آید؟ البته از خیلی جهات هم وجوهی از حکومت بی یدار است و گوش شنوایی نسبت به آن وجود ندارد به خصوص در دنیای امروز که غلبه بر ظاهر بینی دنیا زدگی است وژرفانگری و دعوت به معنویت کمتر یدار دارد. اما اگر ی صاحب حکمت باشد رس او روشنگری و «بلاغ» است که «و ما علی الرسول الاّ البلاغ» تا آن گاه که به یاری حق دلها نرمتر و گوشها سخن حکمت آمیز را نیوشاتر شود. •  آیا لازم است که فلسفه غرب را هم بیاموزیم یا به فلسفه ی اکتفا کنیم؟ ( اگر غرب یک واقعیت است (که هست) و اگر درک این واقعیت بدون درک روح آن که فرهنگ غرب به طور عام و فلسفه غربی به طور خاص است میسر نیست؛ گریزی از آموختن فلسفه غرب نداریم و البته فلسفه ی را نیز باید بیاموزیم و آنچه مهم است اینکه به درجه ای از رشد و بلوغ رسیده باشیم که بتوانیم مبادی و مبانی هر دو را بفهمیم و قدرت نقد آنها را داشته باشیم. اینکه انی تصور کنند اگر به طور رسمی شه ای را منع کنند از دسترس آن دور خواهند ماند خیال واهی دارند، آن هم در جهان امروز و غیر شه از کنترل هر مقام و نظام رسمی خارج است. خوب است خود ما آگاهانه به سراغ چیزی برویم که اگر نرویم ناخودآگاه ما را مسخّر خود خواهد کرد. •  آیا دیدن دین و عرفان و معرفت با چشم غربی، دین و عرفان را مخدوش و مغشوش نمی کند؟ ( هر با چشم خاص به عالم و آدم نگاه می کند، خود برداشتهای دینی و عرفانی اقوام و طوایف هم حاصل دید خاص به هستی است. البته برای فهم آن برداشتها حتماً باید به سنخ دید برداشت کنندگان آشنا بود. اما ی که متاثر از غرب و مقهور آن است بخواهیم یا نخواهیم با دیدی غربی به همه چیز از جمله دین و عرفان نگاه می کند. البته باید توجه داشت که غرب هم وجوهی دارد، انی که از وجهه ای از غرب متاثرند و ان دیگری از وجهه دیگر چه بسیار ملامتگرانی که رقیبان خود را به غربی بودن و غرب زدگی متهم می کنند، خود نیز با دیدی غربی به عالم و آدم می نگرند و ملامت از آن جهت است که چرا سرس مکتب و بینشی از غرب هستند که ما نمی پسندیم. البته خلط مبانی و مراتب دشواری به بار می آورد. دین و عرفان خودی را نمی توان در قالب و با ضوابط و معیارهایی که با آن بیگانه است سنجید و فهمید ولی به نظر من، بعد از فهم درست از برداشتهای دینی و عرفانی باید کوشید از بیرون هم به تلقی های دینی و عرفانی خود نگاه کنیم همچنان که نگاه از بیرون به غرب نیز لازم است و در این صورت است که امکان نقد هر دو برای ما فراهم خواهد آمد . •  برنامه مناسب برای آموزش فلسفه چیست؟ ( نمی دانم. در این باره تامل نکرده ام. •  فلسفه در فرهنگ عصر حاضر چه شان و مقامی دارد؟ ( تا مراد از فلسفه چه باشد و مراد از فرهنگ عصر حاضر کدام؟(1) پا نوشت 1) برگرفته از مصاحبه نامه فرهنگ با سید محمد خاتمی، شماره 18 صص 38-34

کد مطلب


با


دیدگاه سید محمد خاتمی درباره فلسفه

کتاب فلسفه کانت اشتفان کورنر

به مدت سه روز رایگان است


جهت مشاهده و کلیک کنید


جهت مشاهده و کلیک کنید



کتابهای فلسفی - کتاب سبزky کتابهای فلسفی | کتاب pdf فلسفی. کتاب فلسفه دیالکتیک خا تری (فازی). نویسنده: حسین عرب; موضوع: کتابهای فلسفی; جزئیات: ۷۴
کتابهای امانوئل کانت - کتابناکketabnak.com/persons/ رایگان مجموعه کتابهای الکترونیکی امانوئل کانت. پس از انتشار کتابهایی در زمینه کیهانشناسی به فلسفه روی آورد. کانت در زندگی نظمی استثنایی داشت.


رایگان کتاب دین در محدوده عقل تنها, - کتابخانه امید ایرانwww.irebooks.com/ebook/ کتابهای جدید : عقل تنه, کتاب دین در محدوده عقل تنها , دین در محدوده عقل تنه,کانت. عنوان کتاب : دین در محدوده عقل تنها. نام نویسنده : امانوئل کانت.
ارم کتاب - کتاب فلسفه ی نقادی کانت – کریم مجتهدیwww.pc9. /post/11ارم کتاب - کتاب فلسفه ی نقادی کانت – کریم مجتهدی - رمان و داستان. ادبیات.شعر و ترانه.تاریخ و سیاست .دینی و مذهبی.فلسفه و عرفان.روان شناسی .


کتاب استنفورد۳۳ فلسفه دین کانت - فیدیبوfidibo.com/book/4690-4 آوریل 2015 استنفورد۳۳ فلسفه دین کانت اثر لاورنس پاسترناک را در فیدیبو کنید کتاب الکترونیک و مطالعه کتاب و مجله در موبایل یا تبلت خود.
کتاب - کتاب فلسفه نقادی کانت نوشته کریم مجتهدیwww.robook.ir//7074--26 جولای 2015 کتاب فلسفه نقادی کانت نوشته کریم مجتهدی که بصورت فایل pdf می باشد را می توانید با بصورت رایگان کنید


کتاب کانت از کریستوفر وانت - لی لی بوک | مرجع کتابlilibook.ir/4560/4560/ کتاب کانت نوشته کریستوفر وانت,کتاب کانت از کریستوفر وانت در این کتاب مباحث اساسی فلسفة کانت، یعنی رابطه ذهن و ادراکات حسی، پرسش و
کتاب استنفورد ۶۳ فلسفه اخلاق کانت - فیدیبوfidibo.com/book/62853-6 ا کتبر 2016 استنفورد ۶۳ فلسفه اخلاق کانت اثر رابرت ن. جانسون را در فیدیبو کنید کتاب الکترونیک و مطالعه کتاب و مجله در موبایل یا تبلت خود.


مرجع کتاب - کتاب دین در محدوده عقل تنها - امانوئل کانتreadbook.ir/2758/پایگاه بزرگ کتاب های الکترونیکی، کتاب pdf، رمان و داستان، مقاله، کتاب تعداد بازدیدها : 5726; منتخب فرهنگ فلسفی - ولتر
رایگان کتاب های فلسفی - کتاب خوبwww.finebook.ir/tag/کتاب حاضر شامل چهار مقاله است.مقاله اول تفاوت ماتریالیسم فوئرباخ و ماتریالیسم مار را بررسی می کند.مقاله دوم تفاوت بین دیالکتیک هگل و دیالکتیک مار را


کتاب فلسفه کانت اشتفان کورنر – jnmrazavi.irjnmrazavi.irjnmrazavi.ir/36- کتاب فلسفه کانت اشتفان کورنر. خانه | محصولات کاربران | کتاب فلسفه کانت اشتفان کورنر. مشاهده مسابقات آنلاین کتابخوانی. کتاب فلسفه
کتاب های ایمانوئل کانت - کارا کتابwww.karaketab.com/blog/195-کتاب های ایمانوئل کانت و ید کتاب های ایمانوئل کانت فلسفه و آثار کانت.


مرجع کتاب - دین طبیعی - امانوئل کانتreadbook.ir/2200/مرجع کتاب - دین طبیعی - امانوئل کانت . تعداد بازدیدها : 4627; کتاب فرهنگ فلسفی - ولتر تعداد بازدیدها : 10599; کتاب مجموعه آثار چخوف(جلد
مرجع کتاب - کتاب فلسفه و اجتماعی کانت readbook.ir/546/پایگاه بزرگ کتاب های الکترونیکی، کتاب pdf، رمان و داستان، مقاله، کتاب تعداد بازدیدها : 8085; اصول مقدماتی فلسفه - ژرژ پلیتسر


کتاب فلسفه کانت اثر اشتفان کورنر | فروشگاه اینترنتی دیجی کالاhttps://www.digikala.com//facebook; twitter; googleplus. آدرس صفحه. معرفی به دوستان. ارسال. کتاب فلسفه کانت اثر اشتفان کورنر -. https://file.digikala.com/digikala/image/webstore/.
ایمانوئل کانت - ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزادhttps://fa.wikipedia.org/wiki/معروف است که وقتی کانت کتاب امیل روسو را به دست گرفت، حتی گردش روزانهٔ خود را هم کنار گذاشت چراکه میخواست کتاب را


فلسفه اخلاق - «مابعدالطبیعه اخلاق: فلسفه فضیلت» اثر ایمانوئل کانتappliedethics. /post-70.aspxکتاب «مابعدالطبیعه اخلاق: فلسفه فضیلت» اثر ایمانوئل کانت، ترجمۀ منوچهر صانعی دره بیدی در سال 1379 منشر شد و در سال 1388 به چاپ سوم رسید. این کتاب ترجمه
فلسفه نقادی کانت – کریم مجتهدی – کافه کتابcketab.com/17 آگوست 2014 کتاب حاضر نگاهی است گذرا به مبانی فکری فلسفه ی کانت،فیلسوف کتاب فلسفه نقادی کانت از کریم مجتهدی, کتابهای


کتاب جدید نقدی بر فلسفه کانت( کتاب)www.alavisereshki.ir/portal/cultcure/persian/caseid//71243.aspxکتاب جدید نقدی بر فلسفه کانت( کتاب); 1389-12-25 15:10:17; تعداد بازدید : 1225; ارسال به دوستان. کانت. برگی از انتقاد آیت الله علوی سرشکی بر کانت.
بالاترین: کتاب “فلسفه نقادی کانت” ترجمه “کریم مجتهدی“https://www.balatarin.com/permlink/2011/10/5/274702055 ا کتبر 2011 کتاب “فلسفه نقادی کانت” ترجمه “کریم مجتهدی“ دراین کتاب به مسایل و مشکلات اساسی انسان که در ذهن انها وجود دارد از جمله پیدایش جهان, خداوند


کتابخانه مجازی ریاضیات - کتاب روش ریاضی در فلسفه کانتmath75.ir/275/ravesh-riazi-dar-falsafe-kant/توضیحاتی درباره کتاب : در این کتاب طی پنج فصل ابعاد نظری کانت را در باب روش کلمات کلیدی : روش ریاضی در فلسفه کانت فلسفه ریاضی کتاب روش
کتاب فلسفه نقادی کانت ترجمه کریم مجتهدی - آلبوعزیزیma90.blogsky.com/1390/01/22/post-8/ کتاب فلسفه نقادی کانت ترجمه کریم مجتهدی - آلبوعزیزی - محمدآلبوعزیزی جوانی تونسی بود که با خودسوزی خود اتشی بر دامان دیکتاتورهای خاورمیانه انداخت.


فلسفه کانت » مرجع ید و کتاب » فروشگاه اینترنتی رادین سانhttps://www.radinsan.com/falsafehye-kant.html ید اینترنتی کتاب فلسفه کانت اثر اشتفان کورنر در فروشگاه اینترنتی رادین سان : ✓ بهترین قیمت✓ تحویل رایگان✓ ید اینترنتی آسان✓ تضمین بازگشت
فلسفه archives | کتاب تاریخ - کتابarchivesکتاب آشنایی با سقراط شرح زندگی، آثار، نظریهها و ایدههای فلسفی فیلسوف بزرگ دنیای یونان . کتاب راسل و کانت را به همه علاقمندان به فلسفه پیشنهاد میکنیم.


کتاب فروشی و انتشارات نگاه کتاب کانت و فلسفه معاصرhttps://www.negahpub.com/book/گزیده ای از کتاب کانت و فلسفه معاصر. هدف این اثر فراهم ساختن درآمدی بر فلسفه کانت است، نه شرح مفصل و جزء به جزء آن. به ویژه مایلم به آن نکاتی تاکید کنم که به
فلسفه کانت - آفتابwww.aftabir.com/articles/view/art_culture/book/28 نوامبر 2007 پیشتر در کت نوشته راجر اسکروتن مبانی فلسفه کانت را توضیح دادیم. اما کتاب فوق، کت آموزشی و در چاپ مقاله افزودن به علاقمندیها


انسان، اجتماع و جهان در فلسفه کانت - فصلنامه نقد کتاب فلسفهpdfکانــت و فلســفهٔ معاصــر ترجمــه ای اســت از کتــاب ایمانوئــل کانــت، اثــر لوســین فلسـفی را بـه طبقـه و جایـگاه اجتماعـی مطرح کننـدهٔ ایـن مسـائل، و در یـک کالم
اینک فلسفه - سیزدهم: خلاصه ی کتاب « فلسفه ی کانت، بیداری از خواب iauctbphilosophy. /post/24اینک فلسفه - سیزدهم: خلاصه ی کتاب « فلسفه ی کانت، بیداری از خواب دگماتیسم» - و امین درستی تهیه شده است، برای هر قسمت بر روی عنوان آن کلیک کنید.


کتاب فلسفه کانت اشتفان کورنرfile- .11gig.ir/product/76045 کتاب فلسفه کانت اشتفان کورنر. کتاب فلسفه کانت اشتفان کورنر. کتاب فلسفه کانت اشتفان کورنر دریافت فایل جهت کپی مطلب از ctrl+a
کتاب نقد عقل محض-نویسنده: امانوئل کانت -انتشارات ققنوسwww.qoqnoos.ir/bookdetails.aspx?bookid=1284کتاب حاضر ترجمة نقد عقل محض اثر ایمانوئل کانت به فارسی است که ویراستار آن کوشیده شوپنهاور و ” نقد عقل محض” اگر یک کتاب از بین آثار اصلی فلسفه ی مدرن


خلاصه کتاب فلسفه کانت اشتفان کورنر - فروشگاه فایل مقالهdisquisition.max-file.ir//کتاب فلسفه ی کانت اشتفان کورنر عزت الله … و کتابهای زندگی شناخت فلسفی فلسفه ی کانت نوشته اثر اشتفان کورنر ترجمه کتاب سایه; زمینه کتاب فلسفه
کتاب فلسفه کانت اشتفان کورنر - docs docs28 فوریه 2017 برچسب ها: , کتاب فلسفه کانت اشتفان کورنر,,آموزش,مقاله , پروژه ,pdf , doc ,پاو وینت, تحقیق , آموزشی , درسی , جزوه , ی.


لوودویگ ویتگنشتاین یکی از معروفترین و اثرگذارترین فیلسوفان قرن بیستم قلمداد می شود. ویتگنشتاین دو فلسفه متباین به وجود آورد که هر یک جریانی عظیم و مهم در فلسفه قرن بیستم به وجود آوردند. این دو فلسفه با وجود مباینت، ای ویژگیهای اساسی مشترک دارند؛ هر دو اهمیت زبان را در شه و زندگی مورد توجه و تأمل قرار داده اند و در هر دو، محور دلشمغولی ها، مرزبندی میان کاربرد درست و نادرست الفاظ است. به معنای دیگر، هر دو فلسفه می خواهند نشان دهند که با چه معیار و میزانی، می توان سخن بامعنا را از سخن بی معنا تشخیص داد. این دو فلسفه به ترتیب در دو کتاب مهم ویتگنشتاین، "رساله منطقی – فلسفی" و "تحقیقات فلسفی" آمده اند.

ویتگنشتاین در فلسفه اولیه اش بر این نظر بود که تنها زبانی که معنایی از آن حاصل می شود، زبان واقعگویی است ولی بر خلاف پوزیتیویستهای منطقی، از رسیدن به این نتیجه خشنود و خوشحال نبود. او فکر می کرد که مثلاً اخلاق و دین و هنر همه در قلمرو امور ناگفتنی قرار می گیرند. به همین جهت وی در "رساله" می گوید: بین زبان بامعنا یا واقعگو و بخشهای دیگر زبان که برای خبر دادن از امور واقع موجود یا ممکن در جهان مورد استفاده قرار نمی گیرند – بنابراین به مفهوم دقیق کلمه بی معنا هستند – مرز محکمی وجود دارد.

ویتگنشتاین اما در فلسفه دوم خود این ایده را رها کرد و نظریه ابزاری معنا را جایگزین آن نمود. پیشنهاد او در این فلسفه این است که واژه ها را ابزار و جملات را وسایل تلقی کنیم. برای آنکه تصور درستی از زبان به دست آوریم کافی است به کاربرد آن در زندگی واقعی نگاه کنیم و ببینیم مردم با زبان چه می کنند. ویتگنشتاین در فلسفه اول بر این نظر بود که ساخت جهان واقعی، ساخت زبان را تعیین می کند اما در فلسفه دوم ـ در کتاب "پژوهشهای فلسفی" ـ بر این نکته پای فشرد که این ساخت زبان ماست که چگونگی تفکر ما را درباره جهان واقعی تعیین می کند. یعنی ممکن نیست بتوانیم راجع به جهان بحث کنیم و حتی درباره آن بین یم، بدون آنکه از دستگاهی از مفاهیم که زبان در اختیارمان می گذارد استفاده کنیم.

ویتگنشتاین تنها فیلسوفی است که تمامی آراء و آثار وی بر محور زبان استوار است. او معتقد است که تمام فلسفۀ، نقادی زبان است. در هر دو دوره مقصد و غرض وی فهم ساختار و حدود زبان است. وی در دورۀ نخست معتقد است که ساختار واقعیت، ساختار زبان را تعیین می­کند و زبان نمی­تواند جهان و واقعیت را برتاباند. این نظریه آنچنان ژرف صورت بندی و معماری شده بود که او- برتراندراسل- را نیز به وجد آورده بود. ویتگنشتاین در مرحله دوم تامل فلسفی خود، رهیافت نخست را مورد ترد و انتقاد قرار داده و نظریۀ «زبان، بنیاد جهان» طرح کرد و از زبان به مثابه دانش و ابزار فاهمه و نه صرفاً یک ابزار و میانجی سخن گفت. مقالۀ حاضر بارویکردی توصیفی- تحلیلی در پی آن است که اولاً نمایان کند که مؤلفه­های بنیادین دو نظریۀ زبان ویتگنشتاین کدام است؟ و ثانیاً علت انتقال و گذار ویتگنشتاین از زبان تصویری به زبان تالیفی چه بوده است؟

زندگی و آثار:

لودویگ ویتگنشتاین متولد ۲۶ آوریل ۱۸۸۹ و هشتمین فرزند خانواده ای متمول بود، پدرش کارل از صاحبان صنعت فولاد اتریش و مادرش لئوپولدینه عضو خانوادهٔ کالموس بود. او در کلیسای کاتولیک غسل تعمید داده شد ولی بسیاری از اجدادش یهودی بودند که بعضی از آنها پروتستان شده بودند. با این حال مادرش کاتولیک بود ولی خانواده یهودی، دردسر او در دوران حکومت حزب نازی در اتریش بود. ویتگنشتاین در دوران دبیرستان با هیتلر هم مدرسه ای بود. دوران کودکی را تا سال ۱۹۰۳ در خانه درس خواند و چون یونانی بلد نبود در دبیرستان gymnasium پذیرفته نشد و به دبیرستان realschule در لینتس فرستاده شد، یعنی جایی که آ ف هیتلر تحصیل می کرد و در ۱۹۰۵-۱۹۰۴ یعنی زمانی که هر دو ۱۴-۱۵ ساله بودند، با او هم مدرسه شد. او در این دوران علاقه زیادی به فیزیک داشت و دوست داشت فیزیک را نزد بولتزمان ادامه دهد ولی بولتزمان در سال ۱۹۰۶ خودکشی کرد.

در دورهٔ دبیرستان به غیر از کتاب های بولتزمان، کتاب اصول مکانیک، نوشتهٔ هرتس و کتاب مسائل و اخلاق، نوشتهٔ واینینگر را می خواند. در خانواده او تجربه خودکشی زیاد به چشم می خورد و او نیز دوران افسردگی را می گذراند. در سال ۱۹۰۴ بزرگترین برادرش در هاوانا خودکشی می کند و در پی آن خبر خودکشی برادر دیگرش در برلین می آید، بعدها در سال ۱۹۱۸ در پایان جنگ جهانی اول یک برادر دیگرش هم خودکشی می کند. ویتگنشتاین در سال ۱۹۰۶ در رشته مکانیک وارد فنی برلین می شود و در سال ۱۹۰۸ برای ادامه تحصیل در رشتهٔ هواپیماسازی به منچستر می رود در دوران تحصیلش در این به علت علاقه به ریاضیات، کتاب های اصول ریاضیات ـ اثر راسل ـ و قوانین اساسی ـ اثر فرگه ـ را می خواند و با طرحی برای کت فلسفه به دیدن فرگه در ینا و به دیدن راسل در کمبریج می رود. فرگه او را به کمبریج ـ برای تحصیل زیر نظر راسل ـ سفارش می کند.

در سال ۱۹۱۱، با ارائه دست نوشته ها و بحث طولانی که روی آن با راسل انجام می دهد در رشته مبانی منطق و منطق ریاضی کالج ترینیتی قبول می شود و در کلاس های جی. ای. مور شرکت می کند. او همچنین به عضویت فعال انجمن علوم اخلاقی درآمده و دعوت به عضویت در انجمن «حواریون» می شود. در این دوران با دیوید پینزنت آشنا شده و او به بهترین دوست ویتگنشتاین تبدیل می شود. در سال ۱۹۱۳ احساس می کند محیط آکادمیک که او را احاطه کرده مانعی برای پرداختن به نظریاتش است، بنابراین با دوستش به نروژ می رود و در آنجا با کار روی مبانی منطق، «یادداشت های منطق» که طرح اولیه از کتاب تراکتاتوس یا رساله منطقی-فلسفی است را به راسل ارائه می دهد. با مرگ پدرش در اکتبر سال ۱۹۱۳ او ثروت زیادی به ارث می برد و در اسکولدن نروژ شروع به ساخت خانه ای ییلاقی برای خود می کند، همچنین به طور ناشناس ۱۰۰۰۰۰ کرون به شاعران و نویسندگان نیازمند از جمله ریلکه، کوکوشکا و تراکل اهدا می کند.

او همچنین در سال ۱۹۱۴ با آغاز جنگ جهانی اول به طور داوطلب به اتریش-مجارستان می پیندد. با انفجار در کارخانه اسلحه سازی محل خدمتش زخمی می شود و در سال ۱۹۱۵ به درخواست خودش در توپخانه فعالیت می کند و در سال ۱۹۱۶ به خط مقدم جنگ با روسیه اعزام می گردد و افتخارات زیادی ب می کند، در این دوران همواره در دفترچه یادداشت اش نظریات فلسفی و مذهبی خود را انعکاس می دهد و کتاب هایی از تولستوی، امرسن و نیچه را مطالعه می کند. اعتقادات مذهبی اش با وجود نفی روش یت در اوا عمرش را نشان تاثیر تولستوی بر افکار و فلسفه او می دانند. در سال ۱۹۱۸ در نبرد آزیاگو ایتالیا، نشان افتخار نظامی با شمششیر به او اهدا می شود و در ماه ژوئیه همان سال رساله (تراکتاتوس) را به زبان آلمانی به پایان می رساند ولی در ماه نوامبر به اسارت ایتالیایی ها در می آید و تا اوت ۱۹۱۹ دوران اسارت را می گذراند. او در اسارت، متن رساله را برای راسل ارسال می کند و در سال ۱۹۲۰ اولین شغل آموزگاریش را در تراتنباخ اتریش جنوبی می گیرد و در سالهای بعد در هسباخ، پوشبرگ و اوترتال مشغول می شود.

در سال ۱۹۲۱ رساله منطقی- فلسفی او به زبان آلمانی با پیشگفتار راسل در مجله annalen der naturphilosophie به چاپ می رسد و در سال ۱۹۲۲ ناشر انگلیسی کنگ پائول موافقت می کند رساله را به دو زبان آلمانی وانگلیسی چاپ کند و به پیشنهاد مور برای نسخه انگلیسی نام tractatus-logico-philosophicus را بر می گزیند. او در سال ۱۹۲۶ در پی رفتارش با یکی از شاگردان به دادگاه می رود و از آن پس دیگر آموزگاری را کنار می گذارد و به باغبانی می پردازد، در سال ۱۹۲۷ برنامه منظمی در روز های دوشنبه برای دیدار با اعضای حلقهٔ وین ب ا می کند و با شنیدن سخنرانی براور در باب مبانی ریاضیات، انگیزهٔ کارهای جدید را پیدا می کند و در سال ۱۹۲۹ به کمبریج باز می گردد و با توجه به رساله، درجه ا و بورس تحقیقاتی از کمبریج دریافت می کند. در این دوران فعالیت های ی را ادامه می دهد و دفتر یادداشت های آبی و قهوه ای با محتوای درس هایش و خطاب هایی به شاگردان شکل می گیرد. تاثیر و فعالیت او در انجمن علوم اخلاقی در این دوران به اندازه ای ست که به او می گویند انجمن را به انحصار خود درآورده! و او داوطلبانه برای مدتی شرکت در جلسات را قطع می کند. وی در سال ۱۹۳۵-۱۹۳۶ با سر آمدن بورس تحقیقاتی اش به نروژ باز می گردد و پژوهش های فلسفی را شروع می کند.

در سال ۱۹۳۸ که اتریش به آلمان می پیوندد، از انگلستان درخواست تابعیت می کند. در این دوران ریشه های یهودی وی برایش در آلمان مشکل سازمی شود که از اتریش می رود و در کمبریج دوباره مشغول به تدریس می شود. درس هایش در این دوره را با نام گفتگوها و درسگفتارها در باب زیبایی شناسی، روانشناسی و ایمان دینی، پس از مرگش منتشر می شود. در ۱۹۳۹ جنگ جهانی دوم آغاز می شود و ویتگنشتاین در سالهای بین ۱۹۴۱-۱۹۴۴ در سمت دستیار در بیمارستانی در لندن و معاونت آزمایشگاهی در نیوکاسل کار می کند تا دوباره در ماه مارس ۱۹۴۴ به کمبریج باز می گردد و به جای مور، ریاست انجمن علوم اخلاقی را به دست می گیرد. در سال ۱۹۴۷ از ی استعفا می دهد و به ایرلند می رود و به نوشتن اشارات به فلسفه روانشناسی می پردازد. در سال ۱۹۴۸ مدت کوتاهی دوباره به انگلستان می آید و به نوشتن در باب قطعیت می پردازد، در سال ۱۹۵۰ اشاراتی به رنگ را می نویسد و برای آ ین بار به نروژ سفر می کند و سپس به خانه بوان در کمبریج نقل مکان می کند و در سال ۱۹۵۱ کار بیشتری روی درباب قطعیت آغاز می کند ولی در ۲۹ آوریل در خانه بوان از دنیا می رود.

نظریۀ تصویری زبان، ویتگنشتاین اول

در تحلیل ویتگنشتاین متقدم، زبان مجموعه گزاره هاست. این که زبان از اصوات تشکیل یافته یا از کلمات، و این که خواص فیزیکى صوت یا نشانه مکتوب چیست و آدمى با چه مکانیزمى این نشانه ها را تولید مى کند براى ویتگنشتاین اهمیتى ندارد. آنچه ارزش بررسى فلسفى دارد، کارکرد زبان به مثابه یک دستگاه نماد- محور است. لذا جنبه نمادین بودن زبان به فلسفه ارتباط مى یابد. از این نظر است که مى توان گفت، زبان مجموعه اى است که اعضاى آن را گزاره ها تشکیل مى دهد.

بنابراین نقش نمادین زبان، وامدار نمادین بودن گزاره هاست. گزاره­ها از نظر ساختار دو دسته اند: گزاره هاى بنیادین وگزاره هاى تابع صدقى. دسته دوم، گزاره هاى مرکب یا مولکولى هستند. این گزاره ها را مى توان به اجزاى خود تحویل کرد. هر جزء، خود یک گزاره است. این تحویل تا جایى ادامه مى یابد که به گزاره هایى برسیم که قابل تجزیه به گزاره هاى دیگرى نباشد و در حقیقت به گزاره هاى اتمى دست ی م. عبارت «گزاره بنیادى» نام گویایى براى این دسته از گزاره هاست. گزاره بنیادى مرکب از اسم است. اسم یک نشانه بسیط است که نشانه گزاره اى نامیده مى شود. همچنان که گزاره بنیادین مرکب از نشانه هاى بسیط (اسم ها) است، مفاد یک گزاره بنیادین نیز یک وضع امور بسیط در جهان است. صدق و کذب یک گزاره مرکب یا مولکولى تابعى از صدق و کذب گزاره هاى تشکیل دهنده آن است.

بنابراین گزاره هاى بنیادین، ملاک صدق گزاره هاى مرکب هستند. دغدغه اصلى ویتگنشتاین این است که زبان به مثابه یک ساختار نمادین، چگونه و به کمک چه ساختار و مؤلفه هایى واجد خصوصیت حکایت گرى مى شود؟ این مسأله ریشه در سؤال اساسى ترى درباره ساز کار و کارکرد دستگاه نماد پردازى دارد. اصولاً نماد چگونه دل مى کند؟ چه عاملى موجب مى شود یک نماد، نماد شود؟ عمده بحث هایى که در مورد تحلیل زبان صورت گرفته است، در واقع بحث از نماد است. زیرا زبان به منزله نمونه اعلاى دستگاه نماد پردازى در این مباحث مورد توجه واقع شده است. از این رو ویتگنشتاین، نمونه هاى چندى از دستگاه نماد پردازى مانند نت هاى موسیقى و تابلوهاى راهنمایى را نیز تحلیل و احکام مشترک آنها را بررسى مى کند.

در تحلیل او، نماد به منزله یک تصویر عمل مى کند. همچنان که تصویر یک شىء، مثل چهره یک فرد، از آن جهت تصویر آن شىء است که اى خصوصیات آن شىء را در خود دارد و جلوه گر مى سازد، هر نماد نیز داراى خصوصیات چیزى است که نماد آن قرار گرفته و آن خصوصیات را نشان مى دهد. تصویر بودن ایجاب مى کند که خصوصیات مشترکى میان مُصَوَر و مُصَوِر وجود داشته باشد و مصور آن خصوصیات مشترک را عیان سازد، در عین حال، تصویر فى نفسه، تمایزاتى با مصور دارد. وجود این تفاوت ها، امرى ذاتى براى تصویر است و نه تنها لطمه اى به حکایت گرى آن نمى زند، بلکه از جهتى مقوم آن است. مى توان گفت که تصویر، یک مدل از واقعیت است. در تصویر، هر عنصرى در قبال یک شىء قرار دارد. تصویر داراى این ویژگى است که اجزاى آن به هیأت خاصى با یکدیگر تألیف شده اند. پیوند میان اجزاى تصویر را ساختار تصویر مى نامیم و توانایى این ساختار را «صورت بازنمایى تصویر» مى نامیم.

صورت بازنمایى عبارت است از امکان این که اشیا به همان هیأت در کنار هم قرار داشته باشند که اجزاى تصویر. چنان که ویتگنشتاین توضیح مى دهد، تصویر، خود یک واقعیت است و گزاره ها تصویر واقعیت هستند. ما نشانه هاى قابل دریافت حسى گزاره را به مثابه نمایان ساختن وضع امور ممکن به کار مى بریم. شیوه این نمایان سازى عبارت است از شیدن به معناى گزاره. یک جمله مکتوب یا ملفوظ، مرکب از نشانه هایى است. کلمات هر کدام یک نشانه هستند. این نشانه ها براى ما قابل دریافت حسى است. این نشانه ها را ما به کار مى بریم. هنگامى که نشانه ها را به کار مى بریم، آنها را به منزله وسیله اى نگاه مى کنیم که مى توان به کمک آن، یک وضع ممکن امور را نمایان یا به تعبیرى بهتر «برون فکنى» کنیم.

بدین ترتیب است که گزاره هاى اتمى به عنوان یک تصویر از جهان، مى توانند آن را بازنمایى کنند. گزاره هاى مولکولى و در نهایت کل زبان از آنجا که به گزاره هاى اتمى تحویل مى شوند، نیز مى توانند جهان را بازنمایى کنند. آموزه هاى ویتگنشتاین در «رساله منطقى- فلسفى» پژواکى از نظریه «اتمیسم منطقى» راسل است که پوزیتیویست هاى منطقى و دیگر پیروان تحلیل زبانى در این دوره را تحت تاثیر قرار دارد. قصد «راسل» از گزینش «منطقى»، تحکیم این موضع بود که از طریق تحلیل مى توان حقایقى بنیادى درباره چگونگى کارکرد هر زبانى را کشف کرد و این کشف هم به نوبه خود ساختار بنیادى آنچه را که زبان به قصد توصیفش به کار مى رود نشان خواهد داد؛ و مقصود او از کلمه اتمیسم، این بود که ماهیت ذره اى نتایج را برجسته سازد. ویتگنشتاین در «رساله» هدف خود را قرار دادن حدى براى ابراز تفکرات و حل مسائل فلسفى از طریق فهم صحیح زبان معرفى مى کند. غرض او از مسائل فلسفى، مسائلى نظیر رابطه میان زبان و واقعیت، ماهیت منطق، مفهوم عدد، علیت و استقرا و پرسش هاى مربوط به امور اخلاقى، دین و زندگى بود. از دیدگاه ویتگنشتاین متقدم، آنچه قابل بیان است، معادل آن چیزى است که شیدن درباره آن امکان پذیر است در نتیجه با درک منطق زبان، امکان حل مسائلى که ناشى از عدم فهم صحیح زبان است، فراهم مى آید.

آموزه هاى رساله را مى توان در پنج اصل صورت بندى کرد:

زبان از قضایاى پیچیده اى تشکیل شده است که مى تواند از طریق تحلیل به قضایاى کمتر پیچیده تجزیه شود تا در نهایت به قضایاى بنیادى یا ساده برسیم. در واقع زبان باید د ى تحلیل به عناصرى نهایى تجزیه شود که دیگر به اجزاى سازنده کوچک ترى تجزیه پذیر نیستند. در این ح زبان مشتمل بر قضایاى بنیادى است که تصویر واقعیتند و ادات منطقى آنها را به هم وصل مى کند تا قضایاى مرکب را پدید آورند. در بند ۲۲/۴ رساله آمده است «یک قضیه بنیادى شامل نام هاست، این قضیه شبکه اى یا رشته اى از نام هاست» و در توضیح اسم در بند ۲۰۳/۳ مى نویسد: «یک نام یعنى شى، شى معنى آن است». بنابراین قضایاى بنیادى، ترکیبى از زنجیره هایى از نام ها هستند که به مفهومى دقیقاً منطقى درک مى شوند و تمام قضایاى معنى دار دیگر با این قضایاى بنیادى ساخته مى شوند. قضایاى بنیادى به لحاظ تشبیه با شیمى، قضایاى اتمى هستند و قضایاى مرکب، قضایاى مولکولى.

متناظر با اصل اول، جهان هم از واقعیات پیچیده اى تشکیل یافته است که مى توان از طریق تحلیل در نهایت به واقعیات اتمى ساده آن برسیم که جهان کلیتى از این واقعیات ساده است. وقتى زبان باید در پى تحلیل به عناصر نهایى تجزیه شود که به اجزاى سازنده کوچک تر قابل تجزیه نیست، چون زبان، بازنمایى واقعیت است پس جهان هم باید متشکل از امورى واقعى باشد که به تمامى بسیط اند. در سطح زبانى قضایاى اتمى ساده ترین احکامى هستند که مى توان درباره جهان صادر کرد و واقعیت هاى اتمى مرکب از اشیاى ساده اند (همانند قضیه بنیادى که مرکب از اسم هاست و اسم یعنى شى) که مى توانند به مفهوم دقیقاً منطقى درک شوند. که اصل بعد جمع اصل یک و دو است.

ماهیت زبان نیازمند قضایاى بنیادى است و قضایاى بنیادى یا اتمى به لحاظ منطقى واقعیات اتمى را تصویر مى کند. این نظریه که به «نظریه تصویرى معنا» شناخته مى شود، جان کتاب رساله منطقى- فلسفى است. برطبق این نظریه، زبان تصویر واقعیت است و واقعیات در زبان منع مى شوند به عبارت دیگر ساختار زبان ساختار جهان را باز مى تابد. ویتگنشتاین در دوره متقدم جهان را متشکل از اشیایى بسیط، مجزا و بدون تغییر مى داند که تنها روابط میان آنها دستخوش تغییر مى شود و وضع و ح هاى تازه اى پدید مى آید. این وضع و حال ها (states of affairs) زمینه ساز ایجاد امور واقع مى شوند که جهان از آنها به وجود مى آید. از دیدگاه او میان جهان و زبان، تناظرى یک به یک حاکم است، یعنى اتم ها یا اشیاى بسیط سازنده عالم، به وسیله نام ها و اسم ها در زبان بیان مى شوند و وضع و حال ها در قالب قضایاى بنیادى یا اتمى؛ توصیف امور واقع نیز به وسیله قضایاى مرکب صورت مى گیرد که از به هم پیوستن قضایاى بنیادى پدید مى آیند. در نتیجه از دیدگاه او جهان عبارت است از وضع و حال هاى موجود. پس مى توان دیدگاه ویتگنشتاین متقدم را اینگونه نشان داد که امور واقع همان قضایاى مرکب، وضع و حال ها قضایاى بنیادى و اشیاى بسیط همان اسم ها هستند.

برطبق نظریه تصویرى معنا تنها قضایایى که واقعیات را تصویر مى کنند، یعنى قضایاى علمى معنا دار هستند. ویتگنشتاین در بند ۵۳/۶ رساله مى نویسد: «روش درست در فلسفه در واقع چنین خواهد بود چیزى نگویى مگر آنچه که بشود گفت یعنى قضایاى علم طبیعى، یعنى چیزى که هیچ ربطى به فلسفه ندارد و هر گاه که ى بخواهد چیزى ما بعد الطبیعى بگوید برایش اثبات کنى که نتوانسته به برخى علائم در قضایایش معنى بدهد هرچند که این کار آن فرد را راضى نخواهد کرد، این روش تنها روش اکیداً درست است.» بنابراین در نزد ویتگنشتاین روش صحیح در فلسفه اثبات این معنى است که هر قضیه متافیزیکى خاص، بى معنى است. البته او بعداً نظریه معنى دارى خود در «رساله» را نقد کرد و از آن دست کشید. البته نظریه معنى دارى او دنباله منطقى همان اصول پیش است.

قضایاى متافیزیکى، اخلاقى و الهیاتى اظهاراتى هستند که به لحاظ تجربى قابل شناخت نیستند. چون این قضایا، ارتباطى با آنچه که مى توان تجربه کرد ندارد. ویتگنشتاین براین باور بود که رساله منطقى- فلسفى از طریق آنچه که درباره زبان و جهان بیان کرده است، اخلاق و دین را به منزله امورى که تنها مى توانند خود را ظاهر سازند و نمایش دهند اما توصیف پذیر نیستند، روشن ساخته است. از دیدگاه او اخلاق و الهیات امورى هستند که نمى توان بیانشان کرد. آنها خود را آشکار مى سازند و در واقع امر راز آمیز هستند. در بند ۴۲/۶ از رساله مى نویسد: «بنابراین ممکن نیست که قضایاى اخلاقى وجود داشته باشند، قضایا نمى توانند چیزى را که والاتر است ابراز کنند» و در بند ۴۲۱/۶ مى گوید: «آشکار است که نمى توان اخلاقیات را به زبان آورد. اخلاقیات متعالى هستند» همچنین در بند ۲۱۳/۴ رساله آمده است: «غالب قضایا و پرسش هایى که در آثار فلسفى دیده مى شوند، کاذب نیستند، بلکه بى معنى هستند. بنابراین ما به پرسش هایى از این دست نمى توانیم پاسخ دهیم بلکه تنها مى توانیم اثبات کنیم که بى معنى هستند و تعجب آور نیست که عمیق ترین مسائل فى الواقع اصلاً مسئله نیستند.»

دوره انتقال:

برخی از فیلسوفان در طول حیات فکری خود به دو فلسفه متفاوت قائل شده اند. به دیگر سخن زندگی فکری آنها را می توان به دو دوره تقسیم کرد. (از جمله کانت و هوسرل) ویتگنشتاین هم یکی از همین فیلسوفان است. آنچه حائز اهمیت است این نکته می­باشد که «چه عواملی باعث شد که ویتگنشتاین فلسفه نخستین خود را نامعتبر بداند و به فلسفه دیگری قائل شود؟». ویتگنشتاین پس از انتشار رساله، فلسفه را رها کرد و آموزگار دبستانی در یکی از روستاهای اتریش شد. این شغل جدید تأثیر فراوانی در انتقال او از فلسفه نخستین به فلسفه متأ ش داشت. در واقع آموزش نوشتن و خواندن و حساب به ک ن و تجربه نوشتن یک فرهنگ لغت برای مدارس ابت سهم و نقش زیادی در دیدگاه پراگماتیستی اخیر او در باب معنا داشت. براستی چگونه ی درمی یابد که آیا کودک معنای واژه را می داند، جز با مشاهده این که چگونه کودک این واژه را به کار می برد؟ آیا تبیین و توضیح معنای واژه به ک ن، دقیقا عبارت از آموزش کاربرد واژه به آنها نیست؟ تأثیرات تجربه تدریس بر فلسفه متأ او کاملا آشکار است.

ویتگنشتاین خاطر نشان می سازد که برای دریافتن معنای واژه، بسیار مفید است که از خود بپرسیم «این واژه چگونه آموخته شده است؟»پس تدریس در دبستان در قائل شدن ویتگنشتاین به نظریه کاربردی معنا مؤثر واقع شد. عامل و علت دیگر تغییر دیدگاه ویتگنشتاین از رساله به پژوهش ها، انتقادهای فرانک رمزی و ببرو سرافا، اقتصاددان ایتالیایی بود. ویتگنشتاین در پیشگفتار پژوهش های فلسفی می نویسد: «انتقادهایی که فرانک رمزی به شه های من وارد ساخت و در گفتگوهایی متعدد با او درباره آنها بحث کرده ام، به من در فهم این اشتباه ها… کمک کرد. حتی بیش از این انتقاد همیشه مطمئن و نیرومند مدیون انتقادهایی هستم که یکی از آموزگاران این ، سرافا، سالهای لاینقطع روی شه های من اعمال کرد.» در اینجا نمی توان به محتوای انتقادهای رمزی و سرافا پرداخت. فقط باید گفت که گرایش پراگماتیستی رمزی بیشترین تأثیر را بر تفکر متأ ویتگنشتاین گذاشت.

یوستوس هارتناک می نویسد: «روزی ویتگنشتاین [نزد سرافا] نظر خود را راجع به این که قضایای کلام، دارای همان صورت منطقی وقایعی هستند که نمودار می سازند، دفاع می کرد. سرافا حرکتی کرد که معمولا اهالی ناپل برای اظهار تحقیر و نفرت از خود ظاهر می سازند و از ویتگنشتاین پرسید: صورت منطقی این حرکت چیست؟ بنا به خاطرات خود ویتگنشتاین همین سؤال بود که او را متوجه ساخت که امر واقع نمی تواند دارای صورت منطقی باشد». عامل دیگری که در تغییر دیدگاه ویتگنشتاین نقش داشت، تأثیر شه های ویلیام جیمز بر اوست.

کتاب اصول روان شناسی جیمز یکی از معدود کتابهایی بود که ویتگنشتاین به عنوان کتاب درسی textbook از آن استفاده می کرد. کتاب دیگر جیمز که مورد توجه و علاقه ویتگنشتاین بود، تنوع تجربه دینی است. حمله ویتگنشتاین متأ به ذاتگرایی، تصور او از شباهت خانوادگی، استفاده فراوان او از مثالها و نمونه ها، یقینا ارتباط تنگاتنگی با شه های جیمز دارند. آماجهای حمله جیمز که عبارت بودند از ذهن نظریه پرداز، ساده سازی بیش از حد، دیدگاه ی ویه، جزم شی و جستجوی یک ذات واحد، دقیقا همان مشخصه های تفکر ویتگنشتاین متأ است. فیلسوفان و نویسندگان دیگری هم در گذر ویتگنشتاین به فلسفه متأ ش مؤثر بودند. از جمله قدیس اوگوستینوس، پاسکال، کرکه گور، داستایوفسکی و تولستوی که از ذکر جزییات تأثیر ایشان بر ویتگنشتاین خودداری می کنیم.

پژوهشهای فلسفی، ویتگنشتاین دوم:

نظر ویتگنشتاین متأ در باب زبان، همان طور که گذشت، آنتی تز آموزه متقدم اوست. اختصاصی ترین ویژگی اثر متأ او مخالفتش با چیزی است که اشتغال فیلسوفان به زبان را چونان امری متمایز از کارکرد می خواند. وی کوشش همیشگی اش را برای نیل به دقت، توهم می انگارد و ابهام را تا آنجا که به کار اه عادی بیاید، همچون واقعیت می پذیرد. ویتگنشتاین متأ به جای جستجوی اصول متحدکننده- که امور جزیی را تیره و تار می کنند و به انتزاع ذوات رهنمون می شوند-توجه ما را به مورد به مورد کاربردهای واقعی و عادی زبان معطوف می کند. طرح «بازیهای زبانی» در نوشته های اخیرش نشاندهنده این واقعیت است که به نظر ویتگنشتاین زبان کاربردهای متعددی دارد و واژه ها و عبارات فقط در بستر اجتماعی یا در جریان زندگی معنا دارند. با چنین برداشتی از زبان، روشها و وظایف فلسفه چیست؟ ویتگنشتاین نه برای خود زبان؛ بلکه به خاطر فلسفه به زبان علاقه مند بود.

وظیفه ویتگنشتاین در پژوهش ها درست مانند رساله، طرح پرسشهایی درباره حدود و مرزهای معناست و نشان دادن آنچه می توان گفت و آنچه نمی توان گفت؛ البته این مرز به نحو متفاوت و با دلایلی متفاوت در دو کتاب رسم می شود. پس هنوز هم مرز گذاشتن، وظیفه اصلی ویتگنشتاین به عنوان فیلسوف و بنابراین وظیفه فلسفه است. تصور اخیر ویتگنشتاین از فلسفه، از شیوه جدید نگریستن او به زبان برمی خیزد. به نظر او مسائل فلسفی عمدتا از سوی تفسیر صور زبان نشأت می گیرند. «مسائلی که از تفسیر نادرست شکلهای زبانی ما ناشی می شوند، دارای خصلت عمیق و ناآرامی هایی ژرف هستند. ریشه هاشان در ما به اندازه شکلهای زبانمان ژرف است و اهمیت آنها به اندازه اهمیت زبان ماست.» پس به نظر ویتگنشتاین فلسفه با حیرت آغاز می شود و پرسشهای فلسفی، پرسشهای آزاردهنده ای هستند که از شکلهای زبان ما برمی خیزند. آنها با نوعی بیماری روانی قابل مقایسه اند.

ویتگنشتاین در یکی از درس گفتارهایش گفت که فیلسوفان درباه چیزها دچار سردرگمی اند و از غریزه خاصی پیروی می کنند که آنها را به طرح پرسشهایی بدون فهمیدن این که منظور از این پرسشها چیست رهنمون می شود. طرح این پرسشها از تشویش ذهنی مبهمی ناشی می شود. مانند تشویشی که کودک را به پرسیدن «چرا» رهنمون می شود. پس مسأله فلسفی این شکل را دارد؛ نمی دانم از چه راهی باید بروم. ویتگنشتاین معتقد است: فلسفه به هیچ رو نمی تواند در کاربرد بالفعل زبان دخ کند. در آ فقط می تواند آن را توصیف کند. این نظر در تقابل کامل به نظریه نخستین او و پیروان اولیه اش، پوزیتیویست های منطقی قرار دارد. ویتگنشتاین در جای دیگری می نویسد: فلسفه همه چیز را پیش روی ما قرار می دهد و نه چیزی را توضیح می دهد و نه چیزی را استنتاج می کند؛ چون همه چیز آشکارا در معرض دید است و چیزی برای توضیح نمی ماند…

همچنین می توان نام فلسفه را به آنچه پیش از همه کشفها و ابداع های تازه امکان پذیر است، داد. پس از این می نویسد: کار فیلسوف، عبارت است از گردآوردن یادآوری ها برای یک مقصود خاص. آشکار است که برداشت ویتگنشتاین از فلسفه کاملا نو و مبتکرانه است. ویتگنشتاین در جایی (در تقابل با آموزه متقدمش) می گوید: هدف ما پالودن یا تکمیل نظام قاعده های کاربرد واژه هامان به شیوه های تاکنون نشنیده نیست؛ چون روشنی ای که متوجه آن هستیم در واقع روشنی کامل است؛ اما این فقط بدان معنی است که مسائل فلسفی باید کاملا ناپدید شوند. کشف واقعی، کشفی است که مرا قادر به دست کشیدن از فلسفیدن هنگامی که می خواهم این کار را م سازد-کشفی که به فلسفه آرامش می دهد تا دیگر مسائلی که خود آن را زیر سؤال می برد، آن را زجر ندهند… یک روش واحد فلسفی وجود ندارد، هر چند روشهایی وجود دارند مانند شیوه های درمانی متفاوت. ویتگنشتاین در دوره دوم فلسفى خود بر این باور بود که برخى از دیدگاه هاى «رساله» اشتباه است. نقد او از «رساله» منجر به اصول جدیدى شد که در کتاب «پژوهش هاى فلسفى» منع شد. او در این کتاب نظریه تصویرى معنا را مورد انتقاد شدید قرار مى دهد و آراى خود را از بسیارى لحاظ نقطه مقابل نظریه اتمیسم منطقى مى داند. او توجه خود را به نقشى که زبان در شکل دادن به شخصیت آدمى و در تعامل میان افراد یک جامعه بازى مى کند، معطوف داشت. از این جهت کل محتواى «پژوهش هاى فلسفى» بررسى در باب ماهیت زبان و جامعه و ارتباطات پیچیده میان آن دو است.

آموزه هاى او در «پژوهش هاى فلسفى» را مى توان بدین صورت خلاصه بندى کرد:

۱- واژگان به مانند ابزارها هستند. همچنان که ابزارها براى کارکردهاى مختلف به کار برده مى شوند، واژه ها یا بیان هاى زبانى نیز براى کاربردهاى مختلف به کار گرفته مى شوند. اگرچه برخى قضایا براى تصویر واقعیات استفاده مى شوند اما برخى دیگر چنین نیستند. در نظریه اتمیسم منطقى، زبان واجد نوعى ساختار نهفته ضرورى و نسبتاً ساده تلقى مى شد که وظیفه آشکار ساختن آن به عهده فلسفه است. ویتگنشتاین در حقیقت این فرضیه را مورد حمله قرار مى دهد. او در پژوهش هاى فلسفى بر این اعتقاد است که زبان همانند ابزار یا ى است که مى تواند براى مقاصد بى شمارى استفاده شود. در نتیجه هر تلاشى براى تعیین چگونگى کارکرد زبان به کمک تنظیم تعداد اندکى از قواعد، به مانند آن است که بگوییم ابزارى نظیر پیچ گوشتى فقط براى باز و بستن پیچ کاربرد دارد و از یاد ببریم که پیچ گوشتى به خوبى مى تواند در باز در قوطى ها یا چفت پنجره ها هم به کار مى رود. او در دوره متقدمش بر این باور بود که زبان باید ساختارى انعطاف ناپذیر داشته باشد و بدون قواعد هیچ زبانى ممکن نیست. اما در دوره متا این عقیده را ابراز کرد که قاعده به صرف خود امرى بى جان است. به مانند ى که خط کشى در دستش است و کاربرد آن را نیاموخته باشد. قواعد نمى توانند ى را مجبور کنند و حتى نمى توانند او را هدایت کنند مگر آن که فرد بداند که چگونه آنها را به کار برد. شناخت این انعطاف پذیرى زبان ویتگنشتاین را به اصل دوم مى رساند.

۲- افراد، درگیر بازى هاى زبانى مختلفى هستند. مثلاً دانشمندان درگیر بازى زبانى متفاوتى نسبت به الهیون هستند و معناى قضیه باید در زمینه آن فهمیده شود یعنى برحسب قواعد بازى اى که قضیه جزیى از آن است. منظور از بازى زبانى نوعى فعالیت اجتماعى قاعده مند است که در آن کاربرد زبان نقش اساسى دارد. در بند ۷ کتاب «پژوهش هاى فلسفى» مى نویسد: «کل زبان، شامل زبان و اعمالى را که در آن بافته شده است، بازى زبانى مى نامم». و در بند ۲۳ مى گوید: «منظور او از بازى زبانى در اینجا، برجسته ساختن این واقعیت است که سخن گفتن به زبان بخشى از یک فعالیت یا بخشى از یک صورت زندگى است».ویتگنشتاین با مثال مشهورش درباره و وردست در ساختمان سازى، مفهوم بازى زبانى را توضیح مى دهد. مثلاً فریاد مى زند «نیمه» و وردست باید یک «نیمه» بیاورد. سخن ویتگنشتاین این است که معنى کلمه «نیمه» را کاربردش در فعالیتى که و وردست انجام مى دهند تعیین مى کند. به عبارت دیگر آدمى زبان را در درون یک جامعه و در جریان آنچه ویتگنشتاین از آن به عنوان «صورت زندگى» یاد مى کند فرا مى گیرد. معانى واژه ها کاربرد آنها در حوزه عمل اجتماعى است، مفاهیم نیز که به وسیله واژه ها بیان مى شوند در چارچوب «بازى هاى زبانى» و ظرف تعامل اجتماعى، معنا و محتواى خاص خود را مى یابند.

۳- زبان شخصى و خصوصى امکان پذیر نیست و در این خصوص تجارب شخصى به همان اندازه تجارب بیرونى بى فایده اند. ویتگنشتاین از مفهوم درد به عنوان مثال خوبى از تجربه درونى براى ابطال زبان خصوصى استفاده مى کند. او از طریق بررسى کاربرد زبانى درد نشان مى دهد این واژه معناى خود را نه از طریق رجوع به درون بلکه با توجه به محیط پیرامون پیدا مى کند. از دیدگاه او تجربه هاى شخصى نمى توانند منشا تولید مفاهیم عمومى و ایجاد زبان مشترک براى تفهیم و تفاهم میان آدمیان باشند. ویتگنشتاین بر این باور است که از طریق اشاره اى، نمى توان زبان را فراگرفت و اگر ى بخواهد بدین طریق زبان بیاموزد باید از قبل بر بخشى از زبان، یعنى بازى زبانى اشاره ، احاطه داشته باشد. او تعریف از طریق اشاره را هم در مورد امور بیرونى و هم در مورد امور درونى مانند درد صحیح نمى داند و منکر این بود که افراد به ح درونى و شخصى خود دسترسى مستقیم دارند. مثلاً اگر ى بگوید مى دانم درد دارم بى معنى است. (بند ۲۴۶ کتاب پژوهش هاى فلسفى). او همچنین تاکید دارد که اجزاى تشکیل دهنده شه تنها در زمینه شکل زندگى ما به دست مى آیند و فهم مى شوند. فراگیرى مفاهیم از طریق یادگیرى زبان در درون یک جامعه معین امکان پذیر است. از دیدگاه او قواعد به وسیله جمع و براساس توافق انى که در یک شکل زندگى با یکدیگر مشترک اند ساخته مى شود و به صورت خصوصى نمى توان از یک قاعده پیروى کرد. به طورى که در بند ۳۸۴ کتاب پژوهش هاى فلسفى مى نویسد: «شما مفهوم درد را وقتى یاد گرفتید که زبان را یاد گرفتید».

۴- رس فلسفه تبیین امور نیست بلکه روشنگرى و توصیف آنهاست. در واقع فلسفه هدفش یافتن دیدى روشن از وضع امور است و نه ب معرفت بیشتر. در بند ۱۲۶ کتاب پژوهش ها مى نویسد: «فلسفه فقط همه چیز را پیش روى ما قرار مى دهد و نه چیزى را توضیح مى دهد و نه چیزى را استنتاج مى کند چون همه چیز آشکارا در معرض دید است چیزى براى توضیح نمى ماند».به اعتقاد او فلسفه یکى از شاخه هاى درونى مقوله شناخت انسانى نیست و قضایاى تبیینى و توضیحى، جایى در فلسفه ندارند و همان گونه که در بند ۲۵۵ مى گوید: «پرداختن یک فیلسوف به یک مسئله همانند مداواى یک بیمارى است». او وظیفه فیلسوف را در پژوهش هاى فلسفى این مى داند که ببیند مردم چگونه در کاربردهاى متعارف از زبان کمک مى گیرند. در بند ۱۲۷ کتاب مى نویسد: «کار فیلسوف عبارت است از گردآوردن یادآورى ها براى یک مقصود خاص». ویتگنشتاین از بند ۸۹ تا ۱۳۳ کتاب پژوهش هاى فلسفى این معناى جدید از فلسفه را بسط مى دهد. ویتگنشتاین با دو کتاب خود دو انقلاب فلسفى ایجاد کرد که تا به امروز محل ارجاع و برداشت هاى گوناگون است. بازى هاى زبانى ویتگنشتاین پس از بازگشت به کمبریج، منتقد تفکر اولیه خود شد و تفکرى جدید را پایه گذارد که تأثیرات آن در حیطه هاى مختلف هنوز پابرجا است.

ایده هاى اصلى او در دوره دوم عبارتند از:

الف) شناخت معناى لفظ و توجه به کاربرد لفظ در زبان: ویتگنشتاین در دوره دوم فلسفه خود توجهش را به زبان عادى معطوف مى کند، زبانى که مردم به طور روزمره و در گفت وگوهاى مختلف خود در حیطه هاى مختلف زندگى در آن سود مى برند. اتخاذ چنین دیدگاهى به این معناست که براى فهمیدن معناى یک لفظ باید به کاربرد آن در زبان توجه شود. از این رو است که ویتگنشتاین به این عقیده مى رود که بهترین راه براى فهمیدن معناى یک کلمه آن است که چگونگى کاربرد آن را مورد دقت قرار دهیم. او مى گوید «شاید فهمیدن یک لفظ به معناى دانستن چگونگى کاربرد آن یا توانایى به کارگیرى آن باشد و در جاى دیگر متذکر مى شود که ما از فهم یک جمله به عنوان وضعیت توانا بودن در به کار بردن آن سخن مى گوییم. پاسخ او به این سؤال که «آیا من باید واقعاً یک جمله را به عنوان توانایى عمل بر اساس آن بفهمم؟» آن است که مطمئناً، زیرا در غیر این صورت نمى دانم که چه کارى را باید انجام دهم.» از دیدگاه او عدم توجه به مطالب موجب ایجاد مسائل غیر ضرورى مى شود. او براى مثال فعل «بودن» را ذکر مى کند و مى گوید که عدم توجه به کاربردهاى این فعل موجب پدید آمدن مسأله اى با عنوان بررسى طبیعت موجود در فلسفه شده است، حال آن که این مسأله غیر واقعى و غیر ضرورى است. از این رو است که او در کتاب تحقیقات فلسفى مى نویسد: «مسائل فلسفى هنگامى حاصل مى شود که زبان به تعطیلات مى رود.»

ب) نفى زبان خصوصى: او معتقد است که زبان تنها در یک وضعیت بین الاذهانى شکل مى گیرد. از نظر او زبان یک نوع پیروى از قواعد عمومى است. دلیل این که الفاظ مى توانند به صورت واقعى استعمال شوند آن است که قواعدى واقعى وجود دارند که مى توانند به صورت بین الاذهانى- عمومى- بررسى مجدد شوند.

ج) صورت هاى زندگى: قبلاً گفته بود که فهمیدن معناى یک لفظ در گرو کاربردهاى مختلف لفظ است و براى توضیح این مطلب از اصطلاح «صورت زندگى» استفاده مى کند. او مى گوید هر لفظ فقط در متن زندگى و به تعبیرى در «صورت هاى زندگى» داراى معناست و نه به صورت منفرد. بر این اساس معناى یک لفظ داراى پیشینه اى مبتنى بر کارکرد لفظ در یک صورت زندگى است. ویتگنشتاین درباره صورت زندگى توضیحى سازمان یافته نمى دهد و دیدگاه او در این باب تفسیر هاى متعددى را برتافته است. برخى معتقدند که صورت زندگى، در بر گیرنده کل یک فرهنگ است و عده اى دیگر بیان مى کنند یک صورت زندگى فعالیت جزیى را در یک فرهنگ شامل مى شود، از قبیل سیاست یا تعلیم و تربیت.

د) بازىهاى زبانى: او عنوان کرده بود در زبان طبیعى هر لفظ داراى کاربردهاى مختلفى است. کاربردهاى مختلف یک لفظ با توجه به صورت هاى مختلف زندگى که فرد درگیر آنهاست، تعیین مى شود. به عبارتى دیگر لفظ در هر صورت از صورت هاى زندگى داراى کاربردى است که تفاوت از کاربرد آن در یک صورت زندگى دیگر است. بر این اساس هر صورت زندگى داراى زبان مخصوص به خود است. ویتگنشتاین براى اشاره به این مطلب از عبارت «بازى هاى زبانى» استفاده مى کند. بازى هاى زبانى به تعداد صورت هاى زندگى است و تعداد معانى یک لفظ به تعداد بازى هاى زبانى است که در آنها کاربرد دارد بر این اساس براى شناخت معناى یک لفظ لازم است که آن بازى زبانى را که در آن به کار رفته است، بفهمیم و براى این امر لازم است که در یک صورت زندگى شرکت کنیم. به بیان دیگر نمى توان به عنوان ناظرى خارجى، از بیرون یک صورت زندگى بیرون از بازى زبانى حکمى درباره آن صادر کرد.

از سوى دیگر ویتگنشتاین معتقد است که هر صورت زندگى- و به تبع آن هر بازى زبانى- داراى قوانین خاص خود است و تسرى دادن قوانین هر یک به دیگرى ناروا است. تسرى قوانین یک بازى زبانى به بازى دیگر دقیقاً شبیه تسرى قانون دریبل زدن با دست در بسکتبال، به بازى فوتبال است، کارى کاملاً نادرست. استفاده از کلمه «بازى» براى اشاره به زبان مورد استفاده در هر «صورت زندگى» بدان علت است که مطابق دیدگاه ویتگنشتاین، هیچ گونه قانون مشترکى در تمام صورت هاى زندگى وجود ندارد، بلکه صورت هاى زندگى، یک طیف را تشکیل مى دهند. براى نمونه، وجود مشخصه هایى مشترک میان صورت زندگى یک و صورت زندگى دو، آنها را در طیف مذکور در کنار هم قرار مى دهد، اما مشخصه هاى مشترک صورت زندگى دو و صورت زندگى سه که در طیف در کنار یکدیگر واقع شده اند، مطابق مشترک هاى صورت هاى یک و دو نیست. بازى دقیقاً همین ویژگى را داراست.

بنابراین بهترین واژه براى اشاره به زبان هاى مختلف حاکم به صورت هاى زندگى، «بازى» است. با توجه به دیدگاه هاى ذکر شده، ویتگنشتاین در دوره دوم فلسفى خود، کار فلسفه را نه تحویل منطقى زبان به قضایاى اتمیک در یک بازى صورى، بلکه توصیف بازى هاى مختلف زبانى و شناخت قوانین حاکم بر هر یک در زبان طبیعى مى داند. بر این اساس نه تنها گزاره هاى تجربى، قابل بیان و معنادار هستند- آنچه ویتگنشتاین در دوره اول فلسفى خود بدان معتقد بود- بلکه صورت هاى دیگر زندگى همانند اخلاق، زیبایى شناسى و دین نیز بازى زبانى خاص خود را دارند که با توجه به همان صورت زندگى، معنا دار هستند، با این توضیح که قوانین حاکم بر هر یک از بازى هاى زبانى، متفاوت با دیگرى است. این یکی از فقرات بسیار مهم پژوهش ها درباره فلسفه است.

ویتگنشتاین را براساس این فقره و برخی گفته های مشابه، منادی پایان و مرگ فلسفه خوانده اند و فلسفه او را جزو فلسفه های پایان به شمار آورده اند. در جای دیگر ویتگنشتاین تصور خود را از فلسفه چنین بیان می کند: هدف شما در فلسفه چیست؟ نشان دادن راه وج از بطری مگس گیر به مگس. از گفته های ویتگنشتاین دوم درباره فلسفه، می توان چنین برداشت کرد که فلسفه به عنوان یک دانش مستقل هویت خود را از دست می دهد. (این دقیقا همان چیزی است که ویتگنشتاین اول هم بدان باور داشت) هنوز هم فلسفه یک فعالیت است؛ اما اکنون کارش توصیف است، نه سنجش زبان. هنوز فلسفه کار ایج چندانی نمی تواند د.

مقایسۀ دیدگاه­های تراکتاتوس (ویتگنشتاین اول) و پژوهش­های فلسفی (ویتگنشتاین دوم) :

بد نیست مقایسه ای براساس شخصیت ویتگنشتاین بین دو دوره فکری او انجام دهیم. فلسفه ای که در رساله مطرح می شود، فلسفه ای فوق العاده فردی است. شه های انسان تنهایی است که در زندان ذهن خود و دانسته های خود اسیر است. هیچ نشانه ای در آن نیست که زبان ابزار مفاهمه با دیگران است. زبان، صرفا ابزاری است برای توصیف امور واقع. اما فلسفه ویتگنشتاین دوم، شه انسانی است که چینی نازک تنهایی خود را ش ته و به دنیای ارتباط با دیگران گام نهاده است. کار زبان صرفا توصیف امور واقع نیست. زبان کاربردهای فوق العاده متعددی دارد. از توصیف واقعیات گرفته تا حل ج تا دعا و حتی دشنام دادن و لطیفه تعریف . اینها همه نشاندهنده آن است که ویتگنشتاین دوم، وجود انسان های دیگر را در برابر خود به رسمیت می شناسد و باید با آنها به گفتگو بنشیند. ویتگنشتاین در «رساله» از تصویر معنا سخن می گوید. این تصویر را کلماتی که در یک جمله در کنار هم چیده می شوند ایجاد می کنند. به عبارتی جملات بیانگرامری واقع در جهان هستند. به ازای هر جمله وضعی واقعی در جهان وجود دارد. فصل مشترک جملات و امور واقع در جهان تصویری هستند که ایجاد می شوند. اجرا و عناصر تصاویر نیز دارای همان ترتیبی هستند که در دنیا وجود دارد.

ویتگنشتاین از این گفته ها می خواهد این نتیجه را بگیرد که آنچه را که زبان منع می کند همان واقعیت جهان است، در نتیجه زبان منع کننده ی واقعیت و مرز بین معنا و بی معنایی است. هر اسم، مدلولی دارد، یعنی ما به ازایی در جهان خارج دارد. هر گاه اسامی به نسبتی خاص در کنار یکدیگر چیده شوند به نحوی که این نسبت منطبق با نظیرش در جهان خارج می تواند آینه ی تصویری باشد که در جهان خارج وجود دارد. از این رو هم ساختار جملات آینه ی جهان واقعی است و هم جهان واقعی آینه ی ساختار زبان و جملات. ویتگنشتاین با شکافت و تحلیل ساختار زبان می خواست ساختار جهان را کشف و واقعی را از غیر واقعی و معنا را از مهمل جدا کند. او در این راستا به ویژگیهای سطحی زبان نظر نداشت بلکه ب?


اختصاصی از فایل هلپ مقاله کامل درباره فلسفه با و پر سرعت .

 مقاله کامل درباره فلسفه


 مقاله کامل درباره فلسفه

 

 

 

 

 

 

لینک پرداخت و *پایین مطلب*

فرمت فایل: word (قابل ویرایش و آماده پرینت)

تعداد صفحه :46

 

بخشی از متن مقاله

فلسفه:

فلسفه و تعریف آن:

به اختصار باید گفت که فلسفه فعالیتی است که فیلسوف انجام می دهد. پس اگر بتوانیم آن چه را که فلاسفه انجام می دهند بررسی و روشن سازیم، می توانیم تا حد زیادی پی به ماهیت فلسفه ببریم. بعضی از فلاسفه، فلسفه را به عنوان رشته یا شعبه ای از معارف و دانش های بشری فرض کرده اند اما دسته ای دیگر این جنبه را انکار کرده بر آنند که مسائلی که از دیرباز مورد بحث فیلسوفان واقع می شوند، اکنون در علوم مختلف مورد مطالعه قرار می گیرند. روی این اصل فلسفه نمی تواند به عنوان رشته ای مستقل در میان رشته های دانش بشری باشد. به نظر این گروه فلسفه نوعی فعالیت است و این خود دو دسته است:

  1. فلسفه به مثابه ی فعالیت محدود تجزیه و تحلیل واژگان و عبارات.(تحلیل زبان)
  2. فلسفه به مثابه ی تحلیل منطقی.

از بُعد لغوی، واژه ی فلسفه از دو کلمه ی یونانی فیلو + سوفیا sophia philia می آید که اولی، معنی عشق و محبت و دومی به معنای حکمت است. بنابراین فلسفه یعنی دانش دوستی. و فیلسوف یعنی دوستدار دانش، این مفهوم سقراطی در برابر مفهوم سوفسطایی قرار می گیرد که در آتن باستان فردی بود که حکمت را به قصد ب پول تدریس می کرد(در معرض فروش قرار میگیرد).

سئوال از بُعد فرهنگی اهمیت فلسفه در این است که به تعبیر جان دیویی کوششی است در راستای روشن ساختنِ اه ِ اساسی زندگی. بنابراین فلسفه از دیرباز و حتی در دوران هایی که زیر سلطه ی الهیات قرار گرفته بود کشف حقیقت و سودای کشف حقیقت و زندگی بر مبنای حقیقت را
سر لوحه ی کار خود قرار داده است و جزئی ج ناپذیر از زندگی انسان شده است.

فلاسفه ی در تعریف فلسفه آورده اند که: «الحکمه هی العلم باحوال اعیان الموجودات علی ماهی علیه بقدر الطاقه البشریه» یعنی فلسفه یا حکمت عبارت است از آگاهی از احوال موجودات خارجی همان طور که موجود هستند. این آگاهی در حدوداستعداد بشر صورت می گیرد.

سئوال

  1. کاربردهای فلسفه: می توان که در کل شش کاربرد (فون یون) برای فلسفه نام برد:
    1. تحلیل 2. انتقاد و ارزی 3. سیر عقلانی
    3. اهمیت علمی و عملی فلسفه

سئوال: فلسفه از بعد علمی خود شکل ناب حکمت بشری است یا همان چیزی است که افلاطون از آن به عنوان تفلسف یا فلسفیدن نام می برد که حاصلِ حیرت و سرگشتگی است. در این معنا فلسفه سودای کشف حقیقت است، گونه ای شه در باب ماهیت هستی و پرسش از چرایی آن، سودای کشف راستی و ارزش های راستین و معیارهای فهم و کاربست آنها. فلسفه در شکل نظری صرف  به مابعدالطبیعه شناسی و معرفت شناسی تقسیم بندی می شود. که اولی در پی ورود به ساحت معنوی و فرامادی جهان عینی است و دومی در پی شناخت معرفت آدمی و حدود آن است. همچنین باید از منطق نام برد که علم روشمند و فعالیت ذهن لازم الاجرا برای اذهانی است که در پی تفلسفند. نکته ی مهم اینجاست که هر سه دانش فلسفی مذکور پی آمدها و دستاوردهای علمی و اجتماعی بسیار زیادی دارند.

  1. فلسفه در بعد عملی به طور مستقیم با حیات اجتماعی آدمی در پیوند است. بشر در مقام حیوانی و موجودی که به تعبیر ارسطو ( در ماتبعدالطبیعه) مدنی بالطبع است، نمی تواند حیاتی جدا از جامعه داشته باشد چرا که به تعبیر ما ارسطو موجودی که به جامعه نیاز ندارد یا از آن فروتر است (حیوان) یا فراتر است (فرشته و خدا) و در هر دو صورت انسان نیست. بنابراین از همان آغاز تاریخ شه، دغدغه ی ذهن بشر با دغدغه های اجتماعی درگیر بوده است. به طور کلی دو مسئله اساسی در باب بعد عملی فلسفه وجود دارد: 1. مسأله ی جوامع و اجتماعات بشری و نحوه ی اداره آنها به بهترین شکل ممکن. 2. مسأله ی ارزش های اخلاقی فرد که در تنافر با اجتماع قرار نگیرد.
    بنابراین از بعد عملی، فلسفه به دو بخش تقسیم می شود: الف- علم تدبیر منزل ( یا فلسفه )
    ب_ علم تدبیر نفس( فلسفه ی اخلاق)

در پایان باید اشاره کرد که شالوده و بنیان تمامی معارف و علوم انسانی ( ) بر مبنای فلسفه و نگرش فلسفس استوار بوده است. به طوری که تفکیک کامل نگرش این علوم از نگرش فلسفیِ نهفته در بطن آنها امری است دشوار و تقریباً غیر ممکن. پیشرفت فلسفه در جهان مدرن، هم معلول تغییر و تحولات ، اجتماعی، اقتصادی و علمی و فرهنگی غرب بوده است و هم علت آن. از این دو فلسفه با حیاتِ  آدمی و فرهنگ بشری در پیوندی مستقیم به سر می برد.

سئوال

  1. کاربرد اومانیستی فلسفه: ذکر این نکته نیز لازم است که فلسفه در وهله ی نخست فعالیتی انسانی و انسان مدارانه است. چرا که ربط چندانی با نگرش های اسطوره ای مذهبی ندارد. اگر یونان باستان را مهد فلسفه می دانند بدین خاطر است که در یونان باستان از طالس به بعد، فلسفه با تلاش در راستای تبیینِ عِلّی – ذهنی جهان بیرون و گسست از نگرش اسطوره ای ،زاده شد. در تمدن های شرقی ( ایران،

هند، چین و ...) با آن که تلاش های ذهن فراوان در معارف موجود صورت گرفته بود اما در این گونه

موارد، بیشتر با گونه ای خودورزی الهیات زده مواجه بودیم و نه فعالیت انسانی صرف که بدون
شائبه ی اسطوره و باورهای اساطیری به تعقل در ذهن و عین بپردازد. این بُعدِ انسان مدارانه ی فلسفه ی غرب در دوران مدرن و بویژه در قرن هفده، با تلاش دکارت در راستای تفکیک شه در دو ساحت عین و ذهن (ابژه و سوژه) و تلاش و باور در توانائی درک ابژه ( جهان خارج) توسط سوژه ی انسانی و در نتیجه هموار شدن راه پیشرفت روز افزون علوم و معارف بشری، تشدید می گردد.

منابع: ر. ک به کتاب شناسی   

  1. مسأله ی ماده ( هیولا) در فلسفه ی آنتیک ( باستان)

ماده ( هیولا) یا به تعبیر فلاسفه هیولا، از دیدگاه ارسطو آن است که تغیر کند. چیزی که می تواند به هرچهار طریق تغییر کند، چیزی است که به اصطلاح در چهار لایه ی ماده فرو رفته است. ماده مکانی یا ماده ی لازم برای حرکت مکانی. ماده ی تغیر، ماده ی تغیر اندازه، ماده ی به وجود آمدن و تباه گشتن. این لایه ها ترتیبی منطقی و معین دارند: اولی شرط دومی و دومی شرط سومی است. چهارمی و سومی مست م یکدیگرند. به واقع سه تای اخیر همواره با یکدیگرند؛ این سه به همه ی اجسام تحت القمر تعلق دارند.

افلاطون فضا را عنصر مادی یا زیرنهاد چیزهای محدود و محسوس دانست. خمیره ای که چیزهای محسوس با در آن شکل هایی به خود می گیرند که شبیه موجودات ازلی یا مُثُل هستند. از دیدگاه ارسطو بُعد، هرچند در چیزهای محسوس در پیچیده است، خمیره ای نیست که چیزهای محسوس از آن شناخته شده باشند. این چیزی است  که با تصور متعارف، از ماده بیشتر تطبیق می کند، ماده ای که هم بعد دارد و هم متحرک است. ر.ک به مابعد الطبیعه ی ارسطو، ترجمه ی فارسی از متن یونانی از شرف الدین اسانی.

انسان در فلسفه ی آنتیک ( باستان) سوالهای 7 و 8 مسأله ی انسان در فلسفه آنتیک چیست؟ مسئله بدن و روح در فلسفه قرون وسطی و اهمیت فرهنگی آن.

در فلسفه ی باستان، انسان موجودی است که در طبیعت قرار گرفته و طبیعت مجموعه ای است منظم،  لذا اصل اساسی فیزیک ارسطویی همانا اصلِ اساسی حقوق ما قبل مدرن نیز هست. پس همان طور که در فیزیک ارسطو هر جسم میلی عام به پیوستن به محلی معین دارد که بر طبق قوانین طبیعت به آن اختصاص یافته است، به همان نحو حقوق نیز به فاعلان منفردِ حقوق ارتباط ندارد بلکه بر رابطه ی فاعل منفرد با کل قوانین مربوط میشود. از این رو قلمرو حقوق بر اساس مجموعه ای دارایس سلسله مراتب ذاتی سازمان یافته است.

در جوامع سنتی امتیازات به موجب طبیعت به نام افرادی که از آنها برخوردارند، ثبت می شود مثلاً در جمهوری افلاطون فلاسفه دارای استعداد طبیعی در شناخت و اِعمال قدرت هستند. بنابراین در جوامع غیر مدرن ( ما قبل مدرن) مشروعیت هر قدرتی منوط به طبیعت و خصوصیات موروثی است و امتیازات اجتماعی به همان اندازه طبیعی هستند که فرمانروایی و اطاعت در طبیعت، طبیعی است. وج از طبیعت در چهارچوب فلسفه های آنتیک و همچنین فلسفه های سده های میانه، برای انسان معنا ندارد چونکه اناسن در طبیعت است و جزئی از طبیعت، بی جهت نیست که عرفا آدمی را جهان صغیر
می نامند چرا که انسان تقلیل یافته ی نظم بطلیموسی کیهانی است. نظمی که بیش از هر چیز زمین را محور کائنات قرار می دهد و از پس این جای پای مستحکم به آدمی گوشزد می کند که چه برهانی بهتر از برهان نظم در قبال مسأله ی خدا و آفرینش عالم و ضرورت واجب الوجود، وجود دارد؟ ایده ی مابعدالطبیعی ارسطو در باب واجب الوجود که فعل محض است، با تلفیق یت اولیه در سده های نخستین میانه، در نهایت به پیدایش کاتولیسم و منطق وحیانی کلیسا منجر شد که به موجب آن عقل آدمی در چهارچوبِ ارسطویی آن تنها به بخشی از حقیقت کائنات نزدیک شده است و نیمه ی دیگر این خلاء را باید با ایمان وحیانی به و اعتقاد به اقانیم سه گانه ( پدر، پسر و روح القدس پُر کرد. منطق ایمانی کلیسا در مکتبِ اسکولاستیسم، آموزه های عقلانی ِ ارسطو را به خدمت گرفت و با تلفیق د و ایمان، فلسفه را خادم الهیات ساخت: حقیقت نهایی ، تنها از راه ایمان و تأسی جستن به فرزند خدا تحقق می یابد و فلسفه ابزاری بیش نیست. این آموزه ی توماسی تمامی دوران اسکولاستیک را تحت سلطه ی خود گرفته بود و البته پیش از ان منطق حاکم بر شه ی قرون وسطی این بود که ایمان می آورم تا بفهمم ( و نه می فهمم تا ایمان بیاورم). این تفاوت فلسفه ی ی با فلسفه ی آنتیک ( بویژه در شکل ارسطویی آن ) در زمینه ی مسئله ی آدمی و نسبت بین تن و روحش بیشتر شد.

سئوال:

در قرون وسطی تن آدمی منبع عمده ی لذت و در نتیجه گناه بود، عرصه ی وسوسه های جسمانی و لذایذ نفسانی که می تواند روح را در خود اسیر سازد و مانع ------------

این دو گانه انگاری، نوی گونه ای بین جسم و جان- که در فلسفه شرقی و گنوستیکی نیز ریشه داشت آدمی را عرصه ی مبارزه ی دائمی خیر و شر می دید که اولی در قالب روح و دومی در قالب جسم تبلور می یابد. راه رستگاری از خلال جان و با بر گذشتن از جسم می گذشت. لذا جسم وسیله ای حقیر و پیش پا افتاده ای بیش نبود. که بتواند روح را به سر منزل مقصود برساند. ( ر. ک به بخش اومانیسم و رنسانس) و بالطبع معرفت شناسی (epitemology) نمی توانست در چنین فضایی رشد کند و به وجود بیاید؛ چرا که به د خود بنیادِ نقاد که بتواند جهان خارج از خود را کشف کند، دسترسی پیدا نکرده بودند. آدمی جزئی از طبیعت بود و نه فراتر از آن، از این رو نمی توانست از مرزهای طبیعت فراتر برود و به فهم طبیعت ودر نتیجه دخل و تصرف در آن نائل شود. کیهان شناسیِ بطلیموس با محور قرار دادن کره ی زمین در مرکز کائنات و سلاله ی موجودات بود و محبوب خدایان. بدون شک در چنین فضایی علم نمی توانست رشد پیدا کند و درست در همین رهگذر است که می توان به تعامل علم و فلسفه در روزگار جدید پی برد.

مطابق با تفاسیر آگوستینی از عهد عتیق و جدید، آدمی موجودی بود مبتلا گشته به نفرین ابدیِ گناهِ نخستین نیاکانش. آدم و حوا با خوردن از درخت ممنوعه به وسوسه ی ابلیس و پی بردن به اسم اعظم به تعبیر عرفا، محکوم به هبوط (fall) در این جهان شدند و نسلی که از پی آنها آمد و می آید محکوم به گناه و آلودگی اند و این تاوانی است که ما باید بپردازیم و تنها راهی که پیش رو داریم بشارت خداوند است از رستگاری و فلاح انسان که از طریق صورت جسمانی انسانی وی و در کالبد عیسی صورت می گیرد. درمقام فرزند خدا، بار تمامی رنج های بشری را بر شانه هایش می کشد.          

تا راه رستگاری را به ما نشان دهد. و این راه رستگاری که تنها راه رستگاری است از مسیر جلجتا می گذرد؛ به عبارت دیگر تنها راه همان است که خدا از طریق عیسی ما را بدان فرا می خواند. بنابراین در قرون وسطی این ایمان و آموزه های وحیانی کلیساست که محور تمدن را تشکیل می دهد. نه انسان و ویژگی های عمده ی انسانی و عقل آدمی در این تعبیر در بهترین ح ممکن است بخشی از حقیقت را بر ما مکشوف کند. و در هر صورت باید به جرگه ی یاران وحی بپیوندد.

  1. امانیسم در رنسانس: توضیح دهید. پاسخ سئوال 9

می توان چهار معنای لغوی برای رنسانس در نظر گرفت:

  1. احیاء و گسترش آموزه های هنری – ادبی و فکریِ کلاسیک ( یونان و روم ) در اوا قرون وسطی در ایتالیا.
  2. دوره های زمانی در تاریخ فرهنگی ایتالیا و اروپای غربی ( از اوایل قرن 14 تا اوا قرن 16 میلادی)
    3. رشد و تکامل فرهنگ ها و صُوَر هنری در دوره ی مذکور.
  3. عنوانی عام که به هر گونه احیا و یا فرهنگی از نوعِ بالا، داده شود.

افرادی چون پتر ارک، دانته، بوکاچیو، جیوتو، دُنانتللو و ماساچیو از بانیان رنسانس  اولیه و افرادی مانند بوتیچلی، سِلینی، رافائل، داوینچی و ... از بانیان رنسانسِ پیشرفته و در داخل مرزهای ایتالیا بودند. اراسیوس، مونتنی، سروانتس و ش پیر نیز نمایندگان این در خارج از مرزهای ایتالیا بودند.

از آنجا که نویسندگان این دوره، انسان و مسائل او را سر لوحه ی مسائل فکریِ خود قرار داده بودند به اومانیست ها یا انسان گرایان معروف شده بودند. ( واژه ی humanities یا انسانیات یا علوم انسانی از همین جا گرفته شده است.) اومانیست را که از سلطه ی بی حد و اندازه ی منطقِ معنویی یت کاتولیک و آموزه های کلیسا بر زندگی انسان خسته شده بودند برای پی ریزی خود به احیاء ترجمه، ارزی و مطالعه ِ مجدد آثارِ کلاسیک یونان و روم باستان دست زدند و با توسل جستن به آن، دوران پس از کلاسیک را در تاریخ غرب (یعنی همان قرون وسطی) را عصرِ ظلمات نامیدند ( پتر ارک)، و بدین ترتیب اشارات مجدد به اساطیر و خدایان یونان و روم باستان، تأکید بر فلسفه های یونانیان، احیای آثار ادبیِ روم باستان و مسائل فکری- پرورشی کلاسیک، جانشین آموزه های ی کلیسا شد.

کشف جهان و کشف انسان به تعبیر ژول میشله، بیان عصاره رنسانس بود. شمندان و هنرمندان رنسانس با تأکید دوباره بر جسم و جان آدمی سعد داشتند که نگرش بدبینانه ی کلیسا نسبت به انسان و زندگی را بی اثر کنند؛ نگرشی که بر آن بود که نجات و رستگاری روح در گرو بی اعتنایی و سخت گیری و گذشتن از جسم آدمی- به منزله ی تبلور عینی گناهان و سرچشمه ی لذایذ نفسانی –
می باشد؛ در عوض، اومانیست ها دوباره به بدن آدمی و زیبایی ها و توانمندی هایش اشاره د و آثار نقاشی و پیکر تراشی این دوره را مشحون د از بدن های ی زیبا و قوی که شعور زندگی از آنها ساطع می شود. از بطن این ماجرا آرام آرام نوایِ نگرش مدرن و سوژه محور به گوش می رسید که بعدها در اشکال فرهنگی مدرن نمود یافت.

بنابراین بدن انسان منشأ زیبایی و خلاقیت و سرچشمه ی حیات و لذت شناخته شد و پرورش و تربیت آن اهمیتی تمام یافت. از بُعد فکری نیز روح و جان آدمی را در گرو جسم وی می دانستند:

یعنی نسبت بین این دو نسبتی تعاملی بوده نه متضاد- آن گونه که یت می گفت.
یاکوب بورکهات از فردگراییِ ( ----- ) نهفته در رنسانس سخن می گوید که به ترتیب تکامل فرد، کشف جهان و کشف انسان را محقق ساخت.

اومانیست ها بدین جهت به تاریخ کلاسیک بازگشتند که در جهانِ یونانی- رومی آدمی را در مرکز می دیدند و موضوع و سوژه ی هر چیزی انسان بود و حتی خدایان هم تحت الشعاع آدمیان و کردار آنها قرار داشتند. مسأله ِ آدمی و حدود معرفت و نحوه ی پرورش وی در زندگی فردی و اجتماعی، دستاوردهای یونان بود. اما ظهور یت، این مسیر را واژگونه کرد وئ علم و فلسفه را خادمانِ الهیات دانست و آموزش را در انحصار کلیسا قرار داد و با تأکید بر معنویتِ مفرط، جسم و اندام و زندگی این جهان را به شدت سرکوب کرد. 

*** متن کامل را می توانید بعد از پرداخت آنلاین ، آنی نمائید، چون فقط تکه هایی از متن به صورت نمونه در این صفحه درج شده است ***


با


مقاله کامل درباره فلسفه

گزارش زیر درباره وضعیت فلسفه در ایران در رو مه ایران به چاپ رسیده است که نظرات اساتید محترم آقایان خسرو باقری، موسی اکرمی و ملایری و حجت ال خسروپناه را بازتاب داده است.


آذین آقاجانی: فلسفه متاعی نیست که در بازار عرضه شود؛ فلسفه تفکر بی صدای تک تک انسان هاست که تأثیر آن در اعمال و رفتار آنان ظهور می یابد؛ به طوری که هرگاه به فلاسفه اجازه ارائه شه هایشان داده نشده، جامعه در سراشیبی جه قرار گرفته است؛ قرون وسطی با بسته شدن آکادمی فلسفه مقارن شد؛ برتراند راسل بر این مسأله تأکید می گذارد و در کتاب «تاریخ فلسفه غرب» می نویسد: «آکادمی که افلاطون در آن درس می داد، بیش از همه مکاتب دیگر عمر کرد و تا دو قرن پس از آنکه امپراتوری روم به کیش ی در آمد، این مکتب به عنوان یک جزیره کفر با سماجت زندگی خود را ادامه داد. سرانجام درسال 529 پس از میلاد، ژوستینین از روی تعصب دینی، آکادمی را بست و قرون سیاه بر اروپا سایه افکند»؛ از این رو، اهمیت فلسفه بر اهالی شه آشکار است اما اینکه این رشته در کشور ما اکنون چه اوضاع و احوالی دارد، موضوعی برای بررسی و مداقه است! ارزی احوال کنونی فلسفه دشوار به نظر می رسد، چرا که معیارهای گوناگونی باید در این زمینه مورد واکاوی قرار گیرد؛ معیارهایی همچون «دغدغه شه ورزی در میان دانشجویان و اساتید»، «کم و کیف کتاب های فلسفی و پایان نامه های دانشجویی»، «نقش انجمن ها و نهادهای فلسفی» و... ؛ با این حال بر آن شدیم تا نظر چند تن از ان این حوزه را جویا شویم و گزارشی را پیرامون وضعیت فلسفه در ایران ارائه دهیم.


فلسفه گردی به جای فلسفه ورزی؛ خسرو باقری
شاید بسیاری باشند در جامعه ما که کتاب فلسفی بنویسند یا فلسفه تدریس کنند ولی ا اماً فیلسوف نباشند. فیلسوف اهل تفکر و شه است؛ روحیه ای که از دوران کودکی و نوجوانی باید مد نظر قرار گیرد و پرورش داده شود، چرا که اگر قدرت تفکر در جامعه ای ریشه ندواند بی شک علم نیز در آن جامعه پا نمی گیرد؛ از این رو در جوامعی که شه ورزی در آن ها نهادینه شده، توسعه علمی بیشتری به چشم می خورد. از طرفی تقویت این روحیه بازخورد خود را در ها نشان می دهد چنانکه دانشجویان فلسفه به جای حفظ آرای فلاسفه، «فلسفه ورزی» دغدغه آنان می شود.
خسرو باقری نوع پرست که ای فلسفه تعلیم و تربیت خود را از نیو ساوت و استرالیا اخذ کرده است، با بیان این نکته ظریف که دانشجویان ما بیشتر «فلسفه گردی» می کنند تا «فلسفه ورزی»، می گوید: «فلسفه ورزی حاکی از نوعی دغدغه دانایی است و از همین رو به نحو بی باکانه ای ژرف کاوانه است. ی که می خواهد بواقع «بداند»، براحتی هر سخن یا باوری را نمی پذیرد، بلکه دست به ارزی می زند. خصیصه نقادانه فلسفه ورزی از همین جا نشأت می گیرد. بی تردید، دغدغه دانایی و نقادی باید با هم حضور داشته باشند تا فلسفه ورزی تحقق یابد. از این نظر، فیلسوف مانند بازرسی است که دنبال مدرک مهمی می گردد و برای یافتن آن همه چیز را به هم می ریزد. این بازرس اگر دغدغه دانایی نداشته باشد و تنها روحیه نقادی داشته باشد، بدون اینکه دنبال چیز مهمی بگردد تنها همه چیز را به هم می ریزد؛ از سوی دیگر، اگر روحیه نقادی نداشته باشد و تنها دغدغه او دانایی باشد، همه جا را وارسی نمی کند و تنها به آنچه در دسترس دارد اکتفا می کند؛ در حالی که مدارک مهم را باید در نهانخانه ها جست و جو کرد و این مست م بهم ریختن همه چیز است.»
باقری نوع پرست در پاسخ به این پرسش که دانشجویان ما با چه هدفی به دنبال تحصیل می روند؟ با مثالی این بحث را چنین به توضیح می نشیند: «دانشجویی که فلسفه آموزی را شروع می کند همچون ی است که وارد قصر مجللی شده است و باید با احتیاط در آن قدم بردارد؛ چنین فردی در واقع باید از شکوه قصر لذت ببرد. به طور مثال، زمانی که دانشجو شروع به خواندن فلسفه افلاطون می کند، وارد یکی از این قصرهای مجلل -و شاید به گفته وایتهد مجلل ترین قصرها- شده است. حالِ این دانشجو هرگز مانند بازرسی نیست که در جست وجوی مدرکی مهم و مکنون است و برای دسترسی به آن همه چیز را به هم می ریزد بلکه بیشتر به یک توریست می ماند که قصرها و بناهای باشکوه تاریخی را در برابر خود دارد و از یکی خارج و به دیگری وارد می شود. اگر چنین باشد، باید گفت دانشجوی فلسفه ما بیشتر فلسفه گردی می کند تا فلسفه ورزی.»
نویسنده کتاب «گفت وگوی معلم و فیلسوف» درباره اینکه ان فلسفه ما تا چه میزان دانشجویان را به سمت تفکر ورزی هدایت می کنند، اظهار می کند: «اگر تمثیل توریست را در ذهن خود حفظ کنیم، باید بگوییم که ان فلسفه، جز معدودی، همانند راهنمای یک گروه توریستی عمل می کنند و اگر کارشان را خوب بلد باشند، در برابر هر قصر و بنایی، با حافظه ای سرشار، شرح مفصلی از تاریخچه هر بنا و ویژگی های بانیان و نان آن به دست خواهند داد و با حافظه خیره کننده خود، دانشجویان را متعجب خواهند کرد. اگر هم کار خود را خوب بلد نباشند، باید همواره زحمت حمل یادداشت های تو در تویی را بکشند و در برابر هر قصری، یادداشت مربوطه را با رنج و تعب پیدا کنند و یک چشم به یادداشت و یک چشم به بنا، شرح و تفصیلی دست و پا کنند. هادی تور، حداکثر، افراد را به سوی قصرها و بناها هدایت می کند و نه به تفکرورزی.»
انی که در حوزه فلسفه فعالیت می کنند چقدر خود به تفکرورزی اهمیت می دهند و تنها شارح آرای فلسفی بزرگان نیستند، پرسش دیگر ما از باقری نوع پرست بود؛ این عضو هیأت علمی دانشکده روانشناسی تهران در این زمینه می گوید: «دیر زمانی است که در دیار ما، نه تنها ان فلسفه (که فلسفه آموزش می دهند)، بلکه فلسفه نگاران نیز نگران تفکرورزی نیستند؛ آنان تمام همت خود را مصروف توصیف، و اگر بخت یار باشد توصیفی کامل و جامع، از فلسفه ای معین می کنند. اگر فلسفه ورزی با ترکیب دغدغه دانایی و نقادی حاصل می شود، با جمع و منها درمی ی م که ان فلسفه ما با نقادی اصیل چندان نسبتی ندارند و «دغدغه دانایی» را نیز اغلب به «دغدغه دانستن» فروکاسته اند؛ به طوری که کوشش خود را مصروف آن می کنند که اطلاعات گسترده ای در مورد هر فلسفه ب کنند.
این دغدغه دانستن، تا جایی که به فلسفه های خودی مربوط باشد، به صورت «بازنمایی» آشکار می شود و تا جایی که به فلسفه های نوظهور غربی، به صورت «بازگردانی» جلوه گری می کند. تنها این دو نهضت در عالم فلسفه ما جریان دارد؛ نهضت بازنمایی که در انواع شرح و بسط های گونه گون بر آرای آ ین فیلسوف بزرگمان صدرالمتألهین نمایان می شود و نهضت بازگردانی که در انواع ترجمه های نیم پخته و نپخته به بازار می آید. بی تردید، بازنمایی و بازگردانی، هر دو در فرایند فلسفه ورزی لازم هستند، اما شکی نیز در کفایت نداشتن آن ها برای این کار وجود ندارد. از این رو، سخن بر سر این نیست که چرا آنچه را داریم، داریم؛ بلکه بر سر این است که چرا آنچه را داریم در حکم آنچه نداریم می انگاریم.»

دوران گذار فلسفه ما؛ موسی اکرمی
کم و کیف آثار فلسفی نیز می تواند نمودی از وضعیت فلسفه در کشور باشد؛ اینکه چقدر کتاب هایی که منتشر می کنیم برآمده از فلسفیدن هستند و به ایده های نو می پردازند؟ موسی اکرمی، مدیر گروه فلسفه علم آزاد ی درباره آسیب هایی که به کتاب های حوزه فلسفه وارد است می گوید: «سالیان سال است که در کشور ما کتاب های فلسفه منتشر می شود؛ کتاب هایی که به لحاظ کمیت و عنوان ها قابل توجه هستند؛ به طوری که اگر خود را با بسیاری از کشورهای منطقه مقایسه کنیم خواهیم دید که از وضعیت بهتری برخوردار هستیم؛ در رابطه با عنوان کتاب ها نیز در مقایسه با برخی از کشورهای پیشرفته موقعیت نسبتاً خوبی داریم؛ اما شمارگان کتاب های فلسفه متأسفانه رضایت بخش نیست و باید در این زمینه فکری اساسی شود. از سویی از لحظه انتشار یک کتاب فلسفی ارزشمند تا به فروش رسیدن آن، مدتی زمان می گذرد که این خود آسیب زا خواهد بود.»
یکی دیگر از مسائلی که لازم بود برای تهیه این گزارش به آن بپردازیم و فلسفه ما را بشدت تحت تأثیر قرار داده، «حاکمیت ترجمه» در حوزه فلسفه است؛ به گونه ای که هنوز انی که فلسفه غرب را در ها تدریس می کنند نتوانسته اند نگاهی نقادانه به آن داشته باشند و به ترجمه گرایی بسنده کرده اند؛ آن هم ترجمه گرایی ناقص و گاه نادرست. اکرمی که در ترجمه کتاب های فلسفی نیز دستی دارد، اعتقاد دارد مشکل اصلی ما در آنجا است که بسیاری از آثار مراجع یا هنوز ترجمه نشده اند یا ترجمه های خوبی از آن ها در دست نیست: «حتی اگر ترجمه های خوبی از یک سری از کتاب ها عرضه شده باشد پس از گذشت 20 یا 30 سال با به وجود آمدن اصطلاحات و تغییرات جدید، نیاز به ترجمه مجدد احساس می شود؛
به علاوه ممکن است بسیاری از آثار از زبان اصلی ترجمه نشده باشند؛ در حال حاضر بیشتر آثاری که به زبان فارسی ترجمه می شوند از زبان انگلیسی هستند؛ در گذشته نیز از زبان فرانسه و بعضاً آلمانی بوده است؛ و این نقطه ضعفی در حوزه فلسفه ما محسوب می شود. بسیاری از آثار مرجع حتی از زبان های دوم هم به فارسی ترجمه نشده اند!»
این نویسنده و مترجم آثار فلسفی با بیان اینکه ما هم اکنون در دوران گذار به سر می بریم، به وضعیت تفکر فلسفی در کشور اشاره می کند و می گوید: «هنوز تفکر جا افتاده و رسوب کرده ای را شاهد نیستیم؛ به نظر می آید تفکرات موجود مقداری قاطی هستند؛ تفکرات شیده شده ای نیستند؛ از سویی همواره این نگرانی وجود دارد که یک نفر تا چه حد می تواند مطمئن باشد شه های او منتشر می شود! به طوری که از یک طرف مخاطب داشته باشد، و از طرف دیگر مانعی در برابر او وجود نداشته باشد! لازم است بحث هایی که درباره آزاد شی در کشور مطرح می شود آن طور که باید تحقق پیدا کند و موانعی که در مقابل ایجاد فضای سالم فکری هستند از میان برداشته شود؛ فضایی که در آن افراد بتوانند شه های خود را مطرح کنند؛ مورد نقد منصفانه قرار گیرند؛ شه های خود را بپرورانند؛ تا به تدریج شه های بومی عرضه شود.»
پایان نامه های دانشجویان رشته فلسفه نیز یکی دیگر از معیارهای ما برای ارزی حال و روز فلسفه در کشور بود. در سال های اخیر به لحاظ تعداد، رساله های بسیاری منتشر شده است؛ چه در فلسفه ی، چه فلسفه غرب؛ اما آیا این تعداد رساله از نظر کیفی نیز چشمگیر بوده است؟! اکرمی در پاسخ به این سؤال به خبرنگار ایران می گوید: «کیفیت پایان نامه ها رضایت بخش نیست و شه های جدی یا تحقیق و تحلیل های فردی در آن ها در حدی که انتظار می رود نمودی ندارد. حتی تخلفات گوناگون نیز در رساله های ی صورت می گیرد. متأسفانه در چند سال گذشته تقلب در پایان نامه های حوزه علوم انسانی افزایش یافته است؛ کشور ما از معدود کشورهایی است که در آن برای ید و فروش پایان نامه تبلیغ می کنند و هیچ مرکز یا نهاد مسئولی نیست که با این امر برخورد کند. برخی از ان نیز نظارت کافی ندارند و به اندازه کافی زمان صرف رساله ها نمی کنند؛ در حالی که با این تعداد رساله ها و پایان نامه هایی که در کشور وجود دارد، می توان تفکر فلسفی بومی را عرضه کرد. انتظار این است که هرچه زودتر وزارت علوم، آزاد و نهادهای قضایی با این موضوع برخورد کنند و تحت هیچ شرایطی اجازه ید و فروش پایان نامه ها را ندهند؛ چرا که به وجهه جامعه علمی -آکادمیک ما خدشه وارد می کند.»
براساس گفته اکرمی، وضعیت موجود و جوش و وشی که در محیط آموزشی فلسفه دیده می شود از یک طرف امیدوارکننده است؛ و از طرف دیگر با مشخصه های دوران گذار همراه است که در آن غث و ثمین به هم آمیخته هستند؛ به طوری که در بیشتر مواقع ی که کار درست علمی انجام می دهد از ی که کار نادرست انجام می دهد بازشناخته نمی شود. حتی ممکن است در بسیاری از مواقع متقلبان موقعیت بهتری به لحاظ شغلی و مرتبه ی پیدا کنند! این گونه به نظر می آید باوجود تمام مسائل و مشکلات دوران گذار، آنچه بیشتر مانع رشد فلسفی در کشور شده است، عوامل بیرونی هستند؛ انتظار آن می رود سیاستگذاران این عرصه با احساس مسئولیت بیشتری نسبت به فضاهای فکری برخورد کنند تا در این فضا آنانی که کالای شایسته عرضه می کنند، از آنانی که می خواهند فریبکارانه کالای تقلبی خود را به فروش برسانند بازشناخته شوند.

برای خواندن گزارش کامل در رو مه ایران اینجا را کلیک کنید.


نقد نیرومندی بر شه های فلسفی نداریم/ جای نقد، انکار می کنیم

قاسم پورحسن
فلسفه علامه با بیان اینکه جنس نقدی که اکنون وجود دارد اصلا نقد نیست بلکه انکار است، گفت: متأسفانه ما جرأت نمی کنیم که شه بزرگان خود را نقد کنیم.

خبرگزاری مهر، گروه دین و شه: نقد یا نقادی مترادف با واژه انگلیسی «critic» است، تفکر نقاد یا سنجشگر به این معناست که هر گاه ما با مطلب یا موضوع فکری مواجهیم، بکوشیم تمام ابعاد آن را بررسی کنیم و عجولانه آنرا نپذیریم یا آنرا رد نکنیم. غلامحسین ابراهیمی دینانی معتقد است فلسفه اساسا با نقد آغاز میشود. فلسفه یعنی نقد. در واقع باید بگویم که فلسفه غیرنقادانه وجود ندارد. فلسفه در عینحال که کارش نقد است، خودش هم نقد است. فلسفه به موشکافانهترین شکل ممکن به بنیادیترین مسائل هستی مینگرد و اساسیترین مسائل هستی و انسان را طرح میکند.

فلسفه نهتنها به نقد مهمترین مسائل میپردازد و آنها را نقد میکند، بلکه نقد هم میپذیرد. بنابراین وقتی میگوئیم فلسفه نقد است، یعنی به تمام موضوعات بهطور همه جانبه و از همه زوایا میپردازد. فلسفه نهتنها حال، بلکه گذشته و حتی خود فکر را هم نقد میکند. پس با این اوصاف و این تعاریف مشخص شد، فلسفهای که نقد نکند، اساسا فلسفه نیست و انگار بیشتر به تعبد، شعر و شوخی شبیه است تا فلسفه.

در گفت وگو با قاسم پورحسن، عضو هیئت علمی علامه طباطبایی، رابطه میان فلسفه و نقد بررسی شده است که از منظر شما می گذرد؛

*فلسفه، در یک تعریف، یعنی پرسشگری و تن دادن به است امات عقل ورزی آزاد. از این جهت، فیلسوفان، همیشه، منتقدان وضع موجود در حوزه شه بوده اند. فیلسوفان در این نقادی چقدر موفق بوده اند؟ ناکامی های آنان معلول چه عواملی بوده است؟

حقیقت این است که فیلسوفان، منتقد نیستند، بلکه فیلسوفان حقیقت جو هستند؛ فلسفه تلاش برای سیر به سمت حقیقت است، حتی ممکن است مسأله ای به نام دستی به حقیقت هم دشوار باشد. فیلسوفان از وضعی که در آن هستند ناراضی نیستند، این تلقی نادرستی است که تصور کنیم همواره در هر شرایطی فیلسوفان خواهان تغییر بنیادین هستند. فیلسوفان جامعه را دعوت می کنند که به سمت عقلانیت، حقیقت و فضیلت حرکت کنند و از آنجایی که حقیقت، فضیلت و ارزش ها هیچ گاه تمام نمی شوند و مسأله کمال مسأله تشکیکی است، لذا همواره این دعوت ادامه دارد.

فیلسوفان، منتقد نیستند، بلکه فیلسوفان حقیقت جو هستند؛ فلسفه تلاش برای سیر به سمت حقیقت است، این تلقی نادرستی است که تصور کنیم همواره در هر شرایطی فیلسوفان خواهان تغییر بنیادین هستند

با توجه به اینکه همواره جامعه بشری تلاش می کند که مسأله حقیقت و فضیلت را نادیده بگیرد، فیلسوفان آنها را به این حقیقت فرا می خوانند. به همین خاطر عده ای تصور می کنند که فراخواندن و دعوت فیلسوفان به حقیقت و فضیلت، به معنای بانگ اعتراض است. این بانگ اعتراض نیست، بلکه دعوت است. به همین خاطر معتقدم که نکته اساسی در رس فلسفه این است که جامعه را به سمت حقیقت دعوت کند.

از آنجایی که فیلسوفان هم به لحاظ شخص و هم به لحاظ جامعه، خواهان جامعه و فرد فاضله هستند و جامعه هم همواره گریزان از فاضله بودن هست، واقعیت این است که هیچ گاه وظیفه فیلسوف و فلسفه به انجام نمی رسد، لذا این گونه نیست که اگر جامعه به سخن فیلسوفان درباره دعوت به فضیلت و ارزش توجه نمی کند و آنها ناکامیاب هستند. وظیفه ان این است که انسانها را به حقیقت فراخوانند ولی حقیقت این است که جامعه گریزان است به نحوی که خداوند می فرماید: ای وظیفه شما دعوت است، تصور نکن که اگر مردم نمی گروند تو مسلط بر آنها هستی و باید بالاجبار آنها را به دین بکشانی»(«لَّسْتَ عَلَیْهِم بِمُصَیْطِرٍ»(غاشیه/۲۲) «أَنُلْزِمُکُمُوهَا وَأَنتُمْ لَهَا کَارِهُونَ» (هود/۲۸)، لذا فلسفه بعثت انبیا یعنی همواره دعوت به سمت خداوند و حقیقت.

حقیقت این است که فیلسوفان هم نقشی به نام همواره دعوت به سمت فضیلت دارند. مهم ترین وظیفه ای که فیلسوف دارد فراخواندن به سمت عقل و فضیلت است. بنابراین هیچ گاه این دعوت نباید فراموش شود. با بانگ های فیلسوفان هست که گهگاهی جامعه بیدار می شود و این بیداری سبب می شود که توجه به اهمیت و جایگاه حقیقت و فضیلت پیدا کنند. پس معتقدم باید به سه مسأله مهم درباره رس فلسفه و فیلسوفان توجه کنیم: مسأله اول این است که فیلسوفان معترض نیستند وقتی فیلسوفان زبان به نقد می گشایند این نقد اعتراض نیست بلکه دعوت به حقیقت و فضیلت است.

مهم ترین وظیفه ای که فیلسوف دارد فراخواندن به سمت عقل و فضیلت است، فیلسوفان معترض نیستند وقتی فیلسوفان زبان به نقد می گشایند این نقد اعتراض نیست بلکه دعوت به حقیقت و فضیلت است

بنابراین رس فلسفه و فیلسوفان این است که همواره انسانها را به سمت فضیلت مندی دعوت کنند، ولی چون جامعه فهم درستی از حقیقت و فضیلت ندارد تصور می کند که فیلسوفان و فلسفه برخلاف زندگی عادی آنهاست. مسأله دوم این است که فیلسوفان می دانند که جامعه به سختی می تواند به سمت فضیلت مندی حرکت کند، لذا چاره ای نیست که این دعوت را همواره به همارگی داشته باشد.

بدین معنا که تصور می کنند چون فیلسوفان در دعوت پیشین ناکامیاب بودند لذا دوباره دعوت مجددی داشتند اما این درست نیست. به خاطر اینکه نمی توان با یک دعوت به حقیقت دست پیدا کرد. بنابراین رس فلسفه رس ی انی است. مسأله سوم این است که جامعه نیازمند به فلسفه است. فلسفه پشتوانه فضیلت و حقیقت جامعه است، بدون داشتن فلسفه و فیلسوفان جامعه از طراوت و زندگی برخوردار نیست همچنان که جامعه بدون داشتن شریعت و ان نمی تواند سیر به جانب خداوند داشته باشد.

*«شرح نویسی» و «ردیه نویسی» فیلسوفان بر آثار یکدیگر، یکی از جلوه های نقادی آنان بوده است. آیا از این دو ابزار، در فضای ایرانی - ی، به خوبی استفاده شده است؟ اگر پاسخ تان مثبت است تا چه حد؟

گاهی ما تصور می کنیم تعلیقه، شرح و ردیه که فعل و عمل «تابعی» در فلسفه بود. در سنت فلسفه ی این کارها عین فلسفیدن، فلسفه ورزی و تأمل عقلی بود یعنی فیلسوفان بعدی بر دوش فیلسوفان پیشین بودند. این سنت پسندیده و درستی بود. تعلیقه نویسی، شرح نویسی و ردیه نویسی بیانگر استمرار و تداوم حیات عقلی است که متأسفانه امروزه کمتر به چشم می خورد. حقیقت این است که به شکل دیگری در غرب سامان گرفته است، یعنی وقتی غرب اکنون می خواهد فلسفه ورزی کند دوباره با افلاطون و ارسطو شروع می کند. پوپر هم «در جامعه باز و دشمناشش» به افلاطون بر می گردد، البته برای مقاصد دیگری.

در سنت ی دو نکته بسیار مهم درباره شرح و ردیه نویسی وجود دارد: نکته اول این است که شرح، ابزار نیرومندی برای استمرار حیات عقلی بود. این کاملا و به نحو موفق انجام شد. یعنی ما در زمانی که در حوزه سنت ی پیوندی مستمر عقلی میان فیلسوفان می بینیم که در دوره میانه در غرب، چنین چیزهایی مشاهده نمی کنیم که این امر نکته مهمی است. معتقدم حتی بعد از خواجه نصیر تا مکتب اصفهان این امر سبب استمرار حیات عقلی بود.

نکته دوم این بود که فیلسوفان از ردیه نویسی ابایی نداشتند. ردیه نویسی به معنی تفکر آزاد بود و جامعه ردیه نویسی را اجازه می داد. وقتی که ابوحاتم رازی چه در مجلس مناظره و چه بعد در «أعلام النبوة» ردیه بر زکریای رازی می نویسد به خاطر این است که جامعه به او اجازه می دهد. جامعه اجازه می دهد که زکریای رازی هم دیدگاه خود را مطرح کند و در مقابل ابوحاتم که حاکم است و حکومت را به دست دارد و داعی بزرگ اسماعیلیه است و در مقابل زکریای رازی با اینکه چنین قدرتی ندارد، اما اجازه می دهد که چنین کاری را انجام دهد.

ردیه ای که ابن سینا بر ابوالحسن عامری می نویسد، ردیه ای که غزالی بر فیلسوفان می نویسد، پاسخی که سهروردی و ابن رشد به عنوان پاسخ به غزالی مطرح می کنند در واقع به معنای این است که حیات فلسفی همواره پر طراوت است. بنابراین ردیه به معنای نقد بود، به مثابه این بود که اگر خلل و رنجوری در شه ای وجود دارد نشان داده شود. بهانه ای بود تا آن رنجوری را آشکار کند و در حقیقت بهانه ای برای گفت وگو با فیلسوفان بود که اتفاقا معتقدم حجم ردیه هایی که وجود داشتند نشان می دهد فلسفه رشد کرده است. وقتی نگاه می کنید خواجه نصیر با دو ـ سه نفر از متفکران اشعری مانند شهرستانی، ف رازی جر و بحث علمی دارد. این نزاع های علمی باعث می شود که فلسفه باطراوت شود و رشد کند. خود آنها هم می گفتند کشتی گیری، نام آثار آنها هم «مصارع المصارعه»، «مصارع الفلاسفه» و ... بود و مستحضر هستید که مصارعه یعنی کشتی گرفتن.

یعنی ردیه نویسی همانند کشتی گیری بود. گفت وگو بوده، نوعی دیالوگ میان متفکران بوده که در حریم عقلی به آنها اجازه داده می شد دست به چنین گفت وگویی بزنند، لذا مسأله ردیه به هیچ وجه مسأله انکار تفکر نبوده است، بلکه به نقد کشیدن بود. دوباره پاسخ دادن به موضوعی بوده است و لذا تا زمان خواجه نصیر دقیقا حجم پاسخ ها و ردیه ها سبب شده بود که در مکتب شیراز میان مدرسه جلالی و مدرسه دشتکی ها این گفت وگوها به شکل ردیه نویسی رواج یابد، مثلا وقتی که جلال الدین دوانی رساله توحید می نویسد دشتکی ها به آن پاسخ می دهند وقتی او در مورد وجود ذهنی نظریه ای را مطرح می کند آنها نقدش می کنند این عوامل سبب طراوت تفکر فلسفی در حوزه ی شده بود.

*سؤال ما هم همین بود که آیا از این دو ابزار، در فضای ایرانی - ی، به خوبی استفاده شده است؟ اگر پاسخ تان مثبت است تا چه حد مؤثر بوده است؟

عنوان ایران که بیرق دار حیات عقلی تمدن ی بود بیش از هر سرزمینی در دوره ی به چنین برخوردها و نزاع های علمی و نقدهای فلسفی اجازه داد. ایران حتی در دوره آل بویه که حکومت خالص شیعی هست به مخالفانش اجازه می داد که سخن بگویند. اجازه می داد که دیگران که منتقد هستند و انتقادشان کوبنده و بسیار جدی هم بود از این فضا استفاده کنند و حرف بزنند. معتقدم که پویایی حیات عقلی در تمدن ی که بعدها بسیار دوره میانه اروپا یعنی بعد از «آلبرتوس»، «اکهارت» و «آکویناس» تحت تأثیر آن هستند ناشی از همین مسأله بود. سخنم این است که اتفاقا متفکران ما از این موضوع استفاده د و این استفاده سبب شده بود که حیات نیرومند و فربه ای از تفکر عقلی را بتوانند سامان دهند.

*در طرف دیگر این گونه نقادی، نقدهایی هم به شکل تکفیر، طعن، استفاده از قدرت حاکم برای سرکوب قول مخالف و ... در میان متکلمان و فیلسوفان وجود داشته که نمی توان منکر آنها شد. آفات این شیوه نقادی در میان متکلمان و فیلسوفان چه بوده است و این آفات معلول چه عواملی بوده است؟

این مسأله ابتدا با تفتیش عقاید در دستگاه عباسیان، در بغداد توسط انی که موافق دیدگاه معتزله نبودند، آغاز شد که خود بدعتی بود و اصلا این مسأله سبب شد که معتزله برافتادند. یعنی در دوره فاصله میان مأمون تا متوکل از سال ۲۱۸ تا ۲۴۰، وقتی که معتزله تفتیش عقاید راه انداختند و می پرسیدند که آیا شما موافق قدم هستید یا حدوث و بالاجبار تلاش کرده بودند که مردم را موافق آرایشان کنند، این اقدامات خود سبب سقوط این تفکر شده است و یکی از علت های زوال معتزله همین مسأله بود. اشاعره از این پند نگرفتند دوباره به ویژه در دوره سلجوقیان اشاعره که قدرت برتر و حاکمه را داشتند، در پرتو خلافت المستحضر بالله و ملک شاه و آلپ ارسلان و سلطان سنجر، متفکران اشعری مانند غزالی، ف رازی برای سرکوب تفکرات عقلی دوباره از قدرت بهره گرفتند. باز وقتی نگاه می کنیم می بینیم نتیجه نداده است و همین مسأله سبب شده بود که بهره مند شدن از قدرت برای پیش بردن فکری و مقابله با یک تفکر سبب امحاء و زوال آن فکر می شود.

داستان معتزله و اشاعره داستان عبرت انگیزی است، همین مسأله سبب شد که خواجه نصیر پند بگیرد. خواجه نصیر از قدرتی که دارد استفاده سوء نمی کند. به هیچ وجه خواجه نصیر از دوره مغولان و ایلخانان از اینکه بخواهد فکر خودش را پیش ببرد بهره نبرد. خواجه نصیر در کمال متانت، ادب و شخصیت با مخالفانش مواجه می شود و در بسیاری از موارد می گوید ف رازی شمند بزرگی است با اینکه مخالف اوست. در بسیاری از موارد می گوید که شهرستانی نکته مهمی را مطرح کرده است. این گونه اظهارنظرها از سوی فیلسوف منتقد مسأله بسیار مهمی است.

هر متفکری که بخواهد از قدرت بهره ببرد سرنوشت آن تفکر، محتوم به زوال خواهد بود و اینها در تاریخ سابقه دارد. معتقدم در حیات ی در تاریخ مربوط به متکلمان عبرت های بزرگی است، البته همین مسأله در دوره های بعدتر تا اندازه ای در مکتب اصفهان اتفاق افتاد که البته بسیار کم است. منظورم از این «کم» به خاطر مقابله ای است که با ملاصدرا صورت گرفته است. یا در دوره ای که درباره اندلس سخن می گوئیم حکومت موحدان همین کار را د، یعنی تلاش کرده بودند که از طریق قدرت با حیات عقلی مقابله کنند. یعنی تلاش کرده بودند شه ابن رشد را سرکوب کنند، ولی این گونه نشد.

پس بنابراین نکته مهم این است که تمدن ی به اندازه کافی از اینکه به تفکر اجازه دهد تا رشد کند عبرت آموخته است. در این بحث در مورد تفکر سخن می گویم نه وما هر شه ای. تفکری که باعث بالندگی جامعه می شود. حکومت بخواهد هر مقابله ای با تفکر صحیح و شه صحیح کند، مطمئنا برنده اش تفکر و شه صحیح خواهد بود و حکومت باید مراقب باشد تا از پندها عبرت بگیرد و وقایع نامناسبی که در تمدن ی اتفاق افتاده تکرار نشود.

*یکی از مشهورترین نمودهای نقادی فیلسوفان، ماجرای ابوحامد غزالی و «تهافت الفلاسفه» اوست. آیا با این عقیده موافقید که شیوه ورود غزالی به نقد فیلسوفان، باب نقد را برای قرن ها بست و به نوعی، شه آزاد فلسفی را به محاق برد؟

در باب تهافت دو دیدگاه وجود دارد: یکی اینکه کتاب تهافت، کت است برای تهیه سیمان ایدئولوژیکی سلجوقیان. همچنانکه می دانیم این کتاب در بغداد نوشته شد، یعنی در دوره ای است که غزالی در پناه حکومت سلجوقی و خلافت عباسی با معاضدتی که خواجه نظام برای او فراهم کرد صاحب قدرت هست. بسیاری معتقدند که عمده آثار غزالی تا قبل از سال ۴۸۹ که بغداد را ترک می کند در حمایت، پشتیبانی و برای تهیه سیمان ایدئولوژیکی حکومت نوشته شده است. اگر این گونه باشد باید بپذیریم طبق این دیدگاه که غزالی نقدهای به فیلسوفان را نه از برای دغدغه فکر بلکه از باب دغدغه حکومت، البته خودش عنوان می کند که مدتها بود که در فکر نوشتن کت بودم تا اینکه از جانب ساحت مقدس نبویه المستحضر بالله به این خادم اشارت رفت که کت در این باب بنویسم که کتاب «فضائح الباطنیه و فضائل المستظهریه» را می نویسد.

در مورد غزالی با پیچیدگی هایی مواجه هستیم، فکر نکنید که نقد غزالی فقط تهافت است، کتاب «فضائح الباطنیه و فضائل المستظهریه» که نقد دیدگاه یه، باطنی گری و اسماعیلیه است، بسیار زمخت تر و پریشان تر از تهافت الفلاسفه است. شخصا معتقد نیستم که تهافت الفلاسفه یک نقد فلسفی است، گرچه غزالی هوشمندی و بصیرت های قابل توجهی در این کتاب، در بیست مسأله دارد. اما همه اشکالات غزالی، اشکالات کلامی به فیلسوفان است. ی که از منظر فلسفی به این کتاب نگاه کند، این کتاب را کتاب فلسفی تلقی نمی کند. این کتاب کاملا کلامی است. وقتی در باب «قدم» سخن می گوید، کاملا منظر کلامی غزالی چیره دارد. غزالی هیچ پرسش فلسفی از فیلسوفان درباره «قدم» نمی کند، در باب معاد جسمانی نیز همین طور، در باب سایر مباحث بیست گانه هم همین طور.

شخصا معتقد نیستم که تهافت الفلاسفه یک نقد فلسفی است، گرچه غزالی هوشمندی و بصیرت های قابل توجهی در این کتاب، در بیست مسأله دارد. اما همه اشکالات غزالی، اشکالات کلامی به فیلسوفان است

دیدگاه دوم و حقیقت این است که غزالی نقد را به درستی مطرح نکرد. پریشانی غزالی در این اثر کاملا عیان است. غزالی نگاهی فیلسوفانه به فلسفه نینداخت. بنده معتقدم ف رازی نگاه فیلسوفانه تری نسبت به غزالی در شرح اشارات در نقد ابن سینا دارد. به همین خاطر است که خواجه نصیر با ف رازی کنار می آید و به نقد فیلسوفانه ف رازی می پردازد. پس سخن من این است که این حرف درست است که غزالی از منظر درستی وارد نقد فلسفی نشد، اما نقدهای غزالی آغاز نقدهایی است که در تمدن ی به نحو ریشه دارتری شکل گرفته است. سهروردی «هیاکل النور» را می نویسد، این اثر پاسخی به غزالی است پیش از آنکه ابن رشد «تهافت هافت» را بنویسد، البته فاصله این دو اثر۱۰ سال است.

ابن رشد نقدی را می نویسد و در آن تلاش می کند تا بیان کند غزالی هم خودش را ضایع کرد و هم فلسفه را و هم دین را. غزالی فلسفه را به درستی نفهمید و در تراز فهم ابن سینا نبود. او هیچ کدام از مباحث مهم ابن سینا را نفهمید، لذا نمی بایست دست به چنین نقدی بزند. بعد از او هم وقتی نگاه می کنیم ادامه کار سهروردی را در مکتب شیراز می بینیم، در خواجه نصیر می بینیم، ادامه کار ابن رشد را در حوزه اندلس می بینیم. اندلسی که با ابن عربی اوج جدی می گیرد.

بنابراین، این سخن درست نیست که نقدهای غزالی سبب انسداد نقد در تمدن ی شد. نقدهای غزالی سبب انسداد نشد، اما تأسف ما این است که غزالی که از هوش بسیار بالایی برخوردار بود، نتوانست مواجه فلسفی با فیلسوفان داشته باشد، لذا تهافت الفلاسفه ردیه ای کلامی بر فلسفه است. به همین خاطر است که معتقدیم اگر ف رازی زودتر از غزالی بود و نقدهای ف رازی را مبنا قرار می دادیم، سرنوشت ما در باب نقد که منظر فلسفی را غالب کنیم نه کلامی را، می توانست رنگ و بوی دیگری به خود بگیرد.

این سخن درست نیست که نقدهای غزالی سبب انسداد نقد در تمدن ی شد. نقدهای غزالی سبب انسداد نشد، اما تأسف ما این است که غزالی که از هوش بسیار بالایی برخوردار بود، نتوانست مواجه فلسفی با فیلسوفان داشته باشد

*در روزگار ما نقد سنت فلسفی مسلمانان با چه چالشهایی همراه است؟ میراث مکتب موسوم به «تفکیک» در این زمینه چقدر اص دارد و تا چه اندازه به پویایی تفکر فلسفی ما انجامیده است؟

باید دو مسأله را از هم جدا کنیم؛ اول اینکه متأسفانه ما در دوره جدید آنچنان نقد نیرومندی بر شه های فلسفی مان نداریم. ما غالباً به جای نقد انکار می کنیم که این انکار به ویژه در میان تفکیکی ها و انی که فهم درستی از فلسفه و حیات عقلی ندارند، نمود پیدا کرده است. حتی انی که در حوزه فلسفه هم هستند به سادگی همه دستاوردهای فیلسوفی را انکار می کنند و به خودشان اجازه می دهند که عنوان کنند که مثلا ملاصدرا هیچ دستاوردی نداشته است، هیچ کدام از ابداعات ملاصدرا به دیدگاه آنها دستاورد ملاصدرا نیست که به نظرم این سبب انسداد نقد در حوزه فلسفه خواهد شد. این رویکرد کاملا نادرستی است که وجود دارد یعنی انکار در حقیقت نمی تواند هیچ خدمتی به حیات عقلی کند، بلکه کاملا به کج راهه می رود.

تمام جریاناتی که مواجهه غیرفلسفی با فلسفه دارند، نه تنها هیچ نوع خدمتی به حیات عقلی نمی کنند بلکه معتقدم همه اینها ناآگاهانه است، چون هیچ فهم درستی از فلسفه ندارند. اینها در واقع به مثابه این است که مانعی در برابر نقد درست شکل می دهند، اما برع غرب از وضعیت بسیار قوی و مطلوبی در این زمینه برخوردار است، جریان های نقد فلسفه های بزرگ از ابتدای دهه ۲۰ تاکنون آغاز شده بود و اکنون به سرانجام فوق العاده نیرومندی رسید. حجم نقدهایی که به کانت، دکارت، افلاطون و ارسطو می شود، به هیچ وجه قابل مقایسه با نقدهایی که ما به فیلسوفان ی داریم نیست.

نکته مهم این است که در دوره جدید به توصیف و گردآوری بیشتر بسنده کردیم، ما نیازمند این هستیم که نقد صحیح را شکل دهیم و از مغرب زمینیان درباره روش نقد بهره ببریم. متأسفانه ما بسیار دلداده متفکرمان هستیم و جرأت نمی کنیم که شه بزرگان خود را نقد کنیم، (مرادم انکار نیست که به جرأت نیاز ندارند، بلکه نداستن و عدم فهم است.) وقتی نقد صورت نگیرد تولید فکر بسیار اندک صورت می گیرد. مدت هاست که نقد به این معنا را کنار گذاشتیم.

بنابراین نقادان توانمند در بین ما بسیار اندک بودند، معتقدم مرحوم ابوالحسن جلوه، ابوالحسن قزوینی، علامه طباطبایی و مرحوم آشتیانی چهار فیلسوفی هستند که در این باب یگانه هستند و در حوزه های مختلف نقد جوانمردانه و فیلسوفانه را آغاز د. وقتی بر همه شه ها مسلط شدند سؤالات و نقدهایی را مطرح می کنند؟ مثلا بر ملاصدرا نقد می کنند که چرا در «شواهدالربوبیه» وقتی بحث وجود را مطرح می کند، امتیاز را بیان می کند، این قابل نقد است که وجود با امتیاز نمی تواند سامان بگیرد، وجود باید باید با مسأله ای به نام تشخص سامان گیرد. یا وقتی که علامه طباطبایی در باب معرفت عنوان می کند که این دستاورد معرفت شناسی من است و یا در باب توحید عنوان می کند که «توحید اطلاقی» دیدگاه خاص رساله ای است که می نویسم؛ این نکته مهمی است. ابوالحسن قزوینی وقتی عنوان می کند که دیدگاه ملاصدرا در باب معاد جسمانی می تواند بدون توجه به شریعت و آیات قرآن نظر خوبی باشد، اما با این توجه ما می توانیم ما آن را نقد کنیم، دستاورد بزرگی است.

به هر روی سخن این است که مدتی است که نقد را فراموش کردیم، اتفاقا نسل جدید باید از همه منظر با حوصله و صبر، احاطه ای به شه ی و تفکر فلسفه ی پیدا کند و بعد شروع به نقد کند. تأکید می کنم متأسفانه جنس نقدی که اکنون وجود دارد، اصلا نقد نیست. جنس اش انکار است هم از سوی متفکرانی که در حوزه فلسفه مشغول هستند و هم انی که فهم درستی از فلسفه ندارند.

*اگر در پی نقد میراث فلسفی خود باشیم، بهتر است از کدام در وارد شویم، به عبارت دیگر وجوه کارنشده فلسفه ی در کدام موارد و مباحث است؟

نقد دو پایه مهم دارد: پایه اول این است که ناقد ابتدا باید چیرگی و تسلط پیدا کند. علامه طباطبایی و مرحوم آشتیانی به همه اضلاع فلسفه ملاصدرا تسلط پیدا د. ملاصدرا به تمامی شه های سهروردی تسلط پیدا کرد. بهترین شرح و تعلیقه ای که بر «حکمة الاشراق» نوشته شده، شرح و تعلیقه ملاصدراست. سهروردی کاملا ابن سینا را خوانده، ملاصدرا هم ابن سینا را خوانده، ابن سینا هم فار را خوانده، راه اول این است که ما بر شه و فلسفه ی تسلط کافی پیدا کنیم. نمی توانیم بدون اینکه بر شه ملاصدرا، سهروردی و ابن سینا تسلط پیدا کنیم عنوان کنیم که می خواهیم اینها را نقد کنیم.

کار دوم این است که نباید بسنده کنیم. هر فیلسوفی خللی دارد و قابل بحث است و حوزه های زیادی برای نقد در فلسفه اش وجود دارد. پس ما دو کار مهم داریم: یک کار این است که به درستی بفهمیم؛ یعنی کاری که فیلسوفان مهم و مبدع انجام دادند. کار بعد این است که در چارچوب صحیح نقد به نقد بپردازیم، یعنی وقتی می خواهیم فلسفه ای را نقد کنیم باید به نظریه واسازی توجه کنیم. نظریه واسازی نمی گوید ت یب. نظریه واسازی می گوید در پرتو فهم درست شه آنها را مورد توجه مجدد و بازبینی قرار دهیم.

بنابراین معتقدم تفکراتی که بدون فهم فیلسوفان دست به انکار می زنند، نشان دهنده این است که آنها به هیچ وجه ثمره ای برای تفکر و شه ی نخواهند داشت، بلکه کاملا م ب هستند. پس این دو کار، کار مهمی است یعنی باید ابتدا اشراف و احاطه پیدا کنیم و سپس بسنده نکنیم، یعنی اینکه به نحو نظام مندی نقد را شروع کنیم. در بسیاری از حوزه های فلسفه ی جای نقد وجود دارد، اما لازمه اش این است که احاطه پیدا کنیم. تا زمانی که فار را به درستی نشناسیم نمی توانیم نظریات معرفت شناسی اش را نقد کنیم. این موضوع نشان دهنده این است که ابتدا باید به شه ای احاطه و اشراف پیدا کنیم.

نقد سه عنصر مهم دارد: عنصر اول این است که باید نظام مند باشد، نباید پریشان باشد. نقد نظام مند یعنی اینکه روش دارد، یعنی روش به ما اجازه نمی دهد که هر آنچه را که بخواهیم اعمال کنیم. روش به ما می گوید که در چارچوب عناصر اصلی نقد، دست به انجام آن بزنیم. عنصر دوم در نقد این است که سبب ابداع فکر جدیدی شود نه از بین بردن شه ای. عنصر سوم در نقد این است که به واسازی شه ای معدی شود، یعنی آن شه نیرومندتر جلوه کند. آن شه فربه تر به میدان بیاید. این سه عنصر عناصر مهمی هستند که در نقد وجود دارد و در مغرب زمین فیلسوفان به درستی به اینها دست پیدا د و لذا وقتی به غرب نگاه می کنیم متوجه می شویم که آنها با نقد بالاتر رفتند، ما نباید نردبان را کاملا از بین ببریم.

ارسال کننده به گروه: اقای رحمت الله فتاحی

به اطلاع می رساند همایش فلسفه تعلیم و تربیت در عمل در تاریخ های 16 و 17 مهرماه 1393 در خوارزمی، پردیس کرج در محورهای زیر برگزار می گردد:

فلسفه آموزش برنامه درسی:


فلسفه نظام ارزشی

فلسفه آموزش فنی و حرفه ای

فلسفه آموزش بزرگسالان

فلسفه معلمی

فلسفه آموزش گروه های خاص

فلسفه آموزش های غیر رسمی

فلسفه برنامه های تربیت معلم

آموزش فلسفه:

روش های غیر رسمی آموزش فلسفه

فلسفه تفکر

فلسفه گفتگو

فلسفه آموزش هنر:

فلسفه موسیقی

فلسفه تئاتر

فلسفه سینما

فلسفه نقاشی

فلسفه هنر های تجسمی

فلسفه آموزش علوم:


فلسفه فیزیک

فلسفه شیمی

فلسفه ریاضی

فلسفه زیست شناسی

فلسفه آموزش علوم انسانی و اجتماعی:

فلسفه آموزش شهروندی

فلسفه فرهنگ

فلسفه مهارت های اجتماعی و زندگی

فلسفه جهانی شدن و صلح

فلسفه تاریخ

فلسفه آموزش زیست محیطی

فلسفه ادبیات

فلسفه علوم تربیتی

فلسفه پژوهش

فلسفه آموزش فناوری و رسانه:

فلسفه آموزش از راه دور

فلسفه ارتباطات

فلسفه رسانه

فلسفه آموزش فناوری

فلسفه فلسفه برای ک ن:

فلسفه کودکی

فلسفه ادبیات ک ن

فلسفه برای ک ن در دوره های تحصیلی

فلسفه برای ک ن و دروس تحصیلی

رویکردهای فلسفه برای ک ن

فلسفه آموزش خواندن و نوشتن

فلسفه آموزش اخلاق

مهارت های فلسفه برای ک ن

انواع تفکر در فلسفه برای ک ن

تاملات فلسفی در باب اسناد تحولی نظام تربیتی ایران:

را ار های عملی اجرایی شدن سند تحول بنیادین نظام تربیت رسمی ایران

تاملات فلسفی در باب نتایج عملی سند تحول بنیادین نظام تربیت رسمی ایران

جایگاه سایر فلسفه ها در سند تحول بنیادین

جایگاه تفکر و پژوهش در اسناد تحولی نظام تربیتی ایران

تاریخ های مهم، ساختار همایش، راهنمای نوشتن مقالات کارگاه ها، راهنمای ثبت نام در همایش و ... را می توانید در آدرس زیر مطالعه کنید:

http://philosophyinaction2014.ir/index.php/2014-02-03 -38-43


اختصاصی از فایلکو تحقیق درباره ی پیشرفت فلسفه در و نقش مسلمانان در پیشبرد آن با و پر سرعت .

تحقیق درباره ی پیشرفت فلسفه در و نقش مسلمانان در پیشبرد آن


تحقیق درباره ی پیشرفت فلسفه در و نقش مسلمانان در پیشبرد آن

فرمت فایل :word (لینک پایین صفحه) تعداد صفحات 33 صفحه

 

 

 

مقدمه

 

 فلسفه ی چیست؟ این همواره یک پرسش بحث انگیز بوده است و در واقع یافتن عنوان کاملا رضایت بخش برای این متفکران و نظامهای فکری انها امری دشوار است.نامیدن این فلسفه به فلسفه عربی در حقیقت از زبانی نام گذاری مناسبی است.چرا که قران به ان زبان نازل شده است.اما به دشواری می توان انرا توصیف مناسبی برای محتوای فلسفه ای که از ان در نظر داریم دانست.بسیاری از لاین متفکرین به عربی نوشته اند و بسیاری از انها عرب نیستند.این درست است که یک شاخه مهم از فلسفه ی در قالب زبان عربی و در ضمن ترجمه های عربی از متون یونانی پیشرفت کرده است.اما به هر حال و اندازه هم که این جریان دارای اهمیت باشد باز هم تنها یک شاخه و جریان از جریانات فلسفه ی است حجم زیادی از فلسفه ی به زبانهایی غیر از زبان عربی نگاشته شده است،خصوصا به زبان فارسی و توسط غیر عربها،و این سنت تا به امروز هم ادامه دارد. مقصود از فلسفه عربی هر چه باشد نمیتواند معنایی کاملا جامع که بتواند در بردارنده کل فلسفه ی باشد به ان امیدوار بود.

 

درباره فلسفه ی میتوان چنین شید که ان نوعی فلسفه است که توسط مسلمانان بوجود امده است.

 

یک مساله پر جاذبه و جالب توجه بحث از این نکته است که ایا انچه فلسفه ی را همچون ابزاری مناسب و عمومی در همه شاخه های علوم ی در اورده است دارا بودن ویژگی همه شمولی بودن است که در همه موارد و موضوعات سریان دارد.به عنوان مثال اگر دستور کار و طرح واحدی باشد که به تلویح یا تصریح در همه مباحث فلسفی کاربرد داشته باشد،در این صورت درک این که چگونه همه این مباحث گوناگون  تحت نام واحدی قرار گرفته اند اسان خواهد بود.بسیاری از مفسران بر این باورند که چنین طرح و دستور کار واحدی وجود دارد.یک مکتب بسیار تاثیر گذار در بین مفسران{غربی}فلسفه ی که از "لئواشتراوس"اغاز شده است،بر این باور است که پایه همه مباحث فلسفه ی تقابل میان عقل و دین،تعارض میان فلسفه و ایمان ومیان و تف نانی است.که در ای از موارد از ان به رویارویی  میان و اتن تعبیر شده است.

 

اتصاف این فلسفه به یت مست م این است یا حداقل به نظر می رسد می بایستی مست م این باشد که برخوارداری از خصیصه دینیبرای کلیه مباحث مطروحه ضروری و حیاتی است.و از انجایی که این مباحث در ارتباط با فلسفه نیز می باشد تعارض اشکار میان این دو رویکرد مختلف نسبت به مساله واحد پر رنگ تر می نماید.این فلسفه دارای این توانایی است که ای از مفاهیم کلیدی فلسفی را از فرهنگهای پیشینی اخذ نموده واز انها در پاسخگو به مسائلی که از درون فرهنگ خودی سر بر اورده است بهره جوید و برای به انجام رساندن این رس از قدرت انطباق مفاهیم فلسفی متناسب با این وظیفه بر خوردار است.

 

تالیف شه های مجرد فلسفی از سویی  و امیختن انها با مسایلی که از متن ناشی شده اند  از  دیگر سو توانایی ویژه و هاضمه قوی و قابل انعطاف در پاسخگویی به مسائل موجبات غنا  و ذو ابعاد بودن فلسفه ی را فراهم کرده است.بخش وسیعی از فلسفه ی مانند هر فلسفه دیگری عبارت است از توسعه کمی در ارائه  نظریات  تخصصی و فنی نوین درباره همان مسائل موجود در فلسفه است.اما ژاره ای از بخشهای این فلسفه عهده دار تاسیس روشهای کاملا نوین در پیشبرد مباحثی هستند که به نوبه خود سنت جدیدی از تفکر درباره مساله و ارائه راه حل نسبت به مباحث و مشکلات نظری را بنیان می نهد

 

فلسفه ی اولا و بالذات فلسفه است وشیوه تخصصی  وفنی مناسب و قابل استفاده به منظور فهم ان نیز شیوه ای فلسفی است.در فلسفه ی بدون شک نمی توان از یک رویکرد واحد نسبت به حل مسائل فلسفی سخن گفت.بلکه طیف وسیعی از شیوه ها و مشرب های فلسفی وجود دارند که بسته به نقطه نظر هر متفکر خاص متفاوت است.این تنوع مشرب ها می تواند دیگر بار نسبت به مفهوم فلسفه ای که  بطور مطلق بتوان انرا ی نامید سوال بر انگیز باشد.چرا که انتظار ما از اطلاق یک عنوان نشان دادن نظریه ای عام یا یک  اگاهی است به اینکه چگونه باید فلسفه وزید.اگر این توقع ،توقع  به جایی باشد پس فلسفه منطبق با می باید کم فایده تر باشد، زیرا این فلسفه در مقایسه با ان محدود تر وتنها نمایاننده بخشی از یک خط فکری خاص درباره چگونگی بکار بستن این فلسفه می شود.

 

معنا و مفهوم فلسفه در

 

صاحبنظران مسلمان در مکاتب فکری مختلف طی قرنها تلاش کرده اندتا معنای "حکمت"و"فلسفه"رادر پرتو قران و حدیث که لفظ حکمت در هر دوی انها امده است،تعریف کنند.اما اصطلاح فلسفه از طریق ترجمه های یونانی قرن  هشتم و نهم میلادی به زبان عربی وارد شد.از سویی در تمدن ی فلسفه را بدان معنا که در زبان انگلیسی مصطلح است نه فقط می باید در مکاتب مختلف فلسفه ی که علاوه ی بر ان در ذیل عناوین به ویژه مباحث کلام،معرفت،اصول فقه و علوم اوائل جستجو کرد واین جدا ز موضوعاتی  نظیر صرف و نحو و تاریخ  است  که منشا توسعه شعب خاصی ازفلسفه گردیده است از سوی دیگر در هر مکتب فکری سعی بر ان بوده استتا مقصود از حکمت و فلسفه بر حسب دیدگاه خاص ان مکتب تعریف شود و این امر پیوسته در کانون توجه مکاتب گوناگون فکری و خصوصا مکاتب فلسفه ی قرار داشته است.

 

ذیلاًبه بعضی از تعاریف بر گرفته از منابع یونانی که نزد فلاسفه ی رواج داشته اشاره می کنیم

 

  1. فلسفه عبارتست از علم به اشیا موجود از ان حیث که موجودند
  2. فلسفه عبارتست از علم به امور انسانی و الهی است
  3. فلسفه پناه بردن به مرگ و به عبارت دیگر دوست داشتن مرگ است
  4. فلسفه خدا گونه شدن است در حد توان و طاقت ادمی
  5. فلسفه صناعت الصناعات و علم العلوم است
  6. فلسفه عشق و اشتیاق به حکمت است

 


با


تحقیق درباره ی پیشرفت فلسفه در و نقش مسلمانان در پیشبرد آن

اختصاصی از هایدی تحقیق و بررسی در مورد فلسفه مجازات2 با و پر سرعت .

لینک و ید پایین توضیحات

فرمت فایل word  و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: 25

 

فلسفه مجازات

ناصر قربان‏نیا

مقدمه

یکى از مهم‏ترین نهادهاى حقوقى هر جامعه، نظام جزایى آن است که قوانین و مقررات کیفرى را در خود دارد. هر جامعه‏اى از بدو پیدایش، براى افراد خود حقوق و امتیازاتى پیش‏بینى نموده، همگان را م م به رعایت آنها مى‏داند. حق حیات، حق آزادى، حق برخوردارى از آسایش و امنیت، حق مالکیت و... از جمله این حقوق و امتیازات است که هیچ‏ حق ندارد به آنها آسیبى وارد کند. ولى چنین نیست که همگان همواره حقوق دیگران را محترم شمارند و متعرض حقوق و امتیازات دیگران نشوند. حال اگر انى به حقوق خویش قناعت نکنند و با به حقوق دیگران نظم و تعادل برقرار شده را مختل سازند، ناگزیر جامعه باید از خود ع ‏العمل نشان داده، چنین م انى را کیفر دهد. بنابراین مجازات یکى از عوامل حفظ نظم و حقوق افراد است. از این روست که از بدو پیدایش جوامع، نظام کیفرى یکى از پایه‏هاى اساسى هر جامعه‏اى بوده است. شاید بتوان گفت قوانین جزایى از قدیمى‏ترین مقرراتى است که در جوامع بشرى به وجود آمده و در حقیقت، خود مجازات نیز یکى از قدیمى‏ترین نهادهاى بشرى است; چه آن که در جامعه متشکل از انسانها، به علت تعارض منافع، وقوع جرم امر مسلمى بوده است و چون وقوع جرم وجدان آدمیان را جریحه‏دار مى‏کند، جامعه در برابر جرم واکنش نشان داده، مجرمان را مجازات مى‏نماید. در ادیان الهى نیز مجازات مجرمان و متخلفان از مقررات ا امى دینى، مورد توجه قرار گرفته است. همچنان که مى‏توان گفت مجازات در جوامع استبدادى با ظلم و ستم همراه است، مجازات را در یک جامعه آزاد و متمدن مى‏توان نشان حاکمیت قانون دانست; اما با وجود این، فلسفه مجازات و عوامل توجیه‏گر آن همواره مرکز گفتگوها بین حقوقدانان، فیلسوفان، جرم‏شناسان و جامعه‏شناسان بوده است.

مراد از «فلسفه مجازات‏»

پیش از پرداختن به هر بحثى، شایسته است نخست، مقصود از فلسفه مجازات را روشن سازیم. مراد از واژه «فلسفه‏» که در اینجا به «مجازات‏» اضافه شده است چیست؟ امروزه فلسفه مضاف تعبیر رایجى است. آیا فلسفه را مى‏توان به هر پدیده‏اى اضافه نمود، یا وما باید مضاف‏الیه این فلسفه «مضاف‏»، علم باشد; مانند فلسفه علم، فلسفه فیزیک، فلسفه حقوق، فلسفه اخلاق، فلسفه سیاست، فلسفه ریاضى و...؟ ممکن است در نگاه نخست چنین تصور شود که موضوع فلسفه مضاف، همواره یک علم است; مانند فلسفه ریاضى، فلسفه منطق، فلسفه اقتصاد، فلسفه حقوق و...، که مضاف‏الیه آنها علمى است درجه اول که موضوع علمى درجه دوم قرار مى‏گیرد. ولى این تصور صحیح نیست; چون «فلسفه مضاف همیشه فلسفه یک علم نیست، یعنى اصلا متعلق آن علم نیست، مثل فلسفه هنر و فلسفه زبان. فلسفه زبان، (language of philosophy) بخش بسیار معتنابهى از فلسفه تحلیلى غرب است که مضاف‏الیه آن علم نیست، بلکه نگاهى تحلیلى و نظرى به پدیده زبان است.» (1) با این دیدگاه مى‏توان «فلسفه مجازات‏» را تعبیرى صحیح دانست; چه آن که مجازات تنها یک نهاد و پدیده است و نه یک علم مستقل درجه اول که موضوع علم دیگرى قرار گیرد. هرچند حقوق کیفرى و نیز جرم‏شناسى دو علم مستقل هستند و در آنها از فلسفه حقوق کیفرى، (law criminal of philosophy) هم گفتگو مى‏شود، ولى مجازات و کیفر تنها یکى از نهادهاى هر جامعه است که در این دو علم بررسى مى‏شود و از کیفیات و قواعد مربوط به آن سخن به میان مى‏آید. بنابراین اگر فلسفه مضاف را وما فلسفه یک علم ندانیم، بلکه صحیح باشد که پدیده و نهاد نیز متعلق آن قرار گیرد، همچون زبان و هنر، مى‏توانیم تعبیر فلسفه مجازات را صحیح دانسته از آن سخن بگوییم; چنانکه از فلسفه انقلابها، بویژه در مورد نهضت حسین(ع) نیز چنین تعبیر مى‏کنیم. نکته دیگرى که باید افزود آن است که آیا مراد از فلسفه که در اینجا به مجازات اضافه شده است، چیست؟ آیا مقصود فلسفه به معناى عام است که در آن از هستى و تقسیمات اولى آن بحث مى‏شود؟ آیا مثلا در فلسفه علم مى‏خواهیم به این سؤال پاسخ دهیم که علم چیست، و در فلسفه حقوق از چیستى حقوق سخن گفته مى‏شود، و در فلسفه مجازات از چیستى مجازات؟ ممکن است ‏اى بر این باور باشند که مراد از فلسفه در فلسفه مضاف همان معناى عام آن است. (2) ولى این شه صحیح نمى‏نماید. «فلسفه مضاف آن طور که از کل این مباحث که امروزه در غرب مطرح است، به دست مى‏آید عبارت است از: «کل تاملات نظرى و تحلیلى و عقلانى راجع به یک پدیده و آن پدیده گاهى علم است و گاهى غیر علم، مثل خود زبان.» (3) در مجموع مى‏توان گفت که مراد از فلسفه مضاف در موارد بسیارى، مبانى، ( foundations) است; و در این نوشتار، ما به هیچ روى، معناى عام فلسفه را اراده نکرده‏ایم; چه آن که از هستى و چیستى مجازات سخن نمى‏گوییم، بلکه در حقیقت از چرایى آن بحث مى‏کنیم و مى‏خواهیم مبنا، علت و هدف مجازات را روشن سازیم. بنابراین مقصود از فلسفه مجازات، مبانى و هدف مجازات است و بدیهى است که علل وجود یک پدیده غیر از علل قوام آن است. سؤال از علت مجازات، غیر از سؤال از چیستى آن است و نویسندگانى که به فلسفه مجازات پرداخته‏اند، در حقیقت‏به همین جهات توجه نموده‏اند. (4) پس از روشن شدن موضوع بحث، اینک نخست‏به طور اختصار آنچه را فیلسوفان، حقوقدانان و جرم‏شناسان در مورد فلسفه مجازات گفته‏اند بیان مى‏کنیم و آنگاه به بررسى فلسفه مجازات در مى‏پردازیم و چون از مجازات در فقه ى بحث و گفتگو مى‏شود، سخن از فلسفه آن، بحثى برون فقهى خواهد بود; چون فلسفه مجازات را به مجموع تاملات نظرى، تحلیلى و عقلانى راجع به پدیده مجازات تعریف مى‏کنیم. افزون بر نظریه ، (theory isfaction) ،یعنى توجیه مجازات به سبب آن که موجب رضایت‏خاطر و تسلى مجنى‏علیه مى‏شود، و نظریه جبران خسارت، (theory restitution) ،که هر دو به نوعى با روح انتقام‏جویى گره خورده‏اند، و برخى دیگر از شه‏ها در توجیه مجازات و بیان علت آن، دیدگاههاى عمده زیر بیشتر مورد توجه قرار داشته و دارند: 1. نظریه فایده اجتماعى (دفاع اجتماعى): ژان ژاک روسو در کتاب «قرارداد اجتماعى‏» خود مجازات را با در نظر گرفتن فایده اجتماعى آن توجیه مى‏کند. او در مورد اصل و منبع حق جامعه در مورد مجازات و تنبیه افراد، معتقد است که افراد بشر که آزاد به دنیا آمده‏اند و به طور آزاد هم در طبیعت زندگى مى‏کنند، به تنهایى قادر به حفظ خود و دفاع در مقابل عوامل طبیعى نیستند. بنابراین براى محافظت‏خود و دفع مخاطرات به دور یکدیگر گرد آمده و با هم «قرارداد اجتماعى‏» منعقد مى‏کنند. در چنین جامعه‏اى هرگاه ى مرتکب جرم شود، با میل و اراده، قراردادى را که با جامعه بسته بود نقض کرده است. متصدیان امر، با محاکمه مقصر و اعلام حکم مجازات، در واقع ثابت مى‏کنند و به عموم اعلام مى‏کنند که این شخص قرارداد اجتماعى را نقض کرده است و بنابراین عضو جامعه نیست و چون تعهد خود را لغو نموده باید به عنوان پیمان‏شکن، تبعید و یا به اسم دشمن جامعه، نابود گردد. چنین فردى دیگر استحقاق محافظت‏شدن از ناحیه آن جامعه را نداشته و جامعه حق دارد که چنین فردى را به مجازات برساند. (5) بکاریا نیز هدف از مجازات را فایده اجتماعى آن مى‏دانست و معتقد بود که غرض از مجازات آن است که متهم و دیگران در آینده مرتکب چنین جرمى نشوند. (6) وى معتقد بود که ترس از مجازاتهاى مقرر در قانون باعث مى‏شود که مجرمین احتمالى از ترس مجازات، از ارتکاب جرم خوددارى نمایند. بعلاوه، خود مجرم نیز با تحمل مجازات متوجه خواهد شد که هرگاه در آینده باز هم مرتکب جرم دیگرى شود، همین سرنوشت‏شوم وحشتناک و حتى شدیدتر از آن در انتظار اوست و بدین ترتیب امکان نخواهد داشت که در آینده مرتکب جرم دیگرى شود; و از این مسیر سودى نصیب جامعه مى‏گردد. (7) بنتام حقوقدان انگلیسى نیز در رساله «مجازاتها و پاداشها» این هدف را مطمح نظر قرار داده است. او در نوشته‏هاى خود نظریه فایده اجتماعى را که قبلا عنوان شده بود تحت نظم درآورد. وى معتقد بود که انسان فردى است‏خودخواه که همیشه در صدد جلب منفعت است. ى که مرتکب جرم مى‏شود نیز هدفش جلب منفعت است، اما در ارتکاب جرم براى وى خطر دستگیرى و تحمل مجازات هم وجود دارد. و بدین ترتیب مجرم به هنگام ارتکاب جرم، در مقابل دو امر متضاد قرار دارد: یا به خاطر جلب منفعت جرم را مرتکب شده، مجازات را نیز تحمل نماید و یا این که از ارتکاب جرم صرف‏نظر نموده، خود را در معرض تحمل مجازات قرار ندهد. اگر کیفر، متناسب با سعت‏خسارتى باشد که بر جامعه وارد شده موجب هراس افراد مى‏گردد و آنان را از انجام جرم و یا تکرار آن باز مى‏دارد. (8) 2. مکتب عد مطلق: ‏اى از فیلسوفان و نویسندگان اخلاقى و مذهبى، هدف مجازات را صرف‏نظر از نفع اجتماعى آن، اجراى «عد مطلق‏» مى‏دانستند. از جمله این دانشمندان مى‏توان امانوئل کانت، (kant) فیلسوف مشهور آلمانى و ژوزف دومستر، (demaistre .j) را نام برد. کانت که با کتابهاى نقد عقل مجرد، (pure و نقد عقل عملى، (pratique raison le de critique) شهرت یافته، نفع و یا دفاع اجتماعى را که بنتام آن را ستوده بود بى‏معنا مى‏داند و در اجراى مجازات از مفاهیم کلى‏تر و گسترده‏ترى استفاده مى‏کند و بر این باور است که «عد ‏» و «اخلاق‏» ایجاب مى‏کند که بز ار کیفر ببیند; وحتى اگر فایده‏اى نیز براى جامعه از نظر مجازات متصور نباشد، اجراى آن به لحاظ به حریم اخلاق و عد ضرورى است. به نظر وى هدف مجازات، صرف‏نظر از سودجویى و رفع ضرر همان کیفر و سزاى عمل خلاف اخلاقى است که اتفاق افتاده است، نه نفع اجتماعى. کانت‏براى توضیح عقاید خود و این که هدف مجازات باید اجراى عد ‏باشد، مثالى آورده که به «مثال جزیره متروک‏» مشهور است. وى مى‏گوید: فرض کنیم عده‏اى در جزیره‏اى دور افتاده تشکیل جامعه داده و با هم زندگى مى‏کنند. اینک به عللى افراد جزیره تصمیم به ترک جزیره و انحلال جامعه خود گرفته‏اند. باز هم فرض کنیم که مجرمى قبل از این مرتکب قتل شده باشد. در اینجا نیز آ ین وظیفه این جامعه قبل از ترک جزیره قاتل است. زیرا گرچه در چنین موقعیتى چون جامعه منحل مى‏گردد و دیگر در آن جزیره، جامعه‏اى باقى نخواهد ماند و در نتیجه اجراى مجازات از نظر نفع اجتماعى امر کاملا بى‏فایده‏اى است، با وجود این، «عد مطلق‏» و «نظم اخلاقى‏» که بالاتر و والاتر از نفع اجتماعى است، وجوب چنین مجازاتى را مسلم و ضرورى مى‏نماید. (9) 3. نظریه پیشگیرى و ارعاب: اعتقاد صاحبان این نظریه آن است که مجازات با دو شیوه مهم پیشگیرى، (prevention) و ارعاب، (deterrence) میزان جرم را کاهش مى‏دهد. به عقیده آنان، اگر براى مجرم طى مدت خاصى موانعى وجود داشته باشد، کمترین آن این است که طى این مدت مرتکب سرقت، به عنف یا هر جرم دیگرى نخواهد شد. در باب مجازات با توجیه کاهش جرم، نظریه ارعاب نیز مورد پذیرش و تایید ‏اى از شمندان است. مراد آن است که


با


تحقیق و بررسی در مورد فلسفه مجازات2

اختصاصی از فایلکو تحقیق و بررسی در مورد فلسفه مجازات2 با و پر سرعت .

لینک و ید پایین توضیحات

فرمت فایل word  و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: 25

 

فلسفه مجازات

ناصر قربان‏نیا

مقدمه

یکى از مهم‏ترین نهادهاى حقوقى هر جامعه، نظام جزایى آن است که قوانین و مقررات کیفرى را در خود دارد. هر جامعه‏اى از بدو پیدایش، براى افراد خود حقوق و امتیازاتى پیش‏بینى نموده، همگان را م م به رعایت آنها مى‏داند. حق حیات، حق آزادى، حق برخوردارى از آسایش و امنیت، حق مالکیت و... از جمله این حقوق و امتیازات است که هیچ‏ حق ندارد به آنها آسیبى وارد کند. ولى چنین نیست که همگان همواره حقوق دیگران را محترم شمارند و متعرض حقوق و امتیازات دیگران نشوند. حال اگر انى به حقوق خویش قناعت نکنند و با به حقوق دیگران نظم و تعادل برقرار شده را مختل سازند، ناگزیر جامعه باید از خود ع ‏العمل نشان داده، چنین م انى را کیفر دهد. بنابراین مجازات یکى از عوامل حفظ نظم و حقوق افراد است. از این روست که از بدو پیدایش جوامع، نظام کیفرى یکى از پایه‏هاى اساسى هر جامعه‏اى بوده است. شاید بتوان گفت قوانین جزایى از قدیمى‏ترین مقرراتى است که در جوامع بشرى به وجود آمده و در حقیقت، خود مجازات نیز یکى از قدیمى‏ترین نهادهاى بشرى است; چه آن که در جامعه متشکل از انسانها، به علت تعارض منافع، وقوع جرم امر مسلمى بوده است و چون وقوع جرم وجدان آدمیان را جریحه‏دار مى‏کند، جامعه در برابر جرم واکنش نشان داده، مجرمان را مجازات مى‏نماید. در ادیان الهى نیز مجازات مجرمان و متخلفان از مقررات ا امى دینى، مورد توجه قرار گرفته است. همچنان که مى‏توان گفت مجازات در جوامع استبدادى با ظلم و ستم همراه است، مجازات را در یک جامعه آزاد و متمدن مى‏توان نشان حاکمیت قانون دانست; اما با وجود این، فلسفه مجازات و عوامل توجیه‏گر آن همواره مرکز گفتگوها بین حقوقدانان، فیلسوفان، جرم‏شناسان و جامعه‏شناسان بوده است.

مراد از «فلسفه مجازات‏»

پیش از پرداختن به هر بحثى، شایسته است نخست، مقصود از فلسفه مجازات را روشن سازیم. مراد از واژه «فلسفه‏» که در اینجا به «مجازات‏» اضافه شده است چیست؟ امروزه فلسفه مضاف تعبیر رایجى است. آیا فلسفه را مى‏توان به هر پدیده‏اى اضافه نمود، یا وما باید مضاف‏الیه این فلسفه «مضاف‏»، علم باشد; مانند فلسفه علم، فلسفه فیزیک، فلسفه حقوق، فلسفه اخلاق، فلسفه سیاست، فلسفه ریاضى و...؟ ممکن است در نگاه نخست چنین تصور شود که موضوع فلسفه مضاف، همواره یک علم است; مانند فلسفه ریاضى، فلسفه منطق، فلسفه اقتصاد، فلسفه حقوق و...، که مضاف‏الیه آنها علمى است درجه اول که موضوع علمى درجه دوم قرار مى‏گیرد. ولى این تصور صحیح نیست; چون «فلسفه مضاف همیشه فلسفه یک علم نیست، یعنى اصلا متعلق آن علم نیست، مثل فلسفه هنر و فلسفه زبان. فلسفه زبان، (language of philosophy) بخش بسیار معتنابهى از فلسفه تحلیلى غرب است که مضاف‏الیه آن علم نیست، بلکه نگاهى تحلیلى و نظرى به پدیده زبان است.» (1) با این دیدگاه مى‏توان «فلسفه مجازات‏» را تعبیرى صحیح دانست; چه آن که مجازات تنها یک نهاد و پدیده است و نه یک علم مستقل درجه اول که موضوع علم دیگرى قرار گیرد. هرچند حقوق کیفرى و نیز جرم‏شناسى دو علم مستقل هستند و در آنها از فلسفه حقوق کیفرى، (law criminal of philosophy) هم گفتگو مى‏شود، ولى مجازات و کیفر تنها یکى از نهادهاى هر جامعه است که در این دو علم بررسى مى‏شود و از کیفیات و قواعد مربوط به آن سخن به میان مى‏آید. بنابراین اگر فلسفه مضاف را وما فلسفه یک علم ندانیم، بلکه صحیح باشد که پدیده و نهاد نیز متعلق آن قرار گیرد، همچون زبان و هنر، مى‏توانیم تعبیر فلسفه مجازات را صحیح دانسته از آن سخن بگوییم; چنانکه از فلسفه انقلابها، بویژه در مورد نهضت حسین(ع) نیز چنین تعبیر مى‏کنیم. نکته دیگرى که باید افزود آن است که آیا مراد از فلسفه که در اینجا به مجازات اضافه شده است، چیست؟ آیا مقصود فلسفه به معناى عام است که در آن از هستى و تقسیمات اولى آن بحث مى‏شود؟ آیا مثلا در فلسفه علم مى‏خواهیم به این سؤال پاسخ دهیم که علم چیست، و در فلسفه حقوق از چیستى حقوق سخن گفته مى‏شود، و در فلسفه مجازات از چیستى مجازات؟ ممکن است ‏اى بر این باور باشند که مراد از فلسفه در فلسفه مضاف همان معناى عام آن است. (2) ولى این شه صحیح نمى‏نماید. «فلسفه مضاف آن طور که از کل این مباحث که امروزه در غرب مطرح است، به دست مى‏آید عبارت است از: «کل تاملات نظرى و تحلیلى و عقلانى راجع به یک پدیده و آن پدیده گاهى علم است و گاهى غیر علم، مثل خود زبان.» (3) در مجموع مى‏توان گفت که مراد از فلسفه مضاف در موارد بسیارى، مبانى، ( foundations) است; و در این نوشتار، ما به هیچ روى، معناى عام فلسفه را اراده نکرده‏ایم; چه آن که از هستى و چیستى مجازات سخن نمى‏گوییم، بلکه در حقیقت از چرایى آن بحث مى‏کنیم و مى‏خواهیم مبنا، علت و هدف مجازات را روشن سازیم. بنابراین مقصود از فلسفه مجازات، مبانى و هدف مجازات است و بدیهى است که علل وجود یک پدیده غیر از علل قوام آن است. سؤال از علت مجازات، غیر از سؤال از چیستى آن است و نویسندگانى که به فلسفه مجازات پرداخته‏اند، در حقیقت‏به همین جهات توجه نموده‏اند. (4) پس از روشن شدن موضوع بحث، اینک نخست‏به طور اختصار آنچه را فیلسوفان، حقوقدانان و جرم‏شناسان در مورد فلسفه مجازات گفته‏اند بیان مى‏کنیم و آنگاه به بررسى فلسفه مجازات در مى‏پردازیم و چون از مجازات در فقه ى بحث و گفتگو مى‏شود، سخن از فلسفه آن، بحثى برون فقهى خواهد بود; چون فلسفه مجازات را به مجموع تاملات نظرى، تحلیلى و عقلانى راجع به پدیده مجازات تعریف مى‏کنیم. افزون بر نظریه ، (theory isfaction) ،یعنى توجیه مجازات به سبب آن که موجب رضایت‏خاطر و تسلى مجنى‏علیه مى‏شود، و نظریه جبران خسارت، (theory restitution) ،که هر دو به نوعى با روح انتقام‏جویى گره خورده‏اند، و برخى دیگر از شه‏ها در توجیه مجازات و بیان علت آن، دیدگاههاى عمده زیر بیشتر مورد توجه قرار داشته و دارند: 1. نظریه فایده اجتماعى (دفاع اجتماعى): ژان ژاک روسو در کتاب «قرارداد اجتماعى‏» خود مجازات را با در نظر گرفتن فایده اجتماعى آن توجیه مى‏کند. او در مورد اصل و منبع حق جامعه در مورد مجازات و تنبیه افراد، معتقد است که افراد بشر که آزاد به دنیا آمده‏اند و به طور آزاد هم در طبیعت زندگى مى‏کنند، به تنهایى قادر به حفظ خود و دفاع در مقابل عوامل طبیعى نیستند. بنابراین براى محافظت‏خود و دفع مخاطرات به دور یکدیگر گرد آمده و با هم «قرارداد اجتماعى‏» منعقد مى‏کنند. در چنین جامعه‏اى هرگاه ى مرتکب جرم شود، با میل و اراده، قراردادى را که با جامعه بسته بود نقض کرده است. متصدیان امر، با محاکمه مقصر و اعلام حکم مجازات، در واقع ثابت مى‏کنند و به عموم اعلام مى‏کنند که این شخص قرارداد اجتماعى را نقض کرده است و بنابراین عضو جامعه نیست و چون تعهد خود را لغو نموده باید به عنوان پیمان‏شکن، تبعید و یا به اسم دشمن جامعه، نابود گردد. چنین فردى دیگر استحقاق محافظت‏شدن از ناحیه آن جامعه را نداشته و جامعه حق دارد که چنین فردى را به مجازات برساند. (5) بکاریا نیز هدف از مجازات را فایده اجتماعى آن مى‏دانست و معتقد بود که غرض از مجازات آن است که متهم و دیگران در آینده مرتکب چنین جرمى نشوند. (6) وى معتقد بود که ترس از مجازاتهاى مقرر در قانون باعث مى‏شود که مجرمین احتمالى از ترس مجازات، از ارتکاب جرم خوددارى نمایند. بعلاوه، خود مجرم نیز با تحمل مجازات متوجه خواهد شد که هرگاه در آینده باز هم مرتکب جرم دیگرى شود، همین سرنوشت‏شوم وحشتناک و حتى شدیدتر از آن در انتظار اوست و بدین ترتیب امکان نخواهد داشت که در آینده مرتکب جرم دیگرى شود; و از این مسیر سودى نصیب جامعه مى‏گردد. (7) بنتام حقوقدان انگلیسى نیز در رساله «مجازاتها و پاداشها» این هدف را مطمح نظر قرار داده است. او در نوشته‏هاى خود نظریه فایده اجتماعى را که قبلا عنوان شده بود تحت نظم درآورد. وى معتقد بود که انسان فردى است‏خودخواه که همیشه در صدد جلب منفعت است. ى که مرتکب جرم مى‏شود نیز هدفش جلب منفعت است، اما در ارتکاب جرم براى وى خطر دستگیرى و تحمل مجازات هم وجود دارد. و بدین ترتیب مجرم به هنگام ارتکاب جرم، در مقابل دو امر متضاد قرار دارد: یا به خاطر جلب منفعت جرم را مرتکب شده، مجازات را نیز تحمل نماید و یا این که از ارتکاب جرم صرف‏نظر نموده، خود را در معرض تحمل مجازات قرار ندهد. اگر کیفر، متناسب با سعت‏خسارتى باشد که بر جامعه وارد شده موجب هراس افراد مى‏گردد و آنان را از انجام جرم و یا تکرار آن باز مى‏دارد. (8) 2. مکتب عد مطلق: ‏اى از فیلسوفان و نویسندگان اخلاقى و مذهبى، هدف مجازات را صرف‏نظر از نفع اجتماعى آن، اجراى «عد مطلق‏» مى‏دانستند. از جمله این دانشمندان مى‏توان امانوئل کانت، (kant) فیلسوف مشهور آلمانى و ژوزف دومستر، (demaistre .j) را نام برد. کانت که با کتابهاى نقد عقل مجرد، (pure و نقد عقل عملى، (pratique raison le de critique) شهرت یافته، نفع و یا دفاع اجتماعى را که بنتام آن را ستوده بود بى‏معنا مى‏داند و در اجراى مجازات از مفاهیم کلى‏تر و گسترده‏ترى استفاده مى‏کند و بر این باور است که «عد ‏» و «اخلاق‏» ایجاب مى‏کند که بز ار کیفر ببیند; وحتى اگر فایده‏اى نیز براى جامعه از نظر مجازات متصور نباشد، اجراى آن به لحاظ به حریم اخلاق و عد ضرورى است. به نظر وى هدف مجازات، صرف‏نظر از سودجویى و رفع ضرر همان کیفر و سزاى عمل خلاف اخلاقى است که اتفاق افتاده است، نه نفع اجتماعى. کانت‏براى توضیح عقاید خود و این که هدف مجازات باید اجراى عد ‏باشد، مثالى آورده که به «مثال جزیره متروک‏» مشهور است. وى مى‏گوید: فرض کنیم عده‏اى در جزیره‏اى دور افتاده تشکیل جامعه داده و با هم زندگى مى‏کنند. اینک به عللى افراد جزیره تصمیم به ترک جزیره و انحلال جامعه خود گرفته‏اند. باز هم فرض کنیم که مجرمى قبل از این مرتکب قتل شده باشد. در اینجا نیز آ ین وظیفه این جامعه قبل از ترک جزیره قاتل است. زیرا گرچه در چنین موقعیتى چون جامعه منحل مى‏گردد و دیگر در آن جزیره، جامعه‏اى باقى نخواهد ماند و در نتیجه اجراى مجازات از نظر نفع اجتماعى امر کاملا بى‏فایده‏اى است، با وجود این، «عد مطلق‏» و «نظم اخلاقى‏» که بالاتر و والاتر از نفع اجتماعى است، وجوب چنین مجازاتى را مسلم و ضرورى مى‏نماید. (9) 3. نظریه پیشگیرى و ارعاب: اعتقاد صاحبان این نظریه آن است که مجازات با دو شیوه مهم پیشگیرى، (prevention) و ارعاب، (deterrence) میزان جرم را کاهش مى‏دهد. به عقیده آنان، اگر براى مجرم طى مدت خاصى موانعى وجود داشته باشد، کمترین آن این است که طى این مدت مرتکب سرقت، به عنف یا هر جرم دیگرى نخواهد شد. در باب مجازات با توجیه کاهش جرم، نظریه ارعاب نیز مورد پذیرش و تایید ‏اى از شمندان است. مراد آن است که


با


تحقیق و بررسی در مورد فلسفه مجازات2

«فبک» بر پراگماتیسم دیویی تکیه دارد/ روش، بدون دانش میان تهی است

خسرو باقری
شناسهٔ خبر: 2480323 ۱۴ بهمن ۱۳۹۳ - ۱۰:۳۴
تهران گفت: برنامه فلسفه برای ک ن بر پراگماتیسم دیویی تکیه دارد. روش­گراییِ صرف و بی اعتنایی به محتوا قابل چالش است. تأکید صرف بر روش و نادیده گرفتن بار دانشی معلم قابل دفاع نیست.

به گزارش خبرنگار مهر، گروه فلسفه و فک روری برای ک ن و نوجوانان (فبک) پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی دوازدهمین نشست از سلسه نشست های ماهانه: فعالین و مربیان برنامه فلسفه برای ک ن با عنوان «فبک در ترازو (نگاهی انتقادی به برنامه فلسفه برای ک ن از منظر فلسفه تعلیم و تربیت ی)» را با حضور خسرو باقری نوع پرست، تهران برگزار کرد.

این نشست در ادامه سلسله نشستهای ماهانه فعالین و مربیان برنامه فلسفه برای ک ن برگزار شد که به موضوع برنامه فلسفه برای ک ن و نسبت آن با فلسفه تعلیم و تربیت ی خواهد پرداخت. خسرو باقری به عنوان یکی از بارزترین چهره ها در زمینه تعلیم و تربیت ی در این نشست انتقاداتی را از این منظر به برنامه فلسفه برای ک ن وارد کرد که اکنون متن کامل سخنان وی از نظر شما می گذرد:

بیم آن می رود که فلسفه برای ک ن از مسیر اصلی خود منحرف شود؛ یعنی بخواهد فلسفه ­ورزی را در یک جامعه از طریق ک ن گسترش دهد و آن را به عنوان یک حرفه مشخص در آورد. یعنی ممکن است این انگاره در انی که در این زمینه به عنوان معلم تربیت می شوند به وجود آید که برنامه فلسفه برای ک ن (لیپمن و همکاران) مقدس است و تصور شود که یک نوع دانش مسلم بشری یا ای از آن بوده که ما باید آن را گسترش دهیم.

از آنجا که در جامعه با مسأله شغلی روبرو هستیم، بیم آن می­ رود که معلمان فلسفه برای ک ن در معرض این دید قرار بگیرند که به عنوان یک شغل به آن نگاه کنند که در این صورت دست­ اندرکاران این برنامه از فرصت نگرش متأملانه و فلسفه ­ورزانه نسبت به این برنامه بازمی ­مانند. این در حالی است که ما می دانیم این معارض با روح فلسفه است که به عنوان یک شغل و حرفه خاصی در بیاید. از زمانی که بنده این خطر را احساس به نقد و بررسی فبک در کشور پرداخته ­ام.

به هر حال، نکته در این است که ما باید بدانیم در شیدن و عالم شه سهمی ایفا کنیم و این مست م آن است که برنامه ­ها و نظریات فلسفی را کاوش کرده و حدود و ثغور آن را بشناسیم و با تکیه بر دست­مایه­ های فرهنگی خود از آن فراتر برویم. در اینجا و در ارتباط با فلسفه برای ک ن باید در پی این گونه فراتر رفتن باشیم و بدانیم که این فقط یک برنامه است، نه تنها برنامه ممکن.

آنچه که نباید از نظر دور داشت در ارتباط با این برنامه مربوط به تصور این دیدگاه نسبت به دو عنصر بنیادین فبک؛ یعنی "کودک" و "فلسفه" است. در واقع بر حسب تصوری که در این دیدگاه از چیستی فلسفه و کودک وجود دارد می­ توان چالش کرد؛ زیرا هم­چنان­که می­ دانیم خود روانشناسان هم در مورد کودک و دنیای کودکی اتفاق نظر ندارند و شاید جواب سؤال "کودک چیست" به اندازه جواب سؤال "انسان چیست" مشکل باشد. این که چه ایده و انگاره­ ای از کودک داریم علاوه ­بر بحث روانشناسی، نیازمند بحث فلسفی است و همانطور که گفته شد این امر نمی ­تواند انگاره ثابتی باشد. از طرفی دیگر اینکه فلسفه چیست هم کاملاً مورد اجماع نیست و فیلسوفانی مانند هگل، کانت، هایدگر، ویتگنشتاین و ارسطو تعاریف متفاوتی از فلسفه ارائه داده­ اند.

حال بر این اساس که دیدیم تصورات و انگاره های مختلفی راجع به کودک و فلسفه وجود دارد، می­ توان دریافت که برنامه فلسفه برای ک ن بر پیش ­فرض­های مشخصی استوار است که در آن تصور ویژه ای در مورد کودک و فلسفه وجود دارد. مسئله این است که اگر دیدگاه و تصورات ما در مورد کودک یا فلسفه عوض شود، برنامه شکل دیگری به خود خواهد گرفت و این آن چیزی است که دست اندرکاران برنامه فبک نباید از آن غفلت کنند و به این برنامه شکل مسلم و قطعی ببخشند و آن را همچون یک ماده درسی نظیر فیزیک در نظر بگیرند (هرچند که دانش فیزیک هم خیلی مسلم و قاطع نیست). به عنوان مثال وقتی معلمی فیزیک را به عنوان یک علم تدریس می کند، تکلیف آن علم را انی نظیر اینشتین و نیوتن و .. مشخص کرده­ اند ولی در ارتباط با فلسفه برای ک ن به هیج وجه من الوجوه درست نیست که آن را به عنوان ­ای از علم در نظر بگیریم و باید بدانیم که این یک طرح است.

ضمناً این بدان معنا نیست که این طرح هیچ مزیتی ندارد؛ زیرا اگر این طوری بود قطعاً خودم این برنامه را برای اولین بار به ایران نمی­ آوردم تا آثار آن هم ترجمه بشود. اما همان طور که ذکر گردید، مسأله مهم این است که معلمان و دست اندرکاران، آن را مسلم و قطعی در نظر نگیرند. فلسفه بیش از هر چیزی ما را به تفکر و باز شی دعوت می کند؛ لذا دست اندرکاران این برنامه باید این طور به این بحث نگاه کنند که لیپمن و همکاران بر اساس چه تصوری از فلسفه و کودک این برنامه را ریخته­ اند که قاعدتاً این تصور در این برنامه متجلی است و رگ و پیِ خود را در ساختار برنامه آشکار می­ کند.

معلوم حدود دانایی که به عبارتی همان نقد است و بعد از کانت به عالم فلسفه وارد شد، باید دست مایه کار معلم فلسفه برای ک ن باشد و این برنامه را ارزی کند. چطور ممکن است که یک معلم با این برنامه سروکار داشته باشد و این سوال برایش پیش نیاید که حد و حدود این برنامه چیست و چه حدود و ثغوری بر این برنامه حاکم است. انگیزه من از این سخن این است که بار دیگر معلمان این برنامه را به فلسفه ­ورزی فرابخوانیم تا به تعیین و شناسایی حد و حدود آن بپردازند نه اینکه فقط آن را به عنوان یک شغل و حرفه در نظر بگیرند. اگر این حرفه ­ای گری جای خود را به تأملات فلسفی بدهد نتیجه اش آن خواهد بود که این برنامه را احتمالی می ­دانند و به فکر جایگزین یک برنامه دیگر و بهتر (و حتی بوم­زاد) خواهند بود، یعنی می ­توان آن را به شیوه­ های دیگر مطرح کرد بر حسب اینکه ما تصور خود را نسبت به دو عنصر بنیادین فلسفه و کودک تغییر دهیم.

در بخش نخست سخن، مفروضات اساسی فبک و در بخش دوم تحلیل این مفروضات را مورد توجه قرار می­ دهم و به این سؤال پاسخ می دهم که آیا امکان دارد که تصورات و مفروضات فبک را طور دیگری دید تا از آن فراتر رفت و برنامه را به سمت دیگری برد یا این امکان وجود ندارد. ویژگیهای اساسی فلسفه برای ک ن سه چیز است: الف) تفکرمحوری، ب) اجتماع­ محوری، ج) روش محوری. در برنامه فبک، نظر بر این است که ک ن بتوانند فکر کنند و این تفکر باید در اجتماع محقق شود؛ یعنی مسئله یک مسئله فردی نیست، ضرورتاً باید در اجتماع صورت بگیرد. همچنین روش در مقابل محتوا در این برنامه اساسی ­تر است و بیشتر به روش پرداخته شده است تا محتوا.

ریشه ی ویژگیهای اساسی فبک

این برنامه همان طور که بیشتر صاحبنظران بیان کرده ­اند بر پراگماتیسم دیویی تکیه دارد، هرچند که لیپمن از دیگران هم تأثیر پذیرفته است، اما تأثی ذیری او از دیویی خاص است. بنابراین عمل گرایی موقعیت­ گرا در بحث دیویی زمینه ساز تلقی از فلسفه در این برنامه خواهد بود. لیپمن در این باره این گونه بیان می کند: "پژوهش قکری با اموری که به ژرف ترین علایق هر یک از ما مربوط می شود، آغاز می گردد. چه چیزی در زندگی ارزشمند است و چه دلایل موجهی وجود دارد که پشتیبان این ادعا باشد که این چیزها مهمترین ­اند؟ علاقه فرد به تدبیر مناسب زندگی خویش باید به شکلی به عنوان اولویت اول در نظر گرفته شود زیرا ما نمی توانیم مشوقی بهتر از این داشته یاشیم که ببینیم زندگی­هایمان از طریق تفکر درباره آنها بهبود می یابد." این جمله لیپمن نشان می دهد که چگونه موقعیت­ گرایی در دیدگاه لیپمن وجود دارد زیرا او بیان می کند که یکی از مهمترین مسایلی که در زندگی ما وجود دارند، این است که با زندگی مان چه کار کنیم. وقتی که ما مشکلاتمان را حل می کنیم مشوق مهمی برایمان پیدا می­ شود و اینجاست که این مشوق باعث این می­­ شود که ما تفکر کنیم و پیش برویم. این همان زمینه­ گرایی (contextualism) و حیات گرایی موردنظر دیویی است یعنی از زندگی شروع می­ کند. اما به هر حال، این نوعی نگاه به انسان، جهان، مسئله و موقعیت است. همان طور که می­ دانیم در پراگماتیسم، واقعیت (reality) جای خود را به موقعیت (situatio) می­ دهد به این معنا که واقعیت در ارتباط با مسائل و موقعیت ما قابل اعتناست.

تفکرمحوری

تفکر تأملی یکی از مفروضاتی است که مفهوم خاصی به تفکر در این برنامه می دهد. دیویی در این ارتباط می­گوید: «تأمل نه با صرف پیاپی آمدن افکار بلکه با پیامد سروکار دارد؛ ترتیبی (از مراحل) پی در پی، به نحوی که هر کدام، بعدی را به منزله محصول مناسب خود معین می­کند، در حالی که هر محصولی، به نوبه خود، به ماقبل­های خویش تکیه یا ارجاع دارد» منظور از پیامد داشتن افکار این است که افکار بر حسب پیامدِشان مورد توجه قرار بگیرند یعنی مراحل و منازلی که در افکار ما طی می شود ناظر بر حل مسئله باشد. این مراحل باید به صورت تعین گرایی(determinism) یکی پس از دیگری به هم وصل شوند تا به آن پیامد که مورد نظر ماست و نیز به حل مسأله ختم شود. تفکرمحوری به عنوان یکی از ویژگیهای فبک به این معناست و البته این تنها معنای تفکر نیست بلکه یک نوع تفکرگرایی بر اساس پیامدگرایی است.

اجتماع محوری

این ویژگی دوم حاکی از آن است که افراد باید در جمع باشند تا تفکر ند. لیپمن می­گوید: «فرض بر این است که این رویّه­ های اجتماع، هنگامی که درونی شوند، به عادات تأملی فرد تبدیل می­ شوند.» این مسئله به شکل بنیادینی در این دیدگاه مطرح است و تفکر را مبتنی بر گفتگو می کند و خودش را در این جمله نشان می دهد: " تفکر نوعی گفتگوی درونی شده است". این موضوع اگر بدین شکل تعبیر شود که کاملاً منشأ و مسیر و منتهای تفکر با اجتماع گره بخورد، شکل ویژه خودش را پیدا می­کند یعنی فقط با هم می­توانیم فکر کنیم و تفکر شکلی اجتماعی دارد. به عبارت دیگر، تصریح می­ شود که فکرها زمانی که به عادات اجتماعی تبدیل می شوند عنوان تفکر به آن اطلاق می شود. درست است که اجتماع شرط لازم تفکر است، اما سوال این است که اجتماع شرط لازم و کافی تفکر نیز هست؟

برخی با این دیدگاه فبک مخالفند و اجتماعی بودن را شرط لازم و کافی تفکر نمی دانند. پیاژه به طور مثال بر این باور است که ساختار ذهن کودک، خود یکی از عوامل اساسی تفکر است و نمی توان آن را به روابط اجتماعی کاهش داد. ساختار ذهن در ح پیش کلامی نیز قابل توجه است و ک ن در آن مرحله فکر می کنند بدون اینکه هنوز اهل گفتگو شده باشند.

روش محوری

این ویژگی سوم فلسفه برای ک ن است. لیپمن با بررسی سیر تاریخ فلسفه بیشتر در صدد آن است که از روش­های تفکر و نه از محتوای تفکرات فلسفی بهره ببرد. وی در جایی می ­گوید: «مداخله بزرگسالان لازم نیست با این هدف انجام شود که کودک را با دیدگاه بزرگسالانه از واقعیت دقیقاً منطبق سازد، بلکه هدف باید تسهیل اکتشافهای ک ن از افکار و تجربه­ های خودشان با استفاده از فنون فلسفی برگرفته از سنت بسیار غنی فلسفی باشد». این عبارت لیپمن نشان می­دهد که وی بر فنون و روشها توجه و تأکید بیشتری دارد تا محتوای شه ­ها، البته لیپمن در جاهایی اشاره کرده که اگر از محتواهای فلسفی هم استفاده کردیم، علی­ الاصول اشکالی ندارد اما در نهایت آنچه در ساختار برنامه پیشنهادی خود وی جلوه­ گر شده، روش محوری و برگرفتن فنون فلسفی است.

عبارت دیگری از لیپمن که نشان از تأکید بر روش دارد این است: «در دیدگاه ما، نگرش فلسفی به اخلاق، نگرشی است که بر روش پژوهش اخلاقی تأکید می­ ورزد نه بر قواعد اخلاقی خاص گروه معینی از بزرگسالان. فرض معلم فلسفه بر این است که ترغیب ک ن به استدلال منطقی در مورد اموری که منطق در آنها کاربرد دارد، به نحو اصیلی برای حل مسائل بشری، شامل مسائل اخلاقی، مفید خواهد بود». حال بر اساس آنچه که گفته شد باید دید در این برنامه دو عنصر اساسی و مهم کودک و فلسفه چگونه نگریسته می شود.

الف) کودک

از آنجا که این برنامه بر دیدگاه پراگماتیستی استوار است، به کودک بعنوان عامل نگریسته می­شود؛ البته عاملیتی که بسته به موقعیت است زیرا کودک در موقعیت قرار دارد و همین امر ایجاب می کند که به حل مسأله بپردازد؛ اما از آنجا که در این دیدگاه بر این نکته تأکید می­شود که اگر روش را به دانش ­آموز بدهیم دیگر از معلم و محتوا بی نیاز خواهد بود، کودک به عنوان یک عامل همتراز با معلم نگریسته می­شود. همانطور که ذکر شد این همتراز دیدن معلم و شاگرد ریشه در دیدگاه دیویی دارد؛ زیرا وی معتقد بود که در آموزش نباید محتوا داد و آنچه که مهم است روش می­باشد که همین امر در مخالفان و موافقان زیادی داشت که از جمله مخالفت­ها می ­توان به انی اشاره کرد که در قضیه پرتاپ موشک اسپوتنیک، پراگماتیسم را متهم به عقب نگاه داشتن جامعه علمی د. در نهایت، دامنه مخالفت با روش­گرایی دیویی به نئوپراگماتیسم هم رسید و باعث شد که رورتی در مقاله مشهور «عمل­گرایی بدون روش» به نقد این دیدگاه دیویی بپردازد.

ب) فلسفه

لیپمن فلسفه را در سایه علم می ­بیند. وی در اظهارنظری در باره فلسفه بیان می­ دارد: «زیرا هرجا آستانه­ای از دانش بشری وجود دارد، انی که درباره آن موضوع خاص فکر می کنند، برای فهم این که چه چیزی در آنجا هست، تنها می توانند به صورت کورمال و نظرورزی در پیرامون امور تلاش کنند. به تدریج، همچنان که روشهای پژوهش در مورد عرصه موضوعی جدید تکوین می یابد، و همچنان که روشهای مشاهده و اندازه ­گیری و پیش ­بینی و کنترل کامل می شود، مرحله نظرورزی فلسفی جای خود را به فهم علمی می دهد. به این معنا، فلسفه مادر علوم است زیرا، همچنان که نظرورزی فلسفی، دقیق تر و موردی­ تر می شود و همچنان که اندازه گیری و آزمایش و تحقیق رخ می نماید، فلسفه به علم تبدیل می­ شود. به این معنا، فلسفه منبع افکاری است که بر توسعه هر تلاش علمی جدیدی تقدم دارند».

این نگاه لیپمن، فلسفه را در سایه علم قرار می ­دهد و گفته­ اش نشانگر آن است که فلسفه علم زودرس و خام است. این گفته بدان معناست که یک فیلسوف نمی­ داند دقیقاً در دنیا چه می­ گذرد و از این رو از نظرورزی (speculation) شروع می کند و هنگامی که این نظرورزی­ ها دقیق شدند و کنترل و اندازه ­گیری بر آن­ها اضافه می­ شود، به علم و دانش تبدیل می ­شود.

نوع مواجهه با فلسفه برای ک ن

پس از این مرور مختصر بر مفروضات اساسی فبک، اگر امروزه از بومی سازی و تولید علم بومی و غیره حرف زده می­ شود، باید برنامه­ ها و نظریات مختلف را مورد کاوش قرار داد و خوب شناخت و این نیازمند آن است که حدود و ثغور آن را شناخت و مفروضات آنرا دگرگون کرد تا بتوان به برنامه ­های بدیلِ قابل دفاع هم فکر کرد. مثلاً در برنامه لیپمن فلسفه در سایه علم قرار دارد و یا به تعبیری فلسفه مادرِ علوم درنظر گرفته شده است که روزی علوم از آن بی ­نیاز خواهند گشت، اما این دیدگاه قابل چالش است و چیزی شبیه به یک افسانه است تا واقعیت. حتی اگر علوم به اوج اقتدار خود هم برسند باز فلسفه و تأمل فلسفی وجود خواهد داشت؛ زیرا تفکر فلسفی با تفکر علمی متفاوت است و چنین نیست که اگر از نظرورزی (speculation) خارج شدیم و کنترل و مشاهده و ... را اضافه کردیم، دیگر به دانش رسیده­ باشیم. از این رو اگر همانند پراگماتیست­ها بگوییم که تفکر با مسأله آغاز می­ شود، اگر چه درست است اما نمی­ توان همه چیز را به مسائل پراگماتیستی فروکاست زیرا چیزهای زیادی از جمله معنای زندگی و مرگ و... وجود دارد که فرامسأله هستند و این­ها نیازمند تفکر فلسفی هستند. این گونه معماها بر خلاف مسائل (problem) راه حل مشخصی ندارند و تفکر فلسفی ویژه می­ خواهد.

در مورد کودکی هم در پراگماتیسم این امر مفروض گرفته شده که کودک یک عامل همتراز با معلم می­ باشد و از این­رو برای معلم هیچ­ گونه اقتدار محتوایی قائل نیستند و حداکثر "اقتدار روشی" را برای معلم مفروض می ­گیرند. اما این روش­گراییِ صرف و بی اعتنایی به محتوا که گاهی در قالب شعار « شیدن را به من بیاموز نه شه را» در می ­آید، قابل چالش است. اگر چه در این سخنان حقیقتی وجود دارد اما تمام حقیقت نیست؛ زیرا روش بدون شه چیزی میان تهی است و در ادامه گفتند که ما نمی­ توانیم روشی را بیاموزیم مگر اینکه با شه­ های آن روش همراه باشد؛ بنابراین روش­گرایی به عنوان یکی از مفروضات اساسی جای تأمل دارد و نشان از علم­زدگی دارد.

رورتی در آثار خود اشاره کرده است که دیویی در آثار متأ ش از روش­گرایی علمیِ خود تا حدود زیادی ع کرده، اما در برنامه فلسفه برای ک ن که مورد تأکید لیپمن و سایر طراحان این برنامه بوده، به روش­گرایی توجه شده و اقتدار معلم نفی می­ شود و از وی حداکثر به عنوان یک تسهیل ­گر یاد می­ شود. در نتیجه اقتداری که لیپمن به آن اشاره می ­کند یک اقتدار روشی است نه محتوایی، اما سؤال اینجاست که چرا نباید اقتدار محتوایی را بپذیریم؟ این درست است که تعلیم و تربیت سنتی گاهی از این اقتدار سوءاستفاده کرده، اما این دلیل نمی­ شود که هرگونه اقتدار محتوایی را به این دلیل مذموم بداریم.

آنچه که در برنامه فبک نادیده انگاشته شده تفاوت بین اقتدار (authority) و اقتدارگرایی (authoritarianism) است؛ زیرا هر نوع اقتداری بد و مذموم نیست و اقتدار اتفاقاً مورد نیاز بشر است؛ بلکه آنچه نارواست اقتدارگرایی است که با استبداد همراه است و معمولاً ناشی از اقتدار دانشی و محتوایی نیست بلکه همراه با سوءاستفاده از جایگاه است؛ بنابراین نباید برای نفی دومی، اولی را نادیده بگیریم. بدیهی است که تکیه و تأکید صرف بر روش و نادیده گرفتن بار دانشی و ارزشی معلم، از لحاظ تربیتی قابل دفاع نیست.

از این­ رو، یکی از خطاهای پیشرفت ­گرایان به­ طور کلی و فلسفه برای ک ن به تبع آن، این است که برای معلم حداکثر اقتدار روشی قائل هستند و جایی برای اقتدار محتوایی باقی نمی­ گذارند. برای تصحیح دیدگاه پراگماتیست­ها باید کودک را عامل ناهمتراز دانست، در اینجا اگرچه معلم و شاگرد هر دو عاملیت دارند اما از آنجا که معلم حامل و حاوی کوله بار تجربه و فرهنگ می­ باشد، دارای اقتدار محتوایی است و نمی­ توان آنرا با صرفِ روش عوض کرد.

درباره اجتماع­ محوری که در دیدگاه لیپمن و همکارانش وجود دارد هم باید اذعان کرد که نقش اجتماع برای تفکر بسیار مهم است اما نمی ­توان تفکر را به رابطه اجتماعی فروکاست و این بیان که بگوییم تفکر شکل درونی شده گفتگوست یک بیان ساده انگارانه است. باید در مورد انگاره اجتماع محوری بر سر محوریت و میزان محوریت بحث کنیم و آن را به چالش بکشیم؛ زیرا انسان­ها تفرد هم دارند و نیازمند تنهایی نیز هستند؛ چنانکه گاه سخنان دیگران و چارچوب اجتماع را به طور کلی زیر سوال می برند و همان طور که می ­دانیم بسیاری از فیلسوفان در طول تاریخ این کار را کرده ­اند. پس اهمیت بالای اجتماع را نباید با محور بودن اجتماع برای تفکر اشتباه .

در ارتباط با تفکر تأملی پیامدگرا هم باید گفت تأمل پیامدگرا آن طور که در دیدگاه پراگماتیست­ها مطرح شده است بسیار مهم است اما این تمام ماجرا نیست. یک زمان پوپر گفت که زندگی سراسر مسأله است و باید آنها را حل کرد اما باید این تعبیر را اصلاح کرد و گفت که در زندگی علاوه بر مسائل (problem) چیزهایی نظیر معنای زندگی، مرگ، هستی و ... هستند که شکل معما دارند نه مسأله. این امور ما را وامی ­دارد که تأمل را تنها به شکل تأمل پیامدگرای پراگماتسیتی محدود نکنیم و بگوییم که تأمل انواع و اقسام مختلفی دارد؛ بلکه باید معنای آن را بسط بدهیم و این گونه تأملات در کلاس فلسفی می­تواند اثرگذار باشد.*

*سخنرانی مذکور خلاصه ای است از کتاب باقری تحت عنوان «فبک در ترازو».


مهمّ ترین سوالات فلسفه پیش ی- فصل اوّل

1- مابعد الطبیعه را تعریف نموده و سپس توضیح دهید تفاوت « فلسفه » با سایر علوم در مطالعه ی موجودات در چیست؟

2- موضوع و مدار همه ی بحث های مابعدالطبیعه چیست؟ توضیح دهید.

3- روش وهدف مابعد الطبیعه را مختصراً توضیح دهید.

4- با توجّه به هدف مابعدالطبیعه در تعریف فلسفه چه گفته اند؟

5- چه نوع نگرشی نسبت به زندگی و جهان باعث می شود که در آستانه ی تفکّر فلسفی قرار بگیریم؟ سخن افلاطون را نیز در این زمینه بنویسید.

6- مقصود فلاسفه از« فطرت اوّل» و « فطرت ثانی» چیست؟ مختصراً توضیح دهید.

7- آیا طرح مباحث وجودشناسی در معارف الهی واختلاف در تع ر ماهیت فلسفی این مباحث را دگرگون می کند؟ توضیح دهید.

8- سخن سجّاد (ع) را در باره ی سوره ی توحید و حدید بنویسید و سپس توضیح دهید مطالعات دقیق فلسفی وعرفانی در باره ی این سوره ها بیانگر چیست؟

9- دو جبهه ی مختلفی که در میان عامّه در قبال مسائل ما بعد الطبیعه ی دین به وجود آمد نام برده، و نظرات هر جبهه را بنویسید.

10- روش پیشوایان دین در برخورد با مسائل مابعدالطبیعه ی دین چگونه بوده است؟

11- خاستگاه فلسفه ی ی را در کجا باید جستجو کرد؟ چرا؟

12- فلسفه ی ی چگونه فلسفه ای است؟

مهمّ ترین سوالات فلسفه پیش ی- فصل دوّم

1- مرکز نشو و نمای شه های فلسفی کجا بود؟ و بعداً به کجا منتقل گردید؟

2- دوران حکومت بنی امیه از لحاظ فکری و فرهنگی چه وضعیتی داشت؟

3- دو واقعه ی مهمّی که خلافت بنی عباس به دنبال داشت و باعث دگرگونی اوضاع علمی شد، نام ببرید.

4- « بیت الحکمة» توسط کدام خلیفه عباسی؟ و به توصیه ی چه ی؟ و در کجا تأسیس شد؟

5- تأسیس « بیت الحکمة» چه تأثیری در علم وفلسفه داشت؟

6- حنین بن اسحاق و پسرش اسحاق بن حنین، هرکدام بیشتر چه نوع کتاب هایی را ترجمه می د؟

7- ابو بشر متّی بن یونس کدام یک از فلاسفه بود؟ و کدام کتاب ارسطو را ترجمه کرد؟

8- کتاب « اثولوجیا» اثر کدام فیلسوف است؟ وکدام یک از دانشمندان ی آن را ترجمه کرد؟ و چه ی آن را اصلاح نمود؟

9- فلسفه ی ی چگونه رسماً تأسیس شد؟ و به چه نامی معروف شد؟ و چرا؟

10- متفکّران ی قرون وسطی با افکار کدام فلاسفه آشنایی داشتند؟

11- ترجمه ی آثار فلاسفه ی ی( ابن سینا وابن رشد) چه تأثیراتی درمتفکّران ی مغرب زمین داشت؟

12- دانشمند معروف آ فورد که بود؟ وتحت تأثیر کدامیک از دانشمندان ی بود؟

13- مورخّان فلسفه « مکتب اص عقل» اروپائیان را تحت تأثیر چه چیزی می دانند؟

14- فلسفه ی مشاء در قرن ششم مورد انتقاد شدید چه انی قرار گرفت؟

15- چه ی و چگونه در قرن هفتم به احیای حکمت فار و ابن سینا پرداخت؟

16- کتاب« محاکمات» از کیست؟ و موضوع آن چیست؟

مهمّ ترین سوالات فلسفه پیش ی- فصل سوّم

1- فلسفه ی ی در آغاز چگونه سرشتی داشت؟ وچرا؟ و به چه حکمتی معروف شد؟

2- اصل واقیت مستقل از ذهن را توضیح دهید؟

3- « مغایرت وجود و ماهیّت» را با ذکر یک دلیل و یک مثال توضیح دهید.

4- موادقضایا (رابطه ی وجوبی، رابطه امکانی ، رابطه امتناعی) را با ذکر مثال تعریف کنید.

5- مواد ثلاث (واجب الوجود، ممکن الوجود، ممتنع الوجود) را با ذکر مثال توضیح دهید.

مهمّ ترین سوالات فلسفه پیش ی – فصل چهارم

1- کهن ترین مسأله فلسفه چیست؟ وچرا؟

2- « رابطه ی علّیّت» و « علّت» را تعریف کنید.

3- قبول صُدفه و اتّفاق و نفی قانون علّیت در جهان، مست م چه اموری است؟

4- حادث و قدیم را در اصطلاح فلسفه وکلام تعریف کنید.

5- ملاک نیازمندی معلول به علّت از نظر متکلمین چیست؟ استدلال آنها را در این زمینه توضیح دهید.

6- ملاک نیازمندی معلول به علّت از نظر فلاسفه ی مشّاء چیست؟به اختصار توضیح دهید.

7- « علّت تامّه» و « علّت ناقصه» را با ذکر مثال توضیح دهید.

8- « علّت تامّه» و « علّت ناقصه» هر کدام چه نوع شرطی برای وجود معلول می باشند؟

9- منظور از « اصل وجوب علّی ومعلولی» چیست؟ مختصراً توضیح دهید.

10- معنای ضروری ولایتخلّف بودن نظام وجود چیست؟

11- مقصود حکما از قاعده ی « الشّیء ما لم یجب لم یوجد» چیست؟ با ذکر مثال توضیح دهید.

12- « اصل سنخیّت علّت و معلول» را با ذکر مثالی توضیح دهید.

13- چرا اصل علّیّت از سنخیّت انفکاک ناپذیر است؟

14- منظور از اینکه « تسلسل علل باطل است»، چه می باشد؟

15- دربرهان فار بر محال بودن تسلسل علل نامتناهی از چه اصلی استفاده شده است؟ برهان را نیز مختصراً توضیح دهید.

16- برهان وجوب و امکان( برهان سینوی) بر امتناع تسلسل علل نامتناهی را مختصراً توضیح دهید.

17- چرا ابن سینا برهان خود را بهترین برهان بر اثبات وجود خدا دانسته است؟

18- اصول وقواعد عقلی را که برهان وجوب و امکان( برهان سینوی) بر آنها استوار است، بنویسید.

19- از سه اصل علّیّت»، « ضرورت علّی ومعلولی» و « سنخیّت علّت و معلول»، به ترتیب چه نتایجی است اج می شود؟

20- هدف از تحقیق و پژوهش در هر علمی چیست؟ و در چه صورتی به دست می آید؟

21- آیا تجربه و آزمایش، به تنهایی می تواند به قانون علمی( کلّی وضروری) منتهی شود؟ چرا؟

22-« کلّیّت وضرورت» در قوانین علمی را درکجا می توان جست و جو کرد؟ توضیح دهید.

23- اصل علّیّت و فروع آن هر کدام چه کمکی در یافتن قوانین علمی می کنند؟

24- در چه صورت جایز است نتایج آزمایش وتجربه را به موارد تجربه نشده تعمیم داد؟

25- مراتب موجودات در نظام هستی را از نظر فلاسفه ی مشّاء مختصراً توضیح دهید.

26- منظور از « عقول» در حکمت مشاء چیست؟ و بر اساس جهان شناسی مشّایی عقول چه نقشی در جهان دارند؟

27- نتیجه ی قبول « اصل علّت غایی» در طبیعت از نظر حکما چه بوده است؟

28- اثبات « علّت العلل» و « غایت الغایات» در جهان هستی نشان دهنده ی چیست؟

مهمّ ترین سوالات فلسفه پیش ی- فصل پنجم

1- فار را از نظر« مقام فلسفی» و« شخصیّت اخلاقی و معنوی » هم پایه و همانند چه انی دانسته اند؟

2- چهارمورد از آثار مهم فار را نام برده وموضوع هرکدام را بنویسید.

3- به چه دلیل فار را مهمترین فیلسوف دانسته اند؟

4- رابطه ی « سعادت » و « مدینه » را از نظر فار توضیح دهید.

5- « مدینه ی فاضله » را از نظر فار تعریف نموده و بنویسید او آن را به چه چیزی تشبیه می نماید؟مختصراً توضیح دهید.

6- دیدگاه فار در باره ی مدینه ی فاضله از کجا الهام گرفته است؟ توضیح دهید

7- ویژگی های رئیس مدینه ی فاضله را از دیدگاه فار بنویسید و به عقیده ی فار اعلا درجه ی سعادت بشری برای رئیس مدینه ی فاضله چیست؟

8- از دیدگاه فار « حقیقت سیاست » ( سیاست فاضله ) چیست؟ و چه تفاوتی با سیاست متداول در جهان امروز دارد؟

9- فار « مدینه ی جاهله » را چگونه توصیف می نماید؟

10-به چه جهاتی فار را « معلّم ثانی » نامیده اند؟ وعلّت حقیقی این شهرت کدام است؟

مهمّ ترین سوالات فلسفه پیش ی – فصل ششم

1- چهار مورد از آثار ابن سینا را نام برده و موضوع هرکدام را بنویسید؟

2- دو تن از شاگردان معروف ابن سینا را نام ببرید.

3- از دیدگاه ابن سینا روش مطلوب برای تحقیق در عالم طبیعت جیست؟ وطبیعت در فلسفه ی او چگونه توصیف شده است؟

4- مقصود ابن سینا از « عنایت» چیست؟ وچرا نظام این عالم نیکوترین نظام است؟

5- از دیدگاه ابن سینا طبیعت شیء چیست؟ وچه هدفی را دنبال می کند؟

6- دیدگاه ابن سینا در مورد آنچه ظاهراً شرّ و بدی به نظر می رسد چیست؟ با ذکر مثال توضیح دهید؟

7- از نظر ابن سینا « علم حقیقی» یا « علم واقعی» به هر شیء چگونه علمی است؟ و این نوع شناخت چه تأثیری بر دانشمند حقیقی دارد؟

8- « جهان شناسی» نزد ابن سینا چیست؟ وغایت و هدف آن چه می باشد؟

9- مقصود ابن سینا از « عالم کبیر» و« عالم صغیر» چیست؟ رابطه ی بین آن دو را توضیح دهید.

10- از دیدگاه ابن سینا منشأ کرامات و معجزات چیست؟ توضیح دهید.

11- عشق به هستی را از دیدگاه ابن سینا توضیح دهید و از نظر او انس انسان و طبیعت نا شی از چیست؟

12- پیام حکمت الهی به علوم و فن آوری جدید چیست؟

13- مضمون سه رساله ی « حیّ بن یقظان»، « رساله الطیر» و « سلامان و ابسال» چیست؟

14- کتاب « منطق المشرقیین» اثر کیست؟ و منظور از فلسفه ی مشرقی و صورت ظاهری حکمت چیست؟

15- تأثیر ابن سینا در علوم وفلسفه ی اسلا می و علوم فلسفه ی مغرب زمین را بنویسید.

مهمّ ترین سوالات فلسفه پیش ی – فصل هفتم

1- فلسفه ی ی از همان ابتدا با مخالفت چه گروه هایی روبرو شد؟ وچرا؟

2-« مکتب کلامی اشعری» چگونه نهضتی بود؟ طراح اصلی آن که بود؟ و هدف آن چه بود؟

3-« معتزله» در چه قرنی پیدا شدند؟ و چه اعتقاداتی داشتند؟

4- چرا معتزله « کرام الکاتبین» و« کرامات اولیا» را انکار می د؟

5- اساس پیدایش مکتب کلامی اشاعره مبارزه با چه بود؟ و به تدریج با چه چیزی به مخالفت برخاست؟

6- چگونه همه ی شرایط لازم علمی ومعنوی برای مخالفت با فلسفه در « غزالی» جمع شده بود؟

7- کتاب « مقاصد الفلاسفه» و « تهافت الفلاسفه» از کیست؟ و موضوع هر کدام چیست؟

8- « ایرادات غزالی» چه تأثیری بر فلسفه مشّاء داشت؟

9- کتاب « تهافت هافت» از کیست؟ وموضوع آن چیست؟

10-« چه ی» انتقاد از فلسفه را وظیفه ی شرعی خود می دانست؟ و در این زمینه شرح بر کدام کتاب ابن سینا نوشت؟ و غزالی هدف او از نوشتن آن شرح چه بود؟

11-« ایردات غزالی و ف رازی» چه تأثیری بر فلسفه ی مشّاء گذاشت؟ و زمینه ساز چه فلسفه ای گردید؟

مهمّ ترین سوالات فلسفه پیش ی – فصل هشتم

1- کتاب های سهروردی را به چهار دسته می توان تقسیم کرد، آن چهار دسته را نام برده و برای هرمورد مثالی ذکر کنید.

2-« روش اشراقی» در حکمت چگونه روشی است؟ و چه تفاوتی با «حکمت مشّاء» و « عرفان متداول» دارد؟

3- مدارج دانایی( انی که در جست و جوی معرفت هستند) را از نظر سهروردی توضیح دهید.

4- از دیدگاه سهروردی« حکیم متألّه» چه ی است؟ وچه مقامی دارد؟

5- منابع حکمت اشراق را نام برده و مختصراً توضیح دهید.

6- به نظر سهروردی« حقیقت» چگونه امری است؟ منسوب به چیست؟ و او آن را به چه چیز تشبیه می نماید؟ و برتری اقوام بر یکدیگر از چه جهتی است؟

7- فلسفه ی سهروردی بر چه چیزی استوار است؟ و علّت نام گذاری آن به اشراق چیست؟

8- مقصود سهروردی از« مشرق»،« مغرب کامل» و« مغرب وسطی» در جغرافیای عرفانی چیست؟

9- سهروردی از« واقعیّت اشیاء» به چه چیزی تعبیر می نماید؟ و تفاوت موجودات را در چه می داند؟ و از« ذات خدا» به چه عنوانی تعبیر می نماید؟

10- قاعده ی« امکان اشرف» را توضیح داده و استفاده ای که از این قاعده می شود نیز بنویسید.

11- مقصود سهروردی از« انوار قاهر»،« ارباب انواع» و« انوار مدبّر» در مراتب هستی چیست؟

12- طبقه بندی عالَم هستی در فلسفه ی سهروردی چه تفاوتی با مراتب هستی در فلسفه ی مشّاء دارد؟

13- آنچه در حکمت مشّاء، « رابطه ی علّیّت» میان موجودات خوانده می شود در حکمت اشراق به عنوانی تعبیر می شود؟ و آیا این دیدگاه رابطه ی علّیّت را نفی می کند؟

14-نظریه ی اشراق در شناخت راه را برای اتّحاد چه روش هایی فراهم کرد؟ و این مهم به برکت چه چیزی میسّر گردید؟

15- « علم حصولی» و « علم حضوری» را با ذکر مثال تعریف کنید.

16- « معلوم بالذّات» و« معلوم بالعرض» را با ذکر مثال تعریف کنید؟

17- از دیدگاه سهروردی « علم ما به نفس خود واحوال آن» چه علمی است؟ مختصراً توضیح دهید.

18- بنابر فلسفه ی سهروردی« سنگ بنای همه ی شناخت ها و آگاهی ها» چه علمی است؟ توضیح دهید.

19- « اشراق نفس» از نظر سهروردی چیست؟ وچگونه صورت می گیرد؟

20- سهروردی مراتب و درجات شناخت و سیر انسان در مدارج معرفت را چگونه با مفاهیم مشرق و مغرب توضیح می دهد؟

21- مقصود سهروردی از« مشرق اصغر» و« مشرق اکبر» چیست؟ و چگونه انسان شایستگی صعود به مشرق های عالی تر پیدا می کند؟

22- مایه های عمده ی حکایات تمثیلی سهروردی را در کدام کتاب وی می توان یافت؟ وموضوع این کتاب چیست؟

23-اهمیّت فلسفه ی اشراق را از چهار وجه بیان کنید.

مهمّ ترین سوالات فلسفه پیش ی – فصل نهم

1- روش حکمت مشّاء را با روش حکمت اشراق مقایسه نمایید.

2- برخورد های فکری عرفا و متکلّمان با فلاسفه چه تأثیراتی بر فلسفه ی ی داشت؟

3- اختلاف مهم روش عرفا با روش فلاسفه ی اشراقی در چیست؟

4- تفاوت عارف با فیلسوف در چیست؟

5- مظهر و ی کامل عرفان ی چه ی است؟ و به چه لقبی معروف است؟

6- روش متکلّمان( کلامی) چه شباهت و تفاوتی با روش فلاسفه ی مشّاء دارد؟

7- استدلال معتزله در باره ی« ثواب آ ت» را مختصراً توضیح دهید.

8- اشکال حکما نسبت به متکلّمان در باره ی « حسن و قبح» چیست؟ و حکما هر یک از« کلام» و « فلسفه» را چه نوع حکمتی می دانند؟

9- دو تن از متکلمان بزرگ شیعی را نام ببرید و بنویسید کلام شیعی با چه ی به اوج رسید وبیشتر رنگ فلسفی به خود گرفت؟

10- نقطه ی اتّصال جهار جریان فکری عالم چه مکتبی بود؟ و بنیان گذار آن چه ی بود؟

مهمّ ترین سوالات فلسفه پیش ی – فصل دهم

1- بنیانگذار حوزه ی فلسفی اصفهان که بود؟ کدام یک از فلاسفه ی بزرگ بود؟ و او را به چه لقبی خوانده اند؟

2- دلیل گوشه گیری صدرالمتألّهین در دوره ای از عمرش را از زبان خود صدرالمتألّهین مختصراً بیان کنید.

3- چگونه صدرالمتألّهین به اشراق ربّانی رسید؟

4- چهار مورد از آثار و تألیفات سهروردی را نام ببرید؟

5- فلسفه ای که صدرالمتألّهین بنیان گذاشت، آن را چه نامید؟ و مشرب تحقیق او در آن چگونه بود؟ و چه تفاوتی با روش مشّاء و اشراق داشت؟

6- اختلاف نظر ملاصدرا با متکلّمان در باره ی« عقل و دین» چه بود؟

7- مراحل چهارگانه ی سفر عرفا را نوشته و از نظر ملاصدرا هریک معادل کدام مبحث فلسفی است؟

مهمّ ترین سوالات فلسفه پیش ی – فصل یازدهم

1- آیا هر دو مفهوم« وجود» و« ماهیّت» می توانند بیانگر اص و واقعیّت شیء باشند؟ مختصرآ توضیح دهید.

2- طرفداران« اص وجود» و« اص ماهیّت»، هرکدام در باره ی وجود و ما هیّت چه عقیده ای دارند؟

3- نخستین بار چه ی مسئله ی اص وجود و اص ماهیّت را مطرح کرد؟ و عقیده ی او در این زمینه چه بود؟

4- اشتراک معنوی مفهوم وجود را با ذکر مثال توضیح دهید.

5- نظریه ی« تشکیک وجود» ( وحدت در عین کثرت و کثرت در عین وحدت) را با ذکر مثال توضیح دهید.

6- نظر ملّا صدرا درباره ی ملاک نیازمندی معلول به علت چیست؟ مختصراً توضیح دهید.

7- « خداشناسی» در پرتو اصول حکمت متعالیه را توضیح دهید.

8- « جوهر و عَرَض» را با ذکر مثالی برای هرکدام تعریف کنید.

9- حکمای پیش از ملّاصدرا حرکت را درجوهر ممکن می دانستند یا در عَرَض؟ با ذکر مثال توضیح دهید.

10- بنا بر نظر حکمای پیش از ملّاصدرا لازمه ی فرض حرکت در جوهر چیست؟

11- صدر المتألّهین، انکار حرکت جوهری را از آثار چه عقیده ای می داند؟ با ذکر مثال توضیح دهید.

12- « موجود ثابت» و « موجود متغیّر» را از نظر ملّاصدرا تعریف کنید.

13- « حرکت جوهری» را از نظر ملّاصدرا مختصراً توضیح دهید.

14-« وجود جهان» و « وجود انسان» در پرتو حرکت جوهری چگونه وجودی می باشد؟

15- بر اساس حرکت جوهری هدف و غایت جهان چیست؟

مهمّ ترین سوالات فلسفه پیش ی – فصل دوازدهم

1- دو اثر فلسفی از علامه ی طباطبایی نام ببرید.

2- کتاب « اصول فلسفه و روش رئالیسیم» از کیسیت؟ و پاورقی های آن را چه ی نوشته است؟ و موضوع این کتاب چیست؟

3- « فلسفه ی نظری» و« فلسفه ی عملی» را تعریف نموده و اقسام هرکدام را نام ببرید.

4- چرا حکمای پیشین برای عقل دو قوّه قائل بودند؟ مختصراً توضیح دهید.

5- چگونگی شکل گیری« ادراکات اعتباری» از نظر علّامه ی طباطبایی را با ذکر مثال توضیح دهید.

6- علامه طباطبایی براى نفس انسان، دو قوّهﻯ جدا گانهﻯ عقل، قائل است یا یک قوّه؟ مختصراً توضیح دهید.

7- رابطه ی « هست ها و بایدها» را از نظر فلسفه ی جدید غرب توضیح دهید.

8- علامه طباطبایی ریشه ی ادراکات حقیقی و ادراکات اعتباری را چه می داند؟ آن را توضیح داده و اختلاف آن را با نظریه ی فلسفه ی جدید غرب بیان کنید.

9- از دیدگاه علامه طباطبایی قبول چه امری در مورد انسان، نقطه ای است که « هست ها» را به« بایدها» مرتبط می سازد؟ مختصراً توضیح دهید.

10- نظر فلسفه ی جدید غرب در باره ی « اصل علّیّت» چیست؟ با ذکر مثال توضیح دهید.

11- نظریه ای که عقلی بودن اصل علّیّت را انکار می کند، اعتقاد عمومی به اصل علّیّت را ناشی از چه می داند؟ با ذکر مثال توضیح دهید.

12- دو انتقاد وارد بر نظریه ی فسفه جدید غرب که ریشه ی اعتقاد به اصل علّیّت را به تعاقب دو حادثه می داند، بنویسید.

13- کیفیّت پیدایش اصل علّیّت در ذهن را از نظر علامه طباطبایی توضیح دهید.

14- علامه طباطبایی نشان می دهد که مصادیق چه مفاهیمی را با علم حضوری در نفس خویش می ی م؟ و چگونه باعث تحکیم علم حصولی می شود؟

15-سه مورد از تألیفات عرفانی (ره) را نام ببرید

مهمّ ترین سوالات فلسفه پیش ی – فصل سیزدهم

1- حیات یک ملّت در گرو چیست؟ و در چه صورت یک ملّت هویت خود را از دست می دهد؟

2- در چه صورت فرهنگ یک ملّت دستخوش زوال می گردد؟

3- انگیزه اصلی خاورشناسان در پزوهش خود چه بوده است؟

4- چرا خاورشناسان از به کار بردن لفظ « فلسفه ی» پرهیز می کنند و آن را « فلسفه ی عربی» می خوانند؟

5- سنّت فلسفی ی نسبت به نگرش به جهان چیست؟

6- ویژگی های سنّت فلسفی ی را نام ببرید و مخصراً توضیح دهید.

7- مهم ترین پیام و ویژگی سنّت فلسفی ی چیست؟ توضیح دهید.



مردان و ن کهن ، در راه رسیدن به آرمان بزرگ ، یک آن هم ، نمی ایستند . حکیم ارد بزرگ


نگاه مردان و ن کهن ، ایستا نیست ، آنها دوران های آینده را نیز ، به خوبی می بینند . حکیم ارد بزرگ


حکیم ارد بزرگ / بزرگترین فیلسوف و حکیم حال حاضر دنیا / great orod / hekmat orodism / بزرگترین فلسفه دان / بزرگان فلسفه ایران/ فیلسوف بزرگ / بزرگ فلسفه / فلسفه دانان بزرگ / فلسفه ایرانی / فیلسوف ایرانی / بزرگترین فیلسوف های جهان / بزرگترین فیلسوف جهان / بزرگترین متفکر ایران ، فیلسوفان بزرگ جهان / بزرگترین فیلسوف / بزرگترین فیلسوف تاریخ / بزرگترین فیلسوف دنیا / فیلسوفان بزرگ دنیا / فیلسوف ارد بزرگ / حکیم ارد بزرگ ، بزرگترین فیلسوف جهان / حکیم ارد بزرگ مشهورترین فیلسوف ایرانی / ارد بزرگ ، فیلسوف بزرگ معاصر / حکیم ارد بزرگ بزرگترین فیلسوف دنیا / فلسفه ارد بزرگ


حکیم ارد بزرگ / بزرگترین فیلسوف و حکیم حال حاضر دنیا / great orod / hekmat orodism / بزرگترین فلسفه دان / بزرگان فلسفه ایران/ فیلسوف بزرگ / بزرگ فلسفه / فلسفه دانان بزرگ / فلسفه ایرانی / فیلسوف ایرانی / بزرگترین فیلسوف های جهان / بزرگترین فیلسوف جهان / بزرگترین متفکر ایران ، فیلسوفان بزرگ جهان / بزرگترین فیلسوف / بزرگترین فیلسوف تاریخ / بزرگترین فیلسوف دنیا / فیلسوفان بزرگ دنیا / فیلسوف ارد بزرگ / حکیم ارد بزرگ ، بزرگترین فیلسوف جهان / حکیم ارد بزرگ مشهورترین فیلسوف ایرانی / ارد بزرگ ، فیلسوف بزرگ معاصر / حکیم ارد بزرگ بزرگترین فیلسوف دنیا / فلسفه ارد بزرگ


حکیم ارد بزرگ / بزرگترین فیلسوف و حکیم حال حاضر دنیا / great orod / hekmat orodism / بزرگترین فلسفه دان / بزرگان فلسفه ایران/ فیلسوف بزرگ / بزرگ فلسفه / فلسفه دانان بزرگ / فلسفه ایرانی / فیلسوف ایرانی / بزرگترین فیلسوف های جهان / بزرگترین فیلسوف جهان / بزرگترین متفکر ایران ، فیلسوفان بزرگ جهان / بزرگترین فیلسوف / بزرگترین فیلسوف تاریخ / بزرگترین فیلسوف دنیا / فیلسوفان بزرگ دنیا / فیلسوف ارد بزرگ / حکیم ارد بزرگ ، بزرگترین فیلسوف جهان / حکیم ارد بزرگ مشهورترین فیلسوف ایرانی / ارد بزرگ ، فیلسوف بزرگ معاصر / حکیم ارد بزرگ بزرگترین فیلسوف دنیا / فلسفه ارد بزرگ


حکیم ارد بزرگ / بزرگترین فیلسوف و حکیم حال حاضر دنیا / great orod / hekmat orodism / بزرگترین فلسفه دان / بزرگان فلسفه ایران/ فیلسوف بزرگ / بزرگ فلسفه / فلسفه دانان بزرگ / فلسفه ایرانی / فیلسوف ایرانی / بزرگترین فیلسوف های جهان / بزرگترین فیلسوف جهان / بزرگترین متفکر ایران ، فیلسوفان بزرگ جهان / بزرگترین فیلسوف / بزرگترین فیلسوف تاریخ / بزرگترین فیلسوف دنیا / فیلسوفان بزرگ دنیا / فیلسوف ارد بزرگ / حکیم ارد بزرگ ، بزرگترین فیلسوف جهان / حکیم ارد بزرگ مشهورترین فیلسوف ایرانی / ارد بزرگ ، فیلسوف بزرگ معاصر / حکیم ارد بزرگ بزرگترین فیلسوف دنیا / فلسفه ارد بزرگ


مردان و ن کهن ، با مهر همه زندگی خویش را به دیگران می بخشند . حکیم ارد بزرگ


مردان و ن کهن ، با مهربانی در بین مردم سرزمین خویش ، همبستگی و دوستی می آفرینند . حکیم ارد بزرگ


رستاخیزهای مردمی ، بدون همراهی ن دلیر ، ناممکن است چرا که زن ، پرچمدار وارستگی ، پاکی و از خودگذشتگی است . حکیم ارد بزرگ


مردان کهن ، مرزداران و پیشاهنگان ، شرف و امنیت هستند . حکیم ارد بزرگ


پشتکار ، گوهر مردان و ن فرهمند است . حکیم ارد بزرگ

حکیم ارد بزرگ / بزرگترین فیلسوف و حکیم حال حاضر دنیا / great orod / hekmat orodism / بزرگترین فلسفه دان / بزرگان فلسفه ایران/ فیلسوف بزرگ / بزرگ فلسفه / فلسفه دانان بزرگ / فلسفه ایرانی / فیلسوف ایرانی / بزرگترین فیلسوف های جهان / بزرگترین فیلسوف جهان / بزرگترین متفکر ایران ، فیلسوفان بزرگ جهان / بزرگترین فیلسوف / بزرگترین فیلسوف تاریخ / بزرگترین فیلسوف دنیا / فیلسوفان بزرگ دنیا / فیلسوف ارد بزرگ / حکیم ارد بزرگ ، بزرگترین فیلسوف جهان / حکیم ارد بزرگ مشهورترین فیلسوف ایرانی / ارد بزرگ ، فیلسوف بزرگ معاصر / حکیم ارد بزرگ بزرگترین فیلسوف دنیا / فلسفه ارد بزرگ


حکیم ارد بزرگ / بزرگترین فیلسوف و حکیم حال حاضر دنیا / great orod / hekmat orodism / بزرگترین فلسفه دان / بزرگان فلسفه ایران/ فیلسوف بزرگ / بزرگ فلسفه / فلسفه دانان بزرگ / فلسفه ایرانی / فیلسوف ایرانی / بزرگترین فیلسوف های جهان / بزرگترین فیلسوف جهان / بزرگترین متفکر ایران ، فیلسوفان بزرگ جهان / بزرگترین فیلسوف / بزرگترین فیلسوف تاریخ / بزرگترین فیلسوف دنیا / فیلسوفان بزرگ دنیا / فیلسوف ارد بزرگ / حکیم ارد بزرگ ، بزرگترین فیلسوف جهان / حکیم ارد بزرگ مشهورترین فیلسوف ایرانی / ارد بزرگ ، فیلسوف بزرگ معاصر / حکیم ارد بزرگ بزرگترین فیلسوف دنیا / فلسفه ارد بزرگ


حکیم ارد بزرگ / بزرگترین فیلسوف و حکیم حال حاضر دنیا / great orod / hekmat orodism / بزرگترین فلسفه دان / بزرگان فلسفه ایران/ فیلسوف بزرگ / بزرگ فلسفه / فلسفه دانان بزرگ / فلسفه ایرانی / فیلسوف ایرانی / بزرگترین فیلسوف های جهان / بزرگترین فیلسوف جهان / بزرگترین متفکر ایران ، فیلسوفان بزرگ جهان / بزرگترین فیلسوف / بزرگترین فیلسوف تاریخ / بزرگترین فیلسوف دنیا / فیلسوفان بزرگ دنیا / فیلسوف ارد بزرگ / حکیم ارد بزرگ ، بزرگترین فیلسوف جهان / حکیم ارد بزرگ مشهورترین فیلسوف ایرانی / ارد بزرگ ، فیلسوف بزرگ معاصر / حکیم ارد بزرگ بزرگترین فیلسوف دنیا / فلسفه ارد بزرگ


حکیم ارد بزرگ / بزرگترین فیلسوف و حکیم حال حاضر دنیا / great orod / hekmat orodism / بزرگترین فلسفه دان / بزرگان فلسفه ایران/ فیلسوف بزرگ / بزرگ فلسفه / فلسفه دانان بزرگ / فلسفه ایرانی / فیلسوف ایرانی / بزرگترین فیلسوف های جهان / بزرگترین فیلسوف جهان / بزرگترین متفکر ایران ، فیلسوفان بزرگ جهان / بزرگترین فیلسوف / بزرگترین فیلسوف تاریخ / بزرگترین فیلسوف دنیا / فیلسوفان بزرگ دنیا / فیلسوف ارد بزرگ / حکیم ارد بزرگ ، بزرگترین فیلسوف جهان / حکیم ارد بزرگ مشهورترین فیلسوف ایرانی / ارد بزرگ ، فیلسوف بزرگ معاصر / حکیم ارد بزرگ بزرگترین فیلسوف دنیا / فلسفه ارد بزرگ



گاهی برای رسیدن به پیشرفت می بایست ، راه سخت کوهستان را برگزینیم . حکیم ارد بزرگ


مردان و ن کهن ، در راه رسیدن به آرمان بزرگ ، یک آن هم ، نمی ایستند . حکیم ارد بزرگ


نگاه مردان و ن کهن ، ایستا نیست ، آنها دوران های آینده را نیز ، به خوبی می بینند . حکیم ارد بزرگ


حکیم ارد بزرگ / بزرگترین فیلسوف و حکیم حال حاضر دنیا / great orod / hekmat orodism / بزرگترین فلسفه دان / بزرگان فلسفه ایران/ فیلسوف بزرگ / بزرگ فلسفه / فلسفه دانان بزرگ / فلسفه ایرانی / فیلسوف ایرانی / بزرگترین فیلسوف های جهان / بزرگترین فیلسوف جهان / بزرگترین متفکر ایران ، فیلسوفان بزرگ جهان / بزرگترین فیلسوف / بزرگترین فیلسوف تاریخ / بزرگترین فیلسوف دنیا / فیلسوفان بزرگ دنیا / فیلسوف ارد بزرگ / حکیم ارد بزرگ ، بزرگترین فیلسوف جهان / حکیم ارد بزرگ مشهورترین فیلسوف ایرانی / ارد بزرگ ، فیلسوف بزرگ معاصر / حکیم ارد بزرگ بزرگترین فیلسوف دنیا / فلسفه ارد بزرگ


حکیم ارد بزرگ / بزرگترین فیلسوف و حکیم حال حاضر دنیا / great orod / hekmat orodism / بزرگترین فلسفه دان / بزرگان فلسفه ایران/ فیلسوف بزرگ / بزرگ فلسفه / فلسفه دانان بزرگ / فلسفه ایرانی / فیلسوف ایرانی / بزرگترین فیلسوف های جهان / بزرگترین فیلسوف جهان / بزرگترین متفکر ایران ، فیلسوفان بزرگ جهان / بزرگترین فیلسوف / بزرگترین فیلسوف تاریخ / بزرگترین فیلسوف دنیا / فیلسوفان بزرگ دنیا / فیلسوف ارد بزرگ / حکیم ارد بزرگ ، بزرگترین فیلسوف جهان / حکیم ارد بزرگ مشهورترین فیلسوف ایرانی / ارد بزرگ ، فیلسوف بزرگ معاصر / حکیم ارد بزرگ بزرگترین فیلسوف دنیا / فلسفه ارد بزرگ


حکیم ارد بزرگ / بزرگترین فیلسوف و حکیم حال حاضر دنیا / great orod / hekmat orodism / بزرگترین فلسفه دان / بزرگان فلسفه ایران/ فیلسوف بزرگ / بزرگ فلسفه / فلسفه دانان بزرگ / فلسفه ایرانی / فیلسوف ایرانی / بزرگترین فیلسوف های جهان / بزرگترین فیلسوف جهان / بزرگترین متفکر ایران ، فیلسوفان بزرگ جهان / بزرگترین فیلسوف / بزرگترین فیلسوف تاریخ / بزرگترین فیلسوف دنیا / فیلسوفان بزرگ دنیا / فیلسوف ارد بزرگ / حکیم ارد بزرگ ، بزرگترین فیلسوف جهان / حکیم ارد بزرگ مشهورترین فیلسوف ایرانی / ارد بزرگ ، فیلسوف بزرگ معاصر / حکیم ارد بزرگ بزرگترین فیلسوف دنیا / فلسفه ارد بزرگ


حکیم ارد بزرگ / بزرگترین فیلسوف و حکیم حال حاضر دنیا / great orod / hekmat orodism / بزرگترین فلسفه دان / بزرگان فلسفه ایران/ فیلسوف بزرگ / بزرگ فلسفه / فلسفه دانان بزرگ / فلسفه ایرانی / فیلسوف ایرانی / بزرگترین فیلسوف های جهان / بزرگترین فیلسوف جهان / بزرگترین متفکر ایران ، فیلسوفان بزرگ جهان / بزرگترین فیلسوف / بزرگترین فیلسوف تاریخ / بزرگترین فیلسوف دنیا / فیلسوفان بزرگ دنیا / فیلسوف ارد بزرگ / حکیم ارد بزرگ ، بزرگترین فیلسوف جهان / حکیم ارد بزرگ مشهورترین فیلسوف ایرانی / ارد بزرگ ، فیلسوف بزرگ معاصر / حکیم ارد بزرگ بزرگترین فیلسوف دنیا / فلسفه ارد بزرگ


مردان و ن کهن ، با مهر همه زندگی خویش را به دیگران می بخشند . حکیم ارد بزرگ


مردان و ن کهن ، با مهربانی در بین مردم سرزمین خویش ، همبستگی و دوستی می آفرینند . حکیم ارد بزرگ


رستاخیزهای مردمی ، بدون همراهی ن دلیر ، ناممکن است چرا که زن ، پرچمدار وارستگی ، پاکی و از خودگذشتگی است . حکیم ارد بزرگ


مردان کهن ، مرزداران و پیشاهنگان ، شرف و امنیت هستند . حکیم ارد بزرگ


پشتکار ، گوهر مردان و ن فرهمند است . حکیم ارد بزرگ

حکیم ارد بزرگ / بزرگترین فیلسوف و حکیم حال حاضر دنیا / great orod / hekmat orodism / بزرگترین فلسفه دان / بزرگان فلسفه ایران/ فیلسوف بزرگ / بزرگ فلسفه / فلسفه دانان بزرگ / فلسفه ایرانی / فیلسوف ایرانی / بزرگترین فیلسوف های جهان / بزرگترین فیلسوف جهان / بزرگترین متفکر ایران ، فیلسوفان بزرگ جهان / بزرگترین فیلسوف / بزرگترین فیلسوف تاریخ / بزرگترین فیلسوف دنیا / فیلسوفان بزرگ دنیا / فیلسوف ارد بزرگ / حکیم ارد بزرگ ، بزرگترین فیلسوف جهان / حکیم ارد بزرگ مشهورترین فیلسوف ایرانی / ارد بزرگ ، فیلسوف بزرگ معاصر / حکیم ارد بزرگ بزرگترین فیلسوف دنیا / فلسفه ارد بزرگ


حکیم ارد بزرگ / بزرگترین فیلسوف و حکیم حال حاضر دنیا / great orod / hekmat orodism / بزرگترین فلسفه دان / بزرگان فلسفه ایران/ فیلسوف بزرگ / بزرگ فلسفه / فلسفه دانان بزرگ / فلسفه ایرانی / فیلسوف ایرانی / بزرگترین فیلسوف های جهان / بزرگترین فیلسوف جهان / بزرگترین متفکر ایران ، فیلسوفان بزرگ جهان / بزرگترین فیلسوف / بزرگترین فیلسوف تاریخ / بزرگترین فیلسوف دنیا / فیلسوفان بزرگ دنیا / فیلسوف ارد بزرگ / حکیم ارد بزرگ ، بزرگترین فیلسوف جهان / حکیم ارد بزرگ مشهورترین فیلسوف ایرانی / ارد بزرگ ، فیلسوف بزرگ معاصر / حکیم ارد بزرگ بزرگترین فیلسوف دنیا / فلسفه ارد بزرگ


حکیم ارد بزرگ / بزرگترین فیلسوف و حکیم حال حاضر دنیا / great orod / hekmat orodism / بزرگترین فلسفه دان / بزرگان فلسفه ایران/ فیلسوف بزرگ / بزرگ فلسفه / فلسفه دانان بزرگ / فلسفه ایرانی / فیلسوف ایرانی / بزرگترین فیلسوف های جهان / بزرگترین فیلسوف جهان / بزرگترین متفکر ایران ، فیلسوفان بزرگ جهان / بزرگترین فیلسوف / بزرگترین فیلسوف تاریخ / بزرگترین فیلسوف دنیا / فیلسوفان بزرگ دنیا / فیلسوف ارد بزرگ / حکیم ارد بزرگ ، بزرگترین فیلسوف جهان / حکیم ارد بزرگ مشهورترین فیلسوف ایرانی / ارد بزرگ ، فیلسوف بزرگ معاصر / حکیم ارد بزرگ بزرگترین فیلسوف دنیا / فلسفه ارد بزرگ


حکیم ارد بزرگ / بزرگترین فیلسوف و حکیم حال حاضر دنیا / great orod / hekmat orodism / بزرگترین فلسفه دان / بزرگان فلسفه ایران/ فیلسوف بزرگ / بزرگ فلسفه / فلسفه دانان بزرگ / فلسفه ایرانی / فیلسوف ایرانی / بزرگترین فیلسوف های جهان / بزرگترین فیلسوف جهان / بزرگترین متفکر ایران ، فیلسوفان بزرگ جهان / بزرگترین فیلسوف / بزرگترین فیلسوف تاریخ / بزرگترین فیلسوف دنیا / فیلسوفان بزرگ دنیا / فیلسوف ارد بزرگ / حکیم ارد بزرگ ، بزرگترین فیلسوف جهان / حکیم ارد بزرگ مشهورترین فیلسوف ایرانی / ارد بزرگ ، فیلسوف بزرگ معاصر / حکیم ارد بزرگ بزرگترین فیلسوف دنیا / فلسفه ارد بزرگ



گاهی برای رسیدن به پیشرفت می بایست ، راه سخت کوهستان را برگزینیم . حکیم ارد بزرگ

برترین مقاله:  رابطه فلسفه و دانش و تربیت 

مقاله رابطه فلسفه و دانش و تربیت

 مقاله رابطه فلسفه و دانش و تربیت

مقاله رابطه فلسفه و دانش و تربیت مقاله فلسفه آموزش و پرورش فلسفه تربیت فلسفه تربیت پندار گرایی و تربیت واقع گرایی و تربیت ماده گرایی و تربیت عمل گرایی و تربیت
دسته بندی پژوهش
فرمت فایل doc
حجم فایل 30 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل 42

مقاله رابطه فلسفه و دانش و تربیت

فلسفه چیست؟

هدف کلی: آشنایی با مفهوم،تعریف،موضوع،هدف و ابعاد گوناگون دانش فلسفه

تعریف

تعریف در لغت یعنی شناساندن و منظور از آن این است که پدیده یا امری یا شیئی را به طور جامع به دیگران بشناسانیم.طوری که گوینده و شنونده یا نویسنده و خواننده دارای درک مشترکی از آن باشند.بنابراین می توانیم نتیجه گیری کنیم که:

1 - تعریف با کلمه یا عبارتی توصیفی آغاز می شود.

2 - کلمات یا صفاتی را برای تعریف بکار می بریم که بسیاری از مردم مخصوصا ً متخصصان و اهل فن آنها را برای چیز مورد تعریف پذیرفته اند و به صورت معیار یا میزان درآمده اند.

3 - در تعریف پدیده یا شیئ مورد نظر یا چیزی از جانب خود اضافه نمی کنیم یا اگر خواستیم اضافه کنیم چنان به تبیین آن می پردازیم که همگان آنرا بپذیرند

اینگونه تعریفها را در اصطلاح تعریف توصیفی می نامند. زیرا ما کاری جز توصیف یا بیان ح ،چگونگی و ویژگیهای پدیده مورد نظر انجام نمی دهیم.

گرچه در مورد این قبیل تعریفها بین اکثر مردم یا گروهی از آنان اتفاق نظر نسبی وجود دارد.معهذا یا نمی توانیم و یا احتمالا ً نمی خواهیم همه مفاهیم را به ترتیبی که ذکر شد تعریف کنیم.

در این موارد ما ناچاریم آنچه را که قادر به بیان آن هستیم یا تمایل داریم بیان کنیم به صورت تعذیفی ویژه ارائه دهیم.این قبیل تعریفها را تعریف دستوری یا تجویزی یا تعریف قراردادی می نامند.شخص در ارائه این نوع تعریف خود را آزاد احساس می کند و آنچه را که درست می داند بکار می برد.

یک راه دیگر هم برای رسیدن به تعریف این قبیل مفاهیم وجود دارد و آن تجزیه و تحلیل آنها است.این قبیل تعریف را تعریف تحلیلی می گویند.

تعریف فلسفه

شاید ساده ترین راه تعریف فلسفه معنی این واژه باشد.فلسفه،فیلوسوفیا ،از دو کلمۀ یونانی فیلو به معنی دوستدار و سوفیا به معنی دانایی ترکیب یافته است.به این ترتیب فلسفه یعنی دوستداری دانایی.این واژه تقریبا ً دقیق و راهبر به معنا است،زیرا هم خواستگاه و هم مقصد فلسفه را روشن می سازد.یعنی خواستگاه فلسفه عشق و دوست داشتن و مقصد آن دانش و معرفت است .فلسفه نوعی شناخت یا معرفت است

فلسفه یا شناخت فلسفی محصول تفکر و شیدن یا به قولی محصول فلسفیدن است.فلسفیدن ح ی است که در آن تمام نیروی معنوی انسان برای شناختن متمرکز می شود و رنگ ممتاز آن توجه به شناسایی است که فلسفه محصول این ح است.

می توانیم تعریف زیر را برای فلسفه در معنای خاص نتیجه گیری کنیم بدون اینکه آن را یک تعریف جامع و مانع و شناساننده و مورد قبول همگان بدانیم.چون چنین چیزی تقریبا ً امکان پذیر نیست.فلسفه عبارت است از بررسی و شناخت تحلیلی و انتقادی مسائل اساسی زندگی انسان به صورت یک کل یا بخشی از آن در ارتباط با کل

موضوع و هدف فلسفه

در دوره های قبل کوشش فلسفه و فیلسوف در جهت شناخت حقیقت و ذات هستی ها با روشهای استدلال عقلی صرف می شد.یعنی بیشتر جنبۀ هستی شناسی مطلق داشت ولی بعد از رنسانس همّ آنها مصروف شناسایی ارزش حقیقت و ماهیت آن شد و فیلسوفان به راههای استفاده عملی از معرفت و علم در زندگی روزمره توجه د.به این ترتیب پیشرفت علوم طبیعی آنهم با استفاده از روشهای تجربی را سبب شدن،در صورتی که همین رشته ها قبلا ً هم با روشهای عقلی مطالعه می شدند.

چنین بررسی هایی به نوبه خود موجب پیدایش موضوع تازه ای برای مطالعه شد که به معرفت شناسی یا شناخت شناسی معروف است.البته موضوع شناخت قبلا ًنیز در فلسفه مطرح بود و فیلسوفان قدیم هم به آن توجه داشتند. آنچه این دوره را از دوره های قبل متمایز می سازد و کنار گذاشتن مسائل دیگر و پرداختن صرف به مسئله شناخت بود.

بحث دربارۀ انسان،طبیعت و شناخت به شکل تازه ای مطرح شد و مکاتب جدید فلسفی پایه گذاری گردید .مکاتب تجربه گرایی به پیشوایی فرانسیس بیکن در انگلستان،عقل گرایی به پیشوایی رنه دکارت در فرانسه ،نقد گرایی به ی امانوئل کانت در آلمان و اثبات گرایی به ی اگوست کنت در فرانسه ،تکامل گرایی به ی هربرت اسپنسر در انگلستان و بالا ه عمل گرایی به ی ویلیام جیمز و جان دیوئی بیشتر در امریکا از جمله آنها هستند. ...

...

فلسفه تربیت

هدف کلی:

آشنایی با بنیادهای فلسفی تربیت و درک ارتباط فلسفه با تربیت.

رابطه فلسفه با تربیت

در اینکه آیا فلسفه با تربیت ارتباط دارد یا نه؟و اگر دارد این ارتباط در چه جنبه هایی است نظریات متفاوتی بیان شده است .

1- نظر اول این است که تربیت در تدوین نظریه ها ، انتخاب موضوعات و حتی روش شناسی خود از نظریه های فلسفی کمک میگیرد.

2- نظر دوم این است که تربیت شاخه ای از معارف بشری است که می تواند یافته های فلسفه را بکار گیرد.

مسائل اساسی فلسفه ارتباط با تربیت دارد،مثلا ً:

1- تربیت انسان باید دارای هدف و مقصود و غایتی باشد

2- معلم به طور عمده برای رشد فکری یا عقلانی شاگردان خود تلاش می کند.

3- یک غرض اصلی دیگر از تربیت در همه زمانها پرورش اخلاقی انسانها بوده و هست در حالی که فلسفه راهنمای عمل تربیتی است،تربیت نیز با تحقیقات خود اطلاعات اساسی برای داوریهای فلسفی فراهم می سازد.

فلسفه تربیت

فلسفه تربیت در جستجوی ایجاد نظریه هایی دربارۀ ماهیت انسان،جامعه و جهان می باشد،تابتواند توسط آنها داده های گاه متعارض پژوهشهای علوم رفتاری را نظم بدهد و هدفهایی را که تربیت باید تعقیب کند،و وسایل کلی را که در نیل به آنها می تواند بکار ببرد معلوم نماید.

تربیت و گرایشهای فلسفی

ضرورت انسجام عقاید

شه سازان در مورد هستی و زندگی بیشتر ازهر چیزی تحت تأثیر تربیتی است که در مورد او اعمال شده یا ب کرده است.

بطور کلی طرز برخورد هر ی با جهان،چه از لحاظ نگرش و چه از لحاظ کنش گرایشهای او را بازگو می کند.این مسئله در آموزش و پرورش یا در تربیت از اهمیت خاصی برخوردار است. بهترین راه برای داشتن انسجام در نگرش داشتن سه ویژگی عمده است

1- تمایل به گرد آوری هرچه بیشتر اطلاعات به منظور بررسی یک مفهوم یا یک موقعیت

2- تمایل و آمادگی برای نفوذ به عمق یک مسئله

3- تمایل به برداشتها،دریافتها و نگاه جدید به مسائل آشنا

تعریف مکتب

مکتب به گروهی از افراد به ویژه شمندان،روشنفکران وهنرمندانی گفته می شود که افراد،آثار و سبک آنها تأثیر اجتماعی مشترکی داشته و یا از نظر اعتقادی دارای وحدت نظر باشند. ...

...

سرفصل مطالب اصلی:

فلسفه چیست؟

هدف کلی : آشنایی با مفهوم،تعریف،موضوع،هدف و ابعاد گوناگون دانش فلسفه

تربیت چیست؟

هدف کلی : آشنایی با تعریف،مفهوم و ابعاد گوناگون تربیت

فلسفه تربیت

هدف کلی : آشنایی با بنیادهای فلسفی تربیت و درک ارتباط فلسفه با تربیت.

پندار گرایی و تربیت

هدف کلی : آشنایی با فلسفه پندگرایی از دیدگاه تربیت و تأثیر هستی شناسی، شناخت شناسی و ارزش شناسی آن بر جنبه های گوناگون تربیت و ب توانایی نقد و بررسی رفتارهای تربیتی مبتنی بر این فلسفه.

واقع گرایی و تربیت

هدف کلی : آشنایی با فلسفه تربیتی واقع گرایان و دو شاخه عمدۀ آن در مورد جهان،انسان،شناخت و ارزش و تأثیر آنها بر تفکرات و کردارهای تربیتی و توانایی نقد و بررسی رفتارهای تربیتی مبتنی بر این فلسفه.

ماده گرایی و تربیت

هدف کلی : آشنایی با فلسفه تربیتی ماده گرایان دیالکتیکی در مورد هستی،شناخت و ارزش و تاثیر آن بر تفکرات و کردارهای تربیتی و توانایی نقد و بررسی این فلسفه و رفتارهای تربیتی مبتنی بر آن

عمل گرایی و تربیت

هدف کلی : آشنایی با مبانی فلسفه عمل گرایی و تربیت مبتنی بر آن و ب توانایی نقد و بررسی و کشف نقاط ضعف و قوت فلسفه تربیتی عمل گرایی.

 مقاله رابطه فلسفه و دانش و تربیت


بخش سوم<< آموزش نرم افزار فروش سپیدار >>بخش پنجم

فاکتور ، سندی است که به موجب آن فروش کالاها یا ارائه خدماتی به مشتری و یدار آن کالا یا خدمت قطعی میشود . با ورود و ثبت اطلاعات فاکتور ، موارد و امکانات زیر در اختیار شما قرار میگیرد :

1- امکان صدور سند حسابداری اتوماتیک بر مبنای فاکتور فروش .

2- امکان صدور وجی انبار اتوماتیک بر مبنای فاکتور فروش .

3- امکان صدور فاکتور برگشت فروش بر مبنای فاکتور فروش .

4- امکان کنترل وجی های انبار صادر شده بر اساس یک فاکتور و تعداد خارج شده .

5- امکان کنترل فاکتورهای خارج نشده از انبار .

6- امکان کنترل فاکتورهای صادر شده بر اساس یک پیش فاکتور و تعداد فاکتور شده .

1- صدور فاکتور فروش :

پس از ورود به سیستم سپیدار در منوی سمت راست ، وارد قسمت مشتریان و فروش شده و در قسمت عملیات روی گزینه " فاکتور فروش جدید" کلیک کنید .

در پنجره ای که در اختیار شما قرار میگیرد ، در صفحه اطلاعات اصلی ، اطلاعات مورد نیاز را وارد کنید.

جهت ورود اطلاعات ، موارد و نکات زیر را مدنظر داشته باشید :

1- ورود اطلاعات "مشتری" ، "نوع فروش" ، "شماره" ، "تاریخ" ، "حساب معین" و "ارز" در بالای فرم اجباری است .

2- با انتخاب "پیش فاکتور" ، کلیه اطلاعات از پیش فاکتور صادر شده به فاکتور منتقل میشود .

3- "مشتری" شخص حقیقی یا حقوقی است که با صدور این فاکتور فروش ، به شرکت بد ار میشود .

4- برای انتخاب "مشتری" میتوانید در در قسمت سمت راست ، مشتری را تایپ کنید و کلید enter یا tab را بزنید . در صورتیکه کد وارد شده صحیح باشد ، نام مشتری نمایش داده میشود . همچنین با استفاده از کلید یا با زدن ، لیست مشتری های تعریف شده در سیستم باز میشود و میتوانید از بین آنها ، مشتری مورد نظر را انتخاب کنید .

5- اگر مشتری مورد نظر در این لیست وجود ندارد و در سیستم تعریف نشده است ، در لیست باز شده right click کرده گزینه "جدید" را بزنید و مشتری را ایجاد کنید .

6- برای انتخاب "نوع فروش" میتوانید در در قسمت سمت راست ، عنوان نوع فروش را تایپ کنید و کلید enter یا tab را بزنید . در صورتیکه کد وارد شده صحیح باشد ، نوع فروش نمایش داده میشود . همچنین با استفاده از کلید یا با زدن ، لیست انواع فروش تعریف شده در سیستم باز میشود و میتوانید از بین آنها ، نوع فروش مورد نظر را انتخاب کنید .

7- با انتخاب نوع فروش ، نحوه فروش آن که فروش داخلی یا فروش صادراتی است نمایش داده میشود .

8- انتخاب "آدرس" اجباری نیست . در گزینه آدرس میتوانید از بین آدرس های وارد شده برای مشتری در قسمت معرفی طرف حسابها ، یکی را به عنوان آدرس انتخاب کنید . اطلاعات آدرس هنگام چاپ اسناد فروش روی آنها درج خواهد شد .

9- انتخاب "محل تحویل" اجباری است . در گزینه محل تحویل به طور پیش فرض آدر مشتری می آید شما میتوانید محل تحویل را تغییر دهید.

10- در گزینه "شماره" شماره فاکتور فروش در سیستم درج میشود . این شماره گذاری بر اساس روش شماره گذاری تعیین شده برای فرم فاکتور فروش در قسمت "تعیین روش شماره گذاری" انجام میشود .

11- اگر شماره گذاری اتوماتیک باشد ، شما نمیتوانید "شماره" را وارد کنید و بزرگترین شماره وارد شده برای این فرم به علاوه 1 بصورت اتوماتیک در نظر گرفته میشود .اگر شماره گذاری بصورت دستی باشد ، شماره وارد شده توسط شما ملاک قرار میگیرد و اگر شماره ای وارد نکنید ، طبق روال اتوماتیک عمل میشود .

12- در گزینه "تاریخ" بصورت پیش فرض تاریخ روز نمایش داده میشود . میتوانید تاریخ مورد نظر را در آن وارد کنید

13- گزینه "معین" حس است که هنگام صدور سند حسابداری فروش مبلغ بدهی مشتری در آن حساب درج میشود .

14- گزینه "معین" بصورت پیش فرض با حساب تعیین شده در قسمت تنظیمات مشتریان و فروش برای حساب دریافتنی پر میشود و میتوانید آن را تغییر دهید .

15- در سیستم امکان صدور اسناد فروش هم به ارز پایه و هم به سایر ارزها وجود دارد . در قسمت "ارز" بصورت پیش فرض ارز پایه سیستم نمایش داده میشود و در صورت نیاز میتوانید آن را تغییر دهید .

16- در صورت انتخاب هر ارزی به جز ارز پایه ، گزینه فعال میشود . میتوانید نرخ ارز را تایپ کنید یا اینکه با زدن کلید ، آ ین نرخ درج شده برای ارز انتخاب شده در سیستم برای آن روز را از قسمت نرخ ارز فراخوانی کنید .

17- در قسمت اقلام فاکتور ، درج حداقل یک قلم برای فاکتور اجباری است و امکان ثبت بدون قلم وجود ندارد .

18- دقت داشته باشید که تمامی اطلاعات وارد شده برای اسناد فروش بر اساس ارز انتخاب شده در این قسمت خواهد بود و در صورت تغییر ارز در این قسمت ، هیچیک از اطلاعات اسناد فروش به ارز پایه وارد نخواهد شد .

19- سند حسابداری اسناد فروش تحت هر شرایطی با ارز پایه سیستم صادر میشود و در صورت تغییر ارز در بالای فرم ، اطلاعات وارد شده در قسمت ارزی سند درج خواهد شد .

20- قبل از اضافه قلم به فاکتور فروش ، باید ارز مرتبط با این فاکتور فروش را در بالای فرم انتخاب کرده باشید . همچنین دقت داشته باشید که از ورود اطلاعات اقلام ، امکان تغییر ارز انتخاب شده برای فاکتور فروش وجود ندارد و در صورت نیار ابتدا باید اقلام وارد شده را حذف کرد .

21- در قسمت اقلام فاکتور فروش ، درج حداقل یک قلم برای فاکتور فروش اجباری است و امکان ثبت فاکتور فروش بدون قلم وجود ندارد .

22- برای اضافه قلم به فاکتور فروش ، کلید یا ctrl+insert را بزنید . همچنین برای حذف یک قلم میتوانید از کلید یا ctrl+delete استفاده کنید .

23- برای هر یک اقلام از فاکتور فروش ، ورود اطلاعات "کد" ، "انبار"، "مقدار واحد اصلی" ، "فی" ، "کل" و "خالص" اجباری است .

24- برای انتخاب کالا یا خدمت ، در ج اقلام در گزینه "کد" ، کد کالا یا خدمت مورد نظر را تایپ کنید و کلید enter یا tab را بزنید . در صورتیکه کد وارد شده صحیح باشد ، نام کالا یا خدمت نمایش داده میشود . همچنین با استفاده از کلید یا با زدن ، لیست کالاها و خدمات تعریف شده در سیستم باز میشود و میتوانید از بین آنها ، کالا و خدمت مورد نظر را انتخاب کنید .

25- در این لیست ، کالاها و خدماتی نمایش داده میشوند که در تعریف کالا و خدمت ، گزینه "قابل فروش" برای آنها فعال باشد .

26- در صورتیکه در تعریف کالا برای کالای انتخاب شده گزینه ردی فعال شده باشد ، ورود اطلاعات "ردی " اجباری است . در قسمت "ردی " از لیست ردی هایی که قبلا وارد شده ، یکی را انتخاب کنید .

27- در گزینه "انبار" ، انباری که قرار است کالا از آن خارج شده و به مشتری تحویل داده شود را انتخاب کنید .

28- در لیست انبار ها ، انبارهایی نمایش داده میشوند که در تعریف کالا به عنوان انبار مرتبط با کالای انتخاب شده مشخص شده باشند .

29- گزینه انبار فقط برای کالاها قابل انتخاب است و برای خدمات نمیتوان انبار انتخاب کرد .

30- در گزینه "مقدار اصلی" ، مقدار کالا یا خدمت انتخاب شده را به واحد اصلی را وارد کنید . "مقدار اصلی" را تا سه رقم اعشاری میتوانید درج کنید .

31- در صورتیکه در تعریف کالا برای کالای انتخاب شده واحد فرعی تعریف شده باشد ، ورود اطلاعات "واحد فرعی" اجباری است .

32- اگر کالای انتخاب شده واحد فرعی با نسبت ثابت داشته باشد با ورود یکی از گزینه های "مقدار اصلی" یا "مقدار فرعی" ، دیگری بر اساس نسبت وارد شده برای آن کالا بصورت اتوماتیک محاسبه میشود و با تغییر یکی ، دیگری هم تغییر میکند بگونه ای که همواره نسبت تعیین شده بین این دو عدد بر قرار باشد .

33- اگر کالای انتخاب شده واحد فرعی با نسبت متغیر داشته باشد با ورود یکی از گزینه های "مقدار اصلی" یا "مقدار فرعی" ، دیگری بر اساس نسبت وارد شده برای آن کالا بصورت اتوماتیک محاسبه میشود ولی پس از آن با تغییر یکی ، دیگری تغییر نمیکند بگونه ای که وما نسبت تعیین شده بین این دو عدد بر قرار نخواهد بود .

34- اطلاعات گزینه "فی" یا "کل" را بر اساس ارز انتخاب شده در بالای فرم فاکتور فروش وارد کنید .

35- اگر در اعلامیه قیمت برای کالا یا خدمت انتخاب شده در فاکتور فروش با نوع فروش انتخاب شده در بالای فاکتور فروش و ارز انتخاب شده در بالای فاکتور فروش اطلاعاتی تعریف شده باشد ، فی از اعلامیه قیمت به فاکتور فروش منتقل میشود و شما میتوانید آن را در صورت نیاز تغییر دهید .

36- اگر فاکتور بر اساس پیش فاکتور باشد ، اطلاعات مبلغی از پیش فاکتور به فاکتور منتقل میشود .

37- در زمان صدور فاکتور فروش ، ورود اطلاعات مبلغی برای همه اقلام اجباری است .

38- در گزینه "فی" بدون توجه به تعداد ارقام اعشاری ارز انتخاب شده میتوانید تا 4 رقم اعشاری ثبت کنید .

39- رابطه زیر همواره بین "فی" و "کل" برقرار است : "کل" = "تعداد واحد اصلی" * "فی"

با تغییر "فی" یا "کل" ، دیگری به گونه ای تغییر میکند که این رابطه همواره بر قرار باشد .

40- دقت داشته باشید که همه اطلاعات مبلغی مندرج در فاکتور فروش ، به ارز انتخاب شده در بالای فرم خواهد بود .

41- اطلاعات "تخفیف" داده شده برای هر قلم را به ارز پایه در نوار پایین وارد کنید .

توجه داشته باشید که روی هر قلمی که قرار بگیرید ، اطلاعات آن قلم در این نوار نمایش داده میشود و اطلاعاتی که وارد میکنید برای همین قلم ثبت میشود . بنابر این اگر تخفیف برای کل فاکتور فروش داده شده است باید توسط شما بین اقلام مختلف تسهیم شود .

42- اطلاعات نمایش داده شده در قسمت تخفیف ، جمع تخفیف اعلامیه و تخفیف مشتری است که به این قلم تعلق گرفته است . با زدن کلید میتوانید جزئیات تخفیف محاسبه شده را مشاهده کنید .

43- اگر در اعلامیه قیمت برای کالا یا خدمت انتخاب شده در فاکتور فروش با نوع فروش انتخاب شده در بالای فاکتور فروش و ارز انتخاب شده در بالای فاکتور فروش اطلاعاتی تعریف شده باشد ، نرخ تخفیف از اعلامیه قیمت به فاکتور فروش منتقل میشود و بر اساس مبالغ فاکتور فروش ، مبلغ تخفیف اعلامیه محاسبه میشود . دقت داشته باشید که تخفیف اعلامیه در اسناد فروش در صورتی بطور اتوماتیک محاسبه میشود که در تنظیمات مشتریان و فروش گزینه "به صورت پیش فرض تخفیف کالا در نظر گرفته شود" فعال باشد .

44- اگر در تعریف طرف حساب برای مشتری انتخاب شده در بالای فرم ، نرخ تخفیف تعریف شده باشد ، نرخ تخفیف از تعریف طرف حساب به فاکتور فروش منتقل میشود و بر اساس مبالغ فاکتور فروش ، مبلغ تخفیف مشتری محاسبه میشود . دقت داشته باشید که تخفیف مشتری در اسناد فروش در صورتی بطور اتوماتیک محاسبه میشود که در تنظیمات مشتریان و فروش گزینه "به صورت پیش فرض تخفیف مشتری در نظر گرفته شود" فعال باشد .

45- در تخفیف مشتری و تخفیف اعلامیه نمیتوان تغییری ایجاد کرد ولی با اصلاح مبلغ تخفیف در فرم فاکتور فروش ، مبلغی که وارد شده به نسبت بین این دو تقسیم میشود .

46- هر مبلغی به جز مالیات و عوارض که به مبلغ فاکتور اضافه میشود مانند بسته بندی ، حمل و ... باید در این قسمت درج شود .

47- برای ورود اطلاعاتی مانند بسته بندی و ... علاوه بر استفاده از قسمت اضافات ، میتوانید خدمت با همین عناوین معرفی کنید و آن را در قسمت اقلام به فاکتور فروش اضافه کنید .

48- اطلاعات "مالیات" و "عوارض" بر اساس نرخ مالیات و نرخ عوارض تعیین شده در تنظیمات عمومی محاسبه میشود و در نوار پایین نمایش داده میشود .

توجه داشته باشید که روی هر قلمی که قرار بگیرید ، اطلاعات آن قلم در این نوار نمایش داده میشود و میتوانید اطلاعات محاسبه شده برای آن قلم را ویرایش کنید .

49- محاسبه مالیات و عوارض بر اساس مبلغ "کل" قلم به علاوه "اضافات" منهای مبلغ "تخفیف" قلم محاسبه میشود .

50- محاسبه مالیات و عوارض برای کالاها و خدماتی که در تعریف کالا و خدمت گزینه "معاف از مالیات و عوارض" برای آنها فعال شده باشد انجام نمیشود .

51- اطلاعات "تخفیف کلی" داده شده برای هر قلم را به ارز پایه در نوار پایین وارد کنید.

52-تخفیف کلی را که قصد دارید بر روی پیش فاکتور بدهید را با قرار گرفتن بر روی تخفیف کلی به درصد وارد کنید.

53- "تخفیف کلی"بر روی "تخفیف" هر قلم و مالیات و عوارض هر قلم تاثیر گذار است.

54-از گزینه "حذف همه تخفیف ها"می توان برای حذف همه تخفیفات وارد شده در فاکتور استفاده کرد.

55- با زدن کلید می توانید مانده حساب این مشتری را ات هم اکنون ببینید.

56- گزینه "خالص" برای هر قلم از فرمول زیر محاسبه میشود و قابل ویرایش نیست :

"خالص" یک قلم = "کل" همان قلم - "تخفیف" همان قلم +"اضافات" همان قلم +"مالیات" همان قلم + "عوارض" همان قلم

57- در قسمت "توضیحات" میتوانید موارد و توضیحات مورد نیاز برای هر قلم را درج کرده و در گزارش ها از آن استفاده کنید .

58- با انتخاب و قرار گرفتن روی هر قلم ، موجودی آن کالا به واحدهای مختلف سنجش آن کالا در کل شرکت در ج پایین فرم در سمت راست نمایش داده میشود .

59- در قسمت پایین و سمت چپ فرم ، سر جمع اطلاعات مبلغی وارد شده برای همه اقلام فاکتور فروش به ارز پایه نمایش داده میشود .

60- پس از ورود اطلاعات کلید ذخیره یا ctrl+s را بزنید . پس از ذخیره اطلاعات ، در سمت راست نوار پایین فرم پیغام نمایش داده میشود .

61- اگر در تنظیمات مشتریان و فروش ، گزینه صدور خ ر سند حسابداری فاکتور فعال باشد ، به محض ثبت فاکتور فروش ، سند حسابداری آن نیز صادر خواهد شد .

62- اگر در تنظیمات مشتریان و فروش ، گزینه صدور خ ر سند وجی انبار فاکتور فعال باشد ، به محض ثبت فاکتور فروش ، وجی انبار آن نیز صادر خواهد شد .

63- اگر در تنظیمات مشتریان و فروش ، گزینه کنترل تاریخ اسناد فروش فعال باشد ، اگر فاکتوری با تاریخ بزرگتر از تاریخ وارد شده وجود داشته باشد ، جلوی ثبت گرفته میشود .

64- با زدن کلید می توانید مانده حساب این مشتری را تا هم اکنون ببینید.

2- ورود اطلاعات واسط فروش و پورسانت :

در صورتیکه برای فروشی که انجام شده از واسط فروش استفاده شده و باید پورسانت پرداخت شود ، میتوانید اطلاعات واسط و مبلغ پورسانت فروش را در صفحه واسط درج کنید .

جهت ورود اطلاعات واسط و پورسانت ، موارد و نکات زیر را مدنظر داشته باشید :

1- برای اضافه واسط به فاکتور فروش ، کلید یا ctrl+insert را بزنید . همچنین برای حذف یک واسط میتوانید از کلید یا ctrl+delete استفاده کنید .

2- برای انتخاب "واسط" میتوانید در ، عنوان واسط را تایپ کنید و کلید enter یا tab را بزنید . در صورتیکه عنوان وارد شده صحیح باشد ، واسط نمایش داده میشود . همچنین با استفاده از کلید یا با زدن ، لیست پیش فاکتورهای صادر شده در سیستم باز میشود و میتوانید از بین آنها ، پیش فاکتور مورد نظر را انتخاب کنید .

3- در لیست واسط ها ، طرف حسابهای فعالی نمایش داده میشوند که گزینه واسط آنها فعال باشد .

4- پس از انتخاب واسط ، اگر در تعریف طرف حساب برای واسط نرخی تعیین شده باشد ، مبلغ پورسانت بر اساس آن نرخ حساب میشود و شما میتوانید آن را تغییر دهید .

5- به همراه سند حسابداری فروش ، اطلاعات پورسانت هم ارسال خواهد شد .

3- صدور فاکتور فروش بر مبنای پیش فاکتور :

در صورتیکه برای یک مشتری قبلا پیش فاکتور صادر کرده اید و مشتری با قبول شرایط آن در مدتی که پیش فاکتور هنوز اعتبار دارد اقدام به ید از شما نموده است ، میتوانید فاکتور را بر اساس آن پیش فاکتور صادر کنید تا اطلاعات از پیش فاکتور بصورت اتوماتیک به فاکتور منتقل شوند .

برای صدور فاکتور فروش بر مبنای یک پیش فاکتور ، با ورود به فرم فاکتور فروش ، پیش فاکتور مورد نظر را با استفاده از گزینه "پیش فاکتور" انتخاب کنید . جهت ورود اطلاعات ، موارد و نکات زیر را مدنظر داشته باشید :

6- برای انتخاب "پیش فاکتور" میتوانید در در ، شماره پیش فاکتور را تایپ کنید و کلید enter یا tab را بزنید . در صورتیکه شماره وارد شده صحیح باشد ، پیش فاکتور نمایش داده میشود . همچنین با استفاده از کلید یا با زدن ، لیست پیش فاکتورهای صادر شده در سیستم باز میشود و میتوانید از بین آنها ، پیش فاکتور مورد نظر را انتخاب کنید .

7- در لیست پیش فاکتور ها ، پیش فاکتورهایی نمایش داده میشوند که حداقل یک قلم باز داشته باشند و هنوز تاریخ اعتبار آنها به پایان نرسیده است .

8- با انتخاب "پیش فاکتور" ، کلیه اطلاعات از پیش فاکتور صادر شده به فاکتور منتقل میشود .

9- پس از انتقال اطلاعات از پیش فاکتور به فاکتور ، میتوانید آنها را ویرایش کرده و یا اقلام جدیدی به آنها اضافه کنید .

10- دقت داشته باشید که پس از انتقال اطلاعات از پیش فاکتور به فاکتور اگر مشتری را تغییر دهید ، ارتباط فاکتور با پیش فاکتور قطع میشود و اقلامی که صادر میکنید از محل آن پیش فاکتور پاس نخواهند شد .

11- اگر مشتری مورد نظر در این لیست وجود ندارد و در سیستم تعریف نشده است ، در لیست باز شده right click کرده گزینه "جدید" را بزنید و مشتری را ایجاد کنید .

12- برای انتخاب "نوع فروش" میتوانید در در قسمت سمت راست ، عنوان نوع فروش را تایپ کنید و کلید enter یا tab را بزنید . در صورتیکه کد وارد شده صحیح باشد ، نوع فروش نمایش داده میشود . همچنین با استفاده از کلید یا با زدن ، لیست انواع فروش تعریف شده در سیستم باز میشود و میتوانید از بین آنها ، نوع فروش مورد نظر را انتخاب کنید .

13- با انتخاب نوع فروش ، نحوه فروش آن که فروش داخلی یا فروش صادراتی است نمایش داده میشود .

4- نمایش موجودی کالا :

با انتخاب و قرار گرفتن روی هر قلم ، موجودی آن کالا به واحدهای مختلف سنجش آن کالا در کل شرکت در ج پایین فرم در سمت راست نمایش داده میشود .

در مورد اطلاعات این قسمت ، موارد زیر را مد نظر داشته باشید :

1- در فاکتور فروش در این قسمت اطلاعات موجودی فیزیکی کالا و موجودی قابل فروش نمایش داده میشود .

2- اگر کالایی علاوه بر واحد اصلی ، دارای واحد فرعی هم باشد ، اطلاعات موجودی به هر دو واحد در این قسمت نمایش داده میشود . در اینصورت در خط اول ، اطلاعات به واحد اصلی و در خط دوم ، اطلاعات به واحد فرعی نمایش داده میشود .

3- موجودی "کل" از فرمول زیر بدست می آید :

موجودی کل یک کالا =

جمع مقدار همه رسیدهای ابتدای دوره آن کالا در همه انبارها در آن سال مالی

+ جمع مقدار همه رسیدهای به جز نوع ابتدای دوره آن کالا در همه انبارها در طول آن سال مالی

- جمع مقدار همه رسیدبرگشتی های آن کالا در همه انبارها در طول آن سال مالی

- جمع مقدار همه وجی های آن کالا از همه انبارها در طول آن سال مالی

+ جمع مقدار همه برگشت وجی های آن کالا از همه انبارها در طول آن سال مالی

4- موجودی "انبار" از فرمول زیر بدست می آید :

موجودی انبار یک کالا =

جمع مقدار همه رسیدهای ابتدای دوره آن کالا در آن انبار در آن سال مالی

+ جمع مقدار همه رسیدهای به جز نوع ابتدای دوره آن کالا در آن انبار در طول آن سال مالی

- جمع مقدار همه رسیدبرگشتی های آن کالا در آن انبار در طول آن سال مالی

- جمع مقدار همه وجی های آن کالا از آن انبار در طول آن سال مالی

+ جمع مقدار همه برگشت وجی های آن کالا از آن انبار در طول آن سال مالی

5- موجودی "ردی " از فرمول زیر بدست می آید :

موجودی ردی یک کالا =

جمع مقدار همه رسیدهای ابتدای دوره آن کالا با آن عامل ردی در همه انبارها در آن سال مالی

+ جمع مقدار همه رسیدهای به جز نوع ابتدای دوره آن کالا با آن عامل ردی در همه انبارها در طول آن سال مالی

- جمع مقدار همه رسیدبرگشتی های آن کالا با آن عامل ردی در همه انبارها در طول آن سال مالی

- جمع مقدار همه وجی های آن کالا با آن عامل ردی از همه انبارها در طول آن سال مالی

+ جمع مقدار همه برگشت وجی های آن کالا با آن عامل ردی از همه انبارها در طول آن سال مالی

6- موجودی "ردی انبار" از فرمول زیر بدست می آید :

موجودی ردی انبار یک کالا =

جمع مقدار همه رسیدهای ابتدای دوره آن کالا با آن عامل ردی در آن انبار در آن سال مالی

+ جمع مقدار همه رسیدهای به جز نوع ابتدای دوره آن کالا با آن عامل ردی در آن انبار در طول آن سال مالی

- جمع مقدار همه رسیدبرگشتی های آن کالا با آن عامل ردی در آن انبار در طول آن سال مالی

- جمع مقدار همه وجی های آن کالا با آن عامل ردی از آن انبار در طول آن سال مالی

- جمع مقدار همه برگشت وجی های آن کالا با آن عامل ردی از آن انبار در طول آن سال مالی

7- موجوی قابل فروش "کل" از فرمول زیر بدست می آید :

موجوی قابل فروش کل یک کالا =

جمع مقدار همه رسیدهای ابتدای دوره آن کالا در همه انبارها در آن سال مالی

+ جمع مقدار همه رسیدهای به جز نوع ابتدای دوره آن کالا در همه انبارها در طول آن سال مالی

- جمع مقدار همه رسیدبرگشتی های آن کالا در همه انبارها در طول آن سال مالی

- جمع مقدار همه وجی های آن کالا از همه انبارها در طول آن سال مالی

+ جمع مقدار همه برگشت وجی های آن کالا از همه انبارها در طول آن سال مالی

- جمع مقدار همه فاکتور های فروش بدون وجی انبار آن کالا از همه انبارها در طول آن سال مالی

8- موجوی قابل فروش "انبار" از فرمول زیر بدست می آید :

موجوی قابل فروش انبار یک کالا =

جمع مقدار همه رسیدهای ابتدای دوره آن کالا در آن انبار در آن سال مالی

+ جمع مقدار همه رسیدهای به جز نوع ابتدای دوره آن کالا در آن انبار در طول آن سال مالی

- جمع مقدار همه رسیدبرگشتی های آن کالا در آن انبار در طول آن سال مالی

- جمع مقدار همه وجی های آن کالا از آن انبار در طول آن سال مالی

+ جمع مقدار همه برگشت وجی های آن کالا از آن انبار در طول آن سال مالی

- جمع مقدار همه فاکتور های فروش بدون وجی انبار آن کالا از آن انبار در طول آن سال مالی

9- موجوی قابل فروش "ردی " از فرمول زیر بدست می آید :

موجوی قابل فروش ردی یک کالا =

جمع مقدار همه رسیدهای ابتدای دوره آن کالا با آن عامل ردی در همه انبارها در آن سال مالی

+ جمع مقدار همه رسیدهای به جز نوع ابتدای دوره آن کالا با آن عامل ردی در همه انبارها در طول آن سال مالی

- جمع مقدار همه رسیدبرگشتی های آن کالا با آن عامل ردی در همه انبارها در طول آن سال مالی

- جمع مقدار همه وجی های آن کالا با آن عامل ردی از همه انبارها در طول آن سال مالی

+ جمع مقدار همه برگشت وجی های آن کالا با آن عامل ردی از همه انبارها در طول آن سال مالی

- جمع مقدار همه فاکتور های فروش بدون وجی انبار آن کالا با آن عامل ردی از همه انبارها در طول آن سال مالی

10- موجوی قابل فروش "ردی انبار" از فرمول زیر بدست می آید :

موجوی قابل فروش ردی انبار یک کالا =

جمع مقدار همه رسیدهای ابتدای دوره آن کالا با آن عامل ردی در آن انبار در آن سال مالی

+ جمع مقدار همه رسیدهای به جز نوع ابتدای دوره آن کالا با آن عامل ردی در آن انبار در طول آن سال مالی

- جمع مقدار همه رسیدبرگشتی های آن کالا با آن عامل ردی در آن انبار در طول آن سال مالی

- جمع مقدار همه وجی های آن کالا با آن عامل ردی از آن انبار در طول آن سال مالی

+ جمع مقدار همه برگشت وجی های آن کالا با آن عامل ردی از آن انبار در طول آن سال مالی

- جمع مقدار همه فاکتور های فروش بدون وجی انبار آن کالا با آن عامل ردی از آن انبار در طول آن سال مالی

5- صدور سند حسابداری فاکتور فروش :

پس از ثبت فاکتور فروش ، باید اطلاعات آن مبلغی در حسابداری ثبت شود . برای ثبت سند حسابداری فاکتور فروش ، در لیست فاکتورهای فروش ، یک یا چند رسید مورد نظر را انتخاب کرده و یا فرم یم فاکتور فروش را باز کنبد و در نوار ابزار بالای فرم یا لیست کلید را بزنید .

در مورد صدور سند حسابداری فاکتور فروش ، موارد زیر را مد نظر داشته باشید :

1- در صورتیکه در تنظیمات سیستم مشتریان و فروش ، گزینه "صدور خ ر سند حسابداری فاکتور فروش" فعال شده باشد ، به محض ثبت فاکتور فروش ، سند حسابداری آن نیز صادر خواهد شد .

2- برای هر فاکتور فروش ، امکان صدور بیش از یک سند حسابداری وجود ندارد و همه اطلاعات یک فاکتور فروش در یک سند حسابداری ثبت میشود .

3- در فاکتور فروش در صفحه اسناد مرتبط ، میتوانید مشخصات سند حسابداری صادر شده برای فاکتور فروش را مشاهده کنید .

4- در صورتیکه در تنظیمات سیستم مشتریان و فروش ، گزینه "صدور خ ر سند حسابداری فاکتور فروش" فعال شده باشد ، وقتی کلید ثبت فاکتور فروش را میزنیم در صورتیکه به هر دلیلی سند حسابداری قابل ثبت نباشد ، فاکتور فروش ذخیره خواهد شد ولی سند حسابداری برای آن صادر نمیشود و بعدا پس از باید رفع مشکلات ، سند حسابداری آن را صادر کنید .

5- پس از ثبت سند حسابداری یک رسید ، امکان انجام تغییرات در آن تا زمان حذف سند حسابداری مربوطه وجود ندارد .

6- برای صدور سند حسابداری فاکتور فروش ، از حسابهای زیر استفاده میشود :

7- حساب معین حسابهای دریافتنی : حساب معین تعیین شده در بالای فرم فاکتور فروش

حساب معین فروش کالا : حساب معین تعیین شده برای فروش کالا در تعریف نوع فروش مربوط به فاکتور

حساب معین فروش خدمات : حساب معین تعیین شده برای فروش خدمات در تعریف نوع فروش مربوط به فاکتور

حساب معین تخفیف فروش کالا : حساب معین تعیین شده برای تخفیف کالا در تعریف نوع فروش مربوط به فاکتور

حساب معین تخفیف فروش خدمات : حساب معین تعیین شده برای تخفیف خدمات در تعریف نوع فروش مربوط به فاکتور

حساب معین اضافات : حساب معین تعیین شده برای اضافات در تعریف نوع فروش مربوط به فاکتور

حساب معین مالیات و عوارض : حساب معین تعیین شده در تنظیمات عمومی برای مالیات پرداختنی وعوارض پرداختنی

حساب معین هزینه پورسانت : حساب معین تعیین شده در تنظیمات مشتریان و فروش برای هزینه پورسانت

حساب معین پرداخت پورسانت : حساب معین تعیین شده در تنظیمات مشتریان و فروش برای پورسانت پرداختنی

تفصیلی حسابها : حساب تفصیلی "مشتری" یا "واسط"

8- برای یک فاکتور فروش با شرایط زیر :

و پورسانت زیر:

مطابق ج زیر خواهد بود :

حساب معین

حساب تفصیلی

توضیحات

بد ار

بستانکار

حسابهای دریافتنی

مشتری

41.175.481

معین تخفیف

-

1.308.034

معین فروش

-

37.109.553

معین اضافات

-

75.000

معین مالیات پرداختنی

-

4.742.876

معین عوارض پرداختنی

-

556.086

معین هزینه پورسانت

-

200.000

معین پورسانت پرداختنی

واسط فروش

200.000

42.683.515

42.683.515

9- برای مشاهده سند حسابداری صادر شده برای فاکتور فروش ، در بالای فرم یا لیست فاکتور فروش کلید را بزنید .

10- برای حذف سند حسابداری صادر شده برای فاکتور فروش ، در بالای فرم یا لیست فاکتور فروش کلید را بزنید .

6- یادداشت و اطلاعات تکمیلی :

برای مشاهده نحوه استفاده از قسمتهای "یادداشت" و "اطلاعات تکمیلی" ، به راهنمای قسمتهای عمومی سیستم مراجعه کنید .

7- لیست فاکتورهای فروش :

برای مشاهده لیست فاکتورهای فروش تعریف شده ، وارد قسمت مشتریان و فروش شده و در قسمت فهرست ، روی گزینه "فاکتور فروش" کلیک کنید .

با انتخاب این گزینه ، لیستی از فاکتورهای فروش ثبت شده در سیستم آن سال مالی به همراه خلاصه ای از اطلاعات تعریف شده برای آنها نمایش داده میشود .

8- حذف فاکتور فروش :

در صورت نیاز به حذف اطلاعات فاکتور فروش ثبت شده ، از لیست فاکتورهای فروش ، مورد یا موارد مورد نظر را انتخاب کرده و در قسمت کلید را بزنید یا از ctrl+d استفاده کنید .

با حذف فاکتور فروش ، سند حسابداری و وجی انبار مرتبط با آن نیز حذف خواهد شد در نتیجه در صورتیکه سند حسابداری یا وجی انبار یک فاکتور فروش به هر دلیلی قابل حذف نباشد ، آن فاکتور هم قابل حذف نخواهد بود .

توجه کنید که اگر حتی یک قلم از یک سند وج انبار، به یک فاکتور فروش مرتبط باشد (قلمی از فاکتور به عنوان مبنا در وج انبار انتخاب شده باشد)، با حذف فاکتور، آن سند وج انبار نیز حذف خواهد شد .

9- ثبت رسید دریافت :

شما میتوانید همزمان با ثبت فاکتور فروش در سیستم ، چنانچه دریافتی بصورت چک یا نقدی بابت آن انجام داده اید ، اطلاعات دریافت را هم در سیستم ثبت کنید تا در حسابداری در حساب مشتری منظور شود .

برای ثبت رسید دریافت مرتبط با یک فاکتور فروش و یا مشاهده رسید ثبت شده برای یک فاکتور فروش ، در لیست فاکتورهای فروش روی آن فاکتور قرار بگیرید یا اینکه آن فاکتور فروش را باز کنید . سپس در بالای فرم کلید را بزنید تا پنجره رسید دریافت باز شود . در پنجره ای که در اختیار شما قرار میگیرد ، در صفحه اطلاعات اصلی ، اطلاعات مورد نیاز را وارد کنید.

جهت ورود اطلاعات ، موارد و نکات زیر را مدنظر داشته باشید :

1- وقتی از فاکتور فروش فرم رسید دریافت را باز میکنید ، "نوع" آن "دریافت از مشتری" در نظر گرفته میشود و قابل تغییر نیست .

2- وقتی از فاکتور فروش فرم رسید دریافت را باز میکنید ، "طرف مقابل" آن همان مشتری فرم فاکتور فروش در نظر گرفته میشود و قابل تغییر نیست .

3- در صورتیکه مبلغ دریافتی با مبلغ فاکتور فروش مورد نظر ی ان نباشد ، مراتب بصورت هشدار به شما نمایش داده میشود و در صورت تایید ، اطلاعات ثبت میشود .

4- برای اطلاعات بیشتر در مورد نحوه عملکرد و نکات فرم رسید دریافت به راهنمای عملیات بانکی مراجعه کنید .

5- برای هر فاکتور فروش ، امکان صدور بیش از یک رسید دریافت وجود ندارد .

6- در فاکتور فروش در صفحه اسناد مرتبط ، میتوانید مشخصات رسید دریافت صادر شده برای فاکتور فروش را مشاهده کنید .

10- حذف رسید دریافت :

برای حذف رسید دریافت ثبت شده برای یک فاکتور فروش ، در لیست فاکتورهای فروش روی آن رسید قرار بگیرید یا اینکه آن فاکتور فروش را باز کنید . سپس در بالای فرم کلید را بزنید .

دقت داشته باشید که وقتی بر اساس یک فاکتور فروش ، رسید دریافت ثبت میکنید ، اگر بعدا فاکتور فروش را حذف کنید ، رسید دریافت همچنان در سیستم باقی میماند چون حذف فاکتور فروش وما به معنی پس دادن دریافت انجام شده نیست . در صورت نیاز به برگشت اطلاعات مبلغ دریافت شده ، ابتدا رسید دریافت را حذف کرده و سپس فاکتور فروش را حذف کنید .

11- ابطال فاکتور فروش :

با حذف فاکتور فروش ، کلیه اطلاعات آن از سیستم حذف میشود همچنین سوابق شماره آن نیز حذف میشود و فاکتور دیگری میتواند جایگزین آن شود و همان شماره را به خود اختصاص دهد . این امر دو مورد ایجاد میکند : یکی اینکه در شرکتهایی که از فاکتورهای شماره دار استفاده میکنند باعث میشود که مطابقت شماره های سیستم با شماره برگه فاکتور از بین برود و دوم اینکه سوابق صدور آن فاکتور دیگر در سیستم موجود نخواهد بود . بنابراین چنانچه لازم دانشتید میتوانید به جای حذف فاکتور از گزینه "ابطال" فاکتور استفاده کنید . با ابطال فاکتور ، خود فاکتور در سیستم باقی میماند و قابل مشاهده است ولی در گزارش ها و حساب مشتری تاثیر داده نمیشود .

در صورت نیاز به ابطال فاکتور فروش ثبت شده ، آن فاکتور را باز کرده و در قسمت کلید را بزنید .

دقت داشته باشید که کنترل های ابطال یک فاکتور مانند حذف فاکتور است یعنی فاکتوری را میتوان ابطال کرد که امکان حذف از سیستم را داشته باشد .

12- راس گیری :

با استفاده از عملیات راس گیری می توانید میانگین وزنی زمان تسویه چند فاکتور فروش را با تعداد روزهای خاص است اج کنید. مثلا فرض کنید شما با مشتری توافقی دارید مبنی بر اینکه باید یدهایی که انجام داده را 30 روزه تسویه کند . حال در 3 مرحله برای وی فاکتور فروش به تاریخ 01/03/88 به مبلغ 3.000.000 ریال ، تاریخ 05/03/88 به مبلغ 1.000.000 ریال و تاریخ 11/03/88 به مبلغ 2.500.000 ریال صادر شده است و شما در تاریخ 12/03/88 میخواهید برای تسویه این سه فاکتور ، چکی به مبلغ 6.500.000 ریال بگیرید که همه آنها را بطور متوسط 30 روزه تسویه کند ، تاریخ چک کی باید باشد ؟

برای اینکار فاکتورهای مورد نظر را در لیست فاکتورهای فروش انتخاب کرده و کلید در بالای فرم را بزنید .

در فرمی که در اختیارتان قرار میگیرد ، تاریخ مبنا (12/03/88) و تعداد روزهای مبنا (30) را وارد کنید و کلید محاسبه را بزنید. نتیجه در فرمی به شکل زیر به شما نمایش داده میشود :

تاریخ چکی که میخواهید صادر بگیرید باید 04/04/88 باید و فاصله تعداد روزهای آن با 12/03/88 ، 23 روز است . یعنی اگر شما چکی 23 روزه صادر کنید ، این 3 مورد ید بطور متوسط 30 روزه تسویه میشوند .

13- تاثیر عملیات مختلف سیستم بر فاکتور فروش :

از یک فاکتور فروش در جاها و عملیات مختلفی استفاده میشود و همچنین عملیات مختلف برای روی فاکتور فروش تاثیراتی میگذارند . لیست موارد و تاثیرات عملیات مختلف بر روی فاکتور فروش به شرح زیر است :

عملیات

تاثیر

صدور فاکتور برگشت فروش

1- فاکتور فروشی که بر اساس یکی از اقلام آن فاکتور برگشت فروش صادر شده باشد قابل حذف نیست

2- قلم فاکتور فروشی که بر اساس آن قلم ، فاکتور برگشت فروش صادر شده باشد قابل حذف نیست

3- تعداد قلم فاکتور فروشی که بر اساس آن قلم ، فاکتور برگشت فروش صادر شده باشد را میتوان ویرایش کرد ولی تعداد آن را به کمتر از تعداد فاکتور فروش بر اساس آن نمیتوان ویرایش کرد

صدور وجی انبار

1- فاکتور فروشی که بر اساس یکی از اقلام آن وجی انبار صادر شده باشد قابل حذف نیست

2- قلم فاکتور فروشی که بر اساس آن قلم ، وجی انبار صادر باشد قابل حذف نیست

3- تعداد قلم فاکتور فروشی که بر اساس آن قلم ، وجی انبار صادر شده باشد را میتوان ویرایش کرد ولی تعداد آن را به کمتر از تعداد وجی انبار بر اساس آن نمیتوان ویرایش کرد

4- اگر صدور وجی انبار برای فاکتور اتوماتیک باشد ولی وجی انبار به هر دلیلی قابل ثبت نباشد ، فاکتور ذخیره میشود ولی وجی آن صادر نمیشود و بعدا پس از رفع مشکل باید وجی آن را صادر کنید

صدور سند حسابداری

1- فاکتور فروشی که برای آن سند حسابداری صادر شده باشد قابل ویرایش و قابل حذف نیست

صدور صورتحساب مشتری

1- اگر فاکتور فروشی در صورتحساب مشتری شرکت کرده باشد ، قابل و ویرایش حذف نیست

2- اگر برای یک یک مشتری تا یک تاریخ صورتحساب صادر شده باشد ، امکان ثبت فاکتور فروش به قبل از آن تاریخ وجود ندارد .

بخش سوم<< آموزش نرم افزار فروش سپیدار >>بخش پنجم


آخرین مطالب

آخرین جستجو ها